Bài luận có tên người khác

Chương 3: Bài luận có tên người khác

– Ông viết sai rồi. Ba tui đặt tên nó, không phải tui.

Đó là câu đầu tiên Diếp nói sau mười phút đọc, và Lãm nhìn cô như thể cô vừa chê bài của anh dở nhất trong mười hai bản.

– Chỉ vậy thôi hả?

– Không phải chỉ vậy. – Cô đặt hai tờ giấy xuống bàn thí nghiệm, cạnh cái giá ống nghiệm. – Ông lấy chuyện nhà tui viết vô bài xin học bổng mà không hỏi tui một tiếng.

Ngoài hành lang đã có tiếng bạn cùng lớp lục tục tới. Có đứa mở cửa phòng thí nghiệm, thấy hai đứa đang ngồi mặt đối mặt, bèn lùi ra, đóng cửa lại rất nhẹ.

– Thì tui đang hỏi nè. – Lãm nói nhỏ. – Bà không chịu thì tui bỏ. Tui viết bản thứ mười ba.

Diếp cầm tờ giấy lên lần nữa. Bài luận dài hai trang. Trang đầu kể về cô bé ở vùng đất khô, con cừu tên Bạc, cái đêm bão cát. Trang sau thì không còn là chuyện của cô nữa. Lãm viết về những đàn cừu dê nhỏ ở những vùng khô hạn, những người chăn không có tiền gọi bác sĩ, những con vật chết vì những bệnh mà ở chỗ khác người ta đã có vắc-xin từ lâu. Anh viết rằng anh muốn làm ra một loại vắc-xin chịu được nắng, không cần giữ lạnh suốt quãng đường từ thành phố về tới một cái chuồng cuối thôn. Anh viết rằng anh đã nghe một người bạn kể về một ông thú y già đi chích dê bằng xe máy, chở thùng thuốc ướp đá cục. Mỗi lần đá tan hết giữa đường là ông phải quay về.

Chuyện đó cô kể cho anh hồi năm ba, ngồi ăn bánh tráng trộn ở cổng trường. Cô không nghĩ anh nhớ.

– Ông nhớ cái thùng đá cục của ông Tư hả?

– Bà kể ba lần.

– Tui kể có một lần.

– Ba lần. Một lần ở cổng trường, một lần đi thực tập trại heo ở Củ Chi, một lần bà say rượu nếp ở sinh nhật thằng Tửng.

Diếp đỏ mặt. Cô không nhớ chuyện say rượu nếp. Cô nhớ là cô có uống một ly, rồi tỉnh dậy trên băng ghế đá ở sân thượng nhà trọ thằng Tửng với cái áo khoác của ai đó đắp trên người.

– Bài ông hay. – Cô nói, mắt vẫn nhìn tờ giấy chứ không nhìn anh. – Chỉ có chữ này là tui không chịu.

Cô chỉ vào một chữ ở đoạn hai. Chữ "nghèo", tiếng Anh. Anh viết cô bé ấy lớn lên trong một gia đình nghèo.

– Nhà tui không nghèo. Nhà tui có sáu chục con cừu. Ba tui có cái chuồng ba tui tự cất. Má tui đi cào muối là vì má thích có tiền riêng, không phải vì nhà không có gạo.

– Tui xin lỗi.

– Ông bỏ chữ đó đi. Ông viết đúng cái mình thấy, đừng viết cái người ta muốn đọc.

Lãm lấy cây bút chì gạch chữ đó đi. Anh gạch một đường thẳng, rồi ngẩng lên.

– Còn gì nữa không?

Diếp nghĩ một lúc. Rồi cô tháo cái chuông đồng khỏi quai ba lô, đặt lên bàn. Nó nằm nghiêng trên mặt đá, cái chỗ móp quay lên trên như một con mắt nhắm.

– Ông thêm cái này vô. Đêm đó tui kéo con Bạc ra, mấy năm sau nó đi đầu đàn. Cái chuông này ba tui đeo cho nó năm nó ba tuổi. Bị con cừu khác húc vô hàng rào, móp. Nên nó không kêu leng keng. Nó kêu vầy.

Cô gõ nhẹ ngón tay vào chuông. Lóc cóc.

Lãm nhìn cái chuông lâu lắm.

– Tui biết cái chuông này. Bà đeo nó bốn năm nay. Tui tưởng bà mua ngoài chợ đồ cũ.

– Năm tui đi học, ba tui tháo ra đưa tui. Ba nói con Bạc đi trước, mấy con kia theo tiếng nó, giờ con đi trước thì con đeo.

Câu đó cô chưa kể với ai. Cô không biết sao mình lại kể ra giữa phòng thí nghiệm vi sinh, lúc bảy giờ kém năm, trước mặt một thằng con trai mà cô đã thích từ năm thứ hai mà chưa bao giờ dám nói.

Lãm không nói gì. Anh lấy lại cây bút chì, viết vào lề giấy mấy chữ rất nhỏ. Rồi tiếng cửa mở, cả lớp ùa vào, thầy hướng dẫn thực hành gọi điểm danh, và hai đứa phải tách ra hai bàn khác nhau.

Sáng Chủ nhật, hai mươi mốt tháng Chín, Diếp ngồi sau xe Lãm qua cầu, xuống tận phía Chợ Lớn. Anh nhờ cô phụ dọn hàng ở tiệm của mẹ, vì mẹ anh mới nhập một lô cám chim, sáu mươi bao, mà thằng phụ việc xin nghỉ về quê đám giỗ. Cô nhận lời vì thấy anh đã thức ba đêm viết bài, và vì cô muốn coi nhà anh ra sao. Cái lý do thứ hai cô không nói.

Tiệm của cô Linh nằm trong một con đường nhỏ gần khu chợ chim cũ, mặt tiền chừng ba mét, sâu hun hút. Trên vách treo lồng tre đủ cỡ, lồng tròn cho chim họa mi, lồng vuông cho chào mào, lồng to cho mấy con két. Kệ bên trái chất cám chim, hạt kê, hạt cải. Kệ bên phải là thuốc thú y, thuốc tẩy giun, thuốc nhỏ mắt cho chim, mấy hộp vitamin. Mùi trong tiệm là mùi hạt khô trộn với mùi tre và mùi long não. Một con chào mào trong lồng treo cao hót lảnh lót, như chào khách.

– Ái chà, con nhỏ này là Diếp đó hả?

Cô Linh ngồi sau quầy, đeo cặp kính lão trễ xuống mũi, đang bấm máy tính. Cô chừng năm mươi mấy, tóc nhuộm nâu đỏ uốn lọn, trên cổ tay đeo một chuỗi hạt gỗ. Cô nhìn Diếp từ đầu tới chân như người ta nhìn một bao cám mới về để coi có ẩm không.

– Dạ con chào cô.

– Chào. Thằng Lãm nói con giỏi lắm, con học đứng nhất lớp. – Cô Linh cởi kính, nheo mắt. – Quê đâu con?

– Dạ, Ninh Thuận. Giờ nhập về Khánh Hòa rồi cô.

– Dzậy đó. Xa dữ. – Cô Linh gật gù. – Con gái quê lên là hay về lắm, cô thấy hoài. Học xong cái là về, mấy đứa ở đây như gió thổi qua thôi.

Lãm đứng sau lưng mẹ, nhăn mặt với cô như xin lỗi.

– Má. Diếp mới tới, má cho người ta uống nước đã.

– Thì cô nói chơi. – Cô Linh cười, đưa cho Diếp một ly trà đá. – Con uống đi rồi phụ thằng Lãm chất mấy bao kia vô kho giùm cô. Bao hai mươi lăm ký đó, con có khiêng nổi không?

– Dạ nổi cô. Ở nhà con vác bao cỏ khô hoài.

Cô Linh nhìn cái cách Diếp nhấc bao cám đầu tiên lên vai, một tay đỡ dưới đáy, một tay nắm miệng bao, lưng thẳng, rồi đi vào trong không nghiêng một bước. Cô Linh không nói gì. Nhưng tới bao thứ mười, cô kêu Lãm đi mua cho con nhỏ ổ bánh mì.

Chất xong ba mươi bao thì Lãm dẫn cô vào phía sau, qua một cái cửa gỗ thấp, lên một cái cầu thang hẹp tới mức hai người không đi song song được. Trên gác là chỗ hai mẹ con ở: một gian phòng có cái giường, cái bàn thờ, một cái tủ gỗ, và một cái ban công nhỏ xíu nhìn xuống mái tôn nhà bên. Trên bàn thờ có tấm ảnh một người đàn ông đeo kính, mặt hiền, cười như đang ngượng vì bị chụp hình.

– Ba tui. – Lãm nói. – Mất năm tui mười hai tuổi. Ổng mở cái tiệm này, hồi đó bán chim thôi, không có thuốc. Ổng nói chim nó bệnh mà người ta toàn đem ra chợ bán tống bán tháo, chết giữa đường. Ổng muốn có chỗ nào chữa cho nó.

– Nên ông học thú y.

– Hông. Tui học thú y vì tui đậu. – Anh cười. – Tui nói giỡn. Một phần là vậy.

Diếp đứng trước bàn thờ, chắp tay vái ba cái. Lúc cô ngẩng lên, cô thấy trên cái kệ nhỏ cạnh bàn thờ có một dãy con cừu giấy, chừng ba chục con, xếp hàng ngay ngắn, con nào cũng nghiêng đầu. Có con đã ngả vàng.

– Mấy con này...

– Tui gấp hồi ba tui nằm viện. Mỗi ngày một con. – Lãm nói, giọng bình thường như kể chuyện thời tiết. – Ổng nằm ba mươi bốn ngày. Tui hết giấy, tui gấp bằng biên lai viện phí. Riết rồi quen tay.

Diếp đếm. Ba mươi bốn con. Cô không nói gì. Cô chỉ đứng đó cho tới khi dưới nhà cô Linh gọi lên hỏi hai đứa có ăn bánh mì không.

Tới trưa thì Tửng xuất hiện.

Nguyễn Bá Thuận, cả khóa gọi là Tửng từ năm nhất. Hồi buổi đầu tiên học trực tuyến nó quên tắt máy quay, cả lớp nhìn thấy nó đang nhảy một mình trong phòng ngủ với cái quần đùi in hình con heo. Nó người Đồng Nai, nhà nuôi ba trăm con heo, to con, đen nhẻm, cười hở cả lợi. Nó tới bằng chiếc xe máy cà tàng, sau xe cột một cái thùng xốp.

– Cô Linh ơi, con mang cơm tới nè! Cơm sườn ram của má con gửi lên, ngon số dách!

– Thằng quỷ này, bữa nào cũng tới đúng giờ ăn.

– Thì con canh giờ mà cô.

Bốn người ngồi ăn trên mấy cái ghế đẩu trước cửa tiệm, cạnh mấy cái lồng chim. Tửng kể chuyện con heo nái nhà nó đẻ mười bốn con, nó phải thức trắng đêm đỡ đẻ qua điện thoại cho ba nó. Cô Linh cười tới mức sặc trà. Lãm ăn ít, cứ liếc qua chỗ Diếp. Diếp giả bộ không thấy.

– Nè Diếp, – Tửng nhai miếng sườn, chỉ đũa về phía Lãm, – bà sửa bài luận cho thằng này hả? Nó nói bà sửa xong nó đọc lại, nó khóc.

– Tao không có khóc. – Lãm nói.

– Có. Tối qua. Nó nhắn cho tui một tin nhắn thoại, tui nghe có tiếng sụt sịt.

– Tao bị cảm.

Cô Linh nhìn con trai, rồi nhìn Diếp, rồi nhìn xuống đĩa cơm của mình, và gắp thêm cho Diếp một miếng sườn nữa.

Chiều đó, lúc Lãm chở cô về lại Thủ Đức, xe chạy chậm trên cầu, gió sông thổi tung tóc cô ra khỏi cái nón bảo hiểm. Anh nói qua vai:

– Tui sửa xong rồi. Tui bỏ chữ nghèo. Tui thêm cái chuông.

– Ông viết sao?

– Tui viết là: cô bé ấy đi học ở thành phố với cái chuông của con cừu đầu đàn buộc trên ba lô, để những người đi sau còn nghe được tiếng.

Diếp ngồi im sau lưng anh. Xe chạy qua một đoạn đường bị ngập nước mưa, bánh xe rẽ nước ra hai bên thành hai vệt bạc. Cô muốn nói một câu gì đó, nhưng câu nào cô nghĩ ra cũng dài quá, sến quá, hoặc là câu mà nói ra rồi thì không lấy lại được.

– Ông viết vậy người ta tưởng tui là con cừu đầu đàn.

– Thì bà đúng là vậy chứ gì.

– Tui đâu có dắt ai.

– Có. – Anh nói, rồi im, như anh cũng vừa lỡ nói một câu không lấy lại được.

Xe tới đầu hẻm nhà trọ. Diếp leo xuống, trả nón. Cô chưa kịp nói cảm ơn thì điện thoại trong túi quần reo inh ỏi. Màn hình hiện tên Chanh. Cô bắt máy, và giọng Chanh tràn ra, cao vút, hoảng tới mức Lãm đứng cách nửa mét cũng nghe được.

– Diếp! Mày đang ở đâu? Về liền! Chết tao rồi! Má tao mới gọi, Thứ Bảy này má tao lên Sài Gòn!

– Thì má mày lên thăm mày, có gì đâu mà chết.

– Mày không hiểu! Má tao lên để coi mặt bạn trai tao!

Diếp nhíu mày.

– Mày có bạn trai hồi nào?

Bên kia, Chanh im một giây. Rồi nó nói, nhỏ hẳn đi, như người đứng trên mép một cái giếng:

– Thì đó. Tao đâu có.

— Hết chương 3 —