Bản tin số bảy nghìn hai trăm hai mươi hai

Chương 1: Bản tin số bảy nghìn hai trăm hai mươi hai

Năm giờ hai mươi chín phút sáng, tức năm giờ ba mươi ba theo cái đồng hồ quả lắc trong phòng trực, Tép hắng giọng.

Nó không có cổ họng. Nó là một cái tủ sắt xám nằm dưới tầng hầm, cao ngang ngực người lớn, nặng hơn hai tạ, phía trước có một ngọn đèn đỏ nhỏ cứ ba giây nháy một lần. Nhưng hai mươi năm trước, người kỹ sư cài nó lên đã dặn: đọc loa xã thì phải hắng giọng trước, cho bà con kịp bỏ cái chổi xuống mà nghe. Tép giữ thói quen ấy tới giờ. Mỗi sáng, cái loa sắt trên cột điện đầu chợ Sa Bình lại rè lên một tiếng "e hèm" rồi mới vào bài.

– Bà con xã Sa Bình chú ý. Đây là bản tin thời tiết của Trạm Khí tượng Mũi Cỏ Ngựa, bản tin số bảy nghìn hai trăm hai mươi hai. Hôm nay thứ Tư, ngày chín tháng Ba. Sáng trời mát, có sương mỏng ở cánh đồng phía tây, tan trước bảy giờ. Gió bấc yếu, chiều chuyển gió đông. Trưa nắng nhưng nắng không gắt, nhiệt độ cao nhất hai mươi tám độ. Ngoài biển sóng cao một mét, ghe nhỏ đi được, ghe về trước bốn giờ chiều cho chắc. Bà con phơi cá phơi mực được tới ba giờ, sau ba giờ trời có thể xám. Rứa thôi. Nhớ đem nón.

Ở đầu chợ, bà Don đang múc don ra tô cho người khách đầu tiên. Bà không ngẩng lên.

– Nắng không gắt. Cái thằng Tép nó nói nắng không gắt. – Bà chép miệng. – Tháng Ba mà nắng không gắt thì tau bỏ nghề.

Người khách là anh lái xe giao hàng, đang chờ tô don, giơ cổ tay lên. Cái vòng trên tay anh sáng một vệt xanh, chiếu chữ lên không trung ngay trước mặt anh, chỉ anh đọc được.

– Thiên Đỉnh nói ba mươi mốt độ, bà Don. Nắng chang chang.

– Thấy chưa. – Bà Don đặt tô don xuống, rắc thêm hành. – Cái thằng Tép đó già rồi. Máy già cũng như người già, nói trật hoài.

Cả hàng bún bên cạnh cười. Không ai cười ác. Người Sa Bình cười Tép như cười một ông chú hay kể chuyện cũ trong đám giỗ: biết là trật mà vẫn để ông kể.

Trên đỉnh Mũi Cỏ Ngựa, trong phòng trực, có một đứa nhỏ nghe hết.

Cao Gia Ốc, mười hai tuổi, học lớp sáu, ngồi xếp bằng trên cái ghế xoay của trạm trưởng, chân đung đưa không chạm đất. Nó lên đây từ lúc năm giờ, leo cái dốc đá bazan đen trong bóng tối, chui qua lỗ hổng hàng rào chỗ bụi xương rồng mà ông Quế đã ba lần dọa sẽ rào lại. Trong tay nó là cái bộ đàm cũ của ông nội, vỏ nhựa vàng đã ố, ăng-ten dán băng keo.

– Tép, mi đọc hay hơn hôm qua. – Ốc nói vào cái micro tròn trên bàn.

– Hôm qua Tép đọc "ghe về trước ba giờ" mà ghe về lúc năm giờ vẫn êm. – Giọng Tép phát ra từ cái loa nhỏ gắn trên tường, giọng một người con trai trẻ, đọc chữ rõ, cuối câu hơi kéo dài như người Trà Giang. – Hôm qua Tép trật. Hôm nay Tép sửa.

– Bà nội tau nói mi nói trật hoài.

– Bà Don nói đúng một phần. Trong bảy nghìn hai trăm hai mươi mốt bản tin trước, Tép đúng sáu nghìn bốn trăm chín mươi, trật bảy trăm ba mươi mốt.

– Mi đếm hết luôn hả?

– Tép là máy dự báo. Máy dự báo mà không đếm cái trật của mình thì là máy nói dóc.

Ốc cười khì, rồi vội bịt miệng, vì ở phòng bên có tiếng dép lê.

Ông Hồ Sĩ Quế, trạm trưởng Mũi Cỏ Ngựa, sáu mươi ba tuổi, bước ra với cái khăn lau kính vắt trên vai. Ông không bật đèn. Mười bốn năm ở trạm, ông đi trong bóng tối không vấp cái gì.

– Ốc.

– Dạ.

– Mấy giờ rồi?

Ốc ngó cái đồng hồ quả lắc treo trên tường, cái đồng hồ gỗ màu nâu sậm có con lắc đồng đưa qua đưa lại.

– Dạ năm giờ ba mươi bảy.

– Trừ bốn phút.

– Dạ năm giờ ba mươi ba.

– Năm giờ ba mươi ba sáng mà mi ngồi ghế tau. Bà nội mi biết không?

– Dạ nội đi chợ rồi. Nội đi từ bốn giờ.

Ông Quế không mắng nữa. Ông chưa bao giờ mắng thằng nhỏ quá hai câu. Ông đi thẳng ra cửa sau, ra vườn khí tượng.

Trời còn tối, nhưng ở phía biển đã có một đường xám bạc. Mặt trăng, mới tròn hai hôm trước, giờ khuyết một mép, lơ lửng thấp ở phía tây trên ruộng mía, vàng như lòng đỏ trứng vịt. Gió bấc cuối mùa thổi qua cỏ may, mùi muối và mùi mật mía từ lò nấu đường dưới xóm bay lên. Vườn khí tượng là một khoảnh đất vuông rào lưới: cái lều trắng nhỏ đặt nhiệt kế, cái ống đo mưa, cột gió quay lạch xạch, trái cầu thủy tinh của nhật quang ký. Ở góc đông, trên trụ bê tông, là máy đo quang phổ mặt trời, một cái ống ngắn màu trắng có mắt kính, ngày nào cũng tự quay theo mặt trời mà nhìn.

Ông Quế lấy khăn, hà hơi vào mắt kính, lau. Lau theo vòng tròn, từ trong ra ngoài, như lau mắt kính lão của chính ông. Rồi ông soi lên đường chân trời đang sáng dần. Kính trong. Kính đã trong từ hôm qua, từ hôm kia, từ hai trăm lẻ tám ngày nay.

– Tép. – Ông nói. Ở vườn khí tượng cũng có một cái micro, gắn dưới mái lều.

– Dạ ông trạm.

– Hôm qua bên trên trả lời răng?

– Dạ vẫn rứa. Số quang phổ của trạm mình bị gắn cờ: "lỗi trạm, nghi kính bẩn". Hôm qua là ngày thứ hai trăm lẻ bảy. Sáng nay Tép gửi thêm thì sẽ là ngày thứ hai trăm lẻ tám.

– Kính tau lau ngày hai bận.

– Dạ Tép biết. Tép có camera nhìn ông lau.

Rồi ông cất khăn, đi lại cái lều trắng, mở cửa chớp, cúi xuống đọc nhiệt kế bằng mắt, dù Tép đã đọc rồi. Mười bốn năm nay, sáng nào ông cũng đọc tận mắt.

Đọc xong, ông ghi vào cái sổ bìa xanh treo trên vách lều, ghi bằng bút chì.

– Hai mươi mốt độ tư.

– Dạ khớp. – Tép nói.

Ông Quế đóng cửa chớp. Lúc ấy đường chân trời phía biển đã đỏ, mà cái đỏ lạ: không phải đỏ cam như những buổi sáng tháng Ba ông nhớ, mà ngả sang tím, như nước rau dền. Ông không nói gì về màu trời. Ông đã thôi nói về màu trời từ lâu.

Bảy giờ, Ốc phải xuống núi đi học. Nó đứng ở cửa phòng trực, lưng đeo cặp, bộ đàm nhét túi quần, ngập ngừng.

– Ông Quế, chiều con lên nữa được không?

– Lên làm chi?

– Lên coi Tép đọc bản tin chiều.

– Bản tin chiều mi nghe ở loa chợ được.

– Ở loa chợ thì nội con chê. Lên đây thì không ai chê.

Ông Quế nhìn thằng nhỏ, má đen, tóc cháy nắng. Ba nó làm việc trên căn cứ ở cao nguyên phía tây tỉnh, cả tháng mới về một bận. Má nó làm điều dưỡng trong Nam Đô, Tết mới về. Thằng nhỏ ở với bà nội, sáng bà đi chợ từ bốn giờ, nó thức dậy một mình trong căn nhà ở Bến Đá, rồi leo lên đây.

– Lên thì đi cổng chính. Đừng chui hàng rào nữa, xương rồng đâm cho thủng da.

– Dạ!

Thằng nhỏ chạy xuống dốc, cái cặp đập lạch bạch sau lưng. Ông Quế nhìn theo cho tới khi nó khuất sau ruộng mía.

Thư tới lúc bảy giờ mười lăm.

Thư tới trạm thì Tép đọc trước, từ công văn tới thư rác. Lúc ấy ông Quế đang nấu nước pha trà trong bếp.

– Ông trạm, có công văn của Trung tâm Khí tượng Quốc gia.

– Đọc.

Tép đọc. Nó đọc bằng đúng cái giọng nó đọc bản tin thời tiết, rõ từng chữ, không nhanh không chậm.

– Về việc chấm dứt vận hành hệ thống Trợ lý Khí tượng Vùng thế hệ ba tại Trạm Khí tượng Mũi Cỏ Ngựa, tỉnh Trà Giang. Căn cứ kế hoạch hiện đại hóa mạng lưới trạm, Trung tâm thông báo như sau. Hệ thống Trợ lý Khí tượng Vùng thế hệ ba, ký hiệu TKV-3, lắp đặt năm 2041, sẽ chấm dứt vận hành vào ngày hai mươi tám tháng Tư năm 2061. Trạm chuyển sang chế độ quan trắc tự động hoàn toàn, số liệu gửi trực tiếp về hệ thống điều phối khu vực. Chức năng dự báo địa phương do hệ thống toàn cầu đảm nhận. Trung tâm cử kỹ sư Lương Khả Vy về trạm từ ngày mười tháng Ba để kiểm kê, lập danh mục và tiến hành các bước tháo dỡ. Đề nghị trạm trưởng phối hợp.

Nước trong ấm sôi. Ông Quế tắt bếp. Ông rót nước vào ấm trà, đậy nắp, rồi đứng đó, tay vẫn cầm cái ấm điện.

– Hết chưa? – Ông hỏi.

– Dạ còn một đoạn. Trạm trưởng Hồ Sĩ Quế nghỉ hưu theo chế độ kể từ ngày trạm chuyển sang tự động.

– Rứa là hết.

– Dạ hết.

Ông Quế mang ấm trà ra phòng trực, đặt lên bàn, rót một chén. Ông không uống. Ông ngồi xuống cái ghế xoay mà sáng nay thằng Ốc ngồi, nhìn cái micro tròn.

– Mi nghe rồi đó.

– Dạ Tép nghe rồi. Tép đọc mà.

– Mi thấy răng?

Tép im một chút. Cái im của Tép không giống cái im của người. Người im là đang nghĩ, hoặc đang giận, hoặc đang cố không khóc. Tép im là đang tính. Ông Quế biết cái im đó, biết nó dài hay ngắn tùy chuyện lớn hay nhỏ. Lần này nó dài hơn thường lệ.

– Ngày hai mươi tám tháng Tư là thứ Năm. – Tép nói. – Từ nay tới đó là năm mươi ngày. Tính luôn hôm nay thì Tép còn đọc được năm mươi mốt bản tin sáng, năm mươi bản tin chiều. Cộng lại là một trăm lẻ một bản tin.

– Tau không hỏi mi đếm.

– Dạ. Tép không biết trả lời ông trạm cái gì khác ngoài con số.

Ông Quế uống chén trà. Trà đã nguội bớt, chát.

– Năm 2041 người ta lắp mi ở đây, tau chưa tới. Năm 2047 tau tới, mi đã sáu tuổi, nói giọng thủ đô, đọc bản tin như đọc diễn văn. Bà con chê, nói nghe như ông đài trên tỉnh. Tau phải ngồi dạy mi nói "rứa", nói "nhớ đem nón". Mi nhớ không?

– Dạ Tép nhớ. Bà Huệ dạy câu "nhớ đem nón". Ông trạm dạy chữ "rứa".

Ông Quế đặt cái chén xuống. Bà Huệ đã mất sáu năm. Trên vách phòng trực, cạnh cái đồng hồ quả lắc, có một tấm hình nhỏ bà đứng trong vườn khí tượng, đội cái nón lá, cười, tay cầm cái ống đo mưa.

– Thôi. – Ông nói. – Người ta tắt thì người ta tắt. Mi là máy của nhà nước, tau là người của nhà nước. Tới tuổi thì về.

– Dạ.

Cả ngày hôm đó, Tép làm việc như mọi ngày. Chiều, nó đọc bản tin biển trên sóng ngắn cho ghe ngoài khơi, rồi bản tin loa xã, cuối bài vẫn "rứa thôi, nhớ đem nón". Ốc lên lúc năm giờ, đi đúng cổng chính.

Ông Quế không nói với Ốc về công văn. Nhưng thằng nhỏ hỏi Tép, và Tép không biết nói dối.

– Tép, bữa ni mi buồn hả? Mi đọc chậm hơn hôm qua một chút.

– Chậm hơn không phẩy hai giây mỗi câu. Ốc nghe kỹ ghê.

– Mi buồn chuyện chi?

– Ngày hai mươi tám tháng Tư người ta tắt Tép.

Thằng nhỏ đứng sững ở cửa phòng trực, nhìn xuống sàn, như nhìn xuyên xuống tầng hầm, chỗ cái đèn đỏ đang nháy.

– Tắt rồi mở lại được không?

– Tép không biết. Người ta chưa nói.

Ốc không nói gì nữa. Nó đi về, không chào ông Quế. Ông Quế đứng ở hiên nhìn theo, thấy thằng nhỏ đi tới đầu dốc thì ngồi xuống một tảng đá, ngồi một hồi lâu, rồi mới đi tiếp.

Tối, ông Quế ăn cơm một mình với mấy con cá cơm rim, dĩa rau muống luộc chấm nước mắm tỏi, rồi ra hiên nằm võng. Gió đã chuyển sang gió đông như Tép báo, mát. Dưới xóm Bến Đá, đèn ghe chấm chấm ngoài biển. Trăng vừa nhô khỏi mặt nước, vàng đục, méo một bên.

Chín giờ tối, cái loa trong phòng trực kêu lên một tiếng nhỏ. Không phải tiếng hắng giọng đọc bản tin. Là tiếng Tép gọi khi có chuyện muốn nói mà không chắc người ta có muốn nghe.

– Ông trạm còn thức không?

– Còn.

– Tép xin nói một chuyện. Không phải chuyện tắt máy.

– Nói.

– Hai trăm lẻ tám ngày nay, số quang phổ của trạm mình bị gắn cờ kính bẩn. Ông trạm lau kính ngày hai bận. Tép đã kiểm mắt kính bằng camera, bằng cách đo ngày trời trong, bằng cách so với nhật quang ký. Kính không bẩn.

– Tau biết kính không bẩn.

– Dạ. Rứa thì chỉ còn hai khả năng. Một là máy quang phổ của mình hư mà Tép không biết. Hai là máy không hư.

Ông Quế ngồi dậy trên võng.

– Máy không hư thì răng?

– Máy không hư thì số của mình đúng. Số của mình nói trên đầu mình, bụi phản quang dày gần gấp đôi mức người ta công bố. Không phải một ngày, mà hai trăm lẻ tám ngày, mỗi tháng dày thêm một chút.

Ngoài biển, một ngọn đèn ghe tắt. Ông Quế không nói gì.

– Hôm nay Tép xem lại những thứ khác. – Tép nói tiếp, giọng nhỏ hơn, như thể sợ cả xóm nghe. – Nắng trực xạ ở trạm mình yếu hơn mười năm trước. Hoàng hôn tím kéo dài hơn. Sao mờ hơn. Gió nồm đã trễ chín ngày mà chưa về. Cá chuồn năm nay chưa về. Từng cái một thì không nói được gì. Gộp lại thì nó chỉ về một phía.

– Phía nào?

– Ông trạm. – Tép nói. – Trời đang sai.

— Hết chương 1 —