Thẻ Sương giáng

Chương 7: Thẻ Sương giáng

Vơi thổi tắt ngọn đèn trước khi bậc thứ sáu kịp kêu.

Gian bể sụp vào bóng tối như người ta chụp một cái nồi đồng lên đầu nàng. Nàng không nghĩ, chỉ làm. Ba bước sang trái là mép bể. Nàng lần theo mép đá, khom người, trườn vào cái khe hẹp giữa thành bể phía tây và bức tường, nơi sáng nào nàng cũng phải nghiêng người mới cọ tới. Khe rộng vừa một người nằm nghiêng. Đá lạnh buốt áp vào má, mùi sét xanh xộc lên mũi. Nàng co gối, ôm cái đèn đã tắt vào ngực, nín thở.

Ánh sáng tràn xuống cầu thang. Một ngọn đèn lồng nhỏ, đung đưa, vàng vọt. Rồi một đôi hài vải nhỏ bước xuống nền đá, đi nhanh, nhảy cóc. Vơi không cần thấy mặt cũng biết.

Tiểu Lư.

Thằng bé không nhìn quanh. Nó đi thẳng tới cột Cấn, đặt đèn xuống nền, rồi lách người vào cái khe sau cột, cái khe mà Vơi vừa phải nằm áp má mới soi được. Người nó gầy, lách vừa. Vơi nghe tiếng tấm ván bị nạy ra, nhanh, gọn, một cái lẫy là xong, như nó đã làm việc này nhiều lần.

Rồi nàng nghe nó lẩm bẩm. Cái giọng nói nhanh như rang ngô, giờ nhỏ như tiếng muỗi.

– Nút trên… đóng. Nút dưới… đóng. – Có tiếng gỗ cọ vào gỗ, khẽ. – Vặn ba vòng là hết cỡ… ba vòng… Mai rằm. Mai rằm rồi.

Nó im một lúc, như đang nhẩm cái gì. Rồi nó lắp tấm ván vào, ấn chốt, bò ra.

Nó cầm đèn lên, định đi, thì dừng lại.

Vơi nghe nó hít mũi. Một lần. Hai lần.

– Mùi bấc. – Nó nói, rất khẽ. – Mùi bấc mới tắt.

Ánh đèn quét một vòng quanh gian bể. Nó soi lên cầu thang, soi lên cái cửa thông giếng, soi xuống nắp bể. Vơi nằm trong khe tối, cách nó chưa tới hai sải, nghe tim mình đập vào thành đá như ai lấy dùi gõ lên mặt trống. Ánh đèn lướt qua đầu thành bể phía tây, ngay trên chỗ nàng nằm, dừng lại.

Rồi đi tiếp.

– Bà già xuống lúc tối. – Tiểu Lư tự nói với mình, giọng đã yên tâm. – Bà già hay xuống.

Nó lên cầu thang. Bậc thứ năm kêu. Ánh đèn nhỏ dần, rồi tắt hẳn ở khúc quẹo.

Vơi nằm thêm rất lâu trong khe đá, cho tới khi hai bên vai tê dại, cho tới khi tiếng thanh la điểm ba của canh tư vọng xuống từ trên cao. Đêm nay Tiểu Lư ngồi đọc thẻ ca sau. Nó đã tranh thủ giữa hai tiếng điểm mà bỏ cái đôn chạy xuống đây. Nàng nghĩ đến đêm Trùng cửu. Đêm ấy Tiểu Lư ngồi đọc thẻ. Đêm ấy Tiểu Lư gọi canh ba khi thẻ tới vạch, và thẻ tới vạch sớm gần nửa canh. Nàng đã tưởng nó chỉ là một thằng bé nói nhiều được giao một việc nó không hiểu. Nó hiểu. Nó biết cái van ở đâu. Nó biết vặn ba vòng là hết cỡ. Nó biết mai là rằm.

Một thằng bé mười lăm tuổi thì biết những thứ ấy từ ai?

Nàng bò ra, đi chân đất lên cầu thang, bước qua bậc thứ năm. Gian tây tối, Bông đã đi ngủ ở chỗ của mình sau khi đổi ca. Vơi nằm xuống chiếu, kéo chăn lên tận cằm. Bên cạnh, Bông trở mình.

– Mày đi đâu về đấy? – Bông hỏi, giọng ngái ngủ, cộc lốc.

– Đi tiểu.

– Lâu thế.

– Đau bụng.

Bông lầu bầu một câu gì đó về cái bụng người ngược, rồi lại ngáy. Vơi nằm nhìn những vạch trăng trắng trên chiếu, trăng mười bốn, gần tròn, sáng như dội nước. Mai là rằm.

Sáng mười lăm, cả lầu dậy từ giờ Mão để làm lễ thay thẻ.

Mười lăm tháng Chín năm nay là ngày vào tiết Sương giáng. Cứ mỗi tiết khí, mười lăm ngày một lần, lầu Chính Thời thay một cái thẻ tiễn mới. Không phải vì thẻ cũ hỏng, mà vì đêm dài ra hoặc ngắn lại theo mùa, vạch canh trên thẻ phải theo kịp trời. Chỉ những ngày thay thẻ cả lầu mới được mặc áo lễ, cái áo xanh xám có viền chỉ đen ở cổ, gấp trong rương từ lần trước, còn mùi long não.

Văn Sĩ Trác đến từ sớm, lần này mặc triều phục, đội mũ cánh chuồn, theo sau hai thư lại và một tiểu đồng ôm hộp gỗ. Ông ta đứng giữa gian bình như đứng giữa một ngôi miếu, cái quạt giấy giắt ở thắt lưng.

– Bà Chưởng khắc, bắt đầu đi.

Bà Diêm đến trước bình Thụ, chắp tay vái ba vái. Rồi bà thò tay vào lòng bình, nhấc cái phao gỗ lên, rút thẻ Hàn lộ ra khỏi lỗ cắm. Nước nhỏ tong tong từ chân thẻ xuống. Bà lau nó bằng một tấm vải trắng, rất chậm, từ đầu tới cuối, rồi giơ lên cho Văn Sĩ Trác xem.

– Thẻ Hàn lộ, mãn tiết, xin cất.

– Chuẩn. – Văn Sĩ Trác nói.

Bà Diêm quay sang Vơi, đưa cái thẻ cho nàng.

– Mày mang xuống giá. Mang thẻ Sương giáng lên đây.

Vơi nhận thẻ bằng hai tay, đi xuống tầng đất. Nàng đặt thẻ Hàn lộ vào cái rãnh trống của nó, lấy thẻ Sương giáng ra. Cái thẻ này hôm mười hai nàng vừa cầm trên tay, so từng vạch. Nàng lật nó lên, nhìn chân thẻ. Không có vết nước ăn, vì nó nằm khô trong giá đã một năm. Tre già, màu vàng mật, vạch khắc đều tăm tắp. Nàng đếm lại vạch canh ba, vạch canh năm. Không ai đụng vào nó cả.

Nàng mang lên, quỳ xuống, đưa cho Bà Diêm bằng hai tay. Bà Diêm giơ nó lên cho Văn Sĩ Trác xem. Ông ta nheo mắt nhìn, gật đầu, rồi cầm lấy, lật đi lật lại, soi lên chỗ sáng cửa sổ.

– Thẻ Sương giáng, đúng mẫu Khâm thiên giám. – Ông ta nói với thư lại. – Ghi.

Bà Diêm cắm thẻ vào phao, thả phao vào bình Thụ. Cái phao chìm xuống một chút, rồi nổi lên, cái thẻ đứng thẳng trên mặt nước, run run như cây sậy non. Bà nghiêng đầu nhìn mức nước, rồi gọi lên gian trống:

– Thìn chính, khắc ba mươi ba!

Trên gian trống, Bông đánh một tiếng thanh la. Âm đồng vọng xa.

Văn Sĩ Trác mở hộp gỗ, lấy ra một nén hương, đốt lên, cắm vào cái lư nhỏ trước bộ bình. Khói hương bay lên, quấn quanh bốn cái bình đồng như dải lụa xám. Rồi ông ta đi quanh bộ bình một vòng, chầm chậm, vừa đi vừa ngắm nghía, như người ta ngắm một con ngựa mình mới mua. Đến chỗ Nhật bình đứng sát góc đông bắc, ông ta dừng lại lâu hơn. Ông ta đưa tay vuốt lên mép đồng, rồi liếc ra cây cột Cấn đằng sau.

Một cái liếc rất nhanh. Vơi đang cúi đầu ở góc gian, nhưng nàng thấy.

– Nước năm nay ngọt. – Văn Sĩ Trác nói, không với ai. – Năm nay lầu chạy êm lắm.

Lễ xong, bọn quan đi. Cả lầu cởi áo lễ, gấp lại, cất vào rương.

Vơi ngồi ở bậc thềm, nhìn ra cái sân đầy nắng, nghĩ.

Thẻ đúng. Thẻ Hàn lộ đúng, thẻ Sương giáng đúng. Người ta không cần đổi thẻ, vì người ta không đụng đến thẻ. Người ta đụng đến nước, ở một chỗ không ai thấy, bằng một cái van mà người làm ra nó đã chết. Còn cái thẻ, cái que tre mà cả cấm thành tin như tin trời, thì cứ thật thà nổi lên theo nước. Nước lên nhanh thì nó lên nhanh. Nó không biết nói dối. Nó chỉ không biết mình đang bị lừa.

Và đêm nay là rằm.

Trưa hôm ấy, nàng không ăn được. Nàng xin Bông đi lĩnh hộ phần dầu đèn, rồi đi dọc dãy hành lang phía tây, đi mãi cho tới cuối dãy, nơi có một cái cổng sơn đen, hai bên có hai thái giám đứng gác. Cung chính ty. Nàng đứng nép sau một cây cột hành lang, nhìn sang.

Lần sau trăng nói gì, ngươi đến kể cho ta nghe.

Nàng có thể bước qua cái cổng ấy. Nói với người đàn bà mặc áo lam rằng trong cột Cấn có một cái van, rằng Tiểu Lư biết vặn ba vòng là hết cỡ, rằng đêm nay là rằm. Chị ta sẽ cho người xuống gian bể. Rồi sao nữa? Cái van ấy là của cha nàng làm. Bàn tay nhúng nước tới khuỷu đêm Trùng cửu là bàn tay Bà Diêm. Và cái khóa bạc hình con cá thì nằm đâu đó trong ống tay áo bà, chờ một đứa trẻ nàng chưa từng gặp.

Đang nghĩ, cánh cổng đen mở ra. Hai thái giám lôi một cung nữ trẻ đi vào, con bé khóc không thành tiếng, một chiếc dép rơi lại ngoài ngưỡng cổng. Cánh cổng đóng lại. Chiếc dép nằm đó, lật ngửa, không ai nhặt.

Vơi quay về. Nàng chưa biết người đàn bà áo lam là người của ai. Ở trong cung này, chưa biết thì chưa nói.

Chiều, nàng kéo nước ca chiều như cái máy. Mỗi thùng lên, nàng lại nhìn ra cửa sổ. Trời trong vắt, không một gợn mây. Đêm nay trăng sẽ tròn và sáng. Đêm nay nếu có ai làm gì với cái lầu này, trăng sẽ thấy.

Gần tối, khi nàng vừa treo thùng lên móc, Bà Diêm gọi nàng vào buồng.

Lần này bà không ngồi trên giường. Bà đứng cạnh cái rương gỗ, trên tay cầm một đôi dép cỏ mới, quai bện bằng bẹ chuối khô, đế dày hai lớp.

– Dép mày rách rồi. – Bà nói. – Đi gian bể trơn, ngã thì gãy cổ.

Vơi nhìn đôi dép. Rồi nàng nhìn xuống chân mình. Đôi dép cũ đã mòn vẹt gót, quai trái được nàng buộc lại bằng một sợi lạt từ tháng trước. Nàng không ngờ bà để ý.

– Nô tì cảm ơn ma ma.

– Cầm lấy.

Nàng cầm. Đôi dép còn thơm mùi bẹ chuối phơi nắng. Bà Diêm không buông tay ngay. Hai bàn tay bà, khô và lạnh, giữ lấy cổ tay nàng qua đôi dép, một lúc rất lâu.

– Đêm nay, – bà nói, giọng thấp hẳn xuống, thấp đến mức Vơi phải cúi người lại gần mới nghe rõ, – mày ngủ ở gian tây. Ngủ cho tới trống canh tư rồi hẵng lên đọc thẻ. Trước trống canh tư, không được lên lầu. Không được xuống bể. Không được ra sân. Mày nghe chưa?

Vơi nhìn vào đôi mắt kéo màng trắng đục của bà. Nàng không biết bà đang nhìn thấy gì. Có lẽ chỉ là một cái bóng cao, vai rộng, đi như người gánh lúa lên dốc. Có lẽ còn hơn thế.

– Sao thế ạ?

– Không sao cả. – Bà buông tay. – Tao bảo thì mày nghe. Hai năm nay mày cứng đầu, đêm nay mày nghe tao một lần.

Vơi không trả lời. Nàng ôm đôi dép, cúi đầu, lùi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, nàng nghe bà nói thêm một câu nữa, khẽ như nói với chính mình, khẽ như tiếng một giọt nước vừa rơi vào bình Thụ mà phải áp ống nghe mới nghe được.

– Nghe chưa, con.

Vơi đứng sững ở ngưỡng cửa.

Hai năm rưỡi ở trong cung, hai năm ở cái lầu này, bà gọi nàng là con bé ngược, là mày, là đứa tò mò, là đồ cứng đầu. Chưa bao giờ, chưa một lần nào, bà gọi nàng là con.

— Hết chương 7 —