Thầy với trò

Chương 16: Thầy với trò

– Ăn cơm chưa?

Đó là câu đầu tiên ông Hồ Sĩ Quế nói với người học trò cũ sau mười bốn năm. Ông nói mà không đứng dậy khỏi ghế, không quay đầu ra cửa, tay vẫn cầm đôi đũa gắp con mực nướng Khởi mang lên.

Tôn Thất Hiển đứng ở cửa phòng trực. Vy đứng sau lưng anh, không biết nên làm gì. Bà Don ngồi ở góc bàn, nhìn người lạ từ đầu tới chân, cái nhìn của người bán hàng năm mươi năm, nhìn một cái là biết khách giàu hay nghèo, khách thật hay khách hỏi giá rồi đi. Khởi đứng dậy khỏi ghế, không vì lịch sự, mà vì anh thấy cần đứng dậy.

– Dạ chưa, thầy. – Hiển nói.

– Ngồi xuống ăn. Chị Mến, chị múc cho nó một tô.

Bà Don múc. Không hỏi ai. Bà đặt tô don trước mặt Hiển, rắc hành, rưới một muỗng ớt sa tế, đẩy rổ bánh tráng về phía anh.

– Ăn đi. Don Trà Giang. Ở thành phố không có.

– Dạ cháu cám ơn bà.

Hiển ăn. Anh ăn chậm, cẩn thận, cầm muỗng như người được dạy cầm muỗng từ nhỏ. Thằng Ốc thức dậy vì tiếng người lạ, dụi mắt, ngồi nhìn anh. Không ai nói gì. Chỉ có tiếng muỗng khua vào tô, tiếng sóng, tiếng cột gió quay ngoài vườn. Cái đồng hồ quả lắc trên tường chạy, con lắc đồng đưa qua đưa lại.

Hiển ăn hết tô don. Anh đặt muỗng xuống, nhìn lên tường, thấy tấm hình bà Huệ đội nón lá. Anh đứng dậy, đi tới trước tấm hình, chắp tay, cúi đầu một lúc. Ông Quế nhìn anh làm việc đó, không nói gì, rồi cúi xuống gắp mực.

– Thầy. – Hiển nói, vẫn đứng trước tấm hình. – Con xin lỗi tới không báo trước.

– Mi tới thì tới rồi.

– Con đọc bản tóm tắt mô hình. Con đọc số của bốn quả bóng. Con muốn tới tận nơi coi.

– Coi cái chi?

– Coi máy, coi số, coi người đo. – Hiển nói. – Con phải trình Hội đồng. Con phải nói được là con đã tận mắt thấy.

Ông Quế đặt đũa xuống.

– Tối rồi. Sáng mai coi. Mi ngủ phòng trực, có cái giường xếp. Vy, đem cho nó cái mền.

Đêm đó Vy không ngủ được. Không phải vì nóng. Cô nằm trên giường sắt trên lầu, nghe dưới nhà có tiếng hai người đàn ông nói chuyện rất khẽ, ngoài hiên, rất lâu. Cô không nghe được chữ nào. Chỉ nghe giọng trầm của ông Quế, ngắn, cụt, và giọng nhẹ của Hiển, dài hơn, ngập ngừng. Có lúc im rất lâu. Có lúc cô nghe tiếng ông Quế ho. Rồi tiếng võng kẽo kẹt. Rồi tiếng ngáy.

Sáu giờ kém năm sáng Chủ nhật, Vy xuống nhà, thấy hai người đứng trong vườn khí tượng.

Ông Quế đang lau mắt kính máy quang phổ. Hiển đứng cạnh, tay cầm cái sổ bìa xanh, cái sổ treo trên vách lều mà ông Quế ghi nhiệt độ mỗi sáng. Anh lật từng trang, chậm. Trời trong, gió đất nhẹ, mặt biển phẳng như tấm gương xám.

– Thầy vẫn ghi bằng bút chì. – Hiển nói.

– Bút bi gặp ẩm thì lem. – Ông Quế nói, không ngẩng lên.

– Hồi ở Viện thầy cũng bắt tụi con ghi bút chì. Có lần con ghi bút bi, thầy xé trang đó.

– Tau nhớ.

Ông lau xong. Ông đi tới cái lều trắng, mở cửa chớp, cúi xuống đọc nhiệt kế.

– Hai mươi bốn độ hai.

– Dạ khớp. – Tép nói từ dưới mái lều.

Hiển giật mình nhẹ, quay lại nhìn cái micro. Rồi anh cười.

– Đây là Tép.

– Dạ. Chào ông Hiển. – Tép nói. – Sáng nay gió tây nhẹ, chiều chuyển gió nồm, nhiệt độ cao nhất ba mươi bốn độ. Ông đi xe về Vọng Hải chiều nay thì đường đẹp, không mưa. Rứa thôi. Nhớ đem nón.

Hiển nhìn cái micro lâu hơn cần thiết.

– Nhớ đem nón. – Anh lặp lại, khẽ.

Cả buổi sáng, Hiển làm việc như một thanh tra. Anh không nói nhiều. Anh xem máy quang phổ, xem kết quả kiểm Langley, xem máy thu, xem cái ăng-ten xương cá trên nóc kho, xem ba cái hộp bóng còn lại. Anh xin số liệu thô của cả bốn quả bóng trong cửa sổ, đọc trên kính của anh, hỏi Vy từng chỗ. Anh hỏi Tép cách nó tính độ dày lớp bụi, cách nó đọc tín hiệu máy thám không. Tép trả lời từng câu, rõ ràng, không thừa chữ nào. Anh xuống tầng hầm, đứng trước cái tủ xám, nhìn ngọn đèn đỏ nháy, nhìn cái ly nhựa cắm nhang trên nóc tủ.

Vy để anh ở dưới đó một mình, đi lên lấy thêm hồ sơ. Lúc cô quay xuống, tới đầu cầu thang thì dừng lại, vì nghe anh đang nói.

– Tép. Tôi hỏi bạn một câu được không?

– Dạ, ông Hiển hỏi.

– Mười bốn năm nay, thầy có bao giờ nhắc tới tôi không?

Tép im ba giây.

– Dạ không. Mười bốn năm, ông trạm chưa nhắc tên ông lần nào. – Nó nói. – Nhưng mỗi năm vào tháng Mười, ông trạm mở hộp bóng số một ra coi. Trong hộp có một mẩu giấy viết năm 2046. Tép không biết cái đó có liên quan tới ông không.

Hiển không nói gì. Vy nghe tiếng anh thở ra, dài.

– Còn một câu nữa. – Anh nói. – Nếu bạn sai thì sao? Nếu đồng hồ không lệch, nếu bốn quả bóng đều có vấn đề mà chưa ai thấy?

– Thì Tép sai lần thứ bảy trăm ba mươi hai, ông Hiển. – Tép nói. – Tép quen sai rồi. Tép chỉ chưa quen im khi thấy mình đúng.

Vy đứng ở bậc cầu thang thêm một lúc, rồi mới bước xuống, cố ý dậm chân cho anh nghe.

Lúc chín giờ, ngồi trong phòng trực trước tấm bản đồ lật ngược, anh hỏi:

– Danh sách các trạm đã cam kết thả trong cửa sổ, em có đầy đủ không? Tên trạm, tọa độ.

– Dạ có ạ. – Vy nói. – Em có bảng.

– Em gửi anh bảng đó. Anh cần đưa vào hồ sơ trình Hội đồng.

Vy gửi. Hiển đọc, gật đầu.

Mười một giờ, bà Don lên, mang theo một nồi cháo cá và một rổ bánh xèo nhỏ. Bà nói "khách tới nhà thì phải cho khách ăn", nhưng mắt bà vẫn nhìn Hiển như nhìn khách hỏi giá. Thằng Ốc ngồi ăn bánh xèo bên cạnh anh, hỏi anh ở thành phố có mấy cái xe bay, anh cười, nói anh không có cái nào, anh đi xe bay công cộng như mọi người.

Trong bữa trưa, Hiển hỏi lần thứ hai:

– Vy, ở mỗi trạm, ai là người phụ trách? Người thật sự cầm bóng, thả bóng. Em có tên họ không?

– Dạ có. Ông Danilo ở Bangka, bà Rahima ở Sapla, ông Einar ở Hrafn, Wanjiru ở Kifaru, cô Inés ở Cóndor, ông Doug ở Mulga, anh Thạch ở Đèo Gió…

– Em gửi anh luôn nhé. Kèm cách liên lạc với từng người. Ban Thư ký sẽ cần xác minh.

– Dạ.

Ông Quế ngồi đầu bàn, ăn cháo, không nói gì. Nhưng Vy thấy ông ngừng muỗng một chút khi Hiển hỏi câu đó.

Sau bữa trưa, ông Quế ra hiên. Hiển theo ra. Vy rửa chén trong bếp, cửa sổ bếp nhìn ra hiên, cô nghe được.

– Thầy. – Hiển nói. – Con tin là có chuyện. Con chưa chắc là đồng hồ Chuẩn Một, nhưng con tin là có chuyện. Số của thầy sạch. Bốn trạm khác nhau cùng ra một con số.

– Ừ.

– Con sẽ trình ở phiên ngày mười tám. Con cần thêm điểm. Bao nhiêu điểm thì con trình được?

– Ba mươi. – Ông Quế nói. – Điều mười bốn nói ba mươi. Mi gõ nó.

Hiển im.

– Dạ. Con gõ.

– Năm 2043 mi gõ chữ "bắt buộc". – Ông Quế nói, giọng không lớn. – Năm 2047 mi ký cái biên bản, nói số của tau không đáng tin. Chừ mi tới đây, ăn don, lau kính với tau, nói số của tau sạch.

Trong bếp, Vy đánh rơi cái chén. Nó không vỡ, chỉ lăn trên nền xi măng, kêu leng keng. Cô cúi xuống nhặt, tay run.

Ngoài hiên, Hiển im rất lâu.

– Dạ. Con ký. – Cuối cùng anh nói. – Năm đó con nghĩ con đúng.

– Năm đó ai cũng nghĩ mình đúng. – Ông Quế nói. – Tau cũng rứa.

Không ai nói thêm. Vy đứng trong bếp, cầm cái chén, nhìn ra cửa sổ. Hai người đàn ông ngồi cạnh nhau trên hai cái ghế mây, nhìn ra biển, một già một trẻ, như hai người bạn đã quen nhau rất lâu và không còn chuyện gì để nói.

Hai giờ chiều, Hiển chuẩn bị về. Chiếc xe điện đen đã tự chạy tới cổng chờ. Anh bắt tay Khởi, bắt tay bà Don. Bà Don không bắt tay, bà dúi vào tay anh một bịch bánh tráng mè, nói "đem về ăn đường". Anh xoa đầu thằng Ốc. Thằng Ốc né. Khởi đứng khoanh tay ở góc hiên, lầm bầm đủ cho Vy nghe: "Ông ni nói ngọt như mía lùi. Mía lùi ăn ngon mà nóng ruột."

Anh đứng trước Vy ở bậc thềm.

– Em đã gửi anh danh sách người phụ trách chưa?

– Dạ, em gửi rồi ạ. Lúc trưa.

– Kèm cách liên lạc?

– Dạ đủ cả.

– Cám ơn em. – Hiển nói. – Ngày mười tám anh trình. Em cố gắng thêm điểm. Có gì gọi anh.

Anh quay sang ông Quế đang đứng ở cửa phòng trực.

– Thầy giữ sức khỏe.

– Ừ. – Ông Quế nói. – Mi đi đường cẩn thận. Đem nón.

Hiển cười. Anh lên xe. Chiếc xe điện đen chạy xuống dốc đất đỏ, êm, không một tiếng động, cuốn theo một vệt bụi đỏ, rồi khuất sau ruộng mía.

Vy đứng ở bậc thềm, nhìn theo. Rồi cô quay vào.

– Bác ơi.

– Ừ.

– Biên bản năm 2047. Là anh Hiển ký ạ?

Ông Quế nhìn cô. Ông gật đầu một cái, rất nhỏ.

– Bác biết vậy mà bác vẫn cho anh ấy ngủ ở đây. Vẫn cho anh ấy ăn cơm.

– Khách tới nhà thì cho ăn. – Ông Quế nói, giống hệt bà Don. – Chuyện cũ thì là chuyện cũ.

– Nhưng bác không tin anh ấy.

Ông Quế không trả lời. Ông đi ra vườn khí tượng, tới giờ thay giấy nhật quang ký.

Vy ngồi xuống bàn phòng trực. Tấm bản đồ lật ngược trước mặt cô, kín chữ phấn. Bốn con số đầu tiên của cửa sổ. Hai mươi sáu chỗ trống. Tám ngày.

– Chị Vy. – Tép nói.

– Ừ.

– Tép có thể nói một chuyện không?

– Nói đi.

– Tép đếm. – Tép nói. – Từ tối qua tới lúc ông Hiển đi, ông hỏi về tên các trạm ba lần. Lần thứ nhất lúc chín giờ sáng, xin bảng tên và tọa độ. Lần thứ hai trong bữa trưa, xin tên người phụ trách và cách liên lạc. Lần thứ ba ở bậc thềm, hỏi lại chị đã gửi chưa. Ông không hỏi lần nào về con số sáu mươi tám phần trăm. Ông không hỏi lần nào về vệ tinh Chuẩn Một sau chín giờ sáng.

Vy ngồi im.

– Có thể ông cần cho hồ sơ. – Cô nói. – Ban Thư ký cần xác minh.

– Dạ. Có thể. – Tép nói. – Tép không biết. Tép chỉ đếm.

Nó im ba giây.

– Người ta hỏi ba lần khi người ta cần nhớ, chị Vy.

— Hết chương 16 —