Đồng hồ chạy nhanh bốn phút

Chương 5: Đồng hồ chạy nhanh bốn phút

Năm giờ sáng thứ Ba, Tép đánh thức cả trạm bằng một tiếng chuông nhỏ, loại chuông nó chỉ dùng khi có tin bão.

Vy lao xuống cầu thang, chân trần, tóc còn rối. Ông Quế đã ngồi trong phòng trực, áo khoác vắt vai, mắt còn đỏ. Ông không hỏi gì, chỉ hất hàm về phía cái loa.

– Xin lỗi ông trạm, xin lỗi cô kỹ sư. – Tép nói. – Tép không có chuông nào khác. Mô hình chạy thử xong rồi.

– Đọc. – Ông Quế nói.

– Đây là bản thô, ô lưới lớn, chỉ tính ba mươi ngày, nên chỉ coi là cái bóng của kết quả thật. Nếu đưa số bụi của trạm mình vào, gió mùa mùa hè vùng phương nam năm nay về trễ và yếu hơn rõ. Nếu đưa số bụi chính thức của ông Thiên Đỉnh vào, gió mùa về bình thường.

Phòng trực im. Ngoài cửa sổ, trời còn tối, chỉ có tiếng sóng và cái cột gió quay.

– Rứa là kết quả tùy vô số bụi. – Ông Quế nói.

– Dạ. Toàn bộ tùy vô một con số. Số của Tép đúng thì có chuyện lớn. Số của ông Thiên Đỉnh đúng thì không có chuyện chi hết, Tép chỉ là cái máy quang phổ già bị trôi số.

Vy kéo cái ghế ngồi xuống. Cô đã định nói câu đó từ hôm thứ Năm: cảm biến của bạn bị trôi. Bây giờ chính Tép nói ra, cô lại thấy mình không muốn nghe.

– Bạn có nghĩ là máy của mình bị trôi không? – Cô hỏi.

– Có. Tép nghi Tép trước khi nghi ai. – Tép nói. – Nhưng Tép không biết cách kiểm mà không cần ai giúp.

Ông Quế đứng dậy, nhìn cái đồng hồ quả lắc trên tường. Năm giờ mười một. Ông lẩm bẩm "năm giờ bảy", rồi đi vào bếp nấu nước.

Vy nhìn theo ông, rồi nhìn cái đồng hồ. Cô đã để ý nó từ hôm đầu, nhưng tưởng mình nhìn nhầm. Bây giờ cô bật kính, so giờ chuẩn. Năm giờ bảy phút ba mươi giây. Cái đồng hồ quả lắc chỉ năm giờ mười một phút ba mươi giây.

– Bác ơi, đồng hồ nhanh bốn phút.

– Ừ. – Ông Quế nói vọng ra từ bếp.

– Bác không chỉnh ạ?

– Biết nó sai thì trừ ra, có chi mô.

Ông nói câu đó như nói một chuyện hiển nhiên, như nói nước biển mặn. Vy đứng nhìn con lắc đồng đưa qua đưa lại. Bốn phút. Không phải ba phút rưỡi, không phải năm phút. Đúng bốn phút. Một cái đồng hồ cũ để lâu thì trôi giờ, nhưng trôi cũng phải lúc nhanh lúc chậm, ai lại trôi tròn bốn phút.

Cô không hỏi nữa.

Chiều thứ Ba, Ốc lên. Lần đầu tiên từ hôm Chủ nhật. Nó đi cổng chính, đi thẳng vào phòng trực, không nhìn Vy, ngồi xuống ghế, đặt cái bộ đàm lên bàn.

– Tép.

– Ốc tới rồi. Hôm nay Ốc học môn gì?

– Lịch sử với Toán. – Thằng nhỏ cúi mặt. – Bữa trước tau giận mi.

– Tép biết. Ốc giận là đúng. Tép nói không biết mà Tép biết.

– Lần sau mi biết thì mi nói.

– Dạ.

Vy đứng ở cửa sổ, giả bộ đọc danh mục, nghe hết. Cô thấy thằng nhỏ thò tay sờ cái micro tròn trên bàn, như người ta vỗ vai bạn.

– Tép. – Ốc hỏi, giọng nhỏ lại. – Răng ông Quế không sửa cái đồng hồ? Tau hỏi ông, ông nói trừ ra.

Tép im lâu hơn thường.

– Cái đồng hồ đó của bà Huệ. – Nó nói. Rồi không nói thêm.

Ốc ngẩng lên nhìn tấm hình người đàn bà đội nón lá treo cạnh đồng hồ. Vy cũng nhìn. Trong hình bà cười, tay cầm ống đo mưa, sau lưng là vườn khí tượng hồi cây phi lao còn thấp.

Sáng thứ Tư, ông Quế dậy từ bốn giờ rưỡi và gõ cửa phòng Vy.

– Cô dậy. Đem áo khoác. Bữa ni trời trong.

Vy dụi mắt.

– Có chuyện gì ạ?

– Cô nói cảm biến trôi. Tui nói không. Bữa ni kiểm.

Cô theo ông ra vườn khí tượng. Trời chưa sáng. Phía biển, đường chân trời là một vệt xám xanh, không một gợn mây. Gió bấc nhẹ, lạnh, mang mùi cỏ may. Ông Quế đã đặt sẵn hai cái ghế đẩu cạnh trụ máy quang phổ, một cái phích nước nóng, hai cái ly.

– Cô biết cách Langley không? – Ông hỏi.

– Cháu đọc trong sách. Đo cường độ nắng lúc mặt trời lên từ thấp tới cao, vẽ theo độ dày lớp khí mà tia nắng phải đi qua, kéo đường thẳng về chỗ không có khí. Ra hằng số của máy. – Vy nói. – Nhưng cháu chưa làm bao giờ ạ. Trung tâm chuẩn máy bằng đèn chuẩn trong phòng thí nghiệm.

– Ở đây không có phòng thí nghiệm. Ở đây có mặt trời.

Ông ngồi xuống ghế đẩu, rót cho cô một ly nước nóng.

– Muốn làm thì phải có buổi sáng trời trong, không có mây, không đổi gió, không có khói đốt đồng. Tháng Ba ở đây một tháng được ba bốn buổi. Bữa ni là một buổi. – Ông nói. – Tép.

– Dạ ông trạm. Tép sẵn sàng. Máy quang phổ đo mỗi mười giây.

Mặt trời lên lúc năm giờ năm mươi tư. Lên khỏi mặt biển như một cái mâm đồng, rồi chuyển sang trắng. Máy quang phổ quay theo, mắt kính chĩa thẳng vào nó, kêu một tiếng tách nhỏ mỗi lần đo. Ông Quế ngồi im, tay ôm ly nước, mắt nhìn đường chân trời. Vy ngồi cạnh ông, nhìn những con số Tép chiếu vào kính của cô: một chuỗi điểm, mỗi điểm một lần đo, dần dần xếp thành một đường.

Một tiếng rưỡi sau, mặt trời đã cao. Tép kéo đường thẳng.

– Hằng số máy hôm nay lệch so với lần chuẩn trong phòng thí nghiệm năm 2056 là một phẩy bảy phần trăm. – Tép đọc. – Lệch về phía máy đo thấp hơn thật một chút.

Vy nhìn con số. Một phẩy bảy phần trăm. Cô làm phép tính trong đầu. Nếu máy đo thấp hơn thật thì lớp bụi thật còn dày hơn số Tép đo, không mỏng hơn.

– Để em kiểm lại. – Cô nói, quên mất xưng "cháu". – Đưa em số thô.

Tép đưa. Cô kiểm lại, bằng tay, bằng công cụ của Trung tâm trong kính, bằng một cách khác mà cô học ở trường. Cả ba cách đều ra gần như nhau.

– Cảm biến không trôi. – Cô nói, giọng như người vừa làm vỡ cái ly. – Hoặc trôi rất ít. Trôi ngược chiều.

Ông Quế không nói gì. Ông đứng dậy, vươn vai, xếp hai cái ghế đẩu lại, xách phích nước vào nhà. Đi tới cửa, ông dừng lại.

– Cô ăn sáng chưa? Tui nấu cháo.

– Dạ chưa.

– Vô ăn.

Đó là bữa sáng đầu tiên Vy ăn cùng bàn với ông. Cháo trắng, cá cơm kho khô, dưa món. Ông không nói gì suốt bữa. Cô cũng không. Nhưng lúc cô đứng dậy rửa chén, ông đẩy cái hũ dưa món về phía cô, nói "dưa ni chị Mến làm, ngon, ăn thêm", và cô biết là ông đã thôi giận chuyện hôm thứ Hai.

Cả ngày thứ Tư, Vy không làm danh mục. Cô ngồi trong phòng trực, mở số liệu vệ tinh công khai, đọc. Cô biết hệ thống đo lớp bụi bằng vệ tinh hoạt động thế nào, cô đã học, đã làm việc với nó ba năm. Một chòm vệ tinh bay quanh Trái Đất, bắn sóng cho nhau xuyên qua bầu khí quyển. Sóng đi qua lớp bụi thì chậm lại một chút xíu, lệch đi một chút xíu. Đo cái chậm ấy là ra độ dày lớp bụi. Hàng nghìn lần đo mỗi giờ, phủ khắp quả đất. Không ai cần trạm mặt đất nữa, vì vệ tinh đo đều hơn, dày hơn, không có ông già nào phải lau kính.

Số vệ tinh nói lớp bụi phía trên Mũi Cỏ Ngựa bằng đúng mức kế hoạch. Máy quang phổ của Tép, vừa được kiểm sáng nay, nói gần gấp đôi.

– Tép. – Cô gọi lúc chiều. – Bạn đã từng nghi là vệ tinh sai chưa?

– Rồi, chị… cô kỹ sư. – Tép nói. – Nhưng Tép thấy vô lý. Một chòm vệ tinh hai trăm chiếc, đo từ nhiều phía, nếu có một chiếc hư thì các chiếc khác sửa. Muốn sai đều như rứa thì phải sai cùng một kiểu, cùng một lúc. Tép chưa nghĩ ra cái gì làm được như rứa.

– Tôi cũng chưa.

Sáng thứ Năm, ngày mười bảy, Ốc lên sớm. Hôm nay nó được nghỉ cả buổi sáng vì thầy cô đi họp trên tỉnh. Nó ngồi trong phòng trực ăn bánh mì, đung đưa chân, nhìn cái đồng hồ quả lắc.

– Tép, cái đồng hồ nhanh bốn phút từ hồi nào?

– Từ năm 2047.

– Rứa mười bốn năm rồi mà vẫn bốn phút? Không nhanh thêm à?

– Không. Nó được chỉnh nhanh đúng bốn phút, từ một ngày, rồi chạy đúng. Ông trạm lên dây cót mỗi tuần, nó chạy đều. Nó sai một lần rồi thôi, không sai thêm.

– Đồng hồ nhà tau thì khác. – Ốc nói, miệng còn ngậm bánh mì. – Cái đồng hồ treo tường nhà tau, nội mua ngoài chợ. Mới đầu đúng. Mỗi tháng chậm thêm một chút. Tết vừa rồi chậm hai mươi phút, nội nấu cơm cúng trễ, cúng xong ông Hai bên nhà kế qua ăn hết trơn.

Tép không trả lời. Ốc tưởng nó không nghe, gọi lại.

– Tép?

– Tép nghe. Ốc nói lại câu vừa rồi được không?

– Câu nào?

– Câu mỗi tháng chậm thêm một chút.

– Thì cái đồng hồ nhà tau mỗi tháng chậm thêm một chút. Răng?

Tép lại im. Lần này im lâu tới mức Ốc ăn xong ổ bánh mì, lấy tay chùi miệng, vẫn chưa nghe nó nói gì. Dưới tầng hầm, ngọn đèn đỏ nháy nhanh lên, một giây một lần, dù không có mô hình nào đang chạy.

Vy đi ngang phòng trực, thấy thằng nhỏ ngồi ngó cái loa.

– Có chuyện gì thế em?

– Tép bị đứng hình. – Ốc nói. – Em kể cái đồng hồ nhà em, nó bị đứng hình.

– Cô kỹ sư. – Tép lên tiếng, giọng nhanh hơn thường lệ. – Cô cho Tép xin chuỗi số chênh lệch giữa vệ tinh và máy quang phổ của trạm mình, từng ngày, từ tháng Tám năm ngoái tới nay. Cô có quyền đọc bản đầy đủ, Tép chỉ có bản tóm tắt.

Vy mở kính, tải chuỗi số, gửi xuống. Mất ba phút vì đường truyền chậm.

– Nhìn đây. – Tép nói. Nó chiếu một đường lên kính của Vy. – Đây là phần lớp bụi mà vệ tinh đo thiếu so với trạm mình. Cô thấy nó không nhảy. Nó không lúc cao lúc thấp. Nó đi lên đều, từng ngày một, từ giữa tháng Tám năm ngoái. Đều như một đường kẻ bằng thước.

Vy nhìn. Đúng vậy. Cô đã nhìn chuỗi số này cả ngày hôm qua mà không thấy nó đều như vậy, vì cô nhìn từng ngày, không nhìn cả đường.

– Cảm biến của mình nếu trôi thì cũng trôi đều được. – Cô nói.

– Dạ. Nhưng mình vừa kiểm, nó không trôi. – Tép nói. – Còn cái này nữa. Bangka gửi Tép chuỗi số của nó. Tép đặt hai đường cạnh nhau.

Một đường thứ hai hiện lên trong kính Vy. Gần như trùng khít đường thứ nhất. Cùng bắt đầu giữa tháng Tám. Cùng đi lên đều.

– Hai cái máy quang phổ khác nhau, ở hai nước khác nhau, cách nhau một ngàn ba trăm cây số, không thể trôi cùng một ngày, cùng một kiểu. – Tép nói. – Rứa thì cái trôi không nằm dưới đất.

Ốc nhìn Vy, không hiểu gì, nhưng thấy mặt chị kỹ sư tái đi.

– Vệ tinh đo bụi bằng cách đo thời gian sóng chạy. – Tép nói, chậm lại. – Sóng chạy chậm đi bao nhiêu thì ra bụi dày bấy nhiêu. Muốn đo thời gian thì phải có đồng hồ. Cả chòm hai trăm chiếc lấy giờ từ một chiếc đồng hồ chuẩn. Nếu cái đồng hồ chuẩn đó mỗi ngày lệch một chút, như đồng hồ nhà Ốc, thì cả hai trăm chiếc cùng sai, cùng một kiểu, cùng một ngày. Không chiếc nào sửa được chiếc nào, vì chiếc nào cũng nghe cùng một cái đồng hồ.

Trong phòng trực, cái đồng hồ quả lắc gõ chín tiếng. Chín giờ, trừ bốn phút.

– Ông trạm đâu rồi? – Tép hỏi.

– Bác ở ngoài vườn. – Vy nói, giọng khàn.

– Ốc ra kêu ông trạm vô giùm Tép.

Thằng nhỏ chạy ra. Một lát sau ông Quế vào, tay còn cầm cái kéo tỉa cỏ, ống quần dính đất. Ông nhìn Vy, nhìn thằng Ốc, nhìn cái loa.

– Chuyện chi?

– Ông trạm. – Tép nói. – Cái đồng hồ trên trời chạy lệch.

— Hết chương 5 —