Đêm dài nhất năm

Chương 14: Đêm dài nhất năm

– Thế nếu trời âm u ba ngày liền, không có bóng nắng, thì làm sao biết cái thẻ trong bình còn đúng?

Người hỏi câu ấy mới mười sáu tuổi, đứng cạnh nhật quỹ, hai tay chắp sau lưng, cái đầu nghiêng nghiêng như một con chim sáo vừa nhìn thấy một hạt thóc lạ. Thái tử Tuân Chiêu.

Trưa hai mươi lăm, Thái tử theo thầy dạy thiên văn của Đông cung đến xem kiểm nhật quỹ. Không báo trước. Cả lầu Giọt đang đứng thành hàng chờ Phó giám Văn Sĩ Trác thì thấy cả một đoàn từ phía hành lang Thừa Vận đi tới. Hai thái giám Đông cung đi trước, rồi một ông thầy già râu bạc mặc áo Thị giảng. Và một cậu thiếu niên áo gấm xanh lam, thắt lưng ngọc, đi nhanh hơn cả người dẫn đường. Văn Sĩ Trác đến sau một chút, thấy đoàn người, suýt đánh rơi cái quạt.

Bây giờ ông ta đứng cạnh Thái tử, khom lưng, quạt giắt vào thắt lưng, hai tay chắp trước bụng.

– Bẩm điện hạ, trời âm u thì tin nước. Sách Khắc Lậu Kinh có câu: "Trời có lúc che mặt, nước không bao giờ ngừng chảy."

– Nước thì ai kiểm?

Văn Sĩ Trác khựng lại.

– Bẩm… nước thì người coi lầu kiểm.

– Người coi lầu kiểm bằng gì? – Thái tử hỏi tiếp, giọng không có chút gì bắt bẻ, chỉ tò mò thật. – Bằng mắt nhìn thẻ? Nhưng thẻ thì nổi theo nước. Nước sai thì thẻ sai. Lấy cái thẻ sai mà kiểm cái nước sai thì kiểm làm sao được?

Ông Thị giảng già đứng sau ho khan một tiếng, như muốn nhắc học trò đừng làm khó người khác. Thái tử không để ý. Văn Sĩ Trác cười, nụ cười dài và khô như sợi bún để qua đêm.

– Bẩm, điện hạ hỏi rất sâu. Cái lý ấy, các bậc tiên hiền cũng từng bàn. Nhưng lầu này bốn mươi năm…

– Chưa lệch nửa khắc. – Thái tử nói tiếp, rồi cười. – Ta có nghe. Nhưng ta lại nghe trong cung đồn, hôm mười sáu lầu lệch sáu khắc.

Cả hàng người lầu Giọt im phăng phắc. Văn Sĩ Trác không cười nữa.

– Bẩm, đấy là do một đứa cung nữ phá hoại. Đã có Cung chính ty xét.

– Đứa nào?

Văn Sĩ Trác không trả lời. Ông ta cũng không cần trả lời, vì Tiểu Lư, đứng ở cuối hàng, đã liếc sang Vơi trước khi kịp giữ mình. Thái tử nhìn theo cái liếc ấy. Rồi cậu nhìn thấy Vơi đang đứng với đôi thùng nước vừa múc ở giếng Lậu chưa kịp đặt xuống.

Và cậu nhìn thấy cái ống tre ló ra khỏi vạt áo nàng.

– Cái gì kia?

Vơi cúi đầu thật thấp.

– Bẩm điện hạ, ống nghe nước.

– Nghe nước? – Mắt Thái tử sáng lên. – Cho ta xem.

Ông Thị giảng lại ho. Văn Sĩ Trác mở miệng định nói gì đó. Thái tử đã bước tới, chìa tay ra. Vơi rút cái ống nghe, đặt vào lòng bàn tay cậu bằng cả hai tay. Cậu lật đi lật lại, nhìn đầu vát, nhìn miếng da khoét lỗ, sờ ngón tay lên ba cái khía chữ V.

– Dùng thế nào?

– Bẩm, áp đầu vát vào thành bình, ghé tai vào đầu kia ạ.

Thái tử không chờ ai cho phép. Cậu đi thẳng vào lầu, leo cầu thang lên gian bình, hai thái giám Đông cung lật đật chạy theo, ông Thị giảng già lật đật chạy theo sau họ, Văn Sĩ Trác chạy sau cùng. Vơi đứng giữa sân, không biết làm gì. Một lúc sau, từ cửa sổ gian bình, giọng Thái tử vọng xuống:

– Đứa có cái ống đâu? Lên đây!

Vơi đặt đôi thùng xuống, đi lên.

Gian bình chật người. Thái tử đứng cạnh bình Thụ, cầm cái ống nghe, không biết áp vào đâu. Vơi bước tới, quỳ một gối xuống cạnh cậu, đưa tay chỉ vào một chỗ trên thành bình, ngang mặt nước.

– Bẩm, chỗ này ạ. Áp nhẹ thôi, áp mạnh thì nghe tiếng tay mình.

Thái tử áp ống vào. Ghé tai. Cậu đứng im rất lâu. Rồi khuôn mặt cậu giãn ra, từng chút một, như mặt nước khi gió vừa ngừng thổi.

– Nó gõ. – Cậu nói khẽ, như sợ làm động cái tiếng ấy. – Nó gõ như mưa trên lá chuối.

Rồi cậu cười. Một cái cười trẻ con, hồn nhiên, cái cười mà Vơi tưởng ở trong cung này không ai còn biết cười nữa. Ông Thị giảng già đứng nhìn học trò, khóe mắt nhăn lại.

Thái tử áp ống lên Tinh bình, rồi Nguyệt bình, rồi Nhật bình. Ở Nhật bình, cậu nghe lâu nhất.

– Cái này tiếng khác. – Cậu nói. – Trầm hơn. Như có tiếng gió ở dưới đáy.

Vơi không trả lời. Văn Sĩ Trác đứng ở góc gian, cái quạt lại cầm trong tay, nhưng không phe phẩy.

– Bẩm điện hạ, Nhật bình to nhất, chứa nhiều nước nhất, nên tiếng vọng trầm. – Ông ta nói nhanh.

– Thế à. – Thái tử hạ ống xuống, nhìn nó một lúc nữa, rồi quay sang Vơi, chìa ra trả. Cậu trả bằng hai tay, như người ta trả lại một món đồ quý của người khác. – Ai làm cái này?

– Bẩm, cha nô tì.

– Cha ngươi là thợ?

– Bẩm, thợ làm cọn nước ở Thượng Nguyên. Đã mất.

Thái tử nhìn nàng một lúc. Cậu không hỏi thêm. Cậu chỉ gật đầu, như người lớn gật đầu khi nghe tin buồn của người khác, rồi quay sang thầy mình, giọng lại vui như cũ.

– Thầy ơi, con có một ý.

– Bẩm điện hạ, xin điện hạ cứ nói.

– Đêm Đông chí là đêm dài nhất năm. – Thái tử nói, mắt sáng rỡ. – Sách nào cũng bảo thế, nhưng chưa ai nói cho con biết nó dài bao nhiêu khắc. Năm nay con muốn ngồi ở đây trọn đêm Đông chí, từ trống canh một cho tới trống khai môn, đếm đủ năm canh, nhìn cái thẻ này nổi lên từng khắc một. Để con biết đêm dài nhất năm thật ra dài bao nhiêu.

Ông Thị giảng già mỉm cười, định nói gì đó. Văn Sĩ Trác đã nói trước.

– Bẩm… bẩm điện hạ, không được ạ.

Mọi người quay sang. Giọng ông ta to hơn ông ta muốn, và ông ta biết thế. Ông ta hạ giọng, cúi người thấp hơn.

– Bẩm điện hạ, đêm Đông chí là đêm trọng. Hoàng thượng trai giới ở Trai cung từ ba hôm trước. Rạng sáng hôm ấy xa giá ra Nam Giao tế trời. Đông cung theo lệ phải… phải ở Đông cung trai giới theo, sáng sớm theo xa giá. Lầu Chính Thời là nơi đồng hồ của cấm thành, đêm ấy công việc nặng nề, người ra kẻ vào, e làm phiền giấc điện hạ…

– Ta không ngủ thì làm sao phiền giấc. – Thái tử cười. – Phụ hoàng ở Trai cung, ta ở đây, có đi đâu xa. Từ đây sang Trai cung chưa tới hai dãy hành lang. Trống khai môn đánh xong, ta đi xuống là theo kịp xa giá.

– Bẩm, lệ…

– Lệ thì ta xin. – Thái tử nói, giọng vẫn nhẹ, nhưng đã có cái cứng của người biết mình là ai. – Ta xin mẫu hậu. Mẫu hậu cho thì phụ hoàng cũng cho.

Văn Sĩ Trác không nói gì nữa. Ông ta cúi đầu, vâng dạ. Nhưng Vơi, quỳ một gối ở cạnh bình Thụ, nhìn thấy bàn tay cầm quạt của ông ta. Mấy ngón tay trắng bệch, siết chặt cái nan tre đến mức một nan quạt kêu rắc một tiếng rất nhỏ.

Đoàn người của Thái tử đi rồi, lầu Chính Thời lại im như cũ. Văn Sĩ Trác kiểm nhật quỹ muộn mất nửa khắc, rồi đi luôn, không giảng câu sách nào.

Chiều ấy, khi kéo nước, Vơi cứ nghĩ mãi về hai chữ Đông chí.

Đông chí năm nay rơi vào ngày rằm tháng Một. Đêm trước đó, Hoàng thượng ngủ ở Trai cung. Rạng sáng, xa giá ra Nam Giao, cổng lớn mở, cổng nhỏ mở. Đổng Viễn bảo: ngày lễ lớn, ca sáng phải dàn hàng nghi trượng ở cửa Chính Dương trước, tới Cửa Củi có khi gần nửa canh. Xe đồ tế nhiều gấp mấy lần ngày thường, xe nào cũng có giấy Lễ bộ.

Và đêm ấy, trăng mười bốn, gần tròn.

Nàng không biết vì sao mấy điều ấy lại cứ đứng cạnh nhau trong đầu nàng như mấy người lạ chờ nhau ở một bến đò. Nàng chỉ biết cái nan quạt đã gãy trong tay Văn Sĩ Trác khi một cậu bé mười sáu tuổi xin ngồi trọn đêm ở cái lầu này.

Gần tối, nàng mượn cớ đi trả thùng nước suối, rẽ sang cuối dãy Tây.

Quản Bội Hoàn nghe nàng kể, từ câu hỏi về trời âm u cho tới cái nan quạt gãy, không ngắt lời một lần. Ngón tay cái của chị ta lướt qua các đốt ngón tay, đi hết một bàn tay rồi quay lại từ đầu.

– Điện hạ thích những thứ biết quay. – Chị ta nói khi Vơi kể xong. – Bánh xe nước, la bàn, cái đồng hồ cát của sứ thần phương nam. Năm ngoái điện hạ tháo cả cái chuông gió trong Đông cung ra xem nó kêu thế nào, rồi không lắp lại được. – Khóe môi chị ta nhích lên. – Phó giám Trác thì không thích ai tháo thứ gì ra xem.

– Bẩm, đại nhân nghĩ Hoàng hậu nương nương có cho điện hạ ngồi ở lầu đêm ấy không?

Quản Bội Hoàn nhìn nàng, cái nhìn lâu như mọi lần.

– Hoàng hậu nương nương thương điện hạ như con đẻ. – Chị ta nói. – Từ ngày mẹ điện hạ mất, điện hạ xin gì, nương nương cũng cho.

Đêm hai mươi lăm là đêm nghỉ của nàng.

Ca đầu Tiểu Lư đọc thẻ, Bông đánh la. Ca sau Tào Lãm đọc thẻ, Tín đánh la. Vơi nằm ở gian tây, nghe tiếng giọt nước, nghe tiếng ròng rọc, nghe tiếng trống canh ba. Trăng hai mươi lăm chưa lên, ngoài song cửa chỉ có sao, nhỏ và xa. Bông đổi ca xuống nằm, chưa kịp kéo chăn đã ngáy.

Vơi không ngủ được. Nàng nằm nghe cái im lặng của cái lầu, cái im lặng có nhịp, như hơi thở của một con vật khổng lồ đang ngủ.

Khoảng giữa canh tư, nàng nghe thấy nó.

Bậc thứ năm không kêu. Người đi xuống đã bước qua nó, như nàng vẫn bước. Nhưng từ dưới gian bể, qua nền gỗ ngay dưới chiếu nàng nằm, vọng lên một tiếng lách cách rất nhỏ. Tiếng kim loại chạm vào kim loại. Tiếng một cái chìa khóa tra vào một cái lỗ khóa.

Lách cách. Lách cách. Rồi tiếng cọ, tiếng xoay, như người ta cố vặn một cái gì không chịu vặn. Im một lúc. Rồi lại lách cách, mạnh hơn, vội hơn. Một tiếng đồng va vào gỗ.

Vơi nằm im, nín thở, áp tai xuống chiếu.

Lách cách lần thứ ba. Rồi một tiếng chửi, rất khẽ, rít qua kẽ răng, nhỏ đến mức nếu không phải đêm khuya, nếu không phải nàng đã nghe cái giọng ấy mỗi ngày suốt hai năm, nàng sẽ không nhận ra.

– Mẹ kiếp… không vào.

Cái giọng nói nhanh như rang ngô của Tiểu Lư.

— Hết chương 14 —