Học bổng

Chương 21: Học bổng

– Ái chà, cái bánh kem này ai đặt mà ghi chữ tiếng Anh vậy? Cô đọc không ra!

Cô Linh cầm cái hộp bánh kem giơ lên dưới bóng đèn tuýp của tiệm, nheo mắt qua cặp kính lão. Trên mặt bánh, chữ kem xanh lá viết nghiêng: "Chúc mừng tiến sĩ tương lai". Chữ tiếng Việt. Cô Linh đọc không ra vì cô cầm ngược.

– Má, má cầm ngược. – Lãm nói.

– Dzậy đó. Cô đọc ngược cũng hiểu. – Cô Linh xoay hộp bánh lại, đọc, rồi đặt xuống quầy, bên cạnh cái máy tính bấm số. Rồi cô đứng đó nhìn cái bánh một lúc, không nói gì nữa.

Tối Thứ Bảy, hai mươi ba tháng Năm. Tiệm cô Linh đóng cửa sớm, kéo cửa xếp xuống còn một nửa. Mấy cái lồng chim được dời lên cao, chừa chỗ cho cái bàn xếp ở giữa tiệm. Trên bàn là một nồi bò kho cô Linh nấu từ chiều, một rổ bánh mì, một đĩa gỏi cuốn Chanh cuốn, một con vịt quay Tửng mua ngoài chợ. Và cái bánh kem chữ xanh lá mà không ai chịu nhận là mình đặt. Thầy Phùng không tới được, thầy gửi một giỏ trái cây, trên giỏ cắm một tấm thiệp viết tay: "Đi cho đã rồi về. Thầy chờ."

– Chúc mừng thằng Lãm! – Tửng giơ ly nước ngọt lên. – Thằng đầu tiên trong khóa đi Tây học tiến sĩ! Mai mốt về làm vắc-xin cho heo nhà tui!

– Cho cừu. – Lãm nói. – Vắc-xin tui làm cho cừu dê.

– Thì heo cũng là con vật bốn chân!

Mọi người cười. Diếp ngồi ở góc bàn, gần cái kệ cám chim, cái kẹp tóc con cừu trên đầu. Lãm ngồi đối diện cô. Anh mặc lại cái áo sơ mi trắng phỏng vấn, cổ áo hơi nhàu, và anh ăn ít, cứ cười, cứ gãi gáy, cứ liếc qua chỗ cô rồi liếc đi. Chanh ngồi cạnh cô, dưới gầm bàn đá vào chân cô một cái mỗi lần Lãm liếc.

Học bổng bốn năm, ở một trường đại học bên Hà Lan có viện nghiên cứu thú y. Toàn phần, có tiền sinh hoạt. Bay ngày hai mươi tám tháng Tám. Thầy hướng dẫn bên đó đã gửi thư, nói muốn Lãm làm tiếp đề tài vắc-xin chịu nhiệt. Năm thứ ba có thể về nước làm phần thực địa, nếu tìm được vùng thử.

– Vùng thử. – Tửng nói, nhai miếng vịt, nhìn Diếp. – Bà có biết vùng nào khô khô, nhiều cừu không?

Chanh đá Tửng dưới gầm bàn. Tửng la "á".

Cô Linh ăn ít hơn cả Lãm. Cô ngồi đầu bàn, gắp đồ ăn cho mọi người, rót nước cho mọi người, cười với mọi người, mà Diếp thấy cái muỗng trong chén bò kho của cô hầu như không động. Tới lúc cắt bánh kem, cô đứng dậy, nói lên gác lấy cái dao lớn, và cô đi lâu.

– Để con lên phụ cô. – Diếp nói.

Cái cầu thang hẹp tới mức hai người không đi song song được. Trên gác, đèn bàn thờ đỏ. Cô Linh không lấy dao. Cô đứng trước bàn thờ, nhìn tấm ảnh người đàn ông đeo kính cười ngượng, và cái kệ nhỏ có ba mươi bốn con cừu giấy nghiêng đầu.

– Cô.

Cô Linh không quay lại.

– Con lên đúng lúc. – Cô nói. – Cô đang tính hỏi con một chuyện mà dưới kia đông người, cô không hỏi được.

– Dạ.

– Con có tính theo nó không?

Cô Linh hỏi thẳng như vậy, như cô hỏi giá một bao cám. Rồi cô quay lại, nhìn Diếp qua cặp kính lão trễ xuống mũi.

Dưới nhà có tiếng Tửng hát sai tông, tiếng Chanh chửi nó, tiếng Lãm cười.

– Dạ con không biết cô. – Cô nói. – Con nói thiệt.

– Không biết là sao?

– Là con không đi Hà Lan được. Con không có tiền, con không có học bổng, con có ba má với một đống chuyện ở nhà con chưa biết hết. – Diếp nói. – Mà con cũng không bắt ảnh ở. Con với ảnh hứa với nhau rồi. Không ai xin ai ở, không ai xin ai đi.

Cô Linh nhìn cô một lúc lâu.

– Dzậy đó. – Cô nói. Rồi cô tháo cặp kính lão ra, lau bằng vạt áo, đeo vào lại. – Hồi tháng Chín cô nói với con, con gái quê lên hay về lắm. Con nhớ không?

– Dạ nhớ.

– Cô nói bậy. – Cô Linh nói. – Cô nói vậy là vì cô sợ. Cô sợ thằng Lãm nó thương một đứa rồi đứa đó về quê, nó buồn. Giờ thì thằng Lãm nó đi. Cô sợ cái khác.

– Cô sợ gì cô?

– Cô sợ ở một mình. – Cô Linh nói, gọn lỏn, như nói giá cám. – Ba nó mất mười một năm. Mười một năm cô với nó ở cái gác này. Sáng nó đi học, tối nó về, cô nấu cơm. Giờ nó đi bốn năm. Cô ở với mấy cái lồng chim.

Diếp không biết nói gì. Cô đi tới, đứng bên cạnh cô Linh, trước bàn thờ, nhìn ba mươi bốn con cừu giấy.

– Con gọi cô được không cô? – Cô hỏi. – Thỉnh thoảng. Con không có ở đây hoài, mà con gọi được.

Cô Linh không trả lời. Cô cầm cây dao lớn trên bàn, cây dao cô để sẵn ở đó từ chiều, rồi đi xuống cầu thang trước. Tới bậc thứ ba, cô nói mà không quay lại:

– Ừ. Gọi đi. Mà đừng gọi giờ cô bán hàng.

Bánh kem cắt ra bảy miếng. Cô Linh ăn hết miếng của mình.

Chín giờ, Chanh với Tửng về trước. Tửng chở Chanh. Chanh ngồi sau, hai tay khoanh trước ngực, không nắm vạt áo Tửng. Nhưng lúc Tửng quẹo xe ra đầu đường, Diếp thấy Chanh đưa tay ra vịn vai nó, vì cái ổ gà.

Lãm chở Diếp đi đường vòng.

Anh không nói đi đâu. Xe chạy qua mấy con đường nhỏ của Chợ Lớn, qua mấy dãy nhà có mái ngói cũ, mấy tiệm thuốc bắc đã đóng cửa còn thơm mùi cam thảo, rồi ra tới bờ kè con kênh. Bờ kè dài, lát gạch, có hàng cây bàng với mấy cái ghế đá. Gió từ mặt nước thổi lên, mát, có mùi bùn và mùi lá. Mấy cặp tình nhân ngồi rải rác. Một ông già ngồi câu cá, cái cần câu cắm trên lan can, cái chuông nhỏ ở đầu cần im lìm.

Hai đứa đứng tựa lan can, nhìn xuống nước. Đèn bên kia kênh in xuống mặt nước thành mấy vệt vàng run run.

– Má tui nói gì với bà trên gác? – Lãm hỏi.

– Cô hỏi tui có tính theo ông không.

Anh im.

– Tui nói tui không biết.

– Ừ.

– Rồi cô nói cô sợ ở một mình.

Lãm cúi đầu xuống. Hai bàn tay anh nắm lấy cái lan can sắt, siết lại, rồi buông ra.

– Má tui chưa bao giờ nói câu đó với tui. – Anh nói.

– Thì cô nói với tui. – Diếp nói. – Để tui nói lại với ông. Ông đừng nói với cô là tui nói nghen.

Anh bật cười, cái cười nhỏ, khan. Rồi anh lấy trong túi áo ra một tờ giấy, không phải biên lai, mà là cái vé gửi xe của quán vịt quay hồi chiều. Anh gấp nó. Diếp nhìn tay anh gấp. Bốn cái chân. Cái đầu.

– Ông căng thẳng hả?

– Ừ.

– Chuyện gì?

Anh không gấp nốt cái đầu. Anh để con cừu giấy dở dang trên lan can.

– Hôm Noel tui định nói một chuyện, bà chặn. – Anh nói. – Bà nói ông đi Hà Lan mà. Giờ tui đi Hà Lan thiệt rồi. Nên tui không nói chuyện đó nữa.

– Ừ.

– Tui chỉ muốn hỏi bà một câu. – Anh quay qua nhìn cô. – Cái thỏa thuận của mình. Thích nhau vậy thôi. Không ai xin ai. Nó có cho phép cái gì hơn là ngồi trên ghế đá không?

Diếp nhìn anh. Dưới ánh đèn đường, cái vệt sẹo mờ trên mu bàn tay anh nằm trên lan can sắt như một sợi chỉ trắng.

– Ông hỏi kiểu thú y quá. – Cô nói.

– Tui hỏi kiểu tui biết.

Cô không trả lời. Cô đưa tay ra, cầm con cừu giấy dở dang trên lan can, gấp nốt cái đầu cho nó. Nghiêng. Cô đặt nó vào lòng bàn tay anh.

Rồi cô nhón chân lên.

Nó ngắn. Ngắn hơn cô nghĩ, và vụng hơn cô nghĩ, vì cả hai đứa đều không biết phải nghiêng đầu về bên nào và mũi hai đứa cụng nhau một cái trước khi tìm được chỗ. Môi anh có vị bánh kem. Cô nghe tim mình đập lên tận chỗ cái ống nghe, dù đêm nay cô không đeo cái ống nghe nào. Ở đâu đó sau lưng, cái chuông nhỏ trên đầu cần câu của ông già khẽ reng một tiếng, rồi ông già la "dính rồi", rồi tiếng cá quẫy nước lách tách.

Hai đứa tách ra, nhìn nhau, rồi cùng quay đi nhìn ông già câu cá, vì nhìn nhau ngượng quá. Ông già đang gỡ một con cá rô nhỏ bằng ba ngón tay ra khỏi lưỡi câu.

– Nhỏ quá. – Ông nói, với không ai hết, rồi thả nó xuống kênh lại.

Lãm cười trước. Rồi Diếp cười. Hai đứa đứng tựa lan can cười tới mức ông già câu cá quay lại nhìn, lắc đầu, rồi cắm cái cần lên lại.

Đêm đó về phòng, cô nằm nhìn tấm bản đồ trên vách, không ngủ được. Cô nghĩ, bốn năm. Rồi cô thôi nghĩ.

Sáng Thứ Hai, hai mươi lăm tháng Năm, ông Kha gọi từng người lên phòng, như ông đã nói. Định lên trước, rồi Quân, rồi Tiên. Diếp lên cuối.

Ông Kha ngồi sau bàn. Trên bàn có một tờ giấy, một tờ duy nhất, không phải thư mời mà là một tờ xác nhận.

– Chú nói chuyện với ba đứa kia rồi. – Ông nói. – Chú mời em. Cái này là giấy xác nhận em nhận lời. Em ký thì chú cho làm hợp đồng, ngày một tháng Tám em đi làm. Còn em chưa muốn ký thì hạn vẫn là tháng Bảy. Chú không đổi.

Diếp nhìn tờ giấy. Phía dưới có một cái khung trống, cái chỗ để ký, với dòng chữ in nhỏ: "Người nhận lời mời".

Cây bút nằm ngay cạnh tờ giấy. Ông Kha không đẩy nó qua. Ông chỉ ngồi đó, nhìn cô, không bằng cái nhìn chậm, không bằng cái nhìn trang hồ sơ của ba tuần qua. Bằng một cái nhìn khác, như người đứng ngoài cửa chuồng đợi xem con vật có tự bước ra không.

– Chú cho con cầm về được không chú. – Cô nghe mình nói.

Ông gật đầu.

Cô gấp tờ giấy làm tư, cất vào cái túi trong ba lô, cạnh tờ thư mời tháng Mười Hai. Hai tờ giấy gấp tư, nằm sát nhau.

Lúc đi xuống, cô ghé phòng thay đồ nhân viên ở tầng hai để lấy cái áo blouse cũ. Cửa phòng khép hờ. Bên trong có tiếng khóc.

Không to. Nén. Cái kiểu khóc của người lấy khăn bịt miệng lại, cái kiểu cô đã nghe Chanh khóc trong phòng số chín. Diếp đứng ở cửa, tay đặt lên nắm cửa. Cô có thể đi. Cô đã định đi.

Cô mở cửa.

Tiên ngồi trên cái băng ghế dài giữa hai dãy tủ, cái áo blouse còn mặc trên người, hai tay ôm một cái điện thoại, mặt ướt. Tiên ngẩng lên, thấy Diếp, và Diếp thấy mặt Tiên đổi đi, từ ướt sang cứng, nhanh như người ta kéo cửa cuốn.

– Bạn đi ra đi.

– Tôi lấy cái áo thôi.

Diếp đi tới tủ của mình, mở ra, lấy cái áo blouse cũ, gấp lại. Cô đóng tủ. Cô không đi ra. Cô ngồi xuống đầu bên kia băng ghế.

Tiên nhìn cái điện thoại trong tay. Trên màn hình có một tin nhắn, Diếp không đọc được chữ, chỉ thấy nó dài.

– Học bổng bên Bỉ tôi rớt rồi. – Tiên nói. Giọng đều, như đọc y lệnh, như Tiên vẫn nói. – Sáng nay có thư. Còn chỗ này thì anh Kha nói bạn.

– Tôi xin lỗi.

– Bạn xin lỗi cái gì? Bạn giỏi hơn tôi. – Tiên nói. – Tôi biết từ tuần đầu. Con chó già đau lưng không cho ai đụng. Tôi biết từ đó.

Diếp không nói gì.

– Ba tôi chạy thận. – Tiên nói, nhỏ hơn. – Ba lần một tuần. Ba năm nay. Bệnh viện chạy thận ở cách đây hai cây số. Tôi xin thực tập ở đây là vì nó gần. Tôi tính làm ở đây, sáng chở ba đi chạy, trưa đi làm, tối chở ba về. – Tiên ngừng. – Học bổng bên Bỉ là cái tôi nộp cho có. Tôi đâu có đi được.

Tiên lau mặt bằng tay áo blouse, một lần, mạnh, như lau một cái bàn khám.

– Bạn đừng nhìn tôi vậy. – Tiên nói. – Tôi không cần ai thương.

– Tôi không thương bạn. – Diếp nói. – Tôi chỉ ngồi.

Tiên nhìn cô. Rồi Tiên bật cười, cái cười đẹp của người ít cười, lần này méo đi vì nước mắt.

Hai đứa ngồi đó, mỗi đứa một đầu băng ghế, cho tới khi có ai đó gõ cửa phòng thay đồ, nói có ca. Tiên đứng dậy, cài lại nút áo blouse, đi ra trước.

Diếp ngồi lại một mình. Cô mở ba lô, lấy tờ giấy xác nhận gấp tư ra, trải lên đùi. Cái khung trống. Dòng chữ in nhỏ.

Cây bút bi còn cài trong túi ngực cái áo blouse cũ cô vừa gấp, chỗ cô vẫn cài nó suốt mười hai tuần. Cô không lấy nó ra.

— Hết chương 21 —