Con dê đẻ ngược ở bãi đất trống

Chương 7: Con dê đẻ ngược ở bãi đất trống

– Dạ không chị, bệnh viện em chỉ khám chó mèo thôi. Dê thì chị gọi trạm thú y...

Cô lễ tân ca ngày tên Vy đang nói vào điện thoại, mặt nhăn như người bị dí một con cá sống vào tay. Bốn giờ chiều Thứ Bảy, mười lăm tháng Mười Một. Diếp tới sớm một tiếng trước ca để làm nốt bảng số liệu cho đề cương khóa luận, và cô đứng ngay sau lưng Vy khi Vy nói chữ "dê".

– Dạ, em biết chị gọi rồi, mà em cũng không biết làm sao... Chị ơi, chị bình tĩnh...

– Cho chị nói chuyện với. – Diếp nói.

Vy quay lại, mặt như vớ được phao, chìa ống nghe ra liền.

Đầu dây bên kia là một bà già, giọng Bắc pha Nam, khàn, gấp. Bà tên Tám Liên, nuôi hai chục con dê trên một bãi đất trống ở rìa thành phố phía đông, gần một con đường vành đai đang làm dở. Con dê cái lứa đầu của bà rặn từ trưa tới giờ mà không ra. Bà gọi trạm, trạm nói người đang đi tiêm phòng ở xa, tối mới về được. Bà gọi ba chỗ thú y tư, không chỗ nào khám dê. Bà gọi tới đây vì đứa cháu bà tìm thấy số trên mạng, bệnh viện thú y mở hai mươi bốn giờ gần nhất.

– Nó thè lưỡi ra rồi cô ơi. Nó nằm nghiêng rặn mà không ra gì hết. Có cái chân thò ra một chút xíu rồi thụt vô.

– Một chân hay hai chân bà?

– Một. Một cái.

– Móng chân quay lên hay quay xuống bà?

– Tôi không biết... – Bà Tám Liên khóc. – Tôi không dám coi.

Diếp nhìn đồng hồ. Ca đêm của cô bắt đầu lúc bảy giờ. Từ đây tới chỗ bà Tám Liên, theo địa chỉ bà đọc, chừng mười hai cây số.

– Bà ơi, bà gửi địa chỉ cho cháu. Cháu tới.

Cô gác máy, quay ra, và thấy anh Hậu đứng ở cầu thang, áo thun, quần đùi, tay cầm hộp cơm. Đúng cái bộ dạng anh vẫn có mỗi chiều Thứ Bảy khi anh tới sớm ăn cơm ở phòng nghỉ trước giờ vào ca.

– Em tính đi đỡ đẻ dê hả?

– Dạ.

– Bệnh viện đâu có cho em đi khám ngoài.

– Em đi với tư cách người quen của bả. – Diếp nói. – Em không lấy tiền.

Anh Hậu nhìn cô. Rồi anh nhìn hộp cơm trong tay, đặt xuống quầy.

– Lấy bộ găng tay dài trong kho. Một chai gel bôi trơn. Một bịch thuốc sát trùng. Dây thừng nhỏ có không?

– Kho có dây buộc túi rác anh.

– Lấy đi. – Anh lục chìa khóa xe trong túi quần. – Anh chở. Em biết đỡ dê chứ anh thì không. Anh ở Bến Tre, hồi nhỏ chỉ đỡ heo.

Chiếc xe máy của anh Hậu chạy qua mấy con đường lớn kẹt xe, rồi rẽ vào một con đường đất đỏ nham nhở, hai bên là mấy bãi đất trống mọc cỏ lau cao hơn đầu người. Trời đã chuyển màu cam. Xa xa là mấy cái cần cẩu của một dự án chung cư đứng im như mấy con cò khổng lồ. Bà Tám Liên đứng đợi ở đầu một cái lối mòn, áo bà ba nâu, cái nón lá trên tay, vẫy rối rít.

Chuồng dê của bà là mấy tấm tôn cũ dựng trên mấy cây cột tre, nền đất nện, mùi phân dê với mùi cỏ héo nồng nặc. Hai chục con dê đứng chen chúc, kêu be be khi người lạ tới. Con dê cái nằm nghiêng ở góc chuồng, trên một đống rơm, bụng phập phồng, lưỡi thè ra một bên mép. Có một cái móng nhỏ xíu màu trắng ngà thò ra ở phía sau nó, rồi rút vào, rồi thò ra.

Diếp ngồi xuống. Cô đeo găng, bôi gel, rồi đưa tay vào.

Hơi ấm. Chật. Cô nhắm mắt.

Ông Tư dạy cô nhắm mắt. "Mắt mày có thấy được gì đâu mà mở. Mở chỉ làm mày sợ." Cô lần theo cái móng nhỏ. Một cái chân. Cô rờ lên. Cái khớp đầu tiên gập theo chiều ngược với cái cổ tay của chân trước. Đó là khớp khoeo. Chân sau. Con dê con nằm ngược, mông ra trước. Một chân sau đã duỗi ra, chân còn lại gập vào trong, kẹt dưới bụng nó như người ngồi xổm.

– Ngôi ngược, kẹt một chân sau. – Cô nói, mắt vẫn nhắm.

– Vậy làm sao em? – Anh Hậu ngồi xổm bên cạnh, tay cầm cái đèn pin điện thoại soi.

– Phải đẩy nó lùi vô một chút, móc cái chân kia ra. Mà phải đợi mẹ nó nghỉ rặn. Nó rặn mà em đẩy là rách.

Cô đợi. Con dê mẹ rặn một hơi, dài, rồi thở ra. Cô đẩy. Rất chậm. Cái thân nhỏ nhẫy trượt lùi vào trong một chút. Cô lần xuống, tìm cái khoeo của chân bị gập, ngón tay móc vào, kéo nó ra phía sau. Cái móng của con dê con quẹt vào thành tử cung. Cô khum bàn tay lại che cái móng đó, như người ta che đầu mũi kéo trong lòng bàn tay khi đưa cho người khác. Ông Tư dạy cô chuyện đó năm cô mười một tuổi. Cái móng nhỏ thôi mà xé được thịt mẹ nó như dao lam.

Con dê mẹ rặn lần nữa. Cô dừng tay. Cô cảm thấy cả cái tử cung bóp lấy cánh tay mình, mạnh tới mức mấy ngón tay tê đi. Rồi nó nghỉ.

Cô kéo. Cái chân thứ hai ra.

– Giờ hai chân rồi. – Cô nói. – Anh Hậu, anh lấy dây buộc nhẹ vô hai cổ chân nó giùm em. Đừng buộc chặt.

Anh Hậu làm theo. Tay anh nhanh, chính xác, như anh vẫn làm mọi thứ trong phòng mổ. Diếp nắm sợi dây, nắm cả hai cái chân nhỏ.

– Mẹ nó rặn thì kéo. – Cô nói, không biết là nói với anh hay nói với chính mình. – Mẹ nó nghỉ thì nghỉ.

Con dê mẹ rặn. Cô kéo, hướng xuống, theo đường cong của xương chậu dê. Mông con dê con ra. Rồi lưng. Rồi tới cái đầu, cái phần khó nhất của ngôi ngược, vì dây rốn đã bị kẹp từ lâu và con nhỏ có thể đã bắt đầu hít vào trong khi đầu còn trong bụng mẹ.

– Lẹ lên. – Cô nói. – Phải lẹ đoạn này.

Cô kéo một hơi dài. Con dê con tuột ra, nằm trên rơm, ướt nhẹp, im lìm.

Bà Tám Liên kêu lên một tiếng.

Diếp chụp lấy hai chân sau con dê con, nhấc ngược nó lên, đầu chúc xuống, lắc nhẹ hai cái cho nước trong mũi họng nó chảy ra. Rồi cô đặt nó xuống, lấy một cọng rơm khô ngoáy vào lỗ mũi nó, chà mạnh lên ngực nó bằng một nắm rơm.

Một giây. Hai giây. Ba.

Con dê con hắt hơi.

Rồi nó kêu, một tiếng be the thé, nhỏ như tiếng mèo con, và cả chuồng dê đang đứng im bỗng kêu rộ lên theo.

Bà Tám Liên ngồi bệt xuống đất, khóc to. Anh Hậu ngồi lùi ra sau, chống hai tay xuống nền đất, thở ra một hơi dài.

Con dê mẹ quay đầu lại, bắt đầu liếm con. Rồi nó rặn tiếp. Diếp lại đưa tay vào. Lần này dễ hơn. Con thứ hai nằm đúng ngôi, hai chân trước với cái mõm gác lên trên như người lặn xuống nước. Nó ra trong vòng hai phút.

Hai con dê con nằm cạnh nhau trên rơm, một con đen trắng, một con nâu. Trời đã tối hẳn. Bà Tám Liên thắp một ngọn đèn dầu treo trên cây cột tre, ánh đèn vàng lắc lư.

Lúc rửa tay ở cái lu nước sau chuồng, anh Hậu hỏi:

– Cái vụ che cái móng trong lòng bàn tay đó, ai dạy em?

– Ông thú y ở quê em.

– Ông thú y có cái ống nghe đó hả?

– Dạ.

Anh Hậu lắc lắc hai bàn tay cho ráo nước, nhìn lên cái nền trời tím thẫm, nơi mấy cái cần cẩu đã bật đèn đỏ trên đỉnh.

– Cái này trường không dạy. – Anh nói. – Anh học năm năm, anh không nhớ có ai dạy cái vụ che móng. Trong sách có hình vẽ, mà hình vẽ thì móng nó không xé tay ai.

Bà Tám Liên nhét vào giỏ xe anh Hậu một túi sữa dê còn ấm và một bao ni lông đựng chục trứng gà. Bà nói cái gì đó về chuyện con cháu bà ở đây không ai biết nuôi dê, bà già rồi, bà sợ một ngày bà chết thì đàn dê này cũng chết theo. Diếp nghe mà không trả lời được.

Hai người về tới bệnh viện lúc bảy giờ năm phút. Trễ ca năm phút. Ông Kha không có ở đó để thấy. Nhưng tối Thứ Hai, khi Diếp vào ca, Vy lễ tân kể với cô rằng sáng hôm đó anh Kha đã hỏi ai là người nhận cuộc gọi về con dê. Vy nói là Diếp. Anh Kha không nói gì, chỉ hỏi con dê có sao không. Vy nói không biết. Anh Kha gật đầu, rồi lên lầu.

Thứ Năm, hai mươi tháng Mười Một, ngày Nhà giáo. Lãm rủ Diếp với Tửng tới thăm thầy Phùng ở phòng thí nghiệm. Thầy Phùng gần sáu mươi tuổi, tóc bạc nửa đầu, đeo cặp kính gọng nhựa đen to như kính bơi. Phòng thầy toàn tủ âm sâu, tủ ấm, và một cái bảng trắng đầy công thức viết bằng ba màu bút. Ba đứa mang tới một bó hoa cúc vàng và một hộp bánh pía mua ở tiệm cô Linh.

– Bánh pía. – Thầy cười. – Mấy đứa biết thầy đang ăn kiêng mà.

– Dạ, thầy ăn nửa cái thôi thầy. – Tửng nói. – Còn nửa cái để tụi con ăn giùm.

Thầy cười tới mức kính tuột xuống mũi. Rồi thầy ngồi xuống cái ghế xoay, quay về phía Diếp.

– Em Diếp. Thằng Lãm kể em ở vùng nuôi cừu.

– Dạ thầy.

– Phòng thầy đang làm một nghiên cứu. – Thầy chỉ lên cái bảng trắng. – Thử một loại vắc-xin chịu nhiệt cho dê cừu. Bản thử nghiệm trong phòng xong rồi. Năm sau phải ra thực địa. Thầy cần một vùng có đàn cừu đủ lớn, khí hậu khô, xa thành phố, để coi cái vắc-xin này ra ngoài nắng thật có giữ được không. Có giấy phép, có quy trình đàng hoàng, có cán bộ thú y địa phương theo dõi chung. Người chăn được hỗ trợ tiền.

– Dạ.

– Thằng Lãm đề nghị quê em.

Diếp quay qua nhìn Lãm. Anh đang cúi xuống bóc giấy bọc hộp bánh pía, không nhìn cô, tai đỏ.

– Em hỏi giùm thầy coi. – Thầy Phùng nói. – Nhà em có cừu phải không?

– Dạ, nhà con có sáu chục con. – Diếp nói. – Để con hỏi ba con.

Tối đó, ngồi trên sân thượng nhà trọ, dưới dàn bông giấy của bà Năm, cô gọi cho ba. Gió đêm tháng Mười Một ở Sài Gòn mát, có mùi khói nhang của một nhà nào đó trong hẻm.

– Ba hả. Con hỏi ba chuyện này.

– Ừ.

Cô kể. Thầy Phùng, nghiên cứu, vắc-xin chịu nhiệt, năm sau thử ở thực địa, có giấy phép, có tiền hỗ trợ. Cô nói nhanh, nói một mạch, như người sợ nói chậm thì sẽ bị cắt ngang. Cô nói nếu nhà mình tham gia thì cô có thể về quê làm luôn cái phần theo dõi, vừa làm khóa luận tiếp, vừa giúp thầy, vừa ở gần ba má.

Câu cuối cô nói ra mà không tính trước. Cô nghe nó vang lên trong tai mình, và trong một giây cô nghĩ tới ông Kha, tới câu hỏi của ông ở phòng làm việc tầng ba, tới cái chữ "dạ không" của chính cô.

Đầu dây bên kia im.

Không phải cái im của người đang suy nghĩ. Cô biết cái im đó, ba cô hay im như vậy mỗi khi tính giá cỏ hay đếm cừu. Đây là một cái im khác. Dài hơn. Nặng hơn. Cô nghe tiếng gió Bàu Sạn trong máy, tiếng một con chó sủa xa xa, rồi tiếng ba cô thở ra.

– Ba?

– Để ba coi đã. – Ba cô nói. – Để ba coi.

Rồi ba cô cúp máy. Lần đầu tiên từ ngày cô vào Sài Gòn, ba quên dặn cô câu "con học đi".

— Hết chương 7 —