Đêm cả chợ mang pin lên núi

Chương 13: Đêm cả chợ mang pin lên núi

Năm giờ mười phút chiều thứ Sáu, cả xã Sa Bình tắt đèn cùng một lúc.

Không ai thấy, vì trời còn sáng. Người ta chỉ nghe: tiếng quạt trần trong các nhà ngừng quay, tiếng tủ lạnh im bặt, tiếng loa nhạc ở quán cà phê đầu chợ đứt giữa câu. Rồi tiếng người kêu nhau từ nhà này sang nhà kia, "cúp điện rồi, cúp điện rồi". Rồi tiếng chửi cái trạm biến áp ở đầu xã, cái trạm biến áp làm từ năm 2046, mùa nào nóng sớm cũng chịu không nổi.

Hôm đó nóng sớm. Ba mươi bảy độ lúc hai giờ chiều. Tép đã báo trong bản tin sáng: "trưa nắng gắt, bà con hạn chế ra đồng từ mười một giờ tới ba giờ". Bà Don ở chợ nghe xong, gật đầu, không chê.

Trên Mũi Cỏ Ngựa, tủ Tép không tắt. Nó chuyển ngay sang dàn pin, như đã làm hàng trăm lần mỗi khi lưới điện xã cúp. Nhưng lần này, ngọn đèn đỏ đang nháy một giây một lần. Mô hình khí hậu đang chạy ngày thứ chín, ngày cuối.

– Ông trạm. – Tép báo, giọng đều. – Lưới điện mất. Đang chạy pin. Pin còn sáu mươi hai phần trăm. Mặt trời còn khoảng một tiếng nữa, nhưng nắng chiều yếu, không nạp được bao nhiêu.

Ông Quế đứng giữa phòng trực, mồ hôi chảy dọc thái dương.

– Mô hình còn bao lâu?

– Mười một tiếng bốn mươi phút. Xong khoảng năm giờ sáng mai.

– Pin chịu được bao lâu?

Tép im hai giây.

– Chạy mô hình hết công suất thì sáu tiếng. Tức là khoảng mười một giờ đêm nay.

Vy chạy từ trên lầu xuống, áo ướt đẫm vì cả buổi chiều làm việc trong phòng không máy lạnh.

– Không dừng được giữa chừng à? Lưu lại rồi chạy tiếp?

– Mô hình cũ lưu một lần mỗi hai mươi bốn giờ. Lần lưu cuối là năm giờ sáng nay. – Tép nói. – Nếu dừng bây giờ, mất mười hai tiếng, phải chạy lại. Và có một chuyện nữa.

– Chuyện gì?

– Khi pin xuống mười lăm phần trăm, Tép phải dừng mô hình để giữ điện nuôi bộ nhớ. Nếu pin về không, bộ nhớ của Tép mất. Cái đó Tép không được phép để xảy ra, vì đó là tài sản của trạm.

Nó nói "tài sản của trạm" bằng đúng giọng nó đọc bản tin, như thể đó là một dòng trong danh mục. Vy nghe mà thấy cổ họng nghẹn lại.

– Tức là tới chín giờ tối thì bạn phải dừng. – Cô nói.

– Dạ. Chín giờ hai mươi. Nếu lưới điện chưa có lại.

Ông Quế đã đi ra cửa. Ông bấm cổ tay gọi ai đó. Vy nghe ông nói một câu ngắn, giọng gắt: "Khởi. Mấy cái bình ắc quy ghe mi còn sạc không? Đem lên đây. Hết."

Khởi Gồng lên tới trạm lúc sáu giờ kém mười lăm, với hai bình ắc quy ghe chất trên một cái xe rùa, thằng Ốc chạy theo sau đẩy phụ. Mỗi bình nặng gần năm chục ký. Khởi đẩy xe rùa lên con dốc đất đỏ, mỗi lần bánh xe vấp đá lại hô "gồng lên", tiếng hô vang xuống tận xóm.

– Hai bình. – Khởi thở hổn hển, đặt xe rùa xuống trước hiên. – Một bình đầy, một bình bảy chục phần trăm. Ghe tau mai khỏi đi biển.

Vy nhìn hai cái bình. Cô làm phép tính trong đầu.

– Chú Khởi, hai bình này được thêm khoảng hai tiếng.

– Hai tiếng? Có hai tiếng?

– Dạ. Tủ Tép ăn điện nhiều lắm chú ạ.

Khởi đứng chống nạnh nhìn hai cái bình, rồi nhìn Vy, rồi nhìn ông Quế.

– Rứa thì phải bao nhiêu bình?

– Thêm năm, sáu cái như thế này nữa.

Khởi chửi một câu, rồi xin lỗi Vy, rồi bấm cổ tay gọi.

Bà Don biết chuyện lúc sáu giờ rưỡi, khi bà đang ngồi trước hiên nhà ở Bến Đá, quạt nan phành phạch vì cúp điện. Thằng Ốc chạy về, mồ hôi nhễ nhại, kể không ra đầu ra đuôi. Bà nghe hết, rồi đứng dậy, đội nón lá, cầm cây gậy tre, đi ra ngõ.

Chợ Sa Bình buổi tối không có chợ. Nhưng có quán cà phê đầu chợ, có tiệm tạp hóa bà Tám, có tiệm sửa xe điện của thằng Phát, có nhà ông Bảy Mắt Kính. Có hai chục cái nhà dọc đường xóm, nhà nào lúc cúp điện cũng có người ngồi ngoài hiên. Bà Don đi từ đầu xóm tới cuối xóm, ghé từng nhà. Bà nói không dài.

– Trên trạm cần pin. Nhà mi có cái pin chi thì đem lên. Pin xe điện, pin quạt, pin chi cũng được. Đem lên rồi đem về, không mất.

– Lên làm chi bà Don?

– Cái thằng Tép nó đang tính một chuyện lớn. Tính chín ngày rồi. Còn một đêm. Cúp điện thì nó tính không xong.

– Tính chuyện chi?

– Tau không biết. – Bà nói. – Mà mười mấy năm nay nó bắt ghe vô trước bão, nó báo nắng báo mưa không lấy của ai một đồng. Chừ nó cần có một đêm. Bây đem lên.

Bảy giờ tối, con dốc đất đỏ lên Mũi Cỏ Ngựa sáng đèn pin như một cái lễ rước.

Thằng Phát tiệm sửa xe chở lên bốn cái pin xe điện tháo từ mấy chiếc xe đang sửa, cột trên thùng xe ba gác. Bà Tám tạp hóa mang lên một thùng pin dự phòng nhỏ, loại người ta dùng cho quạt cầm tay, mười hai cái, còn nguyên hộp. Ông Bảy Mắt Kính vác lên một bộ đổi điện cũ và một cuộn dây điện, nói "tau biết đấu, tụi bây đừng đụng". Nhà ông Tư Râu mang lên cái máy phát điện chạy dầu, loại dùng để bơm nước ruộng, nặng tới mức phải ba người khiêng. Cô Thơm vợ Khởi mang lên một rổ bánh tráng nướng. Ba thằng Bin, cán bộ xã, lên tay không, nhưng đi một vòng rồi quay xuống, mười lăm phút sau quay lên với một bình ắc quy của trụ sở xã.

– Tui mượn. – Ông nói với ông Quế. – Mai trả.

Ông Quế đứng ở hiên trạm, nhìn đoàn người đèn pin leo dốc. Ông không nói gì. Ông chỉ đứng đó, hai tay buông thõng, như người không biết nên làm gì với hai bàn tay mình.

Vy và ông Bảy Mắt Kính đấu điện. Ông Bảy năm nay sáu mươi chín, đeo cái kính dày cộp, nhưng tay ông đấu dây nhanh hơn Vy. Ông chửi suốt, chửi cái pin xe điện không chuẩn, chửi cái bộ đổi điện cũ, chửi Vy cầm kìm sai cách, rồi lại khen Vy "con nhỏ ni học giỏi mà tay vụng". Dưới tầng hầm, Tép báo từng mức pin.

– Năm mươi mốt phần trăm. Đang nhận điện từ ắc quy ghe. Bốn mươi chín. Bốn mươi chín. Đang nhận điện từ pin xe điện số một. Năm mươi.

– Lên rồi! – Thằng Ốc kêu. Nó ngồi xổm ở đầu cầu thang xuống hầm, nhìn ngọn đèn đỏ nháy.

– Không phải lên, Ốc. Là đứng lại. Tép ăn bao nhiêu, mấy cái pin cho bấy nhiêu.

Chín giờ, máy phát điện của nhà ông Tư Râu được nổ máy ngoài sân, tiếng xình xịch vang khắp đỉnh mũi, khói dầu bay ra biển. Ông Quế cau mặt vì khói bay vào vườn khí tượng, nhưng không nói gì.

Lúc ấy trên đỉnh mũi đã có bốn chục người. Họ không về. Không ai bảo họ ở lại, nhưng không ai về. Họ ngồi trên mấy tảng đá bazan đen quanh sân trạm, ngồi trên bậc thềm, ngồi bệt trên cỏ. Cô Thơm chia bánh tráng. Bà Tám mở mấy chai nước ngọt. Thằng Bin và mấy đứa con nít chạy giỡn quanh cột ăng-ten cho tới khi bị người lớn quát. Trăng đã gần tròn, treo cao giữa trời, sáng tới mức không cần đèn pin. Gió nồm thổi mát. Ai đó dưới xóm mang lên cây đàn ghi-ta, gảy mấy bài cũ.

Bà Don ngồi trên cái ghế nhựa ngay trước cửa phòng trực, cây gậy tre gác bên cạnh.

– Thằng Tép. – Bà nói, to. – Mi tính cái chi mà tính chín ngày? Nói cho bà con nghe.

Cái loa trong phòng trực im ba giây. Rồi cái loa lớn của trạm, cái loa báo bão gắn trên tường hiên, rè lên một tiếng.

– E hèm.

Mấy người bật cười. Rồi im.

– Thưa bà con. – Tép nói. – Tép xin nói ngắn, vì Tép không quen nói chuyện, Tép chỉ quen đọc bản tin.

Không ai nói gì.

– Trên trời, cao hơn mây hai chục cây số, có một lớp bụi rất mỏng mà người ta rải lên để che bớt nắng. Lớp bụi đó cứu nhiều người khỏi nóng. Năm bốn mươi bảy, nếu có nó, chắc ông Tư đầu ngõ, con Hạnh, đứa nhỏ nhà bà Năm đã không chết.

Bà Don ngồi im trên ghế.

– Nhưng tháng trước, trạm mình thả một quả bóng lên đo, thấy lớp bụi đó dày gần gấp đôi người ta tưởng. Tép đang tính coi nó dày như rứa thì gió mùa mùa hè năm nay có về không. Gió mùa không phải ở đây. Gió mùa là ở phía nam, phía tây, ở những nước trồng lúa mà mùa hè phải có mưa mới cấy được.

– Ruộng mình có bị không? – Ai đó hỏi.

– Dạ ruộng mình mưa mùa thu, ít bị hơn. Tép chưa chắc. – Tép nói. – Nhưng ruộng ở đồng bằng phía nam Nam Đô, chỗ thằng Lành con bà Tám đang đi cấy thuê, là ruộng mùa hè.

Người ta không hỏi thêm. Tiếng ghi-ta đã thôi. Chỉ còn tiếng máy phát điện xình xịch và tiếng sóng.

– Tép tính xong lúc năm giờ sáng. – Tép nói. – Tính xong thì Tép đọc. Bà con về ngủ đi, sáng mai Tép đọc trên loa xã.

Không ai về.

Nửa đêm, lưới điện xã có lại. Đèn trong xóm Bến Đá sáng lên từng nhà, như ai rắc muối lên mặt đất tối. Nhưng không ai tháo pin. Ông Bảy Mắt Kính nói cứ để đó cho chắc. Người ta ngủ gục trên đá, trên thềm. Con nít ngủ trong lòng mẹ. Khởi ngáy to hơn cả ông Quế, mà ông Quế không ngủ.

Ông ngồi ở cầu thang xuống hầm, chỗ thằng Ốc đã ngồi lúc tối, nhìn ngọn đèn đỏ nháy. Vy ngồi cạnh ông, đầu dựa vào tường, lúc ngủ lúc thức. Thằng Ốc ngủ gục trên đùi Vy.

Bốn giờ năm mươi sáng, ngọn đèn đỏ chậm lại. Một giây. Hai giây. Ba giây.

– Mô hình xong. – Tép nói, rất nhỏ, chỉ qua cái loa ở cầu thang.

Ông Quế đứng dậy. Vy giật mình thức, thằng Ốc dụi mắt.

– Đọc. – Ông Quế nói. – Đọc trên loa lớn.

– Dạ ông trạm.

Cái loa báo bão trên hiên rè lên. Bốn chục người trên đỉnh mũi cựa mình, ngồi dậy. Trăng đã lặn từ lâu, trời đầy sao mờ.

– Đây là kết quả mô hình khí hậu toàn cầu của trạm Mũi Cỏ Ngựa. – Tép đọc, đúng giọng bản tin, không nhanh không chậm. – Mô hình cũ, thô, nên các con số chỉ là xác suất, không phải chắc chắn. Giả sử lớp bụi đúng như quả bóng ngày hai mươi mốt tháng Ba đo được. Nếu Đợt Hạ ngày ba tháng Năm diễn ra như kế hoạch, thì khả năng gió mùa mùa hè của cả vùng phương nam thất bại năm nay là sáu mươi tám phần trăm.

Không ai hiểu hết. Nhưng ai cũng hiểu chữ "thất bại".

– Nếu Đợt Hạ được hoãn, khả năng đó là mười lăm phần trăm. – Tép đọc tiếp. – Vùng phương nam có khoảng ba tỷ người sống nhờ gió mùa mùa hè. Rứa thôi.

Nó không nói "nhớ đem nón".

Trên đỉnh mũi, không ai nói gì. Gió đổi chiều, bắt đầu thổi từ biển vào, mang theo hơi lạnh của buổi sáng sớm. Phía đông, đường chân trời đã có một vệt xám.

Thằng Ốc đứng dậy khỏi bậc cầu thang. Nó nhìn ông Quế, nhìn chị Vy, rồi nhìn xuống ngọn đèn đỏ.

– Tép. – Nó hỏi, giọng còn ngái ngủ. – Ba tỷ người là bằng mấy cái làng mình?

Tép im.

Lần này nó không im để tính. Phép tính đó nó làm xong trong một phần nghìn giây: xã Sa Bình chín nghìn hai trăm người, ba tỷ chia chín nghìn hai trăm. Nó im vì nó không biết có nên nói con số đó với một đứa nhỏ mười hai tuổi lúc năm giờ sáng hay không.

– Ba trăm hai mươi sáu nghìn cái làng mình, Ốc. – Cuối cùng nó nói.

— Hết chương 13 —