Không phẩy bốn giây

Chương 9: Không phẩy bốn giây

Không phẩy bốn giây.

Đó là khoảng thời gian từ lúc Lương Khả Vy bấm nút gửi cho tới lúc dòng chữ đỏ hiện lên trong kính của cô, lúc bảy giờ mười hai phút sáng thứ Ba, hai mươi hai tháng Ba. Cô đã làm hồ sơ suốt một ngày một đêm. Bốn mươi mốt trang. Chuỗi số máy thám không từng giây, biểu đồ bụi theo độ cao, kết quả kiểm Langley. Chuỗi số quang phổ hai trăm hai mươi mốt ngày, chuỗi số của Bangka, nhật ký vệ tinh Chuẩn Một, phép tính cộng dồn. Ở mỗi chỗ không chắc, cô ghi rõ không chắc. Cô đọc lại ba lần, sửa lỗi chính tả, kiểm từng đơn vị. Rồi cô gửi qua kênh báo cáo dị thường chính thức của hệ thống điều phối, kênh mà mọi cán bộ kỹ thuật của Trung tâm đều có quyền gửi.

Không phẩy bốn giây sau:

"Không tiếp nhận. Hồ sơ chứa dữ liệu từ trạm đang bị gắn cờ lỗi thiết bị (mã LTK-59). Vui lòng khắc phục lỗi thiết bị và gửi lại."

Vy đọc dòng chữ đó, và trong một lúc cô không hiểu. Cô đã nghĩ tới nhiều cách người ta có thể từ chối. Cô nghĩ người ta sẽ nói số của cô sai, máy thám không cũ, phép tính có chỗ hở. Cô đã chuẩn bị câu trả lời cho từng cái. Cô không nghĩ tới chuyện không ai đọc.

Không phẩy bốn giây. Không người nào đọc bốn mươi mốt trang trong không phẩy bốn giây. Đó là thời gian một cái máy đọc dòng đầu tiên, thấy tên trạm, tra danh sách, thấy cờ, rồi đóng cửa.

– Cô kỹ sư? – Tép hỏi. Nó đã thấy dòng chữ đỏ, vì nó đọc mọi thứ đi qua đường truyền của trạm.

– Tôi biết. – Vy nói. – Tôi biết mà. Tôi gửi lại.

Cô gửi lại. Bỏ chuỗi số quang phổ ra, chỉ để số máy thám không.

Không phẩy ba giây. "Không tiếp nhận. Thiết bị đo được ghi nhận tại trạm đang bị gắn cờ lỗi thiết bị (mã LTK-59)."

Cô gửi lại lần thứ ba, ghi trạm gửi là Trung tâm Khí tượng Quốc gia, ghi người đo là chính cô.

Không phẩy năm giây. "Không tiếp nhận. Tọa độ điểm đo trùng với trạm đang bị gắn cờ lỗi thiết bị (mã LTK-59)."

Vy tháo kính ra, đặt lên bàn. Hai tay cô run. Cô ngồi im một lúc, nhìn cái micro tròn, nhìn con lắc đồng của cái đồng hồ quả lắc đưa qua đưa lại.

Mã LTK-59.

Cô biết cái mã đó. Cô biết nó như biết tên mình. Lọc Trạm Kéo dài, năm năm mươi chín. Hai năm trước, ở tầng mười một tòa nhà Trung tâm tại thủ đô, cô ngồi viết nó trong ba tháng, những buổi tối ở lại muộn khi cả phòng đã về, ăn mì gói, uống trà đá. Nó là đề án đầu tiên cô làm một mình. Ý tưởng rất đơn giản: nếu một trạm mặt đất lệch xa số vệ tinh hơn ba lần độ lệch chuẩn, liên tục trên mười bốn ngày, thì gần như chắc chắn trạm đó có thiết bị hỏng. Gắn cờ nó. Loại số của nó ra khỏi hệ thống, để nó không làm bẩn số chung. Báo cho người phụ trách đi sửa.

Bộ lọc của cô chạy tốt tới mức năm 2060, Liên minh Mái Che xin dùng nó cho cả mạng lưới toàn cầu. Cô được khen trong hội nghị, được tăng bậc lương sớm một năm. Chị Hằng nói với cô: "Em làm cái này là làm sạch được cả thế giới đó." Cô nhớ cô đã cười. Cô nhớ đêm đó cô gọi điện về cho mẹ.

Và khi Trung tâm cần cử một người về tháo cái máy dự báo cũ ở trạm Mũi Cỏ Ngựa, cái trạm mà số liệu đã bị gắn cờ hơn hai trăm ngày, chị Hằng nói: "Em đi đi. Em hiểu cái cờ đó hơn ai hết."

Vy đeo kính vào lại. Cô mở nhật ký lọc. Cán bộ dữ liệu của Trung tâm có quyền đọc nhật ký này, nhưng chưa ai đọc kỹ, vì không ai cần đọc. Bộ lọc tự chạy, tự gắn cờ, tự gửi thư báo cho người phụ trách trạm. Ở trạm Mũi Cỏ Ngựa, thư báo đó tới hai trăm hai mươi mốt lần, mỗi ngày một lần, ông Quế đọc rồi lau kính.

Cô gõ vào ô tìm kiếm: tất cả các trạm đang bị gắn cờ bởi mã LTK-59, trên toàn mạng lưới.

Đường truyền của trạm chậm. Thanh tải chạy một phút. Hai phút. Tép không nói gì. Ngoài cửa sổ, ông Quế đang đi ra vườn khí tượng, vai vắt cái khăn lau kính.

Con số hiện lên.

Bốn nghìn một trăm mười bảy.

Vy nhìn con số. Cô kéo xuống. Danh sách bốn nghìn một trăm mười bảy trạm, mỗi dòng một cái tên, một tọa độ, một ngày bắt đầu bị gắn cờ. Trạm cảnh báo lũ. Trạm nông nghiệp. Trạm hải đăng. Trạm trường học. Trạm đài thiên văn nhỏ. Trạm trên đảo, trên núi, ở sa mạc, ở thảo nguyên. Ở mọi châu lục.

Cô lọc theo ngày. Từ năm 2059 tới tháng Bảy năm 2060, bộ lọc của cô gắn cờ trung bình năm mươi tám trạm mỗi tháng. Đúng như cô thiết kế. Đúng những trạm có máy hỏng thật.

Từ tháng Tám năm 2060, con số bắt đầu tăng. Tháng Chín: hai trăm mười. Tháng Mười: bốn trăm tám mươi. Tháng Mười Hai: bảy trăm. Mỗi tháng nhiều hơn tháng trước. Đều, như một đường kẻ bằng thước.

Gần như tất cả những trạm mới bị gắn cờ đều là trạm đo quang phổ, đo nắng, đo độ trong của bầu trời. Những cái máy nhìn lên trời bằng mắt của chính nó.

– Tép. – Vy nói, giọng khàn. – Bạn thấy không?

– Tép thấy, cô kỹ sư.

– Bốn nghìn một trăm mười bảy trạm. Tất cả cùng lệch về một phía. Cùng từ tháng Tám. Và bộ lọc của tôi loại hết.

– Dạ.

– Không phải máy của bạn hư. – Vy nói, như nói với chính mình. – Không phải máy của Bangka hư. Không phải bốn nghìn cái máy cùng hư một lúc. Mà là… mà là…

Cô không nói được hết câu.

– Không phải Tép hư. – Tép nói, nhẹ nhàng, như đọc một bản tin buồn. – Là cả thế giới bị bịt mắt. Bốn nghìn cái mắt nhìn lên trời thấy trời sai, nói ra thì bị bịt lại. Còn lại những cái mắt nhìn qua vệ tinh, mà vệ tinh thì nghe một cái đồng hồ.

Vy đứng dậy. Cái ghế ngã ra sau, đập xuống nền gạch. Cô không dựng nó lên. Cô đi ra hành lang, tay bấm vào cổ tay, gọi.

Chị Đàm Thu Hằng bắt máy sau sáu hồi chuông. Hình chị hiện lên lơ lửng trước mặt Vy, cỡ bàn tay: một người phụ nữ bốn mươi hai tuổi, tóc cắt ngắn, mặc áo vest xám, sau lưng là cửa kính văn phòng tầng mười một.

– Vy à? Chị đang chuẩn bị họp. Có gì gấp không em?

– Chị ơi. – Vy nói, cố giữ giọng cho đều. – Bộ lọc LTK-59 đang loại bốn nghìn trạm. Không phải trạm hỏng. Vệ tinh đồng hồ chuẩn bị lệch từ tháng Tám, cả chòm vệ tinh đo thiếu bụi, trạm nào đo đúng thì bị bộ lọc của em gắn cờ. Lớp bụi thật dày gấp một phẩy tám. Em có số máy thám không, đo hôm qua. Em gửi lên hệ thống, bị loại trong không phẩy bốn giây.

Chị Hằng im lặng. Vy thấy chị quay đầu nhìn ra sau, nhìn ai đó, rồi đứng dậy đi vào một góc khác của văn phòng, chỗ không có người.

– Em nói lại chậm thôi. Máy thám không nào?

Vy nói lại. Chậm. Từng điểm một. Chị Hằng nghe hết, không ngắt lời. Khi Vy nói xong, chị im lâu.

– Em gửi cho chị toàn bộ hồ sơ. Gửi riêng, đừng qua kênh dị thường.

– Dạ. Em gửi rồi.

– Chị đọc rồi. Lúc em nói, chị lướt rồi. – Chị Hằng thở ra. – Vy này. Em nghe chị nói. Chị không nói là em sai. Chị chưa biết em đúng hay sai. Nhưng em nghe chị.

– Dạ.

– Đợt Hạ là ngày ba tháng Năm. Còn sáu tuần. Bốn mươi mốt nước đã duyệt. Máy bay đã xếp lịch. Bây giờ em là một kỹ sư hai mươi bảy tuổi, đang ở một trạm sắp đóng cửa, cầm một quả bóng thám không mười lăm năm tuổi. Em đi nói với Hội đồng Giám sát là vệ tinh đồng hồ chuẩn bị lệch. Mà người viết ra cái bộ lọc đang bịt mắt bốn nghìn trạm lại chính là em.

Vy đứng im.

– Em nghĩ người ta sẽ nghe em, hay người ta nghĩ em đang muốn chuộc lỗi? Hay muốn nổi tiếng? Hay bị ông trạm trưởng ở đó tẩy não? Chị đọc hồ sơ ông Quế rồi, Vy. Năm 2046 ông ấy cũng làm y hệt như vậy.

– Chị…

– Chị không nói em đừng làm. – Chị Hằng nói, giọng nhỏ lại. – Chị nói em đừng đụng vào một mình. Có một quy trình xét lại thuật toán. Em làm đơn, chị ký, gửi lên hội đồng kỹ thuật. Họ sẽ lập nhóm kiểm tra.

– Mất bao lâu ạ?

Chị Hằng im.

– Ba tháng. Nhanh thì hai tháng.

– Đợt Hạ còn sáu tuần.

– Chị biết.

Vy nhìn hình chị Hằng lơ lửng trước mặt. Cô thấy chị mệt, thấy chị sợ, và thấy chị không xấu. Chị chỉ là một người làm đúng việc của mình trong một cái máy lớn, cái máy mà chính Vy cũng là một con ốc trong đó.

– Em cám ơn chị. – Vy nói. – Em làm đơn.

– Vy. Đừng nói chuyện này với ai ngoài chị. Đừng gửi cho báo. Đừng đăng lên đâu hết. Em hiểu không?

– Em hiểu.

Hình chị Hằng tắt.

Vy đi ra vườn khí tượng. Cô không biết vì sao lại ra đó. Ông Quế đã lau kính xong, đã đọc nhiệt kế, đã ghi sổ, giờ đang ngồi xổm nhổ cỏ quanh chân cái lều trắng. Cô đi ngang qua ông, đi tới góc rào phía đông, chỗ máy quang phổ đứng trên trụ bê tông, cái ống trắng đang chầm chậm quay theo mặt trời.

Cô ngồi xuống cạnh cái trụ, lưng dựa vào bê tông, hai tay ôm gối. Rồi cô khóc. Không thành tiếng. Vai rung lên, nước mắt chảy xuống má, xuống cằm, nhỏ xuống đầu gối quần. Cô không lau.

Cô nghĩ tới những buổi tối ăn mì gói ở tầng mười một. Cô nghĩ tới bốn nghìn một trăm mười bảy dòng trong danh sách. Cô nghĩ tới bốn nghìn một trăm mười bảy người như ông Quế, ở bốn nghìn một trăm mười bảy cái mũi đá, cái đảo, cái làng. Mỗi sáng họ nhận một lá thư báo "lỗi trạm, nghi kính bẩn", rồi ra lau kính. Lau, lau, lau. Lau hai trăm hai mươi mốt ngày.

Cô nghe tiếng dép lê trên cỏ. Ông Quế ngồi xuống bên cạnh cô, cũng dựa lưng vào cái trụ. Ông không nói gì. Ông lấy cái khăn lau kính trên vai xuống, đưa cho cô.

Vy cầm cái khăn. Nó còn ấm, mùi nắng và mùi cỏ. Cô lau mặt.

– Bác ạ. – Cô nói, giọng nghẹn. – Cái cờ đó là của cháu. Cái mã LTK-59. Cháu viết nó. Năm 2059.

Ông Quế không quay sang. Ông nhìn ra biển.

– Tép nói tui rồi. – Ông nói. – Lúc cô đi ra.

– Cháu xin lỗi bác.

– Xin lỗi tui cái chi?

– Hai trăm hai mươi mốt ngày bác lau kính. Mỗi sáng bác nhận cái thư báo đó. Là cháu viết.

Ông Quế im một lúc.

– Cô viết cái lọc đó để làm chi?

– Để… để loại những trạm có máy hỏng. Để số liệu chung không bị bẩn.

– Rồi hồi đó nó loại máy hỏng không?

– Dạ có. Năm 2059 nó chạy đúng.

– Rứa là cô viết đúng. – Ông nói. – Cái lọc của cô dựa vô một điều: vệ tinh đúng. Hồi cô viết, vệ tinh đúng thật. Chừ vệ tinh sai, thì cái lọc đúng nhất thế giới cũng thành cái bịt mắt. Không phải lỗi của cái lọc. Là lỗi của người ta tin một chỗ, quên kiểm chỗ đó.

Vy úp mặt vào đầu gối.

– Chị Hằng nói xét lại phải ba tháng. Đợt Hạ còn sáu tuần.

– Ừ.

– Cháu không biết làm sao nữa.

Ông Quế ngồi im rất lâu. Nắng đã lên cao, chiếu xiên qua hàng phi lao, rơi thành những đốm sáng trên cỏ. Cái máy quang phổ trên đầu họ quay thêm một chút theo mặt trời, kêu tách một tiếng nhỏ.

– Có một cách. – Ông nói.

Vy ngẩng lên.

Ông Quế vẫn nhìn ra biển, nhưng ông không còn ngồi như người già nữa. Ông ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đầu gối, như người đang ngồi trong một cuộc họp.

– Điều mười bốn. – Ông nói.

— Hết chương 9 —