Hai mặt

Chương 7: Hai mặt

Năm quả cân gang hai mươi ký nằm trên năm điểm của mặt cân sàn, bốn góc và chính giữa, và cái màn hình đỏ đọc đúng một trăm ký không.

Sa nhấc quả giữa ra. Tám mươi không. Nhấc thêm một quả góc. Sáu mươi không. Cô đặt lại, dời qua góc khác, đặt lệch tâm, đặt chồng hai quả lên một chỗ. Lần nào con số cũng nhảy đúng như nó phải nhảy, ổn định trong hai giây, không trôi, không rung. Một cái cân sàn hai tấn mà sai số không tới hai trăm gam trên một trăm ký. Cân như vậy là cân tốt.

– Đúng hả chị? – Lượm hỏi, ngồi chồm hổm trên một thùng nhựa lật úp.

– Đúng.

– Vậy là anh Toại xạo.

Sa không trả lời. Cô ngồi xuống mép cân, nhìn con số đỏ.

Chín giờ tối thứ Tư. Bà Năm đưa chìa khoá cho cô lúc chiều, sau khi đoàn đưa tang về, chỉ nói một câu: "Cô muốn kiểm lúc nào thì kiểm." Lượm xin theo, nói ở nhà buồn. Sa biết nó sợ. Thằng nhỏ mười chín tuổi, ba năm ngày nào cũng vác cá trong cái vựa này, giờ không dám vô đây một mình.

Vựa Năm Bền ban đêm khác hẳn ban ngày. Đèn neon chỉ bật một dãy giữa, hai đầu vựa chìm trong bóng tối. Mấy chồng thùng nhựa xanh in bóng lên vách tôn thành những khối đen lừng lững. Máy nén của kho lạnh vẫn chạy rì rì, thỉnh thoảng hụt hơi một cái rồi chạy tiếp. Mùi cá đã nhạt đi sau bốn ngày không mua bán, chỉ còn mùi muối, mùi xi măng ẩm, và mùi thuốc khử trùng bên kỹ thuật hình sự xịt để lại.

Chỗ ông Năm nằm hôm đó đã được rửa sạch. Nền xi măng chỗ đó sáng màu hơn chung quanh một chút, như một vết bỏng đã lành.

Sa ngước lên. Miệng gác đá trên đầu cô đã được đậy nắp lại, cái nắp gỗ vuông vức nằm im trong khung. Bên kia vựa, ở góc trong cùng, là cái máng đổ đá thật: một ống tôn rộng như cái thùng phuy dựng nghiêng, chạy từ mép gác xuống cái máy xay đá đặt dưới đất. Muốn xay đá thì đẩy cây đá vào miệng máng, nó trượt xuống máy, máy nghiền ra đá vụn, đá vụn rơi vào thùng.

– Lượm. Hồi trước em có bao giờ thấy ai thả đá qua cái miệng gác ngay trên cân không?

– Trời, ai dám. – Lượm trợn mắt. – Năm ngoái thằng Tũn nó làm biếng, đẩy một cây xuống, cây đá đập trúng mép cân. Ổng đá nó văng ra ngoài vựa, đuổi luôn. Tiền thay cái mép mất mấy triệu. Từ đó ổng đóng đinh cái nắp. – Nó chỉ lên. – Chị coi, bốn góc nắp có bốn cây đinh.

Sa nheo mắt nhìn. Đúng là ở bốn góc cái nắp có bốn đầu đinh. Nhưng bây giờ nhìn kỹ thì đầu đinh nào cũng cong vẹo, lỗ đinh toác ra trên mặt gỗ, như bị ai nạy bật lên. Cái nắp chỉ đặt hờ vào khung.

– Ai nạy ra vậy em?

Lượm nhìn theo, há miệng.

– Em… em không biết. Chắc công an nạy để coi.

Cô ghi nhớ điều đó trong đầu, như ghi một con số.

Mười giờ, Lượm ngáp tới chảy nước mắt. Sa cho nó về. Nó ngập ngừng ở cửa nhỏ.

– Chị ở một mình được hông?

– Được. Em về đi.

– Chị khoá cửa trong nghen. Ổng dặn hoài, ban đêm ở trong vựa là phải gài then.

Lượm đi rồi, Sa gài then cửa nhỏ. Cái then sắt to bằng ngón tay cái, trượt trong hai cái khoen hàn chặt vào vách tôn, phải kéo bằng tay từ bên trong. Từ ngoài không có cách nào gài được.

Cô đứng nhìn cái then một lúc. Sáng Chủ nhật, lúc cô tới, cửa nhỏ khép hờ. Không có then. Nếu ông Năm ngã một mình trong vựa, thì ai đã mở then?

Cô gạt suy nghĩ đó qua một bên. Cô tới đây vì cái cân.

Cô ngồi xuống cái ghế sau bàn thu tiền. Cái ghế gỗ có lưng tựa, mặt ghế mòn lõm theo hình người ngồi, chỗ tay vịn đen bóng mồ hôi tay. Ông Năm ngồi cái ghế này ba chục năm. Từ đây nhìn ra, cột đầu cân nằm ngay trước mặt, chéo về bên trái, màn hình đỏ quay vào trong, đúng tầm mắt người ngồi. Người bán cá đứng bên kia mặt cân, cũng thấy màn hình, nhưng thấy chéo.

Bàn thu tiền là một cái bàn gỗ dày, mặt bàn phủ một tấm kính. Dưới tấm kính kẹp mấy tờ lịch cũ, mấy tấm danh thiếp, một tấm ảnh ông Năm với bà Năm chụp ở đâu đó có núi. Bên trái là cái két sắt nhỏ. Bên phải là chồng phiếu cân kẹp bằng kẹp gỗ, loại phiếu in sẵn có hai liên, ông Năm ghi tay. Ngày, tên ghe, loại cá, số ký, đơn giá, thành tiền. Chữ ông in hoa, không dấu, như tin nhắn.

Sa lật chồng phiếu. Phiếu cuối cùng là sáng thứ Bảy, mười một tháng Tư. "GHE CHIN LUOI – CA NUC – 40.0 – 38.000" Bên dưới là chữ ký nguệch ngoạc của ông Chín.

Bốn mươi không. Cô nhìn con số đó, nhớ lại câu anh Khương nói: "Mười tạ cá, lên vựa ổng còn chín tạ sáu."

Rồi cô nhớ câu của Toại: "Một mặt cho người kiểm. Một mặt cho người bán cá."

Người kiểm là cô. Cô đặt quả cân lên, đứng bên kia mặt cân, nhìn màn hình, ghi số. Người bán cá thì đặt thúng cá lên, đứng bên kia mặt cân, nhìn màn hình. Và lúc đó, ở cái ghế này, có một người ngồi.

Khác nhau là người ngồi.

Sa đứng dậy, lấy trong thùng đồ ra cái cân treo điện tử nhỏ của cô, loại cân móc, tải năm mươi ký, sáng thứ Hai nào cô cũng đem kiểm với quả cân chuẩn. Cô xách một cái thùng nhựa rỗng trong vựa, đổ vào đó ba quả cân gang hai mươi ký, rồi lại nhấc ra. Quả cân thì cân lúc nào cũng đúng. Cô cần một thứ giống cá.

Cô đi ra sau vựa, chỗ có mấy bao muối hột chất dựa vách. Bao muối năm mươi ký. Cô xúc muối ra một cái thùng nhựa, móc lên cân treo, xúc thêm, bớt ra, cho tới khi cân treo đọc đúng bốn mươi ký không, cả thùng. Cô kéo cái thùng muối ra, đặt lên giữa mặt cân sàn.

Màn hình đọc: 40.0.

Đúng. Cô đứng nhìn nó, rồi quay về cái ghế sau bàn thu tiền, ngồi xuống, như ông Năm vẫn ngồi.

Màn hình vẫn 40.0.

Cô kéo ngăn kéo bàn. Mấy cây bút bi, xấp giấy than, con dấu "ĐÃ THANH TOÁN", một cái máy tính bỏ túi, một gói thuốc lá còn bốn điếu. Cô đóng ngăn kéo. Cô sờ dưới mặt bàn, chỗ tấm kính. Cô nhìn cái két. Cô nhìn cái ghế. Không có gì.

Rồi cô làm cái việc mà người ngồi ghế này ba chục năm chắc chắn đã làm mỗi ngày: cô duỗi chân.

Đầu gối phải của cô chạm vào gầm bàn, chỗ mặt dưới tấm gỗ ván phía trước. Có một chỗ gồ lên, nhỏ bằng hạt mít, bọc trong một lớp băng keo vải đen đã bóng lên vì bị cọ nhiều. Đúng chỗ đầu gối của một người to con ngồi tựa lưng vào ghế, hơi nhổm người tới trước để ghi phiếu.

Sa cúi xuống, soi đèn pin điện thoại vào gầm bàn. Cái gồ là một nút bấm, loại nút nhỏ có lò xo, bị dán chặt vào mặt dưới tấm ván bằng nhiều lớp băng keo. Một sợi dây điện mảnh màu đen chạy từ đó ra, luồn theo chân bàn, men theo khe tường xuống nền, rồi biến mất dưới một tấm tôn lót sàn hướng về phía cột đầu cân.

Cô ngồi thẳng lên. Tay cô lạnh ngắt. Cô nhìn màn hình: 40.0.

Cô đặt đầu gối vào cái nút, và ấn.

Không có tiếng gì. Không có đèn nào nháy. Màn hình đỏ chớp một cái, nhanh như chớp mắt, rồi hiện con số mới.

38.3.

Sa ngồi im. Cô buông đầu gối ra. Màn hình vẫn đứng ở 38.3. Cô nhấc thùng muối ra khỏi mặt cân, màn hình về 0.0. Cô đặt thùng muối lại: 38.3. Cô ấn nút lần nữa. Màn hình chớp, rồi: 40.0.

Cô làm đi làm lại sáu lần. Ấn một lần, cân thiếu. Ấn lần nữa, cân đúng. Thiếu một ký bảy trên bốn mươi ký. Bốn phần trăm và một chút. Đều như máy, vì nó là máy.

Ngoài kia gió nồm đẩy hàng dương xào xạc. Một chiếc ghe về muộn, tiếng máy đục đục ngoài cửa biển, rồi tắt. Sa ngồi trong cái ghế gỗ của ông Năm, đầu gối còn đặt hờ trên cái nút, nhìn con số đỏ mà cô đã nhìn bảy năm nay, mỗi tháng một lần, mỗi lần ghi vào phiếu bảo trì: "Cân đạt. Sai số trong giới hạn."

Bảy năm, cô đứng ở phía bên kia mặt cân.

Trước cô là cha. Cô nhớ những mùa hè theo ông đi khắp dãy vựa, xách thùng đồ, đưa tua vít, ghi số. Vựa nào ông cũng cho cô theo vào. Hồi nhỏ thì cả vựa Năm Bền cũng vậy. Nhưng từ cái hè năm cô hai mươi tuổi, nghỉ học trên tỉnh về, thì tới vựa này ông luôn biểu cô ngồi ngoài quán bà Bảy Ốc uống nước mía chờ. "Vựa này ông Năm khó, không ưa người lạ lảng vảng." Cô tin. Ông Năm khó thật. Ông chửi cả mấy bà bán cá lớn tuổi hơn ông, chửi luôn mấy ông chủ ghe, thì một đứa con gái lóng ngóng trong vựa ông chắc chắn bị chửi.

Bây giờ ngồi trên cái ghế này, cô nghĩ tới những buổi sáng đó, cái ly nước mía tan hết đá, và cha cô đi ra khỏi vựa, mặt lúc nào cũng mệt hơn lúc đi vào.

Cô nhớ lại cái phiếu cuối cùng của ông Chín Lưới. 40.0. Nếu sáng thứ Bảy cái nút đã được ấn, thì thúng cá nục của ông Chín thật ra nặng bao nhiêu? Bốn mươi mốt ký bảy? Bốn mươi hai?

Cô lấy điện thoại ra chụp màn hình cân: 38.3. Rồi ấn nút, chụp lại: 40.0. Rồi cô soi đèn chụp cái nút dưới gầm bàn, sợi dây đen, chỗ nó biến mất dưới tấm tôn.

Tay cô run tới mức tấm hình thứ ba nhoè đi. Cô chụp lại tấm nữa.

Đồng hồ trên điện thoại chỉ mười một giờ kém năm. Gần đúng giờ này bốn hôm trước, chú Nghĩa chất đá lên gác xong, ra về. Cũng giờ này bốn hôm trước, ông Năm còn sống, ngồi ở cái ghế này, hoặc đứng ở trên kia, trên cái gác đá có miệng gác bị nạy đinh.

Sa ngẩng lên nhìn cái nắp gác. Rồi cô cúi xuống nhìn sợi dây đen chạy về phía cột đầu cân.

Có ai đó đã lắp cái nút này. Có ai đó biết cân sàn đủ rõ để làm nó thiếu bốn phần trăm khi người ngồi bàn muốn, và đúng từng gam khi thợ cân tới kiểm.

Ở bến Cửa Nậy, chỉ có hai người biết cân tới mức đó.

Một người là cô.

Cô không muốn nghĩ tới người còn lại.

— Hết chương 7 —