Chén trà gừng ở Phượng Nghi

Chương 19: Chén trà gừng ở Phượng Nghi

Cái máng tre dẫn nước vào chậu sen có ba khía chữ V.

Vơi thấy nó trước khi thấy Hoàng hậu. Ở góc vườn sau Cung Phượng Nghi, từ một cái bể đá con, đoạn máng tre bọc đồng uốn một vòng quanh gốc mai già. Rồi nó mới nhỏ nước xuống cái chậu sen sứ men lam, róc rách như một con suối ở rất xa. Ở chỗ máng nối vào miệng chậu có ba khía chữ V, cái giữa sâu hơn hai cái bên.

Nàng đứng sững lại. Người nữ sử quay đầu, nhíu mày.

– Đi đi. Nương nương không chờ ai.

Sáng mùng tám tháng Mười, Vơi vừa gánh hai thùng nước suối từ Cửa Củi về thì người nữ sử đã đứng chờ ở cổng sân. Gấu quần nàng còn ướt sương. Bông chạy theo dúi cho cái lược, bảo vào chỗ Hoàng hậu mà đầu tóc như tổ quạ thì người ta chém cả lầu.

Gian chính điện Phượng Nghi không có nến đỏ, không có mùi trầm. Cửa sổ mở, nắng sớm rọi thành từng vệt trên nền gỗ. Trên cái kỷ thấp có một bếp than nhỏ, một ấm đồng đang reo, mùi gừng nướng thơm cay lan khắp phòng.

Người đàn bà ngồi bên bếp than mặc áo màu tro nhạt, không thêu, không đeo hộ giáp. Hai bàn tay để trần, móng cắt ngắn, đang cầm cái muôi tre nhỏ khuấy mấy lát gừng trong ấm. Ba mươi tám tuổi, mặt tròn, mắt dài, khóe mắt có mấy nếp nhăn nhỏ của người hay cười. Nếu không có Quản Bội Hoàn đứng sau lưng bà, hai tay chắp trước bụng, đầu cúi xuống, thì Vơi đã nghĩ đây là một bà quản sự nào đó của Phượng Nghi, đang nấu nước cho người hầu.

Nàng quỳ xuống, dập đầu.

– Nô tì Bế Thị Vơi, lầu Chính Thời, khấu kiến Hoàng hậu nương nương.

– Đứng lên, con. – Giọng Hoàng hậu Liêu chậm, ấm, như nước vừa ngừng sôi. – Lại đây ngồi. Ở đây không có ai đâu mà phải quỳ.

Vơi không dám ngồi. Hoàng hậu không giục. Bà rót trà gừng ra hai cái chén sứ trắng, đặt một chén ở mép kỷ phía nàng, rồi mới ngẩng lên nhìn. Cái nhìn ấy không giống cái nhìn của Quý phi. Không xem nàng đáng giá bao nhiêu. Chỉ nhìn, như người ta nhìn đứa cháu ở quê lên chơi, xem nó cao hơn năm ngoái bao nhiêu.

– Giống thật. – Bà nói, và cười. – Bội Hoàn bảo ta, con giống cha con ở cái trán. Ta không tin. Giờ thì ta tin.

Vơi cúi đầu. Nàng nghe máu dồn lên mặt.

– Nương nương biết cha nô tì?

– Biết. Không nhiều. – Hoàng hậu cầm chén trà lên, thổi nhẹ. – Bốn năm trước, Hoàng thượng còn khỏe, ta có đi qua lầu Chính Thời một lần, thấy cái lầu cũ quá, nước rỉ cả ra sân. Ta xin Hoàng thượng cho sửa. Ta bảo: cái lầu cả kinh thành nghe giờ mà để nó dột thì ra cái gì. Nội vụ phủ trình lên, Công bộ gọi thợ. Người ta gọi về một ông thợ ở tận Thượng Nguyên, bảo cả nước không ai làm đường nước khéo bằng. – Bà nhấp một ngụm trà. – Ông ấy sửa lầu xong một nửa thì ta cho gọi sang đây, nhờ làm cái máng ngoài vườn kia. Con thấy rồi đấy. Trước kia muốn có nước cho chậu sen thì cung nữ phải xách. Ông ấy làm có ba ngày, nước tự chảy, bốn năm nay chưa tắc một lần.

Vơi nhìn ra cửa sổ, về phía góc vườn. Từ đây không thấy được ba cái khía. Chỉ thấy cái máng tre uốn vòng quanh gốc mai, một con rắn nhỏ cuộn quanh thân cây. Cha nàng gọi cái gì cuộn tròn cũng là rắn.

– Ông ấy ít nói lắm. – Hoàng hậu kể tiếp. – Chỉ có một lần ta hỏi ông có con cái gì không, thì ông nói nhiều nhất. Ông bảo có một đứa con gái, tên Vơi, nước đầy thì phải có chỗ vơi. Ông bảo nó cứng đầu như cái cọc tre. – Bà đặt chén xuống. – Ta nhớ, vì ta thấy cái tên ấy lạ.

Vơi nắm chặt hai bàn tay trong vạt áo. Bà ta nói đúng. Đó đúng là cách cha nói về nàng. Đúng từng chữ. Điều ấy làm nàng thấy lạnh chứ không thấy ấm.

– Ngồi đi con. Uống trà cho ấm bụng. Gió bấc mới về, đứng ngoài Cửa Củi lúc canh năm thì rét lắm.

Lần này Vơi ngồi xuống, ngồi ở mép cái đôn thấp, hai tay đỡ chén trà. Trà gừng cay xè, nóng bỏng đầu lưỡi. Bà ta biết nàng đứng ở Cửa Củi lúc canh năm. Quản Bội Hoàn đứng sau lưng bà, mắt vẫn nhìn xuống nền gỗ, không có một nét gì trên mặt.

– Bội Hoàn kể hết với ta rồi. – Hoàng hậu nói, giọng vẫn ấm như cũ, chỉ chậm hơn một chút. – Cái chuyện đường nước ngầm trong lầu. Cái chuyện ngõ Bếp. Cái chuyện người ta muốn trống khai môn sáng Đông chí đánh sớm một canh. – Bà thở dài, một tiếng thở rất nhẹ. – Con biết không, cái ống ấy là ta xin.

Vơi ngẩng lên.

– Ta xin một cái ống thau rửa. – Hoàng hậu nói. – Hồi ấy Bà Diêm than mỗi tháng phải tháo cả bốn cái bình ra súc cặn. Ta bảo ông thợ làm cái ống nào đó, súc bình mà không phải tháo. Ông ấy khéo quá. Khéo đến nỗi cái ống làm ra để rửa bình thì kẻ gian lại dùng được để ăn trộm giờ. – Bà nhìn thẳng vào nàng. – Cho nên con hiểu vì sao ta phải gặp con. Cái ống ấy là của ta xin, cha con làm. Người ta lấy nó ra để làm loạn. Ta với con, mỗi người một nửa cái nợ.

Vơi im lặng. Ngoài vườn, nước trong cái máng tre vẫn chảy róc rách.

Ống thau rửa. Bà ta nói đúng cái tên mà Quản Bội Hoàn đã ghi trong sổ chi tiêu Nội vụ phủ, chắc thế. Một cái tên hiền lành, sạch sẽ. Nhưng đêm mùng bảy, trong bóng tối gian bể, người đàn bà đứng sau lưng Hoàng hậu bây giờ đã không gọi nó là ống thau rửa.

– Cha con có hay kể với con về những thứ ông ấy làm không? – Hoàng hậu hỏi, như hỏi bâng quơ.

– Bẩm, cha nô tì ít nói. – Vơi đáp. – Nương nương cũng thấy rồi đấy ạ.

Hoàng hậu bật cười, lần này cười thành tiếng.

– Ừ. Ít nói. Con cũng ít nói. – Bà quay sang Bội Hoàn. – Ngươi bảo nó ít nói mà lý lẽ sắc như dao, ta thấy ít nói thì có, dao thì chưa thấy.

– Bẩm nương nương, nó chỉ sắc khi cần. – Quản Bội Hoàn nói khẽ.

Hoàng hậu lại nhìn Vơi. Lần này nụ cười vẫn còn trên môi, nhưng mắt bà thì không cười nữa.

– Ta nói thẳng với con. – Bà nói. – Bên Lan Chi muốn làm loạn đêm Đông chí. Hoàng thượng ốm từ mùa xuân, Thái úy Hách ngoài thành nắm Kinh vệ, trong cung có Quý phi, có Tam hoàng tử mười chín tuổi. Bây giờ ta bắt người thì bắt được ai? Một thằng thái giám nhỏ, một ông Phó giám. Thái úy vẫn ngồi ở phủ uống rượu, sang năm lại tìm cách khác. – Bà gõ nhẹ ngón tay lên mặt kỷ, một tiếng, hai tiếng. – Muốn nhổ cây thì phải chờ nó trồi rễ lên. Đêm Đông chí, để họ tưởng mọi việc trôi chảy. Để họ mở cổng. Để họ đưa người vào. Người của ta sẽ chờ sẵn. Bắt trọn cả ổ, trước mặt Hoàng thượng, không ai còn chối được.

– Bẩm, nương nương muốn nô tì làm gì?

– Làm đúng như Bội Hoàn dặn. – Hoàng hậu nói. – Bội Hoàn dặn gì, con làm nấy. Đừng nhìn trăng mà làm khác. Đêm ấy cả cấm thành này đặt trên một sợi tóc, con ạ. Một đứa làm khác là đứt.

Vơi cúi đầu. Nàng nghe tiếng ấm đồng reo trên bếp than, nghe tiếng nước róc rách ngoài vườn, nghe tiếng chính tim mình đập đều như giọt nước rơi vào bình Thụ.

– Xong việc, – Hoàng hậu nói tiếp, giọng lại mềm như lúc đầu, – ta xin Hoàng thượng rửa tên cho cha con. Không phải trượt chân ngã. Là người có công giữ đường nước cho lầu Chính Thời, bị kẻ gian hại. Tên ông ấy được khắc vào bia thợ của lầu, cạnh tên mười hai người thợ đá thời Tiên đế. Còn con, con muốn ở lại thì ở, muốn ra cung thì ra. Ta cho con một nén bạc làm vốn. Một nén bạc, con về Thượng Nguyên mua được ruộng bậc thang cả một sườn đồi.

Vơi nhìn chén trà trong tay. Mấy sợi gừng nằm dưới đáy như những cái rễ cây nhỏ. Ba năm nay, nàng chỉ muốn biết cha chết thế nào. Giờ người ta hứa với nàng nhiều hơn thế: một cái tên sạch, một sườn đồi, một con đường về nhà. Người hứa rót trà cho nàng bằng chính tay mình.

Nhưng người đứng sau lưng người ấy đã đi thẳng tới cái van trong bóng tối, và gọi nó bằng cái tên chỉ cha nàng đặt.

– Nô tì xin vâng. – Nàng nói.

Hoàng hậu gật đầu, như người vừa nghe xong một câu trả lời đã biết trước. Bà định nói thêm gì đó thì ngoài hành lang có tiếng chân chạy thình thịch, tiếng một đứa trẻ gọi lanh lảnh, rồi cánh cửa bên bật mở.

– Mẫu hậu! Mẫu hậu ơi! Chị có cái ống nghe được nước nói đâu?

Một cậu bé chừng sáu tuổi lao vào, áo gấm đỏ, má phúng phính như cái bánh dày, hai bà vú hớt hải chạy theo. Cậu ngả vào lòng Hoàng hậu, rồi quay ra nhìn Vơi bằng đôi mắt tròn xoe.

– Kỳ nhi, không được hỗn. – Hoàng hậu nói, nhưng tay bà đã vòng ra ôm lấy cậu bé, xoa xoa lưng cậu, và giọng bà khác hẳn, không còn chậm, không còn cân nhắc, chỉ còn mềm. – Ai bảo con có ống nghe được nước nói?

– Hoàng huynh bảo. – Cậu bé nói. – Hoàng huynh bảo ở lầu Giọt có một chị cao ơi là cao, có cái ống tre, áp vào bình thì nghe nước gõ như mưa. Con muốn nghe!

Bát hoàng tử Tuân Kỳ, con trai duy nhất của Hoàng hậu Liêu.

Hoàng hậu nhìn Vơi, cười như xin lỗi. Vơi rút cái ống nghe ra khỏi vạt áo, quỳ một gối xuống trước mặt cậu bé, chìa ra bằng hai tay.

– Bẩm điện hạ, áp đầu này vào cái ấm, ghé tai vào đầu kia.

Cậu bé giật lấy cái ống, chạy tới bếp than, áp đầu vát vào thân cái ấm đồng đang reo. Hai bà vú kêu lên sợ bỏng. Cậu không nghe. Cậu ghé tai vào, nhắm tịt mắt lại, đứng im như một con chim sẻ nghe tiếng mèo.

– Nó sôi! – Cậu hét lên. – Mẫu hậu ơi, nó sôi ùng ục trong bụng! Như bụng con lúc đói!

Hoàng hậu bật cười. Cái cười ấy bật ra từ rất sâu, làm cả khuôn mặt bà giãn ra như mặt nước khi hết gió. Vơi nhìn bà nhìn đứa con trai nhỏ, và nàng nghĩ mình sẽ phải nhớ cái nhìn ấy. Một người đàn bà nhìn đứa con duy nhất của mình như thế thì có thể làm bất cứ điều gì cho nó.

– Trả chị cái ống đi con. – Hoàng hậu nói. – Chị còn phải về giữ giờ cho cả kinh thành.

Bát hoàng tử tiếc rẻ trả cái ống cho Vơi, rồi được bà vú bế ra. Ra tới cửa, cậu còn ngoái lại, giơ tay vẫy.

Hoàng hậu không nói thêm về Đông chí. Bà bảo Bội Hoàn gói cho nàng một gói gừng khô mang về cho cả lầu. Khi Vơi dập đầu lui ra, bà nói với theo:

– Con giữ cái ống ấy cho cẩn thận. Đồ của người chết, mất là không làm lại được đâu.

Người nữ sử dẫn Vơi ra bằng hành lang sau, ngang qua dãy giàn phơi. Ở đó mấy người đàn bà áo nâu của Ty Hoán y đang phơi áo gấm lên sào tre, gió bấc thổi những vạt hoàng yến, ngọc lam bay phần phật.

Một người đàn bà đi ngược chiều, ôm một chậu áo nặng đến mức phải ngả người ra sau mà đi. Bà chừng bốn mươi, gầy, dưới mắt trái có một nốt ruồi nhỏ, đôi mắt to, rụt rè như mắt con nai. Vơi đã nhìn đúng đôi mắt ấy mỗi ngày suốt gần một năm nay, trên mặt đứa nằm bên kia chiếu.

Người đàn bà cũng nhìn nàng, nhìn cái áo xanh xám, nhìn đôi vai rộng.

– Cô… cô ở lầu Giọt phải không? – Bà hỏi, giọng nhỏ, rụt rè y như giọng Tín. – Cái cô cao cao người ngược?

– Dạ.

Người đàn bà đặt chậu xuống mép hiên, liếc về phía người nữ sử đang đứng nói chuyện ở đầu hành lang.

– Tôi là mẹ con Tín. – Bà nói nhanh. – Cô làm ơn bảo nó giúp tôi một câu. Bảo nó mẹ không sao đâu, nó đừng lo. Nó cứ làm như Quản đại nhân dặn, đừng cãi, đừng khóc. Quản đại nhân hứa rồi, Tết này cho nó về thăm nhà. – Bà nắm lấy tay Vơi, bàn tay nhăn nheo, lạnh, đầy những vết nứt nẻ vì nước giặt. – Cô bảo nó giúp tôi nhé. Nó nghe lời chị em trong lầu hơn nghe tôi.

Rồi bà buông tay, nhấc chậu áo lên, đi tiếp về phía giàn phơi. Vơi đứng nhìn theo cái lưng gầy còng xuống dưới sức nặng của những tấm áo gấm của Phượng Nghi.

Nó cứ làm như Quản đại nhân dặn.

– Đi thôi. – Người nữ sử gọi từ đầu hành lang.

Vơi đi theo. Gói gừng khô trong tay nàng thơm cay, thơm như cả gian điện Phượng Nghi lúc nãy, như hơi thở của người đàn bà vừa rót trà cho nàng và hứa với nàng một nén bạc.

— Hết chương 19 —