Bảo vệ khóa luận

Chương 23: Bảo vệ khóa luận

– Con không nói, ông.

Diếp nói câu đó hôm Thứ Sáu, ngồi trước hộp xôi gấc còn ấm, và ông Tư ở đầu dây bên kia im rất lâu.

– Vậy là nó tự đi hỏi. – Ông nói.

– Dạ chắc vậy.

– Nó hỏi ai?

– Con không biết ông.

Ông khịt mũi. Cô nghe tiếng ông kéo cái ghế, ngồi xuống, tiếng cái thùng giấy bị đẩy trên mặt bàn gỗ mít.

– Cây gậy bốn chân. – Ông nói. – Tao chưa tới cái tuổi đó.

– Ông để đó, mai mốt xài.

– Mai mốt là bữa nào?

Cô không trả lời. Ông cũng không hỏi nữa. Một lúc sau, ông nói, nhỏ hơn:

– Mày có số nó không?

– Dạ có.

Lại im. Cô đợi. Cô đã đọc sẵn mười số trong đầu, sẵn sàng đọc cho ông chép.

– Thôi. – Ông nói. – Để đó.

Ông cúp máy.

Thứ Hai, Diếp gặp ông Kha ở cầu thang. Ông đi xuống, cô đi lên, hai người dừng lại ở khúc quẹo tầng hai, cái chỗ cô đã đứng dựa tường hôm thấy tấm ảnh. Ông gật đầu, định đi tiếp.

– Chú.

Ông dừng.

– Con cảm ơn chú. Cái thùng đồ.

Ông Kha nhìn cô. Cái nhìn trang hồ sơ của mấy tuần qua đứng yên trên mặt ông một giây, rồi tan đi, như mặt nước bị ném một viên sỏi.

– Bữa đó ổng uống thuốc trước mặt chú. – Ông nói. – Đầu giờ chiều. Ổng móc trong túi áo ra cái vỉ thuốc, bẻ một viên, uống bằng nước lọc trên bàn chú. Ổng không giấu. Chú đọc được tên thuốc trên cái vỉ. – Ông ngừng. – Chú học dược lý cũng ba mươi năm rồi.

– Dạ.

– Còn cái ông bác sĩ ở Nha Trang là chỗ quen của vợ chú. Vợ chú làm dược. Chú có nói ổng nghe tay ba chú run ra sao, đi ra sao. Ổng nói nghe đúng như vậy rồi, cứ đưa tới, ổng khám lại cho. – Ông nhìn xuống bậc cầu thang. – Em không thất hứa với ổng. Em yên tâm.

Ông đi xuống. Diếp đứng lại ở khúc quẹo, cái chuông trên quai ba lô cốc vào lan can sắt một tiếng. Ông Kha nói "ba chú". Lần đầu tiên cô nghe ông gọi ông Tư bằng một chữ khác ngoài chữ "ổng".

Tối Thứ Năm, mười một tháng Sáu, Diếp ngồi trên nệm tập nói bài bảo vệ lần thứ chín. Mười lăm phút. Hai mươi mốt trang trình chiếu. Bệnh tiết niệu dưới ở mèo đực: đặc điểm, yếu tố liên quan và kết quả điều trị trên một trăm mười tám ca tại một bệnh viện thú y trong thành phố. Ông Kha đã ký giấy cho cô dùng số liệu của Hoa Sứ từ hồi tháng Mười, trước khi có chuyện gì hết.

Chanh đi học về lúc mười giờ. Nó thấy cái áo sơ mi trắng của Diếp treo trên móc, nhàu ở cổ và hai bên tay. Nó không nói gì. Nó lấy cái bàn ủi nhỏ dưới gầm kệ ra, cắm điện, trải cái khăn tắm lên mặt bàn học, và ủi cái áo.

Diếp ngừng tập. Cô ngồi nhìn Chanh ủi. Chanh ủi cổ áo trước, rồi hai vai, rồi hai tay áo, rồi thân, cái cách má nó dạy, cái cách bà Sáu chắc đã học ở một xưởng may trong thành phố năm mười chín tuổi. Hơi nước bốc lên mùi vải nóng.

Hai đứa vẫn chưa nói với nhau câu nào dài hơn năm chữ, từ cái đêm đó. Cái hộp xôi gấc Thứ Sáu tuần trước Diếp đã ăn hết, rửa sạch, úp trên kệ. Không ai nhắc tới nó.

Chanh ủi xong, treo cái áo lên móc, rút điện.

– Mai mấy giờ? – Nó hỏi. Ba chữ.

– Chín giờ. Phòng hội đồng hai. – Diếp nói.

Chanh gật đầu, cất cái bàn ủi, đi tắm.

Sáng Thứ Sáu, mười hai tháng Sáu, trời Sài Gòn có mưa từ năm giờ, mưa đầu mùa, rơi thẳng xuống mái tôn dãy trọ như ai đổ một bao gạo lên trên. Tới bảy giờ thì tạnh, để lại một mùi đất nồng và mấy vũng nước trong hẻm. Diếp mặc cái áo sơ mi trắng Chanh ủi, cái quần tây đen duy nhất, cột tóc gọn, không kẹp con cừu. Cô đeo cái ống nghe của ông Tư lên cổ, rồi tháo ra, rồi đeo lại. Đi bảo vệ khóa luận mà đeo ống nghe thì kỳ. Nhưng cô đeo.

Phòng hội đồng hai là một phòng học nhỏ ở tầng ba dãy nhà khoa, có cái máy chiếu, cái bàn dài phủ khăn xanh cho ba người trong hội đồng, và mấy dãy ghế cho ai muốn ngồi nghe. Cô bảo vệ thứ ba trong buổi sáng. Hai đứa trước cô làm đề tài heo và gà, đứa nào ra cũng mặt mũi bơ phờ như vừa chạy qua một đám cháy.

Hội đồng có ba người. Cô Thơ chủ tịch, chuyên ngành nội khoa, tóc bạc trắng, nổi tiếng hỏi câu cuối khó nhất. Thầy Khôi, ngoại khoa. Và một thầy trẻ ở bộ môn dịch tễ mà cô không quen.

Ở dãy ghế sau có chừng chục người. Mấy đứa bạn cùng lớp đợi tới lượt. Lãm ngồi ở hàng thứ ba, sát lối đi, áo thun xám, tay cầm một tờ giấy gì đó đang gấp dở. Anh ra từ phòng thí nghiệm, trên tay áo còn một vệt mực bút dạ.

Chanh không có ở đó. Diếp nhìn quanh một lần, rồi thôi nhìn.

– Mời em.

Cô đứng lên, đi tới cái máy chiếu, bấm trang đầu.

Cô không bắt đầu bằng con số. Cô bắt đầu bằng con Bột.

– Hai giờ sáng một đêm tháng Chín năm ngoái, một chị nhân viên văn phòng ôm một con mèo đực lông vàng chạy vào bệnh viện nơi em làm ca đêm. Con mèo đã nhịn tiểu khoảng ba mươi tiếng. Bàng quang của nó cứng như một trái ổi xanh. – Cô bấm trang thứ hai. – Con mèo đó là ca thứ chín mươi bốn trong một trăm mười tám ca em thu thập.

Cô nói mười bốn phút. Cô nói về tuổi, về giống, về cân nặng, về thức ăn khô và nước uống, về mùa nóng, về những con mèo đực sống trong căn hộ không có cửa sổ, về tỉ lệ tái phát sau ba tháng. Cô nói về những ca tới sớm và những ca tới trễ. Trong một trăm mười tám ca, hai mươi mốt ca tới trễ là vì chủ nó không biết một con mèo ngồi trong khay cát hoài mà không ra gì là chuyện cấp cứu. Cô đề xuất một tờ giấy hướng dẫn, một trang, chữ to, có hình vẽ, phát cho chủ nuôi mèo đực ngay từ lần khám đầu.

Lúc cô nói tới tờ giấy chữ to có hình vẽ, cô nghĩ tới cái thùng giấy trên bàn gỗ mít của ông Tư.

Cô nói xong. Hội đồng hỏi. Thầy Khôi hỏi về kỹ thuật đặt ống thông, cô trả lời. Thầy dịch tễ hỏi về cách chọn mẫu, cô thừa nhận chỗ yếu, mẫu chỉ lấy ở một bệnh viện, không đại diện được cả thành phố. Thầy gật gù, ghi chép.

Rồi cô Thơ cởi cặp kính ra, đặt lên bàn.

– Em Diếp. Cô đọc hồ sơ của em. Quê em ở vùng Ninh Thuận cũ. Nhà nuôi cừu. – Cô Thơ nói, giọng chậm, không có ý bắt bẻ. – Năm năm, em học đủ thứ về gia súc nhai lại, điểm môn đó của em cao nhất lớp. Mà khóa luận em làm mèo đực. Cô hỏi thật, không phải để chấm điểm. Sao vậy em?

Phòng im. Lãm ở hàng ghế thứ ba ngừng gấp.

Diếp đứng trước cái máy chiếu, trang cuối cùng vẫn còn trên tấm màn sau lưng cô, một tấm hình con Bột ngày xuất viện nằm trong lồng ôm chân chị Ngân.

Cô có thể trả lời bằng một câu đúng mà không thật. Mèo đực tắc tiểu là bệnh thường gặp, có nhiều số liệu, phù hợp với điều kiện thực tập. Câu đó cô đã chuẩn bị. Câu đó có trong trang đầu của khóa luận.

– Dạ. – Cô nói. – Vì em làm ca đêm ở một bệnh viện chó mèo hai năm, và mèo đực tắc tiểu là ca em gặp nhiều nhất lúc hai giờ sáng. – Cô ngừng. – Và vì hồi chọn đề tài, em tính ở lại thành phố. Em chọn đề tài cho cái chỗ em định ở.

Cô Thơ nhìn cô.

– Bây giờ em còn định ở không?

Diếp đứng im. Ngực cô thình thịch dưới cái mặt nghe. Cô nghĩ tới tờ giấy xác nhận gấp tư trong ba lô, cái khung trống.

– Dạ, em chưa biết cô.

Ai đó ở dãy ghế sau bật cười, nhỏ, rồi nín. Thầy Khôi cũng cười. Cô Thơ không cười. Cô đeo cặp kính lên lại.

– Ừ. – Cô nói. – Vậy là trả lời thật. Cô cảm ơn em.

Lúc Diếp cúi đầu chào hội đồng, quay xuống, cô thấy ở cuối phòng, sát cánh cửa, có một người đứng. Không ngồi. Đứng dựa lưng vào tường, hai tay cầm một ly trà sữa đã tan hết đá, cái kẹp con cua đỏ trên đầu kẹp lệch duyên dáng như hồi năm hai.

Chanh.

Nó không vẫy tay. Nó không cười. Nó chỉ gật đầu một cái, như người ta gật đầu với một con vật vừa đứng dậy được sau ca mổ.

Mười một giờ, hội đồng đọc điểm. Diếp được tám phẩy bảy. Cô đứng nghe con số mà không thấy nó, như người ta nghe tiếng xe buýt khi đang nghĩ chuyện khác.

Ra tới hành lang, Lãm đợi ở đó, cái con cừu giấy gấp xong rồi trên tay. Anh không đưa cho cô. Anh chỉ cầm nó, cười.

– Bà nói "em chưa biết" trước hội đồng. – Anh nói. – Cả khoa này chưa ai dám nói câu đó.

– Thì tui chưa biết thiệt.

Chanh đi ra sau lưng anh. Nó đưa cái ly trà sữa tan đá cho Diếp.

– Mua cho mày hồi tám giờ. – Nó nói. – Giờ uống dở rồi.

Diếp cầm cái ly. Cô nhìn Chanh. Cái câu cô đã gõ rồi xóa, gõ rồi xóa, suốt một đêm ca trực, nằm ở đâu đó trong cổ cô, không chịu ra.

– Mày nói thật dữ vậy. – Chanh nói trước. – Tao tưởng mày nói cái câu có trong trang đầu.

– Tao định nói.

– Ừ. Tao biết. – Chanh nhìn xuống sàn, nhìn đôi giày bata trắng của nó còn dính bùn mưa sáng nay. – Tao cũng định nói với mày một câu. Mà...

Điện thoại trong túi quần Chanh reo.

Nó móc ra, nhìn màn hình. Không phải số của bà Sáu. Một số lạ, có mã vùng.

– Alô?

Diếp thấy mặt Chanh đổi đi. Không phải từ từ. Như có ai tắt cái đèn. Chanh đứng im, điện thoại áp vào tai, cái tay kia buông thõng xuống, cái ly trà sữa trong tay Diếp suýt rớt vì Chanh vô tình đụng phải.

– Dạ... dạ con nghe. Té hồi nào cô? Bến đò hả cô? Dạ...

Nó nghe. Nó không nói gì nữa, chỉ "dạ", "dạ", "dạ". Rồi nó hỏi một câu, nhỏ tới mức Diếp phải đọc bằng môi nó.

– Bác sĩ nói sao cô?

Chanh nghe. Rồi nó hạ cái điện thoại xuống, nhìn Diếp. Cái mặt nó trắng bệch như cái đêm ở công an phường, mà trắng hơn.

– Cô Út bên nhà. – Nó nói. – Má tao té ở bậc bến đò hồi sáng, lúc khiêng két nước ngọt. Bậc ướt, mưa. Người ta chở lên bệnh viện ở Cần Thơ rồi.

– Má mày sao?

– Bác sĩ nói gãy cổ xương đùi. – Chanh nói. Rồi nó nói lại, như không tin cái miệng mình vừa nói ra chữ đó. – Cổ xương đùi. Phải mổ.

— Hết chương 23 —