Câu đố về trăng rằm

Chương 22: Câu đố về trăng rằm

– Lệ ấy ở sách nào?

Thái tử Tuân Chiêu đứng giữa gian trống, một tay đặt lên tang cái trống lớn, nghiêng đầu nhìn Vơi như nhìn một bài toán chưa giải được.

– Bẩm điện hạ, không ở sách nào cả. – Vơi đáp. – Lệ của lầu. Đàn bà không được đánh trống lầu. Từ xưa đã thế.

– Từ xưa là từ bao giờ?

– Bẩm, nô tì không biết. Lão Quách bảo thầy lão dạy lão thế. Thầy của thầy lão chắc cũng dạy thế.

Thái tử gõ nhẹ đốt ngón tay vào tang trống, nghe tiếng ù ù trong ruột gỗ mít, như lão Quách hay làm.

– Lệ có sách thì phải sửa sách mới đổi được. – Cậu nói, nửa như nói với Vơi, nửa như nói với cái trống. – Lệ không có sách thì chỉ cần một người làm khác là đổi.

Hôm ấy là ngày hai mươi tháng Mười. Trưa, Thái tử lại đến lầu Chính Thời xem kiểm nhật quỹ, lần này có báo trước. Văn Sĩ Trác đến sớm hơn mọi khi nửa khắc, đứng chờ ở sân với cái quạt giắt thắt lưng, mặt như người đi đón quan trên. Thái tử vẫn đi nhanh hơn người dẫn đường. Ông Thị giảng già râu bạc vẫn lật đật theo sau. Nhưng lần này, đi cạnh Thái tử còn có một thái giám trung niên, áo lụa xanh thẫm, mặt trắng, môi mỏng, bước đi êm như mèo. Tiểu Lư thì thào với Bông: Kiều Mậu, quản sự Đông cung.

Kiểm nhật quỹ xong, Thái tử không chịu về. Cậu bảo muốn lên gian trống xem cái núi Tây Bình mà sách thiên văn bảo các đời Khâm thiên giám vẫn dùng làm mốc xem sao lặn. Văn Sĩ Trác xin dẫn đi. Thái tử bảo ông ta già rồi, leo bốn tầng mệt, cứ để đứa có cái ống nghe dẫn. Văn Sĩ Trác đứng lại ở sân, cười khô, quạt phành phạch dù trời rét.

Thế là Vơi dẫn Thái tử lên. Ông Thị giảng chỉ leo tới gian bình thì ngồi xuống thở, bảo học trò cứ lên trước. Kiều Mậu đứng lại với thầy, nói cần trông chừng ông cụ.

Giờ trên gian trống chỉ có Thái tử, Vơi và gió.

Thái tử đi một vòng quanh lan can, nhìn từng phía. Phía nam là cửa Chính Dương, mái cong lớn như cánh chim. Phía đông là Đông cung của cậu, khuất sau hàng cây ngô đồng trụi lá. Phía bắc là cung Cảnh Hy, là Trai cung, cách đây chưa tới hai dãy hành lang, mái lợp ngói lưu ly vàng óng dưới nắng. Phía tây là tường thành, là Cửa Củi nhỏ như một cái tráp con, và xa nữa, xanh lam như một nét mực nhòe, dãy núi Tây Bình.

– Đấy. – Thái tử chỉ tay. – Cái đỉnh cao nhất kia, có cái u. Sách gọi là đỉnh Ngưu Bối.

– Bẩm, ở lầu gọi là u vai trâu.

Thái tử bật cười.

– Ngưu Bối là lưng trâu. Vai trâu cũng được. – Cậu tựa hai khuỷu tay lên lan can, nhìn ra xa. – Ngươi đứng đây nhìn trăng bao giờ chưa?

– Bẩm, đêm nào nô tì cũng nhìn. Trước kia nhìn từ cửa sổ gian bình. Bây giờ nô tì không được ở gian bình lúc canh năm nữa.

Thái tử quay sang. Cậu không hỏi vì sao. Cậu nhìn nàng một lúc, như người lớn nhìn người lớn, rồi lại nhìn ra núi.

Vơi đứng sau lưng cậu một bước. Nàng nghĩ rất lâu trước khi nói. Ở dưới kia, qua cái lỗ kéo, tiếng nói trên gian trống có thể vọng xuống gian bình, nơi Kiều Mậu đang đứng với ông Thị giảng. Nàng biết điều ấy. Nàng đã nằm dưới gian bể mà nghe được tiếng Tiểu Lư gọi điểm.

– Bẩm điện hạ, – nàng nói, giọng nhỏ, – điện hạ có muốn nghe một câu đố không?

– Đố à? – Mắt Thái tử sáng lên. – Đố gì?

– Câu đố của cha nô tì. Ở Thượng Nguyên, đi rừng không có trống, cha nô tì dạy nô tì xem trăng mà biết giờ. – Nàng nói chậm. – Trăng rằm đứng đỉnh đầu là canh ba. Trăng rằm chạm núi là gà gáy.

Thái tử lẩm bẩm nhắc lại, hai lần, như học thuộc bài.

– Trăng rằm đứng đỉnh đầu là canh ba. Trăng rằm chạm núi là gà gáy. – Cậu ngẫm nghĩ. – Thế thì dễ. Đâu phải đố.

– Bẩm, còn vế sau. – Vơi nói. – Trăng mười bốn đi trước trăng rằm một quãng. Đêm mười bốn tháng Một, đêm Đông chí, trăng mười bốn chạm đỉnh u vai trâu kia là canh năm.

Thái tử quay lại nhìn nàng. Nụ cười trên mặt cậu nhạt đi một chút, không hẳn tắt, chỉ như mặt nước khi một đám mây đi qua.

– Đêm Đông chí. – Cậu nhắc lại. – Ta xin mẫu hậu rồi. Mẫu hậu bảo để mẫu hậu tính, phụ hoàng đang ốm, phải chọn lúc phụ hoàng vui mà xin. Mẫu hậu còn bảo, nếu được thì sẽ cho mang lò than lên đây, kẻo ta ngồi cả đêm trên lầu gió thì cảm lạnh. – Cậu cười. – Mẫu hậu lo cho ta còn hơn ta lo cho ta.

Vơi cúi đầu, không nói gì.

– Bẩm, điện hạ nói muốn ngồi trọn đêm ấy ở lầu này. Nếu điện hạ được ngồi, thì khi trống canh năm đánh, điện hạ ra đứng chỗ này, nhìn về phía núi. – Vơi nói, rất chậm, cân từng chữ như cân gạo. – Nếu trăng đã chạm núi, thì đó là canh năm thật, điện hạ cứ theo xa giá ra Nam Giao. Còn nếu trống canh năm đánh mà trăng còn cao giữa trời, chưa chạm núi…

Nàng dừng lại.

– Thì sao?

– Thì điện hạ đừng đi theo ai cả. – Nàng nói. – Điện hạ đi theo nô tì. Đừng hỏi.

Gió bấc thổi qua lan can. Tấm vải phủ cái thanh la phập phồng như hơi thở. Thái tử nhìn nàng rất lâu. Cậu không cười nữa. Đôi mắt cậu, đôi mắt mười sáu tuổi hay tò mò, giờ có một cái gì đó đọng lại, như người vừa nghe thấy tiếng nước chảy ở chỗ không có nước.

– Đấy là câu đố à? – Cậu hỏi khẽ.

– Bẩm, câu đố.

– Câu đố thì phải có lời giải. Lời giải là gì?

– Bẩm, đêm ấy điện hạ sẽ biết.

Thái tử mở miệng định hỏi tiếp. Vơi thấy cậu muốn hỏi. Thấy cả một chuỗi câu hỏi đang xếp hàng sau đôi môi ấy, như hàng xe chờ ở Cửa Củi lúc canh năm. Vì sao trống lại đánh khi trăng chưa chạm núi, ai đánh, ai gọi, đi theo ngươi là đi đâu, đi theo ai khác thì làm sao.

Nhưng cầu thang đã kêu. Tiếng bước chân êm, đều, đi lên. Kiều Mậu xuất hiện ở đầu cầu thang, cúi người thật thấp.

– Bẩm điện hạ. Thị giảng đại nhân đã nghỉ xong. Giờ Mùi điện hạ còn phải học "Thiên quan thư" ở Đông cung. Trễ thì Thị giảng đại nhân lại phải thức khuya chép bù cho điện hạ.

Hắn đứng thẳng lên, đi tới gần, đứng ngay cạnh Thái tử, giữa cậu và Vơi. Gió lùa qua. Vơi ngửi thấy mùi trên áo hắn. Mùi gừng nướng, cay, ấm, quen thuộc. Cái mùi đã lan khắp gian chính điện Phượng Nghi sáng mùng tám. Cái mùi trên gói gừng khô Bông đem pha cho cả lầu uống, mà Tín lặng lẽ đổ đi.

Chị đừng tin cái gì có mùi gừng.

– Ừ, về. – Thái tử nói. Rồi cậu quay sang Kiều Mậu, giọng lại vui vẻ như cũ, như chưa từng có câu đố nào. – Mậu công công, ngươi biết không, đỉnh núi kia sách gọi là Ngưu Bối, ở lầu này gọi là u vai trâu. Có hay không?

– Bẩm, hay. – Kiều Mậu cười, nụ cười mỏng như lưỡi dao. Mắt hắn liếc qua Vơi, chỉ một cái, rồi thôi.

Thái tử đi về phía cầu thang. Đến bậc trên cùng, cậu dừng lại, quay người, thò tay vào túi gấm đeo ở thắt lưng, lấy ra một vật nhỏ, đặt vào lòng bàn tay Vơi.

Một viên đá cuội. Nhỏ bằng quả trứng chim cút, trắng đục, nhẵn bóng, có một đường vân xanh chạy vòng quanh như một sợi chỉ buộc.

– Ta nhặt ở hồ Ngọc Dịch năm lên tám. – Cậu nói. – Ta hay cầm nó lúc nghĩ. Ngươi giữ lấy. Đổi lấy câu đố của ngươi. – Cậu hạ giọng, nhỏ đến mức chỉ nàng nghe được. – Ta còn nợ ngươi lời giải. Đêm ấy ta trả.

Rồi cậu đi xuống, Kiều Mậu theo sau, bước chân êm như mèo.

Vơi đứng một mình trên gian trống, viên đá cuội trong tay. Đá còn ấm hơi người. Đường vân xanh chạy vòng quanh nó, liền một mạch, không có đầu không có cuối.

Từ trên này, nàng nhìn thấy đoàn người của Thái tử đi ra khỏi sân lầu, đi dọc hành lang Thừa Vận về phía đông. Thái tử đi trước, nhanh nhẹn. Kiều Mậu đi sát bên cạnh, hơi cúi người, như đang nói điều gì đó vào tai cậu. Ông Thị giảng già đi sau cùng, chống gậy.

Rồi ở chỗ hành lang rẽ, nơi có lối nhỏ dẫn sang phía Phượng Nghi, Kiều Mậu dừng lại. Hắn cúi chào Thái tử, nói gì đó, rồi tách ra, rẽ vào lối nhỏ, đi nhanh. Thái tử và ông Thị giảng đi tiếp về Đông cung.

Vơi nắm chặt viên đá.

Chiều hôm ấy, khi nàng xuống tới sân, Văn Sĩ Trác đã đi rồi. Bông đang ngồi ở bậc thềm, nhặt rau cải cho bữa tối. Chị liếc nàng.

– Điện hạ nói gì với mày trên ấy mà lâu thế?

– Điện hạ hỏi tên núi.

– Hỏi tên núi mà mất nửa canh. – Bông khịt mũi, bẻ một cọng cải. – Thằng thái giám mặt trắng kia lúc đứng ở gian bình cứ dỏng tai lên lỗ kéo như con chó săn. Tao lên lấy cái chổi, nó giật mình quay ra cười với tao. Tao ghét cái mặt nó.

Vơi ngồi xuống cạnh chị, cầm một bó cải lên nhặt.

Lỗ kéo thông bốn tầng. Nói gì trên gian trống, gian bình nghe được. Nàng đã nói nhỏ. Nhưng gió bấc thổi xuống lỗ kéo chứ không thổi lên. Có lẽ hắn không nghe rõ. Có lẽ hắn chỉ nghe được mấy chữ: trăng, núi, canh năm. Có lẽ thế là đủ.

Đêm ấy, nằm ở gian tây, Vơi lấy viên đá cuội ra, đặt lên ngực, cảm thấy sức nặng nhỏ xíu của nó qua lớp áo. Nàng nghĩ đến Thái tử đứng ở lan can, hai khuỷu tay chống lên gỗ, nhìn ra núi Tây Bình. Mười sáu tuổi. Mẹ chết sớm. Mê những thứ biết quay, tháo cả cái chuông gió ra xem rồi không lắp lại được. Gọi một người đàn bà là mẫu hậu, và người đàn bà ấy, như Quản Bội Hoàn nói, điện hạ xin gì cũng cho.

Đêm Đông chí, điện hạ xin ngồi ở cái lầu này.

Nàng không biết đêm ấy cậu có nhớ được câu đố không. Nàng không biết có ai khác cũng đã nghe được câu đố ấy, đang tìm cách để cậu quên nó đi.

Nàng chỉ biết cậu đã nói: đêm ấy ta trả.

— Hết chương 22 —