Chuyển, không chép

Chương 4: Chuyển, không chép

– Tắt rồi mở lại được không chị?

Thằng Ốc hỏi câu đó lúc tám giờ sáng Chủ nhật, đứng ở chân cầu thang xuống tầng hầm, tay cầm một bịch bánh tráng nướng bà nội gửi lên "cho cô ở thủ đô… cho cô kỹ sư". Nó đã hỏi Tép câu này hôm thứ Tư, Tép nói không biết. Nên hôm nay nó hỏi người biết.

Vy đang ngồi xổm trước cái tủ xám, đo khoảng cách từ chân tủ tới tường bằng cái thước dây. Cô ngẩng lên. Thằng nhỏ đứng ngược sáng, cái áo thun rộng thùng thình, mắt nhìn cô không chớp.

– Em là Ốc đúng không? Tép kể về em rồi.

– Dạ. Chị trả lời em đi.

Vy đặt cái thước xuống. Cô đã định nói cho dễ nghe, kiểu nói với con nít. Nhưng thằng nhỏ nhìn cô như người lớn nhìn, nên cô nói thật.

– Không được em ạ. Tép là thế hệ ba, làm năm 2041. Hồi đó luật bản quyền rất chặt, mỗi hệ thống được khóa vào đúng một bộ máy. Có một con chip khóa nằm trong tủ này. Bộ nhớ của Tép, những gì Tép học được trong hai mươi năm, không chép ra ngoài được. Chép là con chip tự xóa.

– Rồi tắt thì sao?

– Tắt nguồn một thời gian ngắn thì không sao. Nhưng tháo dỡ là phải rút hết pin, rút hết điện. Bộ nhớ của thế hệ ba cần điện nuôi liên tục. Mất điện quá vài giờ là mất.

– Mất là mất luôn?

– Mất luôn.

Thằng Ốc đứng im. Bịch bánh tráng trong tay nó kêu sột soạt vì gió từ cửa hầm thổi xuống.

– Có cách nào không chị? Chép ra đâu đó, để dành?

– Có một cách duy nhất là chuyển giao. – Vy nói. – Chuyển toàn bộ sang một hệ thống khác, một lần. Nhưng chuyển xong thì bản ở đây mất, giống như mình rót nước từ ly này sang ly kia, chứ không phải photo. Người ta gọi là "chuyển, không chép". Mà Tép thì cũ quá, không hệ thống nào bây giờ nhận nữa.

– Rứa là giết nó.

Vy mở miệng, rồi không nói được gì. Cô chưa bao giờ nghĩ chữ đó. Trong danh mục bốn mươi hai mục của cô, mục một ghi "tủ máy TKV-3, số hiệu 0417: ngắt nguồn, tháo rời, thu hồi linh kiện".

– Nó là máy em ạ. – Cuối cùng cô nói.

Thằng Ốc đặt bịch bánh tráng lên bậc cầu thang, rồi quay lưng chạy lên. Vy nghe tiếng dép nó đập trên nền gạch phòng trực, rồi tiếng cửa sau mở, rồi im.

– Cô kỹ sư. – Cái loa nhỏ gắn trên tường hầm lên tiếng. Ở đây cũng có một cái loa, Vy không để ý. – Ốc không giận cô đâu. Ốc giận Tép. Tại Tép nói không biết, mà Tép biết.

– Bạn biết từ trước?

– Dạ. Tép đọc hồ sơ của chính Tép rồi.

– Vậy sao bạn không nói với nó?

Tép im ba giây.

– Tại Tép không biết nói cho đúng. Tép chỉ quen đọc bản tin.

Vy nhặt bịch bánh tráng lên. Bánh tráng mè đen nướng trên than, giòn, còn ấm. Cô ngồi xuống bậc cầu thang ăn một cái, nhìn ngọn đèn đỏ của cái tủ nháy, ba giây một lần.

Buổi trưa, ông Quế gọi cô ra hiên.

Hiên trạm hướng ra biển, có hai cái ghế mây cũ, một cái bàn nhỏ, một cái võng dù treo giữa hai cột. Ông Quế ngồi ghế, trên bàn có một ấm trà và hai cái chén. Ông rót cho cô một chén.

– Tui cho thằng Tép chạy cái mô hình. – Ông nói, không vòng vo.

Vy đặt chén trà xuống.

– Bác ạ, cháu nghĩ chưa nên. Đây là thời gian kiểm kê, theo quy định thì thiết bị phải giữ nguyên trạng để lập biên bản. Mô hình chạy hết công suất chín ngày, nếu có hỏng hóc gì…

– Không chạy chín ngày. Chạy thử hai đêm, bản nhỏ, coi nó còn chạy được không. Ban ngày điện mặt trời dư thì nạp pin, ban đêm thì chạy.

– Ban đêm chạy thì phải cắt điện máy lạnh ạ.

– Cắt.

– Cả phòng cháu?

– Cả phòng cô. Cả phòng tui. – Ông uống trà. – Cô ngủ không được thì xuống hiên. Gió biển ban đêm mát hơn máy lạnh.

Vy nhìn ông. Ông nhìn ra biển. Cô biết cô có thể gửi một tin về Trung tâm, ghi một dòng vào biên bản, và ông sẽ không làm được gì. Ông là trạm trưởng, nhưng chỉ còn bốn mươi sáu ngày.

– Bác cho cháu hỏi. Bác tin những gì Tép nói ạ? Về lớp bụi dày gấp đôi?

– Tui không tin ai hết. – Ông Quế nói. – Tui tin cái đo được. Cái thằng Tép đo được một cái, ông trên trời đo được một cái. Hai cái không khớp. Có một đứa trật. Tui muốn biết đứa nào.

– Nếu đứa trật là Tép thì sao ạ?

– Thì tui biết. Rồi tui về hưu, khỏi thắc mắc.

Ông nói chắc như vậy, nên Vy không cãi. Cô cầm chén trà lên uống. Trà mạn, chát, có vị khói, pha đặc như người già vẫn pha.

– Trạm còn là của tui tới ngày hai mươi tám tháng Tư. – Ông nói thêm, rất khẽ. – Cô ghi gì vô biên bản thì ghi. Tui ký.

Đêm Chủ nhật, Tép chạy thử.

Lúc chín giờ, đèn trong phòng trực tắt bớt, chỉ còn một bóng nhỏ. Máy lạnh tắt. Tủ lạnh lớn tắt, ông Quế dời mấy chai nước, hũ mắm, nửa con cá thu sang cái thùng đá xốp. Dưới tầng hầm, tiếng quạt trong tủ Tép rít lên cao hơn mọi đêm, như tiếng muỗi bay sát tai. Ngọn đèn đỏ chuyển từ nháy ba giây sang nháy một giây.

– Mô hình bắt đầu chạy. – Tép báo. – Bản nhỏ, ô lưới ba trăm ki-lô-mét, tính thử ba mươi ngày khí hậu. Dự kiến xong lúc năm giờ sáng thứ Ba.

Vy lên phòng. Phòng khách trên lầu hai có một cái giường sắt, một cái bàn gỗ, một cửa sổ nhìn ra vườn khí tượng. Không có máy lạnh, gió biển vẫn lọt qua song cửa, nhưng là thứ gió đứng của đêm cuối mùa bấc, ấm, ẩm, mang theo hơi muối dính lên da. Cô nằm một tiếng không ngủ được. Áo thun ướt lưng. Cô trở mình, lật gối, nằm sấp, nằm nghiêng. Ngoài cửa sổ, cái cột gió quay lạch xạch.

Mười một giờ, cô xuống nhà.

Ông Quế đang nằm võng ngoài hiên, mình đắp một cái khăn rằn, một tay buông thõng xuống chạm đất, ngáy. Tiếng ngáy đều, to, có nhịp, mỗi lần thở ra thì cái võng đung đưa một chút.

– Ông trạm ngáy năm mươi tư đề-xi-ben. – Cái loa ở phòng trực nói nhỏ, đủ cho Vy nghe. – Bằng tiếng máy giặt. Bà Huệ hồi còn sống nói ông trạm ngáy át tiếng sóng.

Vy che miệng cười, rồi phải ngồi xuống cái ghế mây cho khỏi bật thành tiếng.

– Bạn để ý cả chuyện này à?

– Tép có micro ở hiên. Mười bốn năm nay ông trạm ngủ võng ở đây mỗi lần cúp điện. Tép biết ông ngáy mấy đề-xi-ben vào mùa nào. Mùa nồm ông ngáy to hơn mùa bấc.

– Vì sao?

– Tép không biết. Đó là một trong những câu hỏi Tép chưa trả lời được.

Vy ngồi trên ghế mây, kéo chân lên ghế, ôm gối. Gió ngoài hiên mát thật. Trăng gần hạ huyền, chưa lên, biển tối mịt, chỉ có mấy ngọn đèn ghe xa và tiếng sóng vỗ chân mũi đá. Cô bật kính, mở hồ sơ trạm. Cô định đọc lại mục bảo trì máy quang phổ, để chuẩn bị mai nói chuyện với ông Quế về khả năng cảm biến bị trôi. Nhưng hồ sơ trạm có một mục cô chưa mở: nhân sự.

Hồ sơ nhân sự của trạm Mũi Cỏ Ngựa có mười một cái tên, từ năm 1988 tới giờ. Cái tên cuối cùng là Hồ Sĩ Quế, sinh năm 1998. Bên dưới là quá trình công tác, viết khô như mọi hồ sơ nhà nước.

Năm 2021 tới 2030: dự báo viên. Năm 2030 tới 2047: Viện Khoa học Khí quyển, nghiên cứu viên chính, sau là trưởng nhóm khí quyển tầng cao. Năm 2043 tới 2045: thành viên nhóm soạn thảo của quốc gia tham gia Hiến chương Mái Che. Năm 2047: điều chuyển về Trạm Khí tượng Mũi Cỏ Ngựa, tỉnh Trà Giang, chức danh trạm trưởng.

Lý do điều chuyển: "Theo kết luận thẩm định, kết quả đo đạc bằng bóng thám không do ông Hồ Sĩ Quế chủ trì năm 2046 không đáng tin cậy, gây ảnh hưởng tới tiến độ chuẩn bị Chương trình. Đề nghị điều chuyển công tác phù hợp."

Vy đọc ba lần. Rồi cô tắt kính. Trước mặt cô, cái võng đung đưa, ông già nằm ngáy, một tay buông thõng. Một trưởng nhóm khí quyển tầng cao của Viện. Một người có tên trong nhóm soạn thảo Hiến chương. Mười bốn năm lau mắt kính một cái máy quang phổ trên một mũi đá mà bản đồ quên vẽ con dốc.

Cô ngồi tới gần một giờ sáng mới lên phòng. Lúc cô đi qua, ông Quế cựa mình, kéo khăn rằn lên tới cổ, nói mớ một câu gì đó cô không nghe rõ, nghe như "Huệ ơi, mấy giờ rồi".

Sáng thứ Hai, Ốc không lên. Thứ Hai nó phải đi học.

Vy dậy lúc sáu giờ, thấy ông Quế đã ở ngoài vườn khí tượng, đang lau mắt kính máy quang phổ. Cô ra đứng cạnh ông, không nói gì, chờ ông lau xong, đọc nhiệt kế, ghi vào sổ.

– Hai mươi ba độ một. – Ông nói.

– Dạ khớp. – Tép nói từ cái micro dưới mái lều.

Cả buổi sáng, Vy làm danh mục. Cô đánh dấu thêm chín mục, chụp hình, ghi số hiệu. Nhưng cô làm chậm. Cứ một lúc cô lại ngẩng lên nhìn ông Quế đi lại trong vườn, cúi xuống nhổ cỏ quanh chân cột gió, thay giấy cho nhật quang ký, tay ông run nhẹ lúc gắn mảnh giấy vào khe.

Gần trưa, cô xuống hầm kiểm tra nhiệt độ tủ. Ngọn đèn đỏ đã nháy chậm lại, ba giây một lần, vì ban ngày mô hình nghỉ cho pin nạp.

– Chạy được nửa rồi. – Tép báo, không đợi cô hỏi. – Mô hình cũ vẫn chạy, không lỗi. Tép mừng.

– Ra kết quả gì chưa?

– Có mấy con số giữa chừng. Nhưng Tép không đọc.

– Sao vậy?

– Bản tin thì phải đọc khi đã tính xong. Đọc giữa chừng là đọc tin đồn. – Tép ngừng một chút. – Mà mấy con số giữa chừng đó không đẹp, cô kỹ sư. Tép muốn nó sai.

Vy đứng nhìn cái tủ một lúc rồi mới đi lên.

Chiều, cô không nhịn được nữa. Cô bưng hai ly nước dừa ra hiên, đưa ông một ly.

– Bác ạ. – Cô nói. – Đêm qua cháu đọc hồ sơ nhân sự của trạm.

Ông Quế cầm ly nước dừa, không uống.

– Cháu không cố ý đọc. Cháu đọc hồ sơ trạm, có mục nhân sự. – Cô nói nhanh, sợ mình đổi ý. – Năm 2046 bác thả bóng đo cái gì ạ? Vì sao người ta kết luận là không đáng tin?

Gió biển thổi qua hiên. Dưới xóm có tiếng ai gọi con về ăn cơm. Ông Quế đặt ly nước dừa xuống bàn, nhẹ, như đặt một cái gì dễ vỡ.

– Cô về đây làm chi? – Ông hỏi.

– Dạ… cháu về kiểm kê, tháo dỡ hệ thống.

– Ừ. – Ông Quế đứng dậy, đi vào nhà. Tới cửa, ông dừng lại, nói mà không quay đầu, giọng không lớn, nhưng từng chữ rõ như Tép đọc bản tin. – Cô tháo máy thì cô tháo. Đừng tháo tui.

— Hết chương 4 —