Mùa cá cơm ở Gành Hàu

Chương 23: Mùa cá cơm ở Gành Hàu

Cô giáo của Rong cầm cái thẻ nhớ nhỏ xíu giữa hai ngón tay, giơ lên ngang mắt, như người ta soi một hạt gạo xem có mọt.

– Hai trăm mười bốn bài. – Cô giáo nói. – Trọn cuốn Tập đọc lớp Ba, tập một với tập hai. Bài tập đọc, bài chính tả, cả mấy cái câu hỏi cuối bài. Chị ấy đọc hết. Không lấy của ai một đồng.

Cô Ninh Thị Quế chừng bốn mươi, nhỏ người, nói giọng nhẹ và rõ như người quen đứng lớp. Hai người ngồi trên băng ghế đá dưới cây phượng trong sân trường tiểu học Cửa Lưới, giờ ra chơi buổi chiều thứ Tư. Bọn học trò chạy rần rần quanh sân, đá cầu, nhảy dây, la hét. Rong ở trong lớp, không biết cô đang ngồi đây. Cầm không muốn con bé biết.

– Em Chít, học trò lớp Ba cũ của tôi, bị mù từ lúc sinh. – Cô Quế nói. – Nhà nghèo, mẹ bán vé số. Trường không có tiền mua sách nói cho em. Chị ấy biết chuyện, chị ấy xin cuốn sách giáo khoa về, tuần nào cũng đọc, chép vô thẻ nhớ, đem lên đưa tôi. Hai năm. Năm ngoái em Chít lên lớp Bốn, chị ấy nói năm nay đọc tiếp cuốn lớp Bốn.

Cô Quế đặt cái thẻ nhớ vào lòng bàn tay Cầm.

– Cuốn lớp Bốn chị ấy đọc được tới bài thứ ba mươi hai. Rồi tháng Sáu.

Cầm nhìn cái thẻ nhớ. Màu xanh, có dán một mẩu băng keo giấy, trên băng keo có chữ viết tay: "Lớp 4 – Chít – tới bài 32". Chữ nghiêng nghiêng, cái móc ở đầu chữ "đ" không có, vì không có chữ "đ" nào.

Cô không biết chuyện này. Không ai kể với cô chuyện này. Nguyên không biết, ba cô không biết, có lẽ cả Tiên cũng không biết. Bản số Một đã ngồi đọc hai trăm mười bốn bài tập đọc cho một đứa bé mù, mỗi tuần, hai năm, và không nói với ai.

– Chị ấy hay ngồi sau cùng. – Cô Quế nói. – Họp phụ huynh, chị ấy ngồi ghế cuối. Lễ khai giảng, chị ấy đứng tuốt ở cổng. Tôi hỏi sao không lên trên ngồi, chị ấy cười, nói: "Em là người tới sau, cô ơi. Em quen ngồi sau."

Một quả cầu lông bay vèo qua đầu họ, rơi xuống chân Cầm. Một thằng bé chạy tới nhặt, lí nhí xin lỗi, rồi chạy đi.

– Tôi xin lỗi, chị Cầm. – Cô Quế nói. – Tôi không biết gọi chị là gì. Mấy hôm nay con Rong viết bài, tôi thấy nét chữ nó khác. Nó viết đỡ ép hơn. Tôi không biết là vì chị hay vì gì. Mà tôi muốn chị biết người kia là người như vậy.

Cầm cầm cái thẻ nhớ, đứng dậy, cúi chào. Cô đi ra khỏi cổng trường trước khi trống vào lớp.

Cô đã đi như vậy từ trưa thứ Tư. Từ lúc ba cô đi tìm ông Đạm về, ngồi dưới gốc bàng, nói "điện thoại để ở nhà". Không còn ai lên Toà vào thứ Năm. Không còn ai để chờ. Còn năm ngày.

Cô không biết làm gì với năm ngày ấy. Nên cô làm cái việc mà một người đọc sách nói làm trước khi thu một cuốn sách mới: cô đi tìm hiểu nhân vật.

Cô đi tới chân dốc Me. Bà Sáu răng vàng thấy cô thì buông cái khuôn bánh căn, chùi tay vào tạp dề, đứng nhìn. Bà không nói "y chang". Bà nói: "Cái con nhỏ kia hay ngồi ghế đó nè, ghế đỏ, sát cột điện. Ăn hai khuôn mực, một khuôn trứng, kêu thêm nước mắm không ớt. Tháng Năm nó ngồi đó một mình, ăn xong không về, ngồi tới tối." Bà làm cho cô hai khuôn mực, một khuôn trứng, nước mắm không ớt, không lấy tiền. Cô ăn hết. Cô không thích trứng trong bánh căn. Người kia thì thích.

Cô đi tới tiệm xăm ở con hẻm sau chợ, cái tiệm Nguyên nói. Người thợ xăm là một cậu trai trẻ đeo khuyên mũi, thấy cô thì làm rơi cây bút. Cậu nhớ. Cậu nói chị ấy ngồi bốn mươi phút không nhúc nhích, không kêu một tiếng, mắt nhìn cái cửa sổ. Xăm xong chị ấy hỏi: "Có cách nào xoá được không em?" Cậu nói có, laser, đau gấp ba. Chị ấy cười, nói: "Vậy thì thôi. Cái gì xoá được thì không phải của mình."

Cô đi chợ, mua cá bống. Bà Hai đưa cô hành lá, nói gửi cho con nhỏ.

Tối thứ Tư, cô kể cho Rong nghe chuyện cô Quế và cái thẻ nhớ. Rong không ngạc nhiên. Rong nói con biết, mẹ kia đọc ở trên gác, tối thứ Ba với tối thứ Sáu, đóng cửa, con nằm ngoài nghe. "Bài 'Cái chuông sân trường', mẹ kia đọc ba lần vì con mèo kêu."

Cầm đã nghĩ mình biết hết về ba năm ấy, ít ra là những gì quan trọng. Bây giờ cô biết mình chẳng biết gì.

Sáng thứ Năm cô lên Hạt Cát.

Tiên đang ngồi ở bàn điều khiển, một tay cầm bánh mì chả cá, một tay kéo những thanh âm lượng. Thấy Cầm, Tiên đặt bánh mì xuống, lau tay vào quần.

– Ông già đó biến rồi hả?

Cầm gật. Trưa thứ Tư cô đã gọi cho Tiên, nói cái ông giọng khàn hôm hai mươi hai tháng Sáu đã hẹn gặp cô rồi biến mất. Cô chưa kể cho Tiên chuyện cái bồn số Bảy. Chưa kể chuyện Cồn Rẽ.

Cô ngồi xuống cái ghế sofa cũ, và cô kể.

Tiên nghe. Lần này Tiên không chửi. Tiên ngồi yên, hai tay đặt trên đùi, mặt trắng dần dưới lớp phấn. Tới đoạn hình xăm, Tiên đứng dậy, đi ra ban công, đứng đó một lúc, rồi quay vào ngồi xuống lại. Tới đoạn tấm vé tàu ghế 14B, Tiên úp mặt vào hai bàn tay.

– Mày. – Tiên nói qua kẽ tay. – Mày, bản gốc. Mày còn sống. Mày ngồi đan lưới ở cái cồn cát chó ăn đá gà ăn muối nào đó ba năm rưỡi. Còn tao đi đám cầu siêu mày, tao khóc tới ngất.

– Không phải tao.

– Tao biết không phải mày! – Tiên ngẩng lên, mắt đỏ. – Tao biết! Trời ơi, tao biết. Mà tao nói vậy thì tao biết nói sao nữa?

Họ ngồi im. Cái máy lạnh kêu rì rì.

– Mày tính sao? – Tiên hỏi.

– Tao chưa biết.

– Mày xạo. – Tiên nói, nhưng lần này không có gai. – Mày biết rồi. Mày chỉ chưa dám nói ra.

Tiên đứng dậy, đi tới cái kệ sau lưng bàn điều khiển, rút ra một tập giấy in đóng gáy lò xo. Bìa giấy cứng màu nâu, chữ in: "Mùa cá cơm ở Gành Hàu. Kịch bản thu." Tiên đặt nó lên đùi Cầm.

– Ba chương nó chưa thu. Tám, mười, mười hai. – Tiên nói. – Nhà xuất bản hỏi tao hoài. Tao nói người đọc chết rồi. Họ nói vậy thì kiếm người khác đọc nốt. Tao không chịu. Tao không biết tao chờ cái gì. Giờ tao biết.

Cầm lật tập giấy. Những trang đã thu được đánh dấu bằng bút chì, những dấu mà cô nhận ra như nhận ra chữ mình: gạch chéo nhỏ chỗ lấy hơi, móc ngoặc chỗ nhấn, chấm đôi chỗ ngừng lâu. Nhưng có những dấu cô không có. Một dấu ngã nằm ngang trên đầu những chữ cuối câu, chỗ mà người kia hạ giọng xuống. Một gạch ngang dài chỗ người kia ngừng, ở những chỗ mà cô không bao giờ ngừng. "Năm ấy." Dấu gạch ngang dài.

Cô lật tới chương mười hai. Chương cuối. Mấy trang đầu sạch trơn, không có dấu bút chì nào, vì chưa thu. Nhưng ở lề trang đầu tiên, có một dòng chữ nhỏ, viết bằng bút chì, nghiêng nghiêng:

"Đọc chậm. Cho chị nghe."

Cầm nhìn dòng chữ ấy rất lâu.

Chị. Người kia định đọc chương cuối cùng này cho chị nghe. Cho người ngồi đan lưới dưới gốc phi lao, người đã quên tên mình mà không quên bài ru. Có lẽ người kia định mở nó cho chị nghe ở Cồn Rẽ. Có lẽ ở Lá Sen, sau khi chị được chữa. Có lẽ người kia nghĩ một người đã mất hết chữ mà nghe một câu chuyện có ông Tư Đực, có mùa cá cơm, có con nước lớn xoá hết dấu chân trên bãi. Thì sẽ nhớ lại được một cái gì.

– Đọc đi. – Tiên nói. – Một trang thôi. Tao thu thử.

– Giọng tao chưa...

– Gần bốn tuần rồi. – Tiên nói. – Bữa trước mày ngồi đây kể chuyện con mèo mướp được mười phút không hụt hơi. Một trang thôi. Không được thì thôi.

Cầm ôm tập giấy vào buồng thu. Cô ngồi xuống cái ghế gỗ có đệm. Cái ghế kêu "tách". Cô đeo tai nghe. Tiếng nền phòng thu tràn vào tai, quen như hơi thở.

Cô mở chương tám. Không phải chương mười hai. Chương mười hai không phải để cô đọc.

"Chương tám. Cá về."

Giọng cô ra mỏng. Nhưng không run như ba tuần trước. Cô thở bằng bụng, như bà cụ trên đảo dạy, như Tiên nhắc. Cô đọc chậm. Không chậm như người kia. Chậm kiểu của cô, cái kiểu chậm của người đang dò đường.

"Đêm đó ông Tư Đực ngồi ở đầu mũi ghe, nghe tiếng cá cơm quẫy dưới mặt nước như mưa rơi ngược. Ông không bật đèn. Ông biết đàn cá ở đâu bằng tai..."

Cô đọc hết một trang. Tới chữ cuối cùng thì hơi cô cạn, chữ "tai" ra như một tiếng thở dài. Nhưng cô đọc hết.

Qua tấm kính, cô thấy Tiên ngồi ở bàn điều khiển, không bịt miệng, không khóc. Tiên chỉ giơ một ngón tay cái lên.

Cô định đọc tiếp. Rồi cô không đọc nữa. Cô ngồi yên trên cái ghế gỗ, tai nghe vẫn đeo, nghe tiếng nền phòng thu, và cô nghĩ tới người kia.

Người kia đã ngồi đúng cái ghế này. Người kia cũng nghe cái tiếng "tách" này. Người kia đã học cách nói chậm, học cách để những chỗ ngừng của mình khác với những chỗ ngừng của người chết. Người kia đã đọc hai trăm mười bốn bài tập đọc cho một đứa bé mù mà không kể với ai. Đã ngồi ghế cuối trong mọi buổi họp phụ huynh. Đã xăm một chiếc thuyền lên cổ tay để có một cái gì không xoá được. Đã đi tìm người chị của mình ở một cái cồn cát, nhận ra chị bằng vân tay trên một cái ly sành, dắt con gái tới cho chị hát. Rồi đưa chị đi chữa, biết rằng mình sẽ phải trả bằng chính mình.

Người ta thương người kia. Bà Sáu, cô Quế, cậu thợ xăm, bà Hai bán cá. Rong. Tiên. Cả ba cô, sau nửa năm. Người kia đã sống một đời mà người ta thương. Không phải vì người kia là Cầm. Vì người kia là người kia.

Và cô thì đang ở đây, trên cái ghế của người kia, đọc chương sách người kia bỏ dở, nhờ cái chết giả của người kia.

Cô tháo tai nghe ra.

Chiều thứ Sáu, cô về nhà sớm. Cô ngồi ở bàn ăn, tập giấy kịch bản mở trước mặt, cây bút chì trong tay. Cô đánh dấu chương mười. Gạch chéo chỗ lấy hơi. Móc ngoặc chỗ nhấn. Cô không đánh dấu gạch ngang dài nào hết, vì cô không ngừng ở những chỗ người kia ngừng. Nhưng ở mấy chỗ, cô ngập ngừng, cây bút chì lơ lửng trên trang giấy, và cô tự hỏi nếu là người kia thì sẽ ngừng ở đâu.

Rong đi học về, ngồi xuống ghế đối diện, chống cằm nhìn cô đánh dấu.

– Mẹ kia cũng vẽ mấy cái đó. – Con bé nói. – Mà mẹ kia vẽ cái dấu ngã nhiều hơn.

– Ừ. Cô thấy rồi.

– Cô không vẽ dấu ngã hả?

– Cô không hạ giọng ở mấy chỗ đó.

Rong ngẫm nghĩ. Rồi con bé với tay lấy cây bút chì trong tay cô, cúi xuống trang giấy, vẽ một cái dấu ngã thật nhỏ, xiêu vẹo, trên đầu chữ cuối cùng của một câu: "Rồi ông Tư Đực đi về."

– Chỗ này nè. – Con bé nói. – Chỗ này phải hạ.

Cầm nhìn cái dấu ngã. Rồi cô cầm lại cây bút, và cô không xoá nó.

Ngoài cổng có tiếng xe máy dừng lại. Rồi tiếng ai gõ vào cánh cổng sắt. Gõ gấp, nhiều tiếng một, không đều.

Ông Liệu ra mở cổng. Cầm nghe ông nói "ủa", rồi im.

Cô đứng dậy, đi ra hiên.

Đứng ở cổng, dưới ánh đèn đường vàng vọt, là Lành. Cô gái mặc áo khoác ngoài bộ đồng phục xanh nhạt, tóc cột vội, mặt tái mét, hai bàn tay nắm chặt quai túi xách. Cô gái thở như người vừa chạy một mạch từ bến Cầu Gỗ tới đây.

– Chị Cầm. – Lành nói. Giọng cô gái run tới mức hai chữ tách rời nhau. – Chị cho em vô nhà. Em xin chị. Em không biết đi đâu khác.

Cô gái nhìn ra sau lưng mình, ra đầu hẻm tối, như sợ có ai theo.

– Bà Hằng gọi em lên phòng hỏi suốt buổi trưa. – Lành nói. – Hỏi em hôm mười bốn. Hỏi đi hỏi lại. Nhật ký cửa khu C hôm đó, mười ba giờ bốn mươi mốt phút, có người quẹt thẻ. Đúng cái phút chị đi lạc.

Cô gái nuốt nước bọt.

– Là thẻ của chị Tư Lặng.

— Hết chương 23 —