Ngày cân lại

Chương 16: Ngày cân lại

Cái cân đầu tiên được đặt lên chiếc bàn gỗ dài ở đầu chợ lúc bảy giờ năm phút sáng thứ Bảy. Đó là cái cân đồng hồ hai chục ký của bà Tư Nhớt, móp một bên, kim sơn đỏ đã tróc.

– Tui đem trước cho mấy ông vựa coi, – bà Tư nói to, đặt cái cân xuống bàn cái cộp. – Cân bán cá lẻ của tui ba chục năm, có ăn gian ai đồng nào thì cân cho cả chợ coi.

Có tiếng cười rải rác trong đám đông. Sa đặt quả cân gang năm ký lên đĩa. Kim chạy, rung, dừng: năm ký. Mười ký: mười. Hai mươi ký: kim chỉ hai mươi và hơn một vạch nhỏ.

– Dư năm chục gam ở mức hai chục ký, – Sa nói, đủ to cho người đứng gần nghe. – Lò xo mỏi. Bà Tư bán cho khách được lợi năm chục gam mỗi hai chục ký.

Đám đông cười ồ. Bà Tư Nhớt chống nạnh:

– Đó! Tui thiệt cho khách mà không biết! Ai trả lại tui?

Cán bộ quản lý thị trường, một thanh niên đeo kính ngồi đầu bàn, ghi vào biên bản. Bên cạnh anh ta là bà phó chủ tịch phường, người đàn bà ngoài năm mươi, tóc ngắn, mặc áo sơ mi trắng, ngồi thẳng lưng, cầm cây bút không viết gì. Ông Phẩm đứng sau lưng bà, mặt bóng nhẫy mồ hôi dù trời còn mát.

Ngày cân lại bắt đầu như vậy.

Chiếc bàn gỗ dài được kê ngay cạnh cái cân đối chứng, cái cân đã có màn hình mới và cái đĩa thép được nắn lại thẳng băng. Trên bàn, Sa xếp bộ quả cân gang chuẩn của mình, đủ từ một ký tới hai chục ký, quả nào cũng được lau sạch, dán nhãn ghi khối lượng đã kiểm lại hôm thứ Tư. Bên cạnh là thùng đồ nghề, cái kích thủy lực, mấy cuộn dây, và một cái bảng bìa cứng cô kẻ tay: tên vựa, loại cân, kết quả.

Người đứng xem đông hơn cô tưởng. Dân ghe, bạn hàng, bốc vác, mấy bà nội trợ đi chợ sớm, cả mấy đứa con nít trốn học. Họ đứng thành vòng quanh cái bàn, chen lấn, nhón chân, như xem đá gà. Ông Luận ngồi trên cái ghế nhựa cạnh sạp Sa, đội mũ, cầm bình trà, rót cho bất kỳ ai đi ngang. Chị Mai đứng ở hàng đầu, bé Ni đứng cạnh chị, cầm một cuốn tập ghi lại từng kết quả, vì nó nói nó muốn tập làm thí nghiệm.

Hiển cũng có mặt. Anh ta đứng ở rìa đám đông, mặc thường phục, tay cầm ly cà phê bà Bảy Ốc, không nói gì với ai.

Từ bảy giờ tới mười một giờ, Sa kiểm hai mươi ba vựa.

Cân nhỏ thì người ta đem ra bàn. Cân sàn thì cô cùng cán bộ quản lý thị trường đi tới tận vựa, chở theo năm quả cân gang hai chục ký trên chiếc xe tải đá của chú Nghĩa. Sáng nay chú Nghĩa tự lái, chở luôn hai cây đá xay đổ vào mấy thùng xốp đặt quanh bàn để ai mang cá tới thử thì có chỗ ướp, khỏi ươn. Chú nói với ông Phẩm: "Đá tui cho, không tính tiền," rồi đứng sau thùng xe, khoanh tay coi như mọi người.

– Khuôn mới chạy rồi hả chú? – Sa hỏi lúc khiêng quả cân lên xe.

– Chạy rồi. Thay dầu xong, tuần này chạy đều. – Chú cười. – Ghe khen cây đá mới bền, ướp lâu chảy.

Hai mươi mốt vựa cân đúng. Có cái lệch vài chục gam vì cảm biến cũ, có cái lệch vì mặt cân đặt không bằng, Sa chỉnh tại chỗ. Một cái cân đồng hồ trăm ký của vựa bà Sáu Hường kim chạy chậm, kẹt muối, cô tháo ra rửa. Cứ mỗi cái cân đúng, đám đông lại xì xào, gật đầu, có người vỗ tay. Mỗi cái cân lệch, người ta chồm tới coi.

Vựa thứ mười bảy là vựa Ba Thịnh.

Trần Văn Thịnh bốn mươi lăm tuổi, em vợ ông Phẩm, chủ một vựa nhỏ cuối dãy, chuyên mua cá cơm và cá nục của ghe lưới. Cái cân bàn hai trăm ký của anh ta đặt trên một cái bệ gỗ, mặt cân phủ một tấm cao su dày. Sa đặt quả cân gang hai mươi ký lên: 19.4.

Đám đông im bặt.

Cô đặt thêm một quả: 38.8. Thêm một quả nữa: 58.2. Ba phần trăm, đều như máy.

– Cân này cũ rồi, – Thịnh nói, mặt tái đi. – Cô chỉnh lại giùm tui.

– Anh cho tôi lật tấm cao su lên coi.

– Lật làm chi? Cân cũ thì nó lệch…

Cán bộ quản lý thị trường đứng dậy. Sa lật tấm cao su lên. Dưới mặt cân, kẹp giữa đĩa cân và khung đỡ, có một vật lạ được gắn vào bằng keo, thô và vụng, không phải thứ của nhà sản xuất. Cô không cần mở hộp nối. Cũng chẳng có hộp nối nào để mở. Đây không phải việc của người biết cân. Đây là việc của người biết mình đang ăn gian.

Và không có sợi chỉ đỏ nào.

Sa đứng nhìn cái vật lạ dưới mặt cân rất lâu. Cô không biết mình đang thở ra vì nhẹ nhõm hay vì cái gì khác.

– Anh Phẩm! – Thịnh quay ra đám đông, gào lên. – Anh nói với tui là không ai kiểm đâu mà! Anh nói ngày này chỉ làm cho có!

Cả trăm cái đầu quay lại phía ông Phẩm. Ông đứng sau lưng bà phó chủ tịch phường, mặt từ bóng nhẫy chuyển sang xám ngoét. Ông mở miệng định nói gì đó, rồi ngậm lại. Bà phó chủ tịch phường quay đầu nhìn ông, không nói gì, rồi quay lại bảo cán bộ quản lý thị trường lập biên bản. Mười phút sau, ông Phẩm không còn ở đó nữa.

Cái cân gian thứ hai là của vựa Tư Lợi, một cái cân bàn điện tử bị chỉnh sai thông số để đọc thiếu hai phần trăm. Chủ vựa không cãi. Ông ta ngồi bệt xuống bậc thềm vựa, ôm đầu.

Cũng không có chỉ đỏ.

Mười một giờ rưỡi, Sa kẻ dòng cuối cùng lên tấm bảng bìa cứng: hai mươi ba vựa, hai mươi mốt cân đạt, hai cân gian. Bé Ni chép lại vào tập, chữ tròn trịa. Cán bộ quản lý thị trường thu biên bản, bà phó chủ tịch phường ký, rồi bà đứng dậy, bắt tay Sa, nói một câu ngắn: "Chị làm kỹ." Rồi bà đi.

Đám đông chưa tan. Người ta đứng lại, bàn tán, chỉ trỏ vào tấm bảng. Ông Chín Lưới chen lên hàng đầu, đứng trước bàn, nhìn tấm bảng một lúc lâu.

– Con nhỏ này cân đúng, – ông nói, không to lắm, nhưng cả đầu chợ nghe. – Ba nó sai thì ba nó sai. Nó cân đúng.

Không ai cãi.

Chiều hôm đó, Sa xin bà Năm cho cô ở lại vựa Năm Bền qua đêm.

Cô đã nói với Hiển từ hôm thứ Tư. Anh ta đồng ý, nói sẽ cử người tới chứng kiến một lúc. Bà Năm đưa chìa khoá, không hỏi vì sao. Chú Nghĩa nghe cô kể thì gật đầu ngay, chở tới vựa lúc tám giờ rưỡi tối một cây đá khuôn cũ lấy trong kho.

– Khuôn cũ còn chục cây, chú để riêng cho con, – chú nói, cùng cô khiêng cây đá từ thùng xe xuống, đặt lên cái cân bàn của lò đá chở theo. – Con coi nè: năm chục không một. Chú nói rồi, khuôn cũ cây nào cũng năm chục, lệch chừng hai lạng là cùng.

Sa nhìn con số. 50.1. Cô gật đầu.

Họ khiêng cây đá vào vựa, đặt lên mặt cân sàn, đúng chỗ cây đá nằm sáng Chủ nhật hôm đó: chéo ở mép phía gác, cách cột đầu cân chừng một gang tay. Sa so với tấm ảnh trong điện thoại, chỉ nhìn chỗ đặt, xê dịch từng chút cho trùng góc. Màn hình hiện 50.1, đứng yên.

Lúc đó là chín giờ kém năm. Chú Nghĩa đứng nhìn cây đá trên mặt cân một lúc lâu, rồi vỗ vai cô.

– Thức một mình hả con?

– Có thằng Lượm. Lát ông Luận ghé.

– Ừ. – Chú gật đầu, đi ra cửa nhỏ, rồi ngoái lại. – Đừng có ngủ gục trên cân, nghe. Lạnh lưng.

Đêm đó Sa không ngủ. Cô ngồi trên cái ghế nhựa cạnh bàn thu tiền, không ngồi cái ghế gỗ của ông Năm. Cứ ba mươi phút cô chụp ảnh màn hình một lần, ghi giờ. Cửa nhỏ cài then. Cửa cuốn đóng. Đèn neon chỉ bật một dãy giữa, như đêm hôm đó. Cái quạt hút gió trên mái chạy rè rè. Ngoài kia trời nồm, không mưa, vầng trăng mùng chín treo chếch phía tây trên mấy mái tôn, quá nửa đêm mới lặn. Cái cân sàn bây giờ chỉ còn một mặt. Hôm công an tháo miếng mạch ra, chính tay cô nối lại mấy sợi dây như nhà sản xuất làm, có người chứng kiến, rồi quấn băng keo, không quấn chỉ.

Chín giờ rưỡi: 49.4. Mười giờ: 48.7. Mười giờ rưỡi: 48.0. Mười một giờ: 47.3.

Nước đá tan chảy thành dòng nhỏ từ mép mặt cân xuống rãnh thoát dưới nền, tí tách, đều đặn như tiếng đồng hồ. Lượm ngồi chồm hổm trên thùng nhựa, ngủ gục lúc mười một giờ. Mười một giờ rưỡi, ông Luận gõ cửa, mang theo bình trà nóng và hai cái bánh tráng nướng. Ông ngồi với cô tới một giờ, không nói gì nhiều, chỉ ngồi nhìn con số đỏ nhảy chậm chậm xuống, như người ta ngồi canh một người bệnh.

Mười hai giờ: 45.9. Một giờ: 44.5.

Một giờ rưỡi, một cán bộ trẻ của công an tỉnh tới, ngồi chứng kiến nửa tiếng, chụp mấy tấm ảnh, ký vào tờ giấy Sa ghi số, rồi đi.

Hai giờ: 43.2. Ba giờ sáng: 41.9.

Sa ngồi nhìn hàng số cô ghi trên tờ giấy. Từ chín giờ tới ba giờ, sáu tiếng, cây đá mất tám ký hai. Bốn năm tiếng đầu, mỗi giờ đều đặn một ký bốn. Về sáng trời mát hơn, tan chậm lại một chút, nhưng không chênh nhau bao nhiêu.

Sáng Chủ nhật hôm đó, ba giờ ba mươi sáu, màn hình đọc 46.5.

Nếu cây đá trên mặt cân hôm đó là cây khuôn cũ, năm chục ký, thì nó đã mất ba ký rưỡi. Ba ký rưỡi chia một ký bốn mỗi giờ. Hai tiếng rưỡi.

Ba giờ ba mươi sáu trừ hai tiếng rưỡi. Một giờ sáng. Có thể sớm hơn hay trễ hơn mười lăm, hai mươi phút. Không thể là mười giờ rưỡi, lúc chú Nghĩa giao đá. Không thể là mười một giờ.

Cô gọi cho Hiển lúc ba giờ hai mươi. Anh ta bắt máy ở hồi chuông thứ nhất, như người đã thức chờ.

Cô đọc cho anh ta nghe từng con số. Anh ta im lặng nghe hết, rồi nhắc lại phép tính của cô, chậm rãi, từng bước. Rồi anh ta im lâu hơn.

– Một giờ sáng, – anh ta nói. – Cộng trừ hai chục phút.

– Dạ.

– Chị Sa. Tôi nói với chị một chuyện mà chúng tôi đã ghi nhận từ tuần trước. – Giọng anh ta đều, nhưng chậm hơn mọi khi. – Bà Bảy Ốc ở quán cà phê đầu bến bị mất ngủ, đêm nào qua nửa đêm cũng ngồi ở hiên. Bà nói lúc mười hai giờ rưỡi đêm thứ Bảy, bà thấy đèn xe máy của Toại chạy vào dãy vựa. Bà nhận ra vì cái đèn xe đó lệch một bên, cả bến biết. Chừng mười lăm phút sau thì chạy ra.

Sa ngồi yên trên cái ghế nhựa. Trên mặt cân, cây đá khuôn cũ đã tròn hết các cạnh, nước chảy tí tách xuống rãnh.

Toại nói với cô ở Gành Mù U: lúc nó tới, cây đá đã nằm trên mặt cân rồi.

Nếu phép tính của cô đúng, thì lúc Toại tới, cây đá chưa có ở đó. Nó rơi xuống sau, trong mười lăm phút Toại ở trong vựa.

Và cô vừa đưa cho công an con số đó, bằng chính đôi tay của mình.

— Hết chương 16 —