Lệ đổi gác

Chương 13: Lệ đổi gác

– Nước giếng Lậu có phèn. – Văn Sĩ Trác nói, gõ cái quạt giấy vào thành Nhật bình, nghe tiếng đồng ngân. – Phèn đóng cặn trong vòi, vòi tắc, nước nhỏ chậm, thẻ chạy sai. Sách Khắc Lậu Kinh có dạy: nước của lậu phải lấy từ nguồn trong.

Chiều hai mươi mốt, ông ta đến lầu ngoài giờ kiểm nhật quỹ, đứng giữa gian bình, giảng cho cả lầu nghe như giảng cho học trò. Từ nay mỗi sáng lầu Chính Thời phải nhận hai thùng nước suối Ngọc Tuyền ở Cửa Củi, cùng chuyến xe nước suối của Ngự thiện phòng, mang về đổ vào Nhật bình để súc dần cặn phèn. Việc ấy giao cho một người. Ông ta quay sang Vơi.

– Ngươi khỏe nhất lầu. Ngươi đi.

– Bẩm, xe nước suối vào Cửa Củi lúc nào ạ?

– Sau trống khai môn. – Văn Sĩ Trác mỉm cười. – Ngươi phải có mặt ở cổng trước khi trống đánh, kẻo xe phải chờ.

Vơi cúi đầu nhận lệnh. Nàng hiểu. Từ nay, mỗi sáng, khi cái thẻ trong bình Thụ chạm vạch canh năm, khi người đọc thẻ gọi lên và lão Quách vung dùi, nàng sẽ không ở trên lầu. Nàng sẽ đứng ở Cửa Củi, cách lầu Chính Thời nửa cấm thành, giữa một đám xe rau. Nàng không thấy cái thẻ, không thấy được trăng qua cửa sổ gian bình, không làm được gì nếu trống khai môn đánh sớm.

Bông chờ ông ta đi rồi mới chửi, chửi một tràng dài, có đủ cả họ nhà Văn Sĩ Trác. Vơi để chị chửi. Nàng nghĩ đến một điều khác. Muốn nàng không có mặt ở lầu lúc canh năm, Văn Sĩ Trác có thể gửi nàng đi bất cứ đâu, giặt áo ở Ty Hoán y, quét lá ở Ngự uyển. Ông ta lại chọn đúng Cửa Củi, cái cổng mở theo tiếng trống. Có lẽ ông ta chỉ chọn việc nặng nhất cho đứa khỏe nhất. Có lẽ không.

Canh năm sáng hai mươi hai, Vơi đứng trước Cửa Củi.

Trời còn tối đặc. Trăng hai mươi hai, nửa vầng sáng bên trái, đã lên từ nửa đêm, giờ treo chếch trên trời đông nam, sáng mà lạnh như mảnh sứ vỡ. Sương xuống ướt tóc. Bên trong cổng, dọc bức tường gạch, người của Ngự thiện phòng đã đứng chờ thành một hàng dài: thái giám quản bếp, mấy cung nữ cầm sổ, mấy người khuân vác đeo đòn gánh. Ai cũng xoa tay, giậm chân cho đỡ rét. Không ai nói to. Mọi người chờ trống.

Trên chòi gác, ánh đuốc đỏ rực. Lính Cấm quân ca đêm đứng thành hai hàng hai bên cổng, giáo dựng thẳng. Đi qua đi lại giữa hai hàng lính là viên Hiệu úy hôm nọ, người có vết sẹo ngang cằm.

Rồi từ phía trong cấm thành, trống canh năm vang lên.

Vơi quay đầu theo phản xạ. Từ đây nhìn về phía đông nam, qua mấy lớp mái, lầu Chính Thời chỉ còn là một khối đen cao hơn mọi khối đen khác, tầng trên cùng lập lòe ánh đèn. Ba hồi trống khai môn. Từ chỗ ấy nàng không thấy được cái thẻ để biết nó đúng hay sai. Nàng nhìn trăng hai mươi hai trên đầu mình, đếm theo cách cha dạy. Đúng giờ. Sáng nay đúng giờ.

Hồi trống thứ ba vừa dứt, viên Hiệu úy giơ tay. Bốn người lính rút then. Hai cánh cổng lim bọc sắt kêu lên một tiếng dài, nặng nề, rồi mở ra.

Ngoài cổng, xe đã xếp hàng dài trong sương: xe củi chất cao như núi, xe than phủ chiếu, xe rau cải, rau muống, bí đao, xe nước suối chở mười mấy thùng gỗ đai sắt. Người đánh xe gọi nhau ơi ới. Lính ca đêm bước ra vạch đá, soát từng xe một. Mở chiếu phủ, gõ thành thùng, thọc giáo vào đống củi. Mỗi xe một lúc. Hàng xe nhích dần vào trong.

Vơi đứng đợi xe nước suối, nhìn. Nàng để ý một điều: sau tiếng trống đã khá lâu, mà toán lính đứng hai bên cổng vẫn là toán lính ca đêm, mắt đỏ ngầu, mặt hốc hác, có người ngáp không giấu được. Một lúc nữa, từ phía bắc, một toán lính khác mới đi tới theo hàng hai, áo giáp còn mới, mặt mũi tỉnh táo. Họ đứng vào chỗ của toán ca đêm. Viên Hiệu úy nói gì đó với người dẫn đầu toán mới, đưa cho hắn một cái thẻ đồng, rồi đi ra phía chòi gác.

Xe nước suối vào tới chỗ nàng. Nàng nhận hai thùng, đặt lên đôi quang gánh, xỏ đòn gánh vào. Đi ngang qua chòi gác, nàng dừng lại.

– Bẩm Hiệu úy.

Anh ta đang cởi cái mũ trụ, mồ hôi bết trán dù trời lạnh. Anh ta quay lại, nhìn nàng.

– Cô xách nước lầu Giọt.

– Dạ. Nô tì hỏi một điều. Lính ca sáng đến sau trống bao lâu ạ?

Anh ta nhíu mày.

– Hỏi làm gì?

– Bẩm, nô tì là người lầu trống. Nô tì muốn biết người ta nghe trống của lầu mình thì làm gì.

Một lúc lâu anh ta không trả lời. Rồi anh ta treo cái mũ trụ lên cái móc trước chòi, nói, giọng cộc lốc như người đọc lệnh:

– Trại Cấm quân ở ngoài tường bắc. Trống khai môn đánh xong, ca sáng mới từ trại đi vào. Tới Cửa Củi mất chừng nửa khắc. Nửa khắc ấy ca đêm giữ cổng. Ca sáng tới, giao thẻ, ca đêm về.

– Ngày nào cũng thế ạ?

– Ngày thường. – Anh ta nói. – Ngày lễ lớn thì khác. Đông chí, Tết, sinh thần Hoàng thượng, ca sáng phải dàn hàng nghi trượng ở cửa Chính Dương trước, xong mới chia người sang các cổng nhỏ. Tới Cửa Củi có khi gần nửa canh. Nửa canh ấy ca đêm giữ. Mà đêm lễ thì ca đêm thức trắng từ chiều hôm trước, mắt nhắm mắt mở. Xe đồ tế lại nhiều gấp mấy lần ngày thường, củi trầm, than hoa, rượu, lụa, xe nào cũng có giấy Lễ bộ đóng dấu. Soát kỹ thì tới trưa không xong. – Anh ta liếc nàng. – Cô còn hỏi gì nữa không?

– Dạ không.

– Thì đi đi. Nước của cô sắp nguội.

Vơi gánh nước đi. Đến góc tường, nàng ngoái lại. Viên Hiệu úy vẫn đứng trước chòi gác, nhìn theo nàng.

Hai thùng nước suối nặng hơn nước giếng vì thùng gỗ dày. Nàng gánh về lầu, đổ vào Nhật bình. Văn Sĩ Trác bảo súc cặn. Nàng áp ống nghe vào thành bình, nghe nước suối hòa vào nước giếng, chẳng khác gì nhau.

Rồi nàng ngồi xuống bậc thềm gian bình, nghĩ về nửa khắc và nửa canh. Ngày thường, cổng mở rồi, ca đêm còn giữ thêm nửa khắc. Ngày lễ, ca đêm phải giữ gần nửa canh, mắt nhắm mắt mở, trước một hàng xe đồ tế có giấy Lễ bộ. Còn nếu trống khai môn đánh sớm, sớm gần một canh như cái thẻ sáng mười sáu đã muốn nàng gọi, thì lúc cổng mở, ca sáng vẫn còn nằm ngủ trong trại ngoài tường bắc. Không ai biết mình đang đứng gác một cái cổng mở giữa đêm.

Ba sáng liền, nàng đứng ở Cửa Củi trước trống canh năm. Ba sáng liền, trống đúng giờ. Đến sáng thứ ba, viên Hiệu úy không đi ra soát xe nữa mà đứng ở chỗ nàng đứng chờ, như tình cờ.

Sáng hôm ấy, xe rau vào trước xe nước. Đi sau xe rau là một toán phu khuân, gánh những bó cải to tướng vào kho Ngự thiện phòng. Một người trong toán ấy to cao, vai u như vai trâu, mặt hiền, cười để lộ hai cái răng khểnh. Hắn đặt gánh rau xuống, đi tới chỗ Vơi, gãi đầu.

– Cô là cô Vơi lầu Giọt phải không? Bông nó bảo cô đi lấy nước sáng sớm ở đây.

– Anh Lực?

– Dạ. – Hắn cười rộng hơn, như người được gọi đúng tên lần đầu. – Bông nó có gửi gì không cô?

Vơi rút trong ngực áo ra một cái gói nhỏ bọc giấy dó. Bông khâu cả tuần nay, giấu cả lầu: một đôi bít tất vải chàm, lót hai lớp. Lực cầm gói, không mở, áp nó vào ngực như áp một con chim non.

– Cô bảo nó, tháng Một tôi ra đón ở đây. Tôi mua được con lợn thứ ba rồi. – Hắn cúi đầu cảm ơn, rồi vác gánh rau đi, vừa đi vừa ngoái lại cười.

Vơi đứng nhìn theo. Khi nàng quay lại, viên Hiệu úy đã đứng cạnh nàng.

– Phu khuân với cung nữ đưa đồ cho nhau ở cổng là phạm lệ. – Anh ta nói.

– Dạ.

– Tôi không thấy.

Hai người đứng im. Sương tan dần, trời ngả sang màu tro nhạt. Hàng xe vẫn nhích vào chậm chạp. Một con chim sẻ đậu trên đống củi, mổ mổ cái gì rồi bay đi.

– Hôm trước Hiệu úy hỏi nô tì họ Bế, người Thượng Nguyên. – Vơi nói, không nhìn anh ta. – Sao Hiệu úy hỏi thế?

Anh ta không trả lời ngay. Anh ta nhìn ra ngoài cổng, ra con đường lát đá chạy về phía tây kinh thành, nơi hàng cây gạo trụi lá đứng như những cái sào.

– Tôi tên Đổng Viễn. – Cuối cùng anh ta nói. – Ba năm trước tôi là lính gác nội cung, đội gác sân Thừa Vận. Cái chòi gác ở góc sân lầu Chính Thời ấy.

Vơi đứng im.

– Đêm mười chín tháng Chạp năm ấy tôi gác ca đầu. – Anh ta nói tiếp, giọng đều đều, như kể chuyện một người khác. – Gần canh ba, có tiếng động ở chân giàn giáo mặt tây lầu. Tôi chạy ra. Một ông thợ nằm dưới chân giàn. Đã chết. Tôi với một người nữa khiêng ông ấy về nhà xác Nội vụ phủ. Sáng ra, người ta ghi sổ: Bế Văn Đàng, thợ, người Thượng Nguyên, trượt chân ngã giàn giáo. – Anh ta liếc nàng. – Hôm nọ lính tôi đọc thẻ bài của cô. Bế Thị Vơi, lầu Chính Thời. Mặt cô lại giống ông ấy. Cái trán, cái cằm.

Vơi không nói được gì. Nàng thấy hai bàn tay mình nắm chặt đòn gánh.

– Trước khi vào Cấm quân, tôi ở biên ải bốn năm. – Đổng Viễn nói. – Ở biên ải tôi thấy nhiều người ngã. Ngã từ trên tường thành, ngã từ vách núi, ngã từ lưng ngựa. Người ngã mà còn tỉnh, bao giờ cũng cào. Cào vào tường, vào đá, vào bất cứ cái gì. Móng tay gãy, lòng bàn tay trầy, có khi còn nắm chặt một nắm rêu. Người ta không chết mà không níu lấy một cái gì đó.

Anh ta quay sang nhìn thẳng vào nàng.

– Tay ông ấy sạch. – Anh ta nói. – Mười ngón tay nguyên, lòng bàn tay không một vết xước. Như người đã ngủ rồi mới rơi.

Gió sớm thổi qua Cửa Củi, lật một góc chiếu phủ trên xe than. Vơi nghe tiếng trống canh năm từ ba sáng trước dội lại trong đầu mình. Như người đã ngủ rồi mới rơi.

– Hiệu úy có nói với ai không? – Nàng hỏi, giọng khàn đặc.

Đổng Viễn cười, một cái cười không có chút vui nào, chỉ là khóe miệng kéo lệch đi, làm vết sẹo trên cằm méo xuống.

– Tôi nói với cấp trên. Ngay sáng hôm ấy. – Anh ta nói. – Tháng sau, tôi bị điều ra biên ải. Năm nay mới được về kinh, giữ cái cổng củi này. – Anh ta đội lại cái mũ trụ, kéo dây buộc dưới cằm. – Cô hiểu vì sao tôi không muốn nói lại lần nữa chứ?

— Hết chương 13 —