Hải đăng Gành Yến

Chương 20: Hải đăng Gành Yến

– Lại nữa. – Ông Bảy nói. – Mi thấy chưa. Lại nữa.

Ngọn đèn đỏ trên nóc tủ tắt một nhịp rồi sáng lại. Lần thứ mười bảy kể từ lúc ra khỏi vịnh. Mỗi lần ghe Hai Thơm trèo lên một con sóng rồi chúi mũi xuống, cái tủ lại xô vào dây chằng. Đâu đó trong chùm dây nối ra mấy cục pin, một cái kẹp đồng lỏng ra một sợi tóc. Một sợi tóc là đủ.

– Mỗi lần mất điện như rứa, Tép phải chạy lại vòng giữ bộ nhớ. – Tép nói, giọng chậm, từ cái loa con cỡ nắm tay ông Bảy buộc trên nóc tủ. – Một lần chạy lại tốn điện bằng mười phút chạy thường. Với nhịp sóng này, pin còn chừng hai tiếng mười phút.

– Ra tới đảo hết bao lâu? – Ông Quế hỏi.

– Chạy máy hết công suất thì hai tiếng bốn mươi. – Khởi nói từ trong ca bin. – Sóng ngược thì ba tiếng.

Không ai cần làm phép tính.

Ông Bảy ngồi bệt dưới khoang, hai tay ôm chùm kẹp đồng như ôm bó rau muống, cặp kính mờ hơi muối. Ông chửi biển, chửi cái kẹp, rồi im, vì chửi cũng tốn sức. Gió thổi từ sau lưng họ, từ đất liền ra.

– Tép. – Ông nói. – Gió đất còn tới mấy giờ?

– Gió tây ba tới bốn mét một giây, giữ tới khoảng tám giờ rưỡi. – Tép nói. – Rồi lặng chừng một tiếng. Rồi gió nồm về, hướng đông nam, tức là ngược mũi ghe.

Ông Quế quay vào ca bin.

– Khởi. Ghe mi còn cái buồm không?

Khởi ngoái lại. Cái mặt đen bóng đổi từ ngơ ngác sang hiểu, rồi sang một cái cười rất rộng.

– Còn chớ chú. Buồm của ông già tau. Hai chục năm chưa giương.

– Giương lên. Lấy cái bình ắc quy chính của ghe đấu cho thằng Tép. Ghe chạy buồm.

– Hết điện ghe thì lỡ có chuyện chi…

– Thì mình chèo.

Khởi tắt máy, trèo lên mui, lôi từ dưới tấm bạt ra một cuộn vải nâu bạc màu, cột vào cái cột ngắn mà ai cũng tưởng chỉ để treo cờ. Gió đất thổi căng tấm vải vá chằng vá đụp, có một lỗ thủng cỡ cái nón ở góc trên. Nhưng nó căng. Ghe Hai Thơm nhích tới, rồi chạy, chậm hơn chạy máy, mà chạy.

Ông Bảy đấu bình ắc quy chính của ghe vào bộ pin. Ngọn đèn đỏ trên nóc tủ đứng lại, nháy đều.

– Ba tiếng hai mươi phút. – Tép báo. – Nếu ông Bảy giữ kẹp.

– Tau giữ tới chết. – Ông Bảy nói.

– Dạ đừng tới chết. Tới đảo thôi.

Khởi đứng ở lái, ngửa mặt nhìn tấm buồm như nhìn người quen cũ.

– Ông già tau nói chạy máy là chạy trên mặt nước, chạy buồm là chạy trong gió. – Anh nói, không với ai. – Hồi đó tau không hiểu.

Tám giờ hai mươi lăm, đảo Gành Yến hiện lên trước mũi ghe. Một hòn đảo đá đen lưng gù như con rùa phơi nắng, mấy chục mái tôn nép dưới chân núi phía tây. Trên đỉnh là cái hải đăng sơn trắng có một vành đỏ, chân tháp có một dãy tấm pin mặt trời xếp nghiêng như những cái bàn học.

Gió tắt lúc tám giờ ba mươi hai, đúng như Tép báo. Tấm buồm rủ xuống như cái áo phơi.

Còn hai cây số.

– Chèo. – Ông Quế nói.

Khởi lôi hai mái chèo ra, một mái anh, một mái ông Quế. Sáu mươi ba tuổi, ông chèo lưng thẳng, mỗi nhát dài và chắc, như người chưa từng ngừng chèo. Ông Bảy ôm chùm kẹp, đọc "pin còn mười hai, mười một, mười" như người ta đọc số tầng trong thang máy.

– Gồng lên!

– Tám. Bảy.

Chín giờ mười, ghe vào tới vịnh. Trên cầu tàu bê tông có một ông già gầy, đen, tóc bạc cắt cua, áo ba lỗ, đứng chống nạnh. Dưới chân ông là một con chó vàng lông xù, và một cuộn dây điện to bằng cổ tay, đầu kia đã kéo từ chân hải đăng xuống tận đây.

– Ném dây! – Ông già hét.

Ông già chụp dây, quấn vào cọc gọn như quấn chỉ, rồi nhảy xuống ghe, dúi đầu dây điện vào tay ông Bảy. Ông Bảy nhìn cái phích cắm.

– Phích ni đời nào rồi?

– Đời tau.

Ông Bảy đấu. Ngọn đèn đỏ trên nóc tủ chớp một cái, rồi nháy đều, ba giây một lần.

– Đang nhận điện mặt trời. – Tép nói. – Pin còn bốn phần trăm. Tép còn nguyên.

Ông Bảy buông chùm kẹp. Hai bàn tay ông co quắp lại sau ba tiếng ôm, không duỗi ra được. Ông nhìn hai bàn tay mình, cười, chửi, rồi nằm ngửa giữa khoang ghe nhìn trời.

Con chó vàng sủa cái tủ ba tiếng, ngửi cái chân đế, ngửi cái ly nhang, rồi nằm xuống cạnh tủ, gác mõm lên hai chân trước.

– Bão. – Ông già nói với con chó. – Đừng có đái lên.

Rồi ông quay sang ông Quế. Hai ông già đứng trên cái ghe chòng chành, nhìn nhau.

– Quế.

– Cảnh.

Chỉ có rứa. Ông Từ Văn Cảnh, gác hải đăng Gành Yến, sáu mươi mốt tuổi. Mười bốn năm nay, sáng nào ông cũng đọc cái ống đo mưa trên ban công hải đăng rồi gọi sóng ngắn vào Mũi Cỏ Ngựa báo một con số. Mười bốn năm, hai ông già gặp nhau đúng ba lần, lần nào cũng chào nhau một chữ.

– Chào chú Cảnh. – Tép nói từ cái loa con. – Sáng nay chú chưa báo số mưa. Tép đoán không ly nào, tại trời quang từ tối qua. Mười bốn năm, đây là lần đầu Tép tới nhà chú.

Ông Cảnh nhìn cái tủ xám rất lâu.

– Mi nhỏ hơn tau tưởng. – Ông nói.

– Dạ. Người ta cũng hay nói rứa.

Ông Cảnh đã dọn sẵn chỗ: cái phòng máy phát điện cũ ở chân tháp, tường đá dày nửa mét, có một cửa sổ nhỏ nhìn ra biển phía đông. Mấy ông trên đảo xuống cầu tàu, khiêng cái tủ lên bằng hai cây đòn tre như khiêng kiệu. Không ai hỏi nó là cái gì. Ông Cảnh chỉ nói với họ một câu lúc sáng sớm, "máy báo bão của trạm khí tượng", và ở đảo này không ai không biết bão.

Mười giờ, Tép chạy lại chế độ thường. Ăng-ten sóng ngắn của hải đăng nối vào bộ thu phát của nó. Cây ăng-ten xương cá cột lên lan can ban công, ông Cảnh tự trèo, không cho Khởi trèo, nói "tháp tau, tau trèo".

– Hải đăng có đường cáp quang ra đảo. – Ông Cảnh nói, lúc ông Quế hỏi chuyện mạng. – Kéo năm năm mươi sáu, cho cái đèn tự động báo về đất liền. Mạnh lắm. Tau xài coi phim.

– Mạnh hơn đường truyền của trạm mình. – Tép nói, giọng nghe như có chút ngượng. – Trạm mình bị hạ xuống mức tối thiểu từ năm năm mươi bảy. Tép ra đảo, Tép giàu hơn.

Mười ba giờ, Tép gửi gói Kênh Sáu Giờ.

Lúc soạn phần đầu gói, nó dừng lại.

– Ông trạm. Phần đầu gói phải ghi tên trạm, tọa độ, độ cao. Tép đang không ở Mũi Cỏ Ngựa.

Ông Quế đang ngồi trên bậc cửa phòng máy, ăn cơm nắm cô Thơm gói, nhìn ra biển.

– Mi đo ở mô thì ghi ở đó.

– Ghi tọa độ thì người ta biết Tép ở đâu.

– Ghi sai thì số của mi là số láo. – Ông Quế nói. – Hai mươi năm mi chưa gửi số láo. Bữa ni mi muốn gửi?

– Dạ không.

– Rứa thì ghi đúng.

Tép ghi đúng: trạm Mũi Cỏ Ngựa, đang tạm đặt tại hải đăng đảo Gành Yến, tọa độ, độ cao bốn mươi bảy mét. Rồi số liệu. Rồi chữ "chào".

Gói đi lúc mười ba giờ không phút. Hai mươi năm, chưa đứt một ngày.

Chiều đó Khởi đánh ghe chở ông Bảy về bờ. Ông Bảy còn cái tiệm, Khởi còn phải chở gạo, chở nước ngọt ra. Ông Quế ở lại với cái tủ, với ông Cảnh và con chó Bão.

Ở Mũi Cỏ Ngựa, Toàn đã làm việc tới mười giờ sáng. Anh không hỏi lại câu "đi đâu" lần nào. Anh làm đúng danh mục, mục hai tới mục bốn mươi hai. Hai kỹ thuật viên tháo cái micro tròn, cái loa trên tường, đấu mấy cái máy trong vườn vào một hộp tự động màu xám dưới chân cột gió. Vy đi theo, ký từng mục. Mục ba mươi mốt, vật tư tồn kho, cô ghi: "Ba bóng thám không, hai bình heli, máy thu và ăng-ten đã được trạm trưởng di dời cùng thiết bị mục một." Toàn đọc, không nói gì, ký.

Lúc ra về, anh đứng ở cửa phòng trực, nhìn cái đồng hồ quả lắc.

– Đồng hồ này nhanh bốn phút. – Anh nói.

– Biết nó sai thì trừ ra. – Vy nói.

Toàn quay lại nhìn cô. Lại cái nhìn lạ đó, như người ngửi thấy một mùi quen. Rồi anh lên xe.

– Tôi phải báo cáo, chị Vy.

– Anh báo đi.

Bà Don gặp Vy ở chợ lúc mười một giờ. Bà đang dọn hàng, mấy cái tô sứ trắng viền xanh xếp chồng trong thau. Bà nhìn cô từ đầu tới chân.

– Bữa ni con đọc bản tin.

– Dạ.

– Đọc dở ẹc. Quên hắng giọng. Đọc "ghe đi được" mà như hỏi "ghe đi được không".

– Dạ.

– Mà được. – Bà nói, rồi múc cho cô một tô don, không lấy tiền.

Chín giờ tối, Vy ngồi một mình trên cái ghế mây ngoài hiên. Cái võng treo giữa hai cột, trống. Không có tiếng quạt rì rì dưới hầm, không có ngọn đèn đỏ. Cả cái trạm im như một cái nhà đã dọn đi.

Cổ tay cô rung. Tên người gọi hiện lên trong không khí trước mặt cô. Tôn Thất Hiển.

Cô để nó rung bốn hồi. Rồi cô bấm nhận, bật cả hình.

Hiển ngồi trong một căn phòng nhỏ tường gỗ, chỉ có ngọn đèn bàn, không phải văn phòng tầng mười tám. Anh mặc áo thun. Trông anh già hơn mười tuổi so với hôm cô gặp.

– Vy.

– Anh Hiển.

– Em có biết thầy ở đâu không?

– Em không trả lời câu đó.

Hiển gật đầu chậm, như đã đoán trước.

– Em giận anh. – Anh nói.

– Em không biết là giận hay không, anh ạ. – Vy nói. – Em chỉ muốn biết từ khi nào.

Hiển im rất lâu. Ngọn đèn bàn soi một nửa mặt anh.

– Tháng Mười Một năm ngoái. – Anh nói. – Một nhóm kỹ thuật nhỏ báo lên một dấu hiệu lạ ở Chuẩn Một. Một trong mười dấu hiệu lạ mỗi tháng anh nhận. Anh cho kiểm thêm. Tháng Một, họ nói khả năng có lệch là đáng kể. Không phải chắc chắn. Đáng kể.

– Và anh không nói.

– Anh không nói. – Hiển nói. – Em nghe anh nói hết, rồi em giận.

Vy không trả lời. Ở phía đông xa tít, mười bốn hải lý, có một chấm sáng quét một vòng mỗi mười giây. Đèn hải đăng Gành Yến. Từ hiên trạm đêm nào cũng thấy. Cô chưa bao giờ để ý.

– Ba nước trong Liên minh đã muốn rút từ năm ngoái. – Hiển nói. – Nếu giữa mùa anh đứng lên nói hai trăm vệ tinh đo sai bảy tháng mà Thiên Đỉnh không biết, em nghĩ họ ở lại hay đi? Họ đi. Rồi nước khác đi. Chương trình sụp, không ai rải nữa. Hai năm sau lớp hạt rơi hết, nhiệt bật lên nhanh hơn bất cứ cái gì người ta từng thấy. Sốc chấm dứt. Em biết chữ đó.

– Em biết.

– Năm bốn mươi bảy em mười ba tuổi. Em nói trường em đóng cửa sáu tuần. – Hiển nói. – Năm đó anh ba mươi tám. Mạ anh ở Hương Thành, một mình, không chịu ra thành phố ở với anh. Bà nói ở đây có cái hiên, có gió sông. Tuần thứ tư của đợt nóng, bà ngồi ngoài hiên quạt cho con mèo. Hàng xóm thấy bà ngồi đó từ trưa. Tới chiều bà vẫn ngồi đó.

Vy nhớ tấm hình trên kệ sách. Bà cụ đội khăn, ngồi trước hiên nhà có cột gỗ, tay cầm cái quạt nan.

– Em xin lỗi anh. – Cô nói, khẽ.

– Anh không kể để em xin lỗi. – Hiển nói. – Anh kể để em hiểu anh đang cân cái gì. Một bên là gió mùa có thể yếu đi một năm. Một bên là chương trình sụp, và hai năm sau có một năm bốn mươi bảy nữa, ở khắp các nước phương nam. Anh chọn bên ít tệ hơn. Sau Đợt Hạ, anh sẽ cho chỉnh lại đồng hồ, hiệu chỉnh lặng lẽ, năm sau rải ít đi. Không ai phải sợ. Không ai phải rút.

Vy ngồi im một lúc. Rồi cô thấy mình nói, giọng đều, như giọng cô dùng để trình bày hồ sơ.

– Anh tính sốc chấm dứt bằng con số sai đó, anh ạ.

Hiển ngẩng lên.

– Anh sợ mái che mỏng đi. – Vy nói. – Nhưng trên đầu mình nó đang dày gấp đôi. Hoãn một đợt không phải là tắt. Hoãn một đợt thì lớp hạt vẫn còn đó, vẫn gấp một phẩy tám, vẫn che nắng hai năm nữa. Cái sốc mà anh sợ là cái sốc của một mái che mỏng. Mái che mỏng là mái che trong con số của Thiên Đỉnh. Không phải mái che trên đầu em.

Hiển không nói gì.

– Anh không cân hai bên đâu, anh Hiển. – Vy nói. – Anh cân một bên có thật với một bên anh tưởng.

– Em tin chắc con số một phẩy tám tới mức đó?

– Em không chắc cái gì hết. – Vy nói. – Nhưng anh thì chắc. Anh chắc tới mức chỉ trong mấy ngày anh gửi văn bản cho gần chục trạm ở bảy tám nước. Người ta không làm vậy với một con số mình không tin.

Hiển nhắm mắt lại một lúc. Khi mở mắt, giọng anh khác. Không còn mềm. Nhẹ, lịch, mà lạnh, như giọng người đọc một văn bản đã đóng dấu.

– Vy, em nghe anh. Ngày mười sáu em về Trung tâm. Em làm đúng quy trình, anh sẽ nói giúp em. Em còn trẻ. Em còn cả đời làm khoa học.

– Còn bác Quế?

– Cái tủ đó là tài sản nhà nước. – Hiển nói. – Thầy anh đang phạm luật.

— Hết chương 20 —