Cha mày không ngã

Chương 9: Cha mày không ngã

Vơi bước ra khỏi bóng tối. Ánh đèn dưới chân Bà Diêm với lên được tới đầu gối nàng thì dừng lại.

Bà vẫn ngồi trên bậc chót, không quay đầu. Trong lòng cây cột Cấn, nước vẫn chảy rì rầm, đều đặn, như một người đang thì thầm một câu chuyện dài không dứt.

– Ngồi xuống. – Bà nói.

Vơi ngồi xuống bậc ngay trên bà. Từ chỗ ấy nàng thấy nghiêng mặt bà, những nếp nhăn sâu như vết dao, đôi mắt mờ đục nhìn thẳng vào cây cột.

– Mày thấy rồi đấy. – Bà Diêm nói.

– Dạ.

– Thấy thì hỏi đi. Đêm nay tao cho mày hỏi.

Vơi nhìn tấm ván còn để ngỏ sau cột, nhìn cái hốc tối, nghe tiếng nước.

– Cái van này cha con làm.

– Tao biết. – Bà nói, không chút ngạc nhiên. – Tao biết từ cái ngày mày bước chân vào lầu, cầm cái ống tre ấy áp vào bình Thụ. Cả kinh thành chỉ có một người làm cái ống nghe bịt da khoét lỗ như thế. Ông ấy cũng áp nó vào bình của tao, bốn năm trước, nghe xong thì cười, bảo bình của bà Chưởng khắc thở đều như con gái ngủ.

Vơi nắm chặt hai bàn tay vào nhau.

– Bà biết mà bà không nói.

– Nói để làm gì? Để mày khóc? – Bà quay sang lần đầu tiên, nghiêng đầu nhìn nàng. – Mày vào đây làm gì, tao biết. Tao chờ xem mày có tự bỏ đi không. Đứa nào khôn thì bỏ đi. Mày không khôn.

– Sao bà mở nó?

Bà Diêm im rất lâu. Ngọn đèn lay lắt. Rồi bà thò tay vào ống tay áo, rút ra cái khóa bạc hình con cá, đặt lên lòng bàn tay, chìa ra cho nàng xem. Con cá bạc nằm im, mắt cá là hai hạt cườm đen.

– Thằng Tùng, con thằng em tao. Tao nuôi nó từ lúc nó lên năm, cha mẹ nó chết đói năm hạn. Giờ nó làm thư lại ở nha Kinh triệu, được một thằng cu mới đầy năm. Cái này là khóa vía của thằng cu. – Bà khép tay lại. – Người ta tháo nó khỏi cổ thằng bé, gửi vào cho tao. Mày hiểu chưa?

Vơi hiểu.

– Bọn nó cần biết mở bao lâu thì trống sớm bao nhiêu. – Bà Diêm nói tiếp, giọng phẳng như đọc sổ. – Đêm Trùng cửu mở một canh. Đêm nay mở hai canh. Mở rồi rút, rút rồi trưa quan về thấy đúng. Thử cho chắc tay. Đến đêm thật thì mở mà không rút.

– Đêm thật là đêm nào?

– Tao không biết. Bọn nó không nói. Tao chỉ là cái tay vặn.

– Người áo choàng là Lương Quế.

Bà không trả lời. Không trả lời tức là phải.

– Còn ai sau lưng hắn?

– Tao không biết. – Bà nói. – Nhưng tao biết một người khác. Người đã đến cái lầu này trước bọn nó.

Vơi nhìn bà. Dưới đáy gian bể, trong tiếng nước chảy, nàng nghe tim mình đập từng nhịp như tiếng thanh la điểm canh.

– Bà ơi, – nàng nói, và giọng nàng vỡ ra ở chữ cuối, – cha con chết thế nào?

Bà Diêm quay mặt đi. Bà nhìn vào cây cột rất lâu, lâu đến mức Vơi tưởng bà sẽ không trả lời. Rồi bà nói, khẽ, nhưng từng chữ một rõ như được khắc vào gỗ:

– Cha mày không ngã.

Vơi không thở được.

– Đêm mười chín tháng Chạp năm ấy, tao ở trên lầu. – Bà nói tiếp. – Tao thấy…

Bà dừng lại đột ngột. Cái đầu bà nghiêng lên, nghiêng về phía lỗ kéo ở góc tây, nơi cái ô vuông tối om chạy thẳng lên bốn tầng. Vơi cũng ngước lên. Không thấy gì. Không nghe gì ngoài tiếng nước và, rất xa, tiếng gió heo may lùa qua mái.

– Chuột. – Bà Diêm nói, to hơn hẳn. Rồi bà hạ giọng xuống, thấp đến mức Vơi phải ghé sát lại. – Không phải bây giờ. Canh năm. Mày gọi canh năm xong, lúc thằng Quách nện trống khai môn, ầm ầm cả lầu, đứa nào đứng sát bên cũng không nghe được ai nói gì, thì mày xuống đây. Tao kể hết. Ai đặt làm cái ống này. Ai trên lầu đêm ấy. Tao giữ cái chuyện ấy trong bụng ba năm rồi. Giữ nữa thì nó mục ra.

– Sao không phải bây giờ?

– Vì đến trống canh tư, tao còn phải đóng cái van. – Bà chỉ vào cây cột. – Mày phải lên đọc thẻ ca sau. Thằng Lư nó sẽ giao cho mày cái thẻ đã chạy trước gần một canh. Mày cứ gọi theo thẻ. Đừng nhìn trăng, đừng làm gì khác người, cho thằng Lư nó yên bụng. Đến điểm ba canh tư tao rút, thẻ sẽ lùi về. Đến canh năm là đúng giờ. – Bà nắm lấy cổ tay nàng, mấy ngón tay già bóp chặt. – Nghe tao lần này nữa thôi. Rồi tao kể.

Trống canh tư vang lên, đè xuống đầu hai người.

Bà Diêm buông tay nàng, đứng dậy, cầm đèn đi về phía cột Cấn. Vơi nhìn theo cái lưng còng lách vào khe tối. Rồi nàng quay lên cầu thang.

Đến tầng đất, nàng suýt va vào một người.

Tín đứng ở chiếu nghỉ cầu thang, ngay cạnh lỗ kéo, hai tay ôm lấy cái áo khoác, mặt trắng bệch dưới ánh trăng lọt qua song cửa.

– Em làm gì ở đây?

– Em… em lên đánh la ca sau. – Tín lắp bắp. – Em vừa dậy. Chị ở dưới ấy à?

– Đi lấy giẻ. – Vơi nói. – Lên đi.

Tín lên trước, đi nhanh, không ngoái lại.

Ở gian bình, Tiểu Lư ngáp dài, đứng dậy khỏi đôn.

– Canh tư rồi. Em giao chị nhé. – Nó gãi đầu, chỉ vào cái thẻ. – Đêm nay thẻ chạy êm lắm, chị cứ thế mà gọi.

Nó xuống. Vơi ngồi lên cái đôn còn ấm, nhìn cái thẻ tre cắm trên phao.

Thẻ Sương giáng. Vạch canh tư vừa ngập dưới mặt nước. Nàng rút ống nghe áp vào thành bình Thụ. Tiếng giọt đều, thưa, đúng nhịp. Bà Diêm đã đóng van. Giờ chỉ còn chờ cái thẻ lùi.

Điểm một canh tư. Nàng gọi lên. Trên gian trống, Tín đánh một tiếng thanh la, run run, hơi trễ.

Điểm hai.

Điểm ba.

Vơi cúi sát xuống mặt nước, chờ. Bà Diêm bảo điểm ba canh tư bà rút. Khi nhánh dưới mở ra, nước trong bình Thụ sẽ rút xuống qua cái ống trong lòng cột, phao sẽ hạ, thẻ sẽ lùi. Nàng đã nghĩ suốt từ lúc lên đây, nghĩ cái thẻ sẽ lùi như thế nào, nhanh hay chậm, có kêu không. Nàng áp ống nghe vào chân bình, chỗ gần đáy nhất.

Tách. Tách. Tách.

Không có gì khác. Không có tiếng nước rút. Mặt nước không hạ. Cái thẻ vẫn nhích lên, chậm, đều, thật thà, như chưa từng có ai nói với nó điều gì.

Điểm tư. Nàng gọi, giọng khô khốc. Thẻ không lùi.

– Tín ơi! – Nàng gọi lên cầu thang. – Em xuống gian bể xem ma ma có cần gì không!

Một khoảng im. Rồi giọng Tín vọng xuống, nhỏ và run:

– Chị ơi… em sợ. Gian bể tối lắm. Em không xuống đâu.

Vơi nắm chặt cái ống nghe. Nàng không thể rời cái đôn này. Lệ lầu này cứng như sắt: người đọc thẻ bỏ đi một điểm thôi là cả cấm thành mất một tiếng thanh la, lính gác các cổng sẽ biết, sáng mai Cung chính ty sẽ biết. Và nếu nàng bỏ đi, ai sẽ gọi canh năm?

Điểm năm. Cái thẻ chạm vạch canh năm.

Theo thẻ, bây giờ là canh năm. Nàng phải gọi. Lão Quách đang ngủ ở góc gian trống sẽ dậy, nện ba hồi khai môn. Lính gác các cổng sẽ rút then. Cửa Củi sẽ mở. Xe nước, xe rau, xe củi sẽ đi vào, như mọi sáng.

Vơi đứng dậy, đi tới cửa sổ hướng tây.

Trăng rằm đã sang hẳn bên kia trời, trắng và to, treo trên dãy tường thành phía tây. Dưới nó, cái cột cờ trên tường tây đứng đen sẫm, mảnh như một cây kim. Hai năm nay, mỗi đêm rằm, nàng đứng ở đúng chỗ này khi lão Quách đánh trống canh năm. Mỗi đêm rằm, mặt trăng ngồi ngay trên đầu cái cột cờ ấy, như một quả bưởi đặt trên ngọn sào.

Đêm nay nó còn cao hơn đầu cột cờ nhiều lắm. Một quãng dài như từ ngọn cau xuống gốc cau.

Trăng không đánh trống. Thẻ đánh trống. Bà Diêm đã tát nàng vì câu ấy.

Nàng quay lại đôn, ngồi xuống. Nàng không gọi.

Thời gian trôi qua chậm như mật nhỏ từ đáy chum. Không có tiếng thanh la. Không có tiếng trống. Cả lầu Chính Thời im lặng, cả cấm thành im lặng. Nàng nghe được cả tiếng một con chim đêm kêu ở vườn Ngự uyển. Trên gian trống, Tín gọi xuống:

– Chị ơi, thẻ tới chưa chị?

– Chưa.

Một lúc lâu sau, có tiếng chân chạy rầm rập lên cầu thang. Tiểu Lư lao vào gian bình, tóc tai rũ rượi, áo khoác còn xỏ một tay.

– Sao không có la? Sao lâu thế? – Nó nhìn cái thẻ, mặt biến sắc. – Chị Vơi! Thẻ quá canh năm cả một khúc rồi! Chị không gọi à? Chị điên à?

– Chưa tới canh năm.

– Thẻ đánh trống! – Thằng bé gần như hét. – Thẻ đánh trống, chị không thuộc à? Chị không gọi thì em gọi!

Nó chạy lên gian trống. Vơi nghe nó lay lão Quách, nghe nó gào vào cái tai nghễnh ngãng của lão: canh năm rồi, ông đánh đi, ông đánh đi. Rồi nàng nghe giọng lão Quách, to, ngái ngủ, mà chậm rãi như đọc một điều lệ đã thuộc ba mươi năm:

– Người đọc thẻ đêm nay là con Vơi. Con Vơi chưa gọi. Lão không đánh.

– Nhưng mà thẻ…

– Lão không nhìn thẻ. Lão nghe người gọi. Ba mươi năm lão đánh theo người gọi. Mày cút xuống.

Vơi nhắm mắt lại.

Nàng chờ. Nàng đứng lên ra cửa sổ, ngồi xuống, lại đứng lên. Mặt trăng hạ dần, hạ dần, to hơn, vàng hơn, như một cái đèn lồng có ai đó đang thả xuống từ từ. Tiểu Lư đứng ở đầu cầu thang, hai tay nắm chặt, mặt tái xanh, không dám nói thêm câu nào.

Cho tới khi mặt trăng ngồi xuống đúng trên đầu cái cột cờ tường tây.

– Canh năm!

Giọng nàng to đến mức chính nàng cũng giật mình. Trên gian trống, lão Quách vung dùi. Tiếng trống khai môn nổ ra, ba hồi, rung chuyển cả tòa lầu, đổ xuống các mái ngói, lan ra các ngõ, tới các cổng. Từ xa, rất xa, tiếng then cửa Củi rút ra kêu ken két, vọng lại mơ hồ trong gió.

Vơi bỏ cái đôn, lao xuống cầu thang.

Gian bình. Tầng đất. Gian bể. Nàng không bước qua bậc thứ năm, nó kêu lên một tiếng dài dưới chân nàng. Dưới ấy tối om, ngọn đèn của Bà Diêm đã tắt.

– Bà ơi!

Không ai trả lời. Trên đầu, trống khai môn vẫn ầm ầm, ầm ầm, đúng như bà đã nói, đứa nào đứng sát bên cũng không nghe được ai nói gì.

Nàng lần vào túi áo lấy đá lửa, run tay đánh ba lần mới bắt được bấc. Ngọn lửa nhỏ bùng lên.

Gian bể vẫn như mọi đêm. Tấm ván sau cột Cấn đã được lắp lại, khít như chưa từng có ai đụng vào. Hai tấm nắp gỗ lim đậy ngay ngắn trên bể. Cả cái nắp con nhỏ ở góc múc nước, cái góc đêm nào cũng để ngỏ cho thùng thả xuống, cũng đã được ai đó đậy lại, kín mít.

Và trên bậc chót của cầu thang, ngay dưới chân nàng, có một đôi dép cỏ đặt song song, ngay ngắn, mũi dép quay ra phía bể. Đôi dép của Bà Diêm. Đế dép khô ráo, không một hạt bùn.

Vơi quỳ xuống bên góc múc nước, đặt đèn xuống nền đá, hai tay nhấc cái nắp con lên.

Dưới mặt nước tối, trong vầng sáng nhỏ của ngọn đèn, một búi tóc bạc đang dập dềnh, xòe ra như một đám rêu trắng, cây trâm gỗ vẫn còn cài nghiêng một bên.

— Hết chương 9 —