Một trạm thì chứng minh được gì

Chương 6: Một trạm thì chứng minh được gì

– Vệ tinh đồng hồ chuẩn tên là Chuẩn Một. – Vy nói. – Bay ở quỹ đạo cao, phóng năm 2050. Nhật ký sức khỏe của nó công khai, ai cũng đọc được. Chỉ là không ai đọc.

Sáng thứ Sáu, mười tám tháng Ba. Ba người ngồi quanh cái bàn dài trong phòng trực: ông Quế ở đầu bàn, Vy ở giữa với cái kính bật sáng, và Tép ở trên tường. Thằng Ốc đã phải đi học, nhưng trước khi đi nó để quên cái bộ đàm trên bậc cửa sổ. Không ai để ý.

Vy đã thức gần trọn đêm. Mắt cô thâm, tóc buộc vội, ly cà phê thứ ba để nguội trên bàn. Cô chiếu nhật ký của vệ tinh Chuẩn Một lên tường trắng cạnh tấm bản đồ giấy, để ông Quế nhìn được.

– Đây là các lần sửa giờ của nó. Vệ tinh đồng hồ không tự đúng mãi được, cứ vài tháng trạm điều khiển dưới đất lại chỉnh nó một chút, rất nhỏ. Bác thấy cột này. Mỗi lần chỉnh đều có ghi. Từ năm 2050 tới tháng Bảy năm ngoái, đều đặn ba tháng một lần.

Cô kéo xuống.

– Ngày mười hai tháng Tám năm ngoái, có một lần chỉnh bất thường. Không đúng lịch. Ghi chú: "Sửa lỗi phần mềm điều khiển nhiệt, đồng hồ trong ngưỡng." Sau lần đó, không có lần chỉnh nào nữa. Bảy tháng.

– Răng không chỉnh nữa? – Ông Quế hỏi.

– Vì hệ thống kiểm tra tự động báo là không cần. Đồng hồ vẫn trong ngưỡng. – Vy nói. – Ngưỡng là cái lệch mà người ta cho là chấp nhận được. Cái lệch Tép tính ra, mỗi ngày chỉ một phần nghìn tỷ giây gì đó. Nhỏ tới mức máy kiểm tra coi như không có. Nhưng nó cộng dồn. Bảy tháng cộng dồn thì đủ để vệ tinh tính thiếu gần một nửa lớp bụi.

Cô dừng lại, uống một ngụm cà phê nguội, nhăn mặt.

– Cháu không chắc ạ. – Cô nói. – Cháu phải nói rõ là cháu không chắc. Cháu chỉ thấy một lần chỉnh lạ, một khoảng trống bảy tháng, và một con số cộng dồn khớp với đường của Tép. Có thể là trùng hợp.

– Tép cũng không chắc. – Tép nói. – Tép chỉ chắc là cái trôi bắt đầu đúng ngày đó. Đường của Tép và đường của Bangka cùng bắt đầu ngày mười ba tháng Tám, sau lần chỉnh một ngày.

Ông Quế ngồi im. Ông nhìn lên tường, nhìn cái cột ngày tháng, nhìn dòng chữ "đồng hồ trong ngưỡng". Rồi ông nhìn sang cái đồng hồ quả lắc.

– Bao nhiêu người làm ở cái trạm điều khiển vệ tinh đó? – Ông hỏi.

– Cháu không biết. Chắc vài chục. Phần lớn là máy làm.

– Vài chục người. Hai trăm cái vệ tinh. Thiên Đỉnh. Với lại một cái trạm trên mũi đá mà bản đồ quên vẽ cái dốc.

Ông nói không mỉa. Ông nói như người đếm.

– Bác ạ, cháu biết. – Vy nói. – Một trạm thì không chứng minh được gì. Hai trạm cũng vậy. Nếu cháu gửi cái này lên bây giờ, người ta sẽ nói: hai trạm cũ, hai cái máy quang phổ già, cùng bị gắn cờ, đáng lẽ phải thay từ lâu. Họ sẽ nói đúng một phần, vì máy của mình đúng là già thật.

– Rứa cô muốn chi?

– Cháu muốn một cách đo không dính tới vệ tinh. Không dính tới mắt kính. Không dính tới mặt trời. – Vy nói. – Đo thẳng. Đưa một cái máy lên tận lớp bụi, đếm hạt bụi bằng chính nó, rồi gửi số về.

Cô không nói hết câu. Cô không cần nói. Cả hai người đều biết trong nhà kho phía sau có mười hai cái hộp các-tông dài, mỗi hộp in một con số.

Ông Quế đứng dậy.

– Không.

– Bác ạ…

– Của nhà nước. Để dành.

– Để dành cho cái gì ạ? – Vy nói, giọng cao hơn cô muốn. – Mười lăm năm rồi bác. Ngày hai mươi tám tháng Tư xe lên chở về kho khu vực. Ở kho khu vực người ta sẽ thanh lý, vì không trạm nào còn thả bóng nữa. Cao su để thêm vài năm là mục.

– Thì để nó mục.

– Bác!

Ông Quế đã đi ra cửa. Vy đứng dậy theo, cái ghế kéo trên nền gạch kêu một tiếng rít.

– Bác là người hiểu chuyện này hơn ai hết. Bác là trưởng nhóm khí quyển tầng cao. Bác biết một quả bóng có đầu đếm hạt là bằng chứng không ai cãi được…

Ông quay lại. Lần đầu tiên từ hôm cô tới, ông nhìn thẳng vào cô, và cô thấy mặt ông không giận. Mặt ông mệt, như mặt người vừa vác một bao gạo lên dốc.

– Cô nói không ai cãi được. – Ông nói. – Cô có biết cái chi người ta cũng cãi được không? Một trạm thì người ta nói kính bẩn. Một quả bóng thì người ta nói bóng hư. Mười quả bóng thì người ta nói người thả bóng có ý đồ. Rồi người ta viết một tờ giấy, đóng một con dấu, và cái người thả bóng đi tưới rau trên một cái mũi đá mười bốn năm.

Vy đứng sững.

– Cô ngồi xuống uống cà phê đi. – Ông nói, nhỏ lại. – Cà phê nguội rồi thì để tui pha ly khác.

Ông đi vào bếp. Vy nghe tiếng ấm nước, tiếng muỗng khua vào ly. Cô ngồi xuống. Trên tường, nhật ký của vệ tinh Chuẩn Một vẫn chiếu, dòng chữ "đồng hồ trong ngưỡng" đứng đó, trắng trên tường trắng.

– Cô kỹ sư. – Tép nói nhỏ. – Ông trạm không nói với ai chuyện năm 2046. Tép ở với ông mười bốn năm, ông chưa kể lần nào. Tép chỉ biết những gì có trong hồ sơ.

– Bạn biết lâu rồi à?

– Dạ. Hồ sơ trạm nằm trong bộ nhớ của Tép từ năm 2047.

– Vậy bạn nghĩ sao? Mình nên thả bóng không?

Tép im.

– Tép là máy dự báo. – Nó nói. – Tép không có quyền quyết cái nào là của ông trạm. Tép chỉ có quyền nói cái Tép đo được.

Ông Quế mang ra một ly cà phê nóng, đặt trước mặt Vy, rồi đi ra vườn. Suốt buổi sáng, ông ở ngoài đó. Ông nhổ cỏ quanh chân cột gió dù cỏ đã nhổ hôm qua. Ông lau mắt kính máy quang phổ dù đã lau lúc sáu giờ. Ông thay giấy nhật quang ký sớm hơn giờ thường thay. Vy đứng ở cửa sổ phòng trực nhìn ông, rồi thôi nhìn.

Cô làm việc. Cô viết lại tất cả những gì đã thấy: chuỗi số của trạm, chuỗi số của Bangka, kết quả kiểm Langley sáng thứ Tư, nhật ký của Chuẩn Một, phép tính cộng dồn. Cô viết cẩn thận, ghi rõ từng chỗ không chắc. Cô viết như viết một bài báo khoa học, vì đó là cách duy nhất cô biết để không run tay.

Buổi chiều, cô gửi một thư ngắn cho chị Đàm Thu Hằng, trưởng phòng của cô ở Trung tâm. Cô không gửi hết. Cô chỉ viết: "Chị ơi, em đang kiểm tra số liệu quang phổ của trạm Mũi Cỏ Ngựa, có mấy điểm bất thường, em muốn hỏi chị về quy trình đối chiếu với nhật ký vệ tinh chuẩn. Em gọi chị được không?"

Chị Hằng trả lời sau hai tiếng: "Em cứ kiểm kê cho xong đã. Bất thường ở trạm cũ là chuyện thường. Thứ Hai gọi."

Gần bốn giờ, Vy thấy ông Quế đi ra phía nhà kho. Ông mở ổ khóa đồng, kéo cánh cửa tôn ra, bước vào, rồi đứng yên trong bóng tối. Ông ở trong đó lâu. Mười phút. Hai mươi phút. Cột gió ngoài vườn quay, mấy con chim sẻ sà xuống luống cải rồi bay đi. Rồi ông đi ra, tay không, khép cửa mà quên khóa, đi thẳng xuống dốc phía Bến Đá, không ngoái lại.

Vy đợi cho tới khi ông khuất sau ruộng mía. Rồi cô đi ra nhà kho.

Bên trong vẫn mùi cao su cũ và dầu máy. Ánh nắng chiều lọt qua khe tôn, vạch những đường vàng lên dãy hộp các-tông ở góc trong cùng. Hộp số một đã được mở nắp. Bên trong, quả bóng nằm cuộn tròn trong lớp giấy lụa, màu nâu nhạt như da thuộc, rắc một lớp bột trắng mịn. Cạnh quả bóng, nhét vào khe hộp, có một mẩu bìa cứng cỡ bàn tay, chữ viết bằng bút bi đã phai.

"Tháng 10 năm 2046. Để dành. Lần sau phải đủ người."

Vy đứng nhìn mẩu bìa rất lâu. Rồi cô đặt nó lại chỗ cũ, gấp lớp giấy lụa, đậy nắp hộp, như chưa từng mở.

– Ông trạm mở hộp đó một lần mỗi năm. – Tép nói từ cái loa nhỏ trong kho mà cô không biết là có. – Thường vào tháng Mười. Năm nay ông mở sớm.

– Lần sau là lần nào?

– Tép không biết, cô kỹ sư. Ông trạm chưa bao giờ nói.

Vy khép cửa kho lại, bấm ổ khóa đồng cho ông. Cô đi về phòng trực. Trời đã ngả vàng, phía tây bắt đầu ửng tím.

Năm giờ rưỡi chiều, Tép đọc bản tin loa xã. Vy ngồi trong phòng trực nghe.

– Bà con xã Sa Bình chú ý. Đây là bản tin thời tiết của Trạm Khí tượng Mũi Cỏ Ngựa, bản tin chiều. Đêm nay trời quang, ít mây, gió bấc yếu, sáng mai se lạnh, nhiệt độ thấp nhất hai mươi độ. Sáng mai trời trong, bà con đi đồng sớm được. Ngoài biển sóng nhỏ, ghe đi được. Chiều mai có thể có hoàng hôn tím. Rứa thôi. Nhớ đem nón.

– Bạn chưa bao giờ báo hoàng hôn tím. – Vy nói, khi Tép đọc xong.

– Dạ. Hôm nay là lần đầu. – Tép nói. – Tép nghĩ, nếu nó là một hiện tượng thời tiết thì nó phải được báo. Nếu bà con thấy nó mỗi ngày mà không ai báo, thì tức là ai cũng coi nó là bình thường.

Ông Quế vào ăn cơm lúc bảy giờ. Ông không nhắc chuyện bóng. Vy cũng không. Hai người ăn cơm với canh chua cá nục và dĩa rau lang luộc, nghe tiếng sóng. Lúc dọn mâm, ông nói một câu không đầu không đuôi.

– Hồi đó tui bốn mươi tám tuổi. Nghĩ mình đúng thì người ta phải nghe.

Rồi ông đi tắm, ra võng, không nói thêm.

Cùng lúc đó, ở xóm Bến Đá, thằng Ốc đang ngồi xếp bằng trên cái chõng tre trước hiên nhà, ôm cái bộ đàm thứ hai. Ông nội nó để lại một cặp bộ đàm trong rương, nó lấy cả hai. Cái bộ đàm thứ nhất nó để quên, cố ý để quên, trên bậc cửa sổ phòng trực từ sáng. Nút phát của cái thứ nhất được nó chèn bằng một cục tẩy và một sợi dây thun.

Nó đã nghe gần hết. Cái thứ hai nằm trong cặp nó suốt buổi học, giờ ra chơi nó trốn sau dãy nhà vệ sinh của trường mà nghe, chiều về nghe tiếp. Nghe không hiểu hết, nhưng nghe đủ.

Bà nội nó đang nấu cơm trong bếp, khói bay ra cửa sổ. Thằng Ốc tắt bộ đàm, nhét vào túi quần, nhón chân đi ra ngõ. Nhà Khởi Gồng cách ba căn, ngay đầu bến, có cái ghe Hai Thơm nằm kê trên bãi cát, mũi ghe hai con mắt vẽ nhìn ra biển.

Khởi đang ngồi vá lưới dưới ngọn đèn treo ở mái hiên, miệng ngậm điếu thuốc lá cuốn chưa đốt.

– Chú Khởi.

– Chi mi? Bà nội mi kêu về ăn cơm đó.

– Chú Khởi, chú có biết cái bình heli trông ra răng không?

— Hết chương 6 —