Niêm chì không khớp ngày

Chương 4: Niêm chì không khớp ngày

Bế Thị Dung đếm được một nghìn hai trăm mười ba hạt lúa trong cái ống tre, và tới hạt thứ một nghìn hai trăm mười ba thì cô biết mình đã thua một đứa con nít mười tuổi.

Nhưng đó là chuyện của buổi chiều ngày thứ năm. Buổi sáng ngày thứ ba, cô ngồi trong bếp, cùng hai người khác bị hỏi như hỏi cung.

Phó thuyền trưởng Xuyến làm việc đó. Ông Khiêm đề nghị như vậy từ tối hôm trước, ngay sau khi cô Dung đặt cục niêm chì lên bàn. Ông nói: "Tôi là một trong ba người có chìa. Tôi không hỏi ai được. Cô hỏi." Cô Xuyến nhìn ông rất lâu, rồi gật.

Bây giờ cô Xuyến ngồi đầu bàn, cái bảng cổ tay mở trước mặt. Ba người ngồi ba phía: ông Khiêm, Toản, và chính cô Dung.

– Đêm hai mươi chín rạng sáng ba mươi, từ một giờ tới ba giờ, mỗi người ở đâu. – Cô Xuyến nói. – Chị Dung trước.

– Khách sạn nhỏ cạnh cổng Bãi Sú. – Cô Dung nói. – Phòng một mình. Tôi ngủ từ mười một giờ. Không ai xác nhận được.

– Toản.

– Ký túc xá của tổ bốc hàng. – Toản nói nhanh. – Em đánh bài với mấy anh bốc hàng tới gần một giờ. Rồi em về phòng ngủ. Phòng một mình. – Anh ngừng, rồi nói thêm, nhỏ hơn. – Không ai xác nhận được.

– Anh Khiêm.

– Tôi ở Bãi Sú. – Ông Khiêm nói. – Tôi không có gì để nói thêm.

Cô Xuyến nhìn ông. Cô Dung thấy tay cô Xuyến đặt trên mặt bàn nắm lại một chút rồi mở ra. Cô Xuyến không hỏi thêm câu nào. Cô Dung hiểu vì sao. Không ai trên tàu này hỏi vặn ông Khiêm. Ông đã qua Cửa Ngàn bốn lần khi phần lớn bọn họ còn đi học. Ông là lý do cô Xuyến trở thành hoa tiêu. Ông là người đứng ra bảo lãnh cho Toản vào tổ lái dù thằng nhỏ chưa bay chuyến nào.

– Đụn. – Cô Xuyến nói. – Hộp niêm dự phòng có ghi nhật ký mở không?

– Dạ không. Hộp niêm dự phòng khoá bằng ba ổ khoá cơ, không nối với Đụn. Đụn chỉ biết tình trạng các con chip niêm sau khi chúng được dập. Niêm thùng số Bảy hiện tại được kích hoạt lúc hai giờ ba mươi mốt phút ngày ba mươi tháng Sáu. Từ đó tới nay niêm hợp lệ.

– Niêm gốc của thùng số Bảy bị phá lúc mấy giờ?

– Dạ, con chip của niêm gốc không còn trên tàu. Đụn không biết.

Cô Xuyến gõ gõ ngón tay lên bàn.

– Vậy là vậy. – Cô nói. – Tôi sẽ ghi biên bản. Ba người có chìa, không ai có người xác nhận. Một người xếp thùng và ký nhận thùng. Một người phát hiện ra đứa nhỏ và chờ bốn mươi bốn phút mới báo.

Toản ngẩng phắt lên.

– Chị Xuyến, em không…

– Tôi không nói em làm. – Cô Xuyến nói. – Tôi ghi đúng những gì có. Ban điều hành đọc biên bản rồi họ quyết.

Toản cúi xuống. Cô Dung nhìn thằng nhỏ, và thấy một điều cô không muốn thấy: cô tin là nó làm. Không phải vì bằng chứng. Mà vì nó trẻ, nó dễ mềm lòng, nó là đứa duy nhất trên tàu này đủ ngây thơ để nhét một đứa con nít vào một cái thùng cây rồi tưởng mọi chuyện sẽ ổn. Cô ghét mình vì nghĩ vậy. Cô vẫn nghĩ vậy.

Trong hai ngày sau, Toản ăn một mình.

Không ai bảo nó đi. Chỉ là bữa trưa nó bưng khay vào bếp thì anh Mẫn đứng dậy đi rửa ly, bữa tối nó vào thì cô Xuyến đang nói chuyện đường bay với ông Khiêm, chẳng ai nhích ghế. Nó đem khay xuống vườn ươm, ngồi ăn trên một cái thùng phân trùn. Anh Mẫn thôi gọi nó là "thằng quỷ", thôi bắt nó đi lấy cờ lê. Cô Dung để ý điều đó, vì anh Mẫn mà thôi chửi ai là người đó bị bỏ rơi thật.

Chiều ngày thứ năm, cô Dung mở cái ống tre.

Cô làm trong tủ thao tác cách ly ở góc gian một của vườn ươm. Cái tủ bằng kính dày, có hai lỗ tròn gắn đôi găng cao su dài tới vai, bên trong áp suất thấp hơn bên ngoài để không một hạt bụi nào lọt ra. Bên cạnh tủ là khay thử nảy mầm cách ly số hai, một cái hộp kính có đèn riêng, đất riêng, lọc khí riêng. Khay số một đang thử một lô đậu xanh nghi ẩm từ hôm qua.

Cô Tuyền đưa con bé tới. Cô Dung đã định không cho. Rồi cô nghĩ: mình sắp lấy đi của nó một thứ, ít nhất để nó nhìn mình lấy.

Con bé đứng ngoài lớp kính, hai tay chắp sau lưng như ai dặn không được sờ. Cô Dung đeo găng, rạch lớp túi niêm, lấy cái ống tre ra.

Gần thì cô mới thấy nó đẹp. Tre đực, già, thân dày. Mấu tre ở đáy để nguyên làm đáy ống. Đầu ống nút bằng một lõi bắp khô, bọc ngoài một lớp sáp ong đã ngả nâu. Trên lớp sáp có một dấu ngón tay cái, rõ từng đường vân. Dọc thân ống là những khấc dao nhỏ, đều, mỗi khấc dài chừng một đốt ngón tay. Cô đếm bằng mắt, hai lần. Sáu mươi ba.

– Cô cạy sáp nhẹ nghen cô. – Con bé nói qua lớp kính. – Ngoại con nói sáp này nấu với nhựa thông, dính lắm.

Cô Dung cạy nhẹ. Lõi bắp bật ra. Cô nghiêng ống, và hạt lúa chảy ra cái đĩa thép như một dòng nước đỏ.

Cô đã làm việc với lúa hai mươi hai năm. Cô đã nhìn hàng triệu hạt. Cô vẫn ngừng tay.

Hạt dài, vỏ trấu màu nâu đỏ như gạch nung, có những vệt sọc mảnh màu sẫm hơn. Mỗi hạt mang một sợi râu dài gấp đôi thân hạt, cứng, hơi cong. Không một hạt lép. Không một vết mốc. Hạt khô tới mức chạm vào nhau nghe lách tách như mưa nhỏ trên mái tôn.

– Cô đừng làm gãy râu. – Con bé nói. – Ngoại con nói râu gãy là hạt buồn.

– Râu lúa không có cảm xúc, cháu. – Cô Dung nói theo phản xạ, rồi nghe giọng mình khô quá. Cô nói thêm. – Nhưng cô sẽ cẩn thận.

– Ngoại con nói vậy chớ con cũng biết hạt hổng buồn. – Con bé nói. – Ngoại nói vậy để con đừng làm gãy. Râu gãy thì chim dễ ăn ngoài ruộng.

Cô Dung ngẩng lên nhìn con bé qua lớp kính. Râu lúa giữ cho chim khó mổ, đó là chuyện đúng. Cô biết điều đó từ sách. Con bé biết từ một bà già trên một cái đồi đá.

– Lúa này tên gì?

– Ré Mây.

– Cô chưa nghe bao giờ.

– Tại nó chỉ có ở Gò Mây. – Con bé nói, như giải thích cho một người hơi chậm hiểu. – Lúa rẫy. Trồng trên đá, hổng có ruộng nước. Một năm một vụ. Mưa xuống thì ngoại với con chọc lỗ, bỏ hạt. Hổng cần phân. Cây cao tới đây nè. – Nó đưa tay lên ngang ngực. – Gạo đỏ. Nấu cơm hơi cứng, mà thơm.

Cô Dung đã thuộc lòng danh mục giống của Quỹ, bốn nghìn sáu trăm tên. Không có Ré Mây. Một giống lúa sống ngoài mọi danh mục, sống trong một cái ống tre, sáu mươi ba năm.

Cô bắt đầu đếm. Cô đếm bằng cái kẹp gắp, từng hạt một, gạt sang một bên. Con bé đứng ngoài đếm theo, môi mấp máy. Chừng hạt thứ ba trăm, cô Tuyền đi lấy hai cái ghế đẩu. Chừng hạt thứ sáu trăm, con bé ngồi xuống. Chừng hạt thứ chín trăm, cô Dung nghe sau lưng mình tiếng giày nhẹ nhẹ, và biết Toản đã bưng khay cơm vào đứng ở cửa gian một, không dám vào.

Một nghìn hai trăm mười ba.

– Một nghìn hai trăm mười ba. – Con bé nói cùng lúc.

Cô Dung quay lại nhìn nó.

– Cháu đếm kịp à?

– Dạ. Con đếm hạt quen rồi. Ngoại bắt con đếm hạt giống mỗi năm. Năm ngoái một nghìn hai trăm ba mươi. Năm nay ít hơn tại hạn.

Năm nay. Cô Dung để ý chữ đó. Với con bé, năm nay vẫn là năm của bà ngoại, năm hạn, năm hạt ít.

Cô giải thích cho con bé những gì cô sắp làm. Cô không cần giải thích, nhưng cô giải thích, chậm, rõ, như giải thích cho người học việc. Mẫu hạt lạ thì phải thử nảy mầm cách ly. Cô sẽ lấy bốn mươi hạt, gieo vào khay số hai. Nếu trong hạt có nấm bệnh, có sâu, thì cây con sẽ lộ ra trong hai ba tuần. Đồng thời cô lấy mười hạt gốc, cất vào ngăn lạnh đối chứng ở khoang A, ghi mã số. Nếu cây thử có bệnh, cô có hạt gốc để so: bệnh có sẵn trong hạt, hay nhiễm từ ngoài vào. Phần còn lại cô trả vào ống, niêm, cất hộp lạnh.

– Mười hạt đó ai giữ? – Con bé hỏi.

– Kho giống giữ. Nghĩa là cô giữ. Và Đụn ghi sổ. Không ai lấy ra được nếu không có lệnh của cô.

– Đó là luật hả cô?

– Đó là quy trình. – Cô Dung nói. – Quy trình của cô. Cô viết nó, mười năm trước, cho cả viện giống.

Cô nói câu đó với một chút tự hào mà cô không giấu được. Cô cũng không định giấu. Cô cầm cái kẹp, gắp từng hạt một bỏ vào cái ống nghiệm nhỏ có nắp vặn. Mười hạt. Cô dán nhãn: MT-0705-02. Mẫu thử, ngày năm tháng bảy, khay hai.

– Đụn. Ghi nhận mẫu đối chứng MT-0705-02, mười hạt lúa không rõ danh mục, tên gọi địa phương Ré Mây, nguồn gốc ống tre của hành khách Thạch Ngọc Đót. Lưu ngăn lạnh khoang A, ô số mười bốn.

– Dạ, Đụn đã ghi.

Rồi cô gieo bốn mươi hạt vào khay hai, mỗi hạt một lỗ nhỏ, cách nhau hai đốt ngón tay. Cô làm theo kiểu ruộng nước, ấn hạt nằm nghiêng. Con bé đứng bật dậy.

– Cô ơi, hổng phải vậy. Lúa rẫy phải chọc lỗ sâu, bỏ hạt đứng, đầu nhọn xuống.

Cô Dung dừng tay.

– Cô gieo vậy nó cũng mọc.

– Mọc mà yếu. Rễ nó đi ngang hổng đi xuống. – Con bé nói. – Lúa rẫy phải đi rễ xuống kiếm nước. Ngoại con nói vậy.

Cô Dung nhìn khay đất. Rồi cô nhìn con bé. Rồi cô làm một việc mà hai mươi hai năm làm nghề cô chưa từng làm: cô gắp bốn mươi hạt lên, từng hạt một, và gieo lại theo lời một đứa mười tuổi. Lỗ sâu hơn. Hạt đứng. Đầu nhọn xuống.

Con bé đứng xem tới hạt cuối cùng, rồi ngồi xuống, thở ra.

Cô Dung đặt một nghìn một trăm sáu mươi ba hạt còn lại trở lại ống, nút lõi bắp, hàn kín bằng sáp mới của phòng thí nghiệm, cho vào túi niêm. Lúc cô cho vào, cô làm gãy râu một hạt. Cô không nói. Con bé không thấy.

Tối hôm đó, Toản lại bưng khay xuống vườn ươm ăn một mình. Lần này có người ngồi cạnh nó.

Con bé ngồi trên cái thùng phân trùn bên cạnh, ăn tô cơm của nó. Hai người ăn không nói gì. Bóng hai cái đầu in lên vách kính khay số hai, nơi bốn mươi cái lỗ đất nhỏ còn chưa có gì.

– Chú Toản. – Con bé nói, lúc đã ăn xong.

– Anh. Anh mới hai mươi bảy.

– Chú Toản. – Nó nói lại, y như cũ. – Hổng phải chú.

Toản quay sang.

– Gì?

– Người đó. – Con bé nhìn quanh, rồi nói nhỏ hơn nữa, vì nó biết Đụn chỉ nghe khi được gọi tên nhưng nó vẫn sợ. – Con hổng nói được là ai. Con hứa rồi. Mà con nói được là hổng phải chú. Người đó tay thơm mùi dầu tràm.

– Dầu tràm?

– Dạ. Dầu ngoại con hay thoa ngực con lúc con ho. Mùi y chang.

Toản nhìn con bé rất lâu. Rồi anh đặt khay cơm xuống, đặt bàn tay to lên đầu nó, xoa một cái, vụng về như người chưa từng xoa đầu ai.

Toản không chờ được lâu.

Sáng hôm sau, ngày thứ sáu, anh hỏi bâng quơ, như người hỏi vu vơ cho có chuyện. Trong bữa sáng, lúc múc cháo, anh nói: "Trên tàu ai có dầu tràm không, em bị muỗi… à không, em bị ngứa." Cô Tuyền nói trong tủ thuốc có một chai, mai em xuống lấy. Cô Xuyến hỏi lại: "Hỏi chi?" bằng cái giọng khiến Toản lắp bắp. Cô Dung lắc đầu, cô không xài dầu gì trên người khi làm với hạt giống.

Ông Khiêm không có mặt. Ông lên buồng lái từ năm giờ sáng, dò lại đường bay trước giờ nước lên ở Cửa Ngàn.

Cô Dung ngồi đối diện anh Mẫn, nên cô thấy. Khi Toản hỏi câu đó, anh Mẫn đang gắp một miếng chả bột. Đôi đũa dừng giữa không trung. Anh không nhìn ai. Anh nhìn bức vách sau lưng Toản, bức vách ngăn bếp với dãy buồng ngủ, nơi buồng của anh nằm cạnh buồng thuyền trưởng, chung một ống thông gió.

Rồi anh Mẫn đặt đôi đũa xuống bàn, miếng chả vẫn kẹp giữa hai đầu đũa, và không ăn nữa.

— Hết chương 4 —