Thử lòng người

Chương 20: Thử lòng người

Cái chìa khóa nhỏ hơn ngón tay út, bằng đồng, đầu chìa đúc hình một con nghê ngồi, giống hệt cái ổ khóa sau cột Cấn.

Quản Bội Hoàn đặt nó lên mặt án thư, đẩy về phía Vơi bằng một đầu ngón tay, như người ta đẩy một quân cờ.

– Của ngươi. – Chị ta nói.

Sáng mùng chín, công đường nhỏ của Cung chính ty lạnh như một cái giếng cạn. Gió bấc lùa qua khe cửa, làm ngọn đèn trên án cứ chực tắt. Vơi nhìn cái chìa, không cầm.

– Bẩm, nô tì không hiểu.

– Bên kia đang đi tìm chủ cái khóa. – Quản Bội Hoàn nói, giọng đều như đọc sổ. – Thằng Lư thử ba chìa không được. Quế chết rồi, nhưng người đứng sau Quế thì chưa. Họ hỏi mãi không ra thì đêm ấy họ phá bằng rìu. Phá bằng rìu thì họ biết trong cung có kẻ thứ ba biết cái ống. Biết thế thì họ sợ, mà sợ thì họ hoãn. Nương nương không muốn họ hoãn. – Ngón tay cái của chị ta lướt qua các đốt ngón tay. – Cho nên ta cho họ một người chủ khóa. Là ngươi.

– Nô tì?

– Con gái ông thợ làm ra cái ống. Tìm ra cái ống của cha mình, khóa nó lại, giữ nó như giữ của. Một đứa con gái nghèo ở lầu Giọt, cha chết không ai đền, giữ một thứ mà bên kia đang cần. – Chị ta nhìn nàng. – Ngươi nghĩ họ sẽ làm gì?

– Bẩm, họ sẽ đến mua.

– Ngươi bán. – Quản Bội Hoàn nói. – Bán đắt một chút cho họ tin. Cứ để thằng Lư thấy cái chìa trong tay ngươi, đừng để nó biết là ngươi muốn nó thấy.

Vơi cầm cái chìa lên. Đồng lạnh buốt trong lòng bàn tay. Nàng hiểu vì sao người đàn bà này muốn bên kia tin nàng là chủ khóa. Đêm Đông chí, khi cổng mở sớm, người ta sẽ hỏi ai mở cái ống. Ai giữ chìa. Mọi ngón tay sẽ lại chỉ về một chỗ.

– Nô tì xin vâng.

Sáng mùng mười, nàng làm đúng như thế.

Từ hôm cái khóa con nghê mọc ra, sáng nào Tiểu Lư cũng tìm cớ xuống gian bể. Lúc thì xem bấc đèn, lúc thì tìm cái giẻ, lúc thì bảo đánh rơi đồng xu. Vơi để ý từ lâu. Sáng hôm ấy, khi nghe tiếng hài nhảy cóc của nó trên tầng đất, nàng đang nằm áp má trong khe sau cột Cấn. Nàng không vội. Nàng chờ cho tới khi bậc thứ năm kêu, chờ thêm hai nhịp thở, rồi mới tra chìa vào ổ. Lách cách. Cái khóa bật ra. Nàng tháo then, nhìn vào hốc như người kiểm của, rồi lắp lại, khóa vào, cất chìa vào cái túi vải nhỏ đeo trong cổ áo.

Khi nàng bò ra, Tiểu Lư đứng ở chân cầu thang, cầm đèn, mặt trắng như tờ giấy dó.

– Chị… chị làm gì sau cái cột thế?

– Em xuống làm gì? – Vơi hỏi lại, giọng gắt hơn thường ngày. – Bấc đèn hôm qua mới thay.

– Em… em tìm cái giẻ.

– Giẻ ở trên giá. – Nàng đi lướt qua nó, lên cầu thang. Đến bậc thứ tư, nàng dừng lại, không quay đầu. – Em không thấy gì cả. Nghe chưa?

Sau lưng nàng không có tiếng trả lời. Chỉ có tiếng thở của thằng bé, nhanh, gấp, như con chuột vừa thấy miếng mồi.

Việc của Quản Bội Hoàn thế là xong. Việc của nàng thì mới bắt đầu.

Hơn một tháng nữa là rằm tháng Một. Nàng cần biết trong cái lầu này, cái cổng này, ai nói lời nàng nói đi đến tai ai. Nàng nghĩ đến cách cha nàng tìm chỗ rò trên một đường máng dài cả dặm. Ông không đi dò từng gang, mà đổ ba thứ nước khác nhau vào ba đầu máng, một thứ pha tro, một thứ pha nghệ, một thứ để trong. Rồi ông đi xuống ruộng xem chỗ nào nước vàng, chỗ nào nước xám.

Nàng chọn ba người. Mỗi người một thứ nước.

Chiều mười một, lúc giặt áo ở giếng Lậu, nàng ngồi cạnh Tín. Đêm ấy Bông xin đổi ca, Tín đánh la ca đầu. Con bé vò cái áo bông chậm chạp, mắt cứ nhìn xuống mặt nước trong chậu. Từ hôm ở Phượng Nghi về, Vơi chưa nói với nó câu nào về mẹ nó.

– Tín. – Nàng nói khẽ. – Đêm nay chị xuống gian bể. Sau trống canh ba.

Tín ngẩng lên.

– Chị xuống làm gì?

– Xem lại cái cột. Chị nghe nó kêu lạ. – Vơi vắt cái áo, nước chảy ròng ròng qua kẽ tay. – Em đừng nói với ai. Chị chỉ nói với em, vì đêm nay em đánh la, em ở trên cao, nghe thấy gì thì đừng xuống.

Tín cúi xuống chậu áo. Hai bàn tay nó ngừng vò.

– Dạ. – Nó nói. – Em không nói đâu.

Đêm mười một, Vơi không xuống gian bể.

Sau trống canh ba, nàng lên gian trống với ấm nước nóng cho Tín, rồi ngồi lại ở góc lan can, cạnh cái giá thanh la, nơi bóng mái che kín người. Trăng mười một đã ngả về tây, sáng trắng một nửa cái sân. Lão Quách ngáy ở góc kia. Tín ngồi bó gối cạnh thanh la, không nhìn nàng, cứ nhìn mãi xuống cái sân.

Nửa canh sau, ở gốc ngô đồng phía cổng sân, chỗ bóng cây đổ đen sẫm, có một cái bóng đứng. Nó không động đậy. Nếu không vì trăng xê dịch, làm vệt bóng cây dài ra một chút mà cái bóng kia không dài theo, thì nàng đã tưởng đó là một khúc gỗ. Một cái bóng to, vai u, đứng như một khúc gỗ.

Nàng đã thấy cái dáng đứng ấy ở chân tường sau lầu đêm mùng bảy. Hồng Tề.

Hắn đứng đó cho tới tận trống canh tư, nhìn chằm chằm vào cửa lầu, như chờ xem ai đi ra, ai đi vào, ai xuống gian bể với ai. Rồi hắn quay đi, khuất sau góc tường dãy Tây.

Vơi nhìn sang Tín. Con bé vẫn ngồi bó gối, mặt vùi vào hai đầu gối, vai rung lên khe khẽ trong gió bấc. Nàng không biết nó run vì rét hay vì cái gì khác.

Thứ nước pha nghệ đã chảy tới Cung chính ty trong chưa đầy một ngày.

Sáng mười hai, ở án thư ngoài hiên, Tào Lãm đang ngáp. Anh ta ngáp to đến chảy nước mắt, lấy tay áo lau, rồi lại dí mũi vào trang sổ. Thư lại Khâm thiên giám hai mươi ba tuổi, gầy như que củi, tay lúc nào cũng dính mực. Ca sau đêm qua anh ta đọc thẻ, sáng ra lại phải ngồi ghi sổ chờ quan về.

Vơi đặt cái thùng nước suối xuống cạnh án.

– Bẩm, nô tì xin hỏi thầy Tào một việc.

Tào Lãm giật mình, suýt làm đổ nghiên mực. Từ hôm cái thẻ Lập đông, anh ta vẫn nhìn nàng bằng cái nhìn lạ lạ, nửa nể nửa sợ, như người ta nhìn một con chó biết đếm.

– Cô… cô cứ nói.

– Nô tì phải ra Cửa Củi lúc canh năm, không được ở lầu. – Vơi nói. – Đêm mười bốn tới, thầy đọc thẻ ca sau. Lúc thầy gọi canh năm, thầy chịu khó trèo lên gian trống, nhìn ra phía núi Tây Bình, xem trăng mười bốn ngồi ở chỗ nào. Cao hay thấp so với đỉnh núi. Rồi sáng ra thầy bảo nô tì.

Tào Lãm chớp chớp đôi mắt cận.

– Để làm gì?

– Nô tì muốn biết. – Nàng nói. – Ở quê nô tì, người ta biết giờ bằng trăng. Ở đây nô tì không được nhìn nữa.

Anh ta nhìn nàng một lúc lâu. Rồi anh ta gật đầu, chậm, như người nhận một món nợ.

– Mắt tôi cận. Trăng tôi nhìn thấy to như cái nong, mờ mờ. Nhưng chỗ nó ngồi thì tôi nhìn được.

– Thế là đủ. – Vơi nói. Rồi nàng hạ giọng, như sực nhớ ra. – À, thầy Tào. Chập tối nay, đầu canh một, nô tì ra giếng Đá Ong thắp nén hương cho Hạnh. Hơn một tháng rồi mà chưa ai thắp cho nó. Nếu chị Bông hỏi thì thầy bảo nô tì đi lĩnh dầu.

Tào Lãm gật đầu, mắt đã lại dán vào trang sổ.

Chập tối mười hai, Vơi ra giếng Đá Ong thật.

Ngõ Đá Ong vắng tanh. Gió bấc thổi những chiếc lá khô lăn trên nền gạch, kêu lạo xạo. Cái giếng đỏ sẫm nằm ở góc ngõ, nắp gỗ đã đậy lại từ hôm Hạnh chết, có người buộc một dải vải trắng vào cái cọc treo gàu. Vơi cắm nén hương vào kẽ đá ong, khấn mấy câu bằng tiếng ngược. Rồi nàng đứng đó rất lâu, cho tới khi hương tàn quá nửa, cho tới khi tiếng trống canh một vang lên từ lầu Chính Thời. Nàng nhìn đầu ngõ, cuối ngõ, nhìn những ô cửa sổ gác kho Lan Chi phía trên.

Không ai đến. Không có cái bóng nào đứng dưới gốc cây. Không có cánh cửa sổ nào hé ra.

Thứ nước để trong đã chảy đi mà không để lại vết.

Sáng mười ba, ở Cửa Củi, vầng trăng đêm qua treo lơ lửng trên tường tây, nhợt như một cái đĩa sứ phủ sương. Đổng Viễn đứng soát xe ở vạch đá. Khi xe nước suối vào, Vơi nhận hai thùng, xỏ đòn gánh, rồi dừng lại ở chỗ chòi gác như mọi sáng. Anh ta không nhìn nàng, vẫn nhìn vào đống củi trên xe phía trước.

– Hiệu úy. – Nàng nói khẽ. – Đêm nay sau trống canh tư, nô tì ra ngõ Bếp. Nô tì muốn xem lại cái cửa nhỏ sau kho Lan Chi.

Đổng Viễn quay phắt lại.

– Tôi bảo cô đừng đi đêm.

– Nô tì phải đi.

Anh ta nhìn nàng chằm chằm. Vết sẹo trên cằm anh ta giật nhẹ một cái. Rồi anh ta quay đi, giơ tay ra hiệu cho xe sau tiến lên, không nói thêm câu nào.

Đêm mười ba, sau trống canh tư, Vơi đi giày, mặc áo cũ, để cái áo bông mới gấp dưới gối. Nàng ra khỏi lầu bằng cửa sau, men theo chân tường tây, rẽ vào ngõ Bếp. Trăng mười ba đã xuống thấp, bóng những cái chum sành đổ dài trên nền gạch như một hàng người ngồi. Mùi tương chua, mùi tro bếp nguội. Nàng nép vào sau cái chum tương cũ, nhìn về phía cánh cửa nhỏ cuối ngõ. Cửa đóng im ỉm.

Nàng chờ.

Ở cuối ngõ không có ai. Trên gác kho Lan Chi không có ai. Chỉ có gió, và tiếng một con mèo kêu ở đâu đó trên mái Ngự thiện phòng.

Rồi ở đầu ngõ có tiếng chân. Không phải hài đế da. Là tiếng giày da của lính, nặng, đều, không giấu. Một cái bóng cao, gầy, đi thẳng vào giữa ngõ, dừng lại cách nàng ba bước.

– Ra đi. – Đổng Viễn nói. – Tôi đứng ở đầu ngõ từ trống canh tư. Không có ai ngoài cô với tôi cả.

Vơi đứng dậy, bước ra khỏi bóng chum.

– Hiệu úy bỏ gác?

– Tôi tuần đêm khu tây. Ngõ này thuộc khu tây. – Anh ta nói, giọng khô như mọi khi. – Cô bảo tôi cô ra đây. Tôi không nói với ai. Tôi đến xem cô có bị ai lôi đi không.

Nàng nhìn anh ta trong ánh trăng xế. Thứ nước thứ ba cũng chảy đi mà không để lại vết nào, trừ một vết: chính người được nghe đã đi theo nó tới tận cuối máng.

– Hiệu úy. – Nàng nói. – Hôm nọ Hiệu úy bảo nô tì còn giấu một nửa. Bây giờ nô tì kể nốt nửa ấy.

Nàng kể. Kể về cái ống trong lòng cột Cấn, về hai cái nút có ba khía chữ V, về Bà Diêm và cái khóa bạc hình con cá. Kể về đêm Trùng cửu và đêm rằm, về trống sớm và trăng chưa đứng đỉnh. Kể về câu nàng nghe ở ngõ này đêm mùng ba: rạng sáng rằm tháng Một, từ trống canh hai mở hết cỡ, không rút, trống khai môn sớm một canh, xe đồ tế vào Cửa Củi. Nàng kể về người đàn bà đeo con ve ngọc, về chén trà gừng ở Phượng Nghi, về một nén bạc và một cái tên khắc trên bia đá.

Đổng Viễn nghe hết, không ngắt lời một lần. Khi nàng dừng, anh ta im lâu đến mức nàng nghe được tiếng sương rơi tí tách trên miệng chum.

– Cửa Củi. – Cuối cùng anh ta nói. – Trống khai môn sớm một canh, ca sáng còn nằm ngủ ngoài trại. Tôi giữ cổng với hai chục thằng lính đã thức trắng từ chiều. Xe đồ tế có giấy Lễ bộ. Tôi mở cổng theo trống, như lệ. Và hai chục thằng lính của tôi chết trước khi kịp hiểu vì sao.

– Hiệu úy không mở thì sao?

– Thì tôi trái lệ. Trống khai môn đánh mà không rút then, sáng ra tôi mất đầu. – Anh ta cười cái cười lệch miệng. – Trừ khi có người chứng minh được trống ấy là trống giả.

– Nô tì chứng minh được. Bằng trăng.

– Trăng không có tên trong lệ Cấm quân. – Đổng Viễn nói. Rồi anh ta thò tay vào trong áo giáp, rút ra một mảnh giấy gấp làm tư, đưa cho nàng. Nàng không biết chữ, nhưng nàng nhận ra cái dấu son đỏ đóng ở góc giấy, và cái dấu đen nhỏ hơn bên cạnh.

– Chiều nay tôi mới nhận. – Anh ta nói. – Lệnh điều. Từ mùng một tháng Một, tôi sang giữ cửa Bắc An, phía bắc cấm thành. Cửa Củi giao cho người khác.

Vơi nắm chặt tờ giấy.

– Ai ký lệnh?

– Bộ Binh ký. Nhưng lệnh đi qua Nội vụ phủ. – Đổng Viễn lấy lại tờ giấy, gấp lại, cất vào áo. – Ba năm trước, cái lệnh điều tôi ra biên ải cũng đi qua Nội vụ phủ. Lúc ấy tôi không để ý. Giờ thì tôi để ý rồi.

— Hết chương 20 —