Báo cáo bị gác lại

Chương 25: Báo cáo bị gác lại

Con rô bốt bảo trì số hai đứng dậy được vào chiều ngày một trăm hai mươi tám, trên ba cái chân cũ và một cái chân mới mà Toản cưa ra từ một thanh nhôm dư trong kho.

Nó đứng không vững. Cái chân mới ngắn hơn ba cái kia nửa đốt ngón tay, nên mỗi bước nó khập khiễng một cái, như con gà bị ai đạp trúng cẳng. Nhưng nó đứng. Nó bò được một vòng quanh cái bàn trong khoang máy, rồi dừng lại, nháy cái đèn xanh trên lưng.

– Dạ, rô bốt bảo trì số hai báo sẵn sàng. – Đụn nói. – Đi đường bằng được. Không leo được ống.

Con bé ngồi xổm trước con rô bốt, chống cằm.

– Chú Đụn nói nó còn ba chân tốt. Đứng được nếu có người dựng dậy. – Nó nói với Toản. – Dòng thứ sáu.

– Dòng thứ sáu gì?

– Danh sách của chú Đụn. Mấy cái chú biết mà hổng ai hỏi.

Toản nhìn con bé, rồi nhìn cái loa. Anh đã nghe nó nhắc cái danh sách đó mấy lần. Anh tưởng là trò chơi của hai đứa, một đứa mười tuổi với một cái máy học đùa.

– Danh sách đó dài cỡ nào? – Anh hỏi.

– Dạ, tới hôm nay hai trăm hai mươi chín dòng, anh Toản.

– Mày đọc cho nhóc nghe tới đâu rồi?

– Dạ, tới dòng thứ mười bốn. Đót ngủ ở dòng thứ mười bốn. Sau đó tàu đốt hãm, Đót nói để mai mốt.

Con bé gật đầu như xác nhận một chuyện quan trọng.

– Tối nay chú đọc tiếp nghen.

– Dạ.

Tối đó, con bé ngủ ở dòng thứ hai mươi mốt. Toản biết, vì sáng hôm sau nó kể với anh dòng thứ hai mươi: số lần cô Xuyến tự cắt tóc mái trên buồng lái bằng cái kéo y tế. Bốn lần. Nó cười cả buổi sáng.

Tàu nằm chờ.

Toản chưa bao giờ biết chờ khó tới vậy. Ở nhà, chờ là chờ xe buýt, chờ mưa tạnh, chờ cam chín. Trên tàu Bồ Hai, chờ là hai mươi ba ngày nằm yên trước một cái giếng không có nước, ăn tám phần mười, làm những việc không ai cần làm cho có việc. Anh Mẫn sửa đi sửa lại cái bơm làm mát số hai bằng tay trái. Cô Xuyến tính đi tính lại đường vào cửa. Ông Khiêm tưới cây. Cô Tuyền ngồi ăn với con bé mọi bữa. Cô Dung ở trong vườn ươm nhiều hơn ở trên trục.

Ngày một trăm ba mươi, cô Dung nhờ anh một việc.

– Em có rảnh không. – Cô nói. Không phải câu hỏi. – Chị cần người biết lục máy.

Bồ Hai chở theo một bản sao hồ sơ kỹ thuật của viện giống. Không phải hạt giống. Là chữ. Ba trăm mấy nghìn tệp: sổ lai tạo, sổ nhân giống, sổ kiểm dịch, biên bản họp, ảnh, bảng số liệu, mọi thứ viện giống đã ghi về các dòng TL trong hai mươi năm. Quỹ cho chở theo để kỹ sư nông học tra cứu khi tới Cồn Xanh. Cô Dung đã tra một tuần. Cô tìm theo tên giống, theo số lô, theo ngày. Cô đọc được một phần nhỏ.

– Chị tìm cái gì?

– Bất cứ thứ gì về nấm trong phôi. Ở nhà. Trước khi tàu đi. – Cô Dung nói. – Nếu nó có trong hạt từ ngoài đồng, thì phải có ai đó, ở đâu đó, từng thấy nó. Hạt nào cũng phải qua kiểm định. Kiểm định viên nào cũng cắt một ít hạt. Không lẽ không ai thấy.

Toản không biết gì về nấm. Nhưng anh biết lục máy. Anh viết một đoạn lệnh nhỏ cho Đụn chạy: tìm trong ba trăm mấy nghìn tệp mọi chỗ có chữ "nội sinh", chữ "phôi", chữ "sợi nấm", đứng gần nhau trong vòng một đoạn văn. Đụn chạy mười một phút. Ra bốn trăm mười hai chỗ. Phần lớn là sách giáo khoa, bài báo, tài liệu học.

Anh lọc tiếp. Bỏ những gì trước năm 2085. Bỏ những gì không có chữ "TL". Còn ba mươi bảy.

Anh ngồi đọc ba mươi bảy tệp đó trong khoang máy, buổi tối, lúc anh Mẫn đã đi ngủ. Phần lớn là biên bản kiểm định, toàn chữ "đạt", "đạt", "đạt". Tới tệp thứ hai mươi chín, anh dừng lại.

Tệp đó không nằm trong thư mục kiểm định. Nó nằm trong một thư mục tên là "Công văn đến, chưa phân loại, năm 2088". Nó là một bản báo cáo ba trang, gõ máy, có ảnh. Người viết: kỹ thuật viên Quách Thị Nhàn, trại nhân giống Đồng Cát. Ngày ba tháng Tám năm 2088.

Toản đọc. Anh không hiểu hết. Anh hiểu đủ.

"Trong đợt kiểm định định kỳ ruộng nhân giống TL-9 vụ hè, ngoài quy trình chuẩn, tôi đã cắt dọc và nhuộm bốn mươi hạt ngẫu nhiên để soi phôi. Hai trên bốn mươi hạt có sợi nấm nội sinh trong mô phôi. Loài nấm chưa định danh. Cây mẹ không có triệu chứng bệnh. Tôi chưa xác định được nấm này có hại hay không. Do đây là ruộng cung cấp hạt giống gốc cho dòng TL-14 dự kiến chở theo tàu Bồ Hai, tôi đề nghị viện giống cho phép kiểm tra mở rộng trước khi xuất lô."

Bên dưới có hai tấm ảnh. Toản không cần là kỹ sư nông học cũng nhận ra chúng. Anh đã thấy y hệt trên màn hình bếp, sáng ngày chín mươi bảy. Những sợi mảnh, xám xanh, cuộn lại giữa các tế bào màu hồng.

Cuối tệp, có một dòng ghi chú bằng chữ khác, không phải của người viết. Chữ ghi chú của người đọc công văn.

"Lưu. Chưa xử lý. N.B.T. 07/8/2088."

Toản đọc ba chữ cái đó nhiều lần. Anh không cần hỏi đó là ai. Anh đã nghe Đụn đọc chữ ký đó dưới mọi tin nhắn của Ban điều hành từ ngày thứ hai của chuyến bay.

Anh đứng dậy, đi lên trục, gõ cửa phòng thí nghiệm. Đã gần nửa đêm. Đèn bên trong vẫn sáng.

Cô Dung đọc báo cáo của Quách Thị Nhàn hai lần. Lần thứ hai, cô đọc to, nhỏ thôi, như người ta đọc một bức thư của người quen.

– Đồng Cát. – Cô nói. – Lô ba của chị lấy hạt gốc từ Đồng Cát.

– Chị biết chị Nhàn này không?

– Không. Kỹ thuật viên ở trại nhân giống thì nhiều lắm. – Cô Dung nhìn tấm ảnh. – Cổ cắt bốn mươi hạt ngoài quy trình. Không ai bắt cổ làm. Cổ tự làm. Rồi cổ viết ba trang, gửi lên, đề nghị kiểm tra trước khi xuất lô. Một tháng sau, người ta niêm lô ba.

Cô ngồi im. Toản thấy tay cô vuốt nhẹ mép màn hình, chỗ có tên người viết.

– Chị cũng cắt hạt ngoài quy trình. – Toản nói.

– Chị cắt trễ một năm. – Cô Dung nói. – Và chị cắt trên một con tàu đã đi được quá nửa đường.

Sáng ngày một trăm ba mươi mốt, cô Xuyến gọi cả tổ họp. Lần này có cả con bé, ngồi giữa cô Tuyền và Toản, tay ôm cái lồng đèn ngôi sao không bật.

Cô Dung đọc báo cáo. Cô Xuyến nghe xong, ngồi im lâu.

– Ban điều hành chỉ thị gieo TL-14 trên toàn bộ ruộng bãi bồi, ngay đầu mùa mưa. – Cô Xuyến nói. – Mình đã nhận. Họ chờ mình xác nhận sẽ làm. Tôi chưa xác nhận.

Cô nhìn từng người.

– Tàu này không gieo gì cả. Làng gieo. Người quyết định gieo cái gì trên đất Cồn Xanh là làng Bến Mới. Mình chỉ chở hạt. Nhưng mình chở hạt với cái gì đi kèm thì mình chọn được. – Cô ngừng. – Tôi đề nghị: tổ lái giao hạt TL-14 cho làng, kèm toàn bộ dữ liệu, kết quả lô ba, báo cáo của Quách Thị Nhàn. Kèm một đề nghị bằng văn bản của tổ lái: không gieo TL-14 trên ruộng lớn khi chưa thử trên đất Cồn Xanh, dưới ánh sáng Ông Lửa, trong ô cách ly. Quyền thuyền trưởng sẽ báo Ban là không xác nhận chỉ thị. Ai đồng ý?

Cô Dung giơ tay trước. Toản thấy cô giơ tay chậm, như người nhấc một vật nặng, nhưng giơ thẳng.

Anh Mẫn giơ tay trái. Cô Tuyền giơ tay. Toản giơ tay.

– Anh Khiêm. – Cô Xuyến nói.

Ông Khiêm ngồi ở đầu bàn bên kia. Ông nhìn cô.

– Tôi bị đình chỉ.

– Anh bị đình chỉ chức thuyền trưởng. Anh vẫn là tổ lái. Quyết định của Ban ghi vậy. Tôi đọc rồi.

Ông Khiêm giơ tay.

Con bé nhìn quanh bàn. Rồi nó giơ tay, cái tay không ôm lồng đèn.

– Mày không có phiếu. – Cô Xuyến nói.

– Dạ. – Con bé nói, nhưng không hạ tay. – Con giơ chơi.

– Mày không có phiếu. – Cô Xuyến nói lại. – Mày có miệng. Mày nói gì thì nói.

Con bé nghĩ một chút.

– Ngoại con nói, ruộng mà trồng một thứ là ruộng buồn.

Cô Dung nhìn con bé. Toản thấy cô gật đầu, một cái gật rất nhỏ, như người nhận lại một món nợ mình đã quên.

Tin của cô Xuyến đi về nhà lúc mười giờ. Toản không biết cô viết gì, nguyên văn. Anh chỉ biết nó dài hơn mọi tin cô từng gửi. Nó kèm báo cáo của Quách Thị Nhàn, với một dòng ghi chú của cô Xuyến bên dưới: "Đề nghị Ban cho biết vì sao báo cáo này được lưu mà không xử lý."

Tin trả lời về sau ba ngày. Một dòng. "Ban điều hành đã nhận. Sẽ xem xét. Chỉ thị ngày hai tháng Mười Một giữ nguyên." Ký tên không phải Nhan Bá Thịnh. Ký tên một phó giám đốc mà không ai trên tàu từng nghe tên.

Cô Xuyến đọc, không nói gì. Toản thấy cô cười một cái, khô, ở khoé miệng.

Ngày một trăm bốn mươi, còn bốn ngày tới con nước.

Toản đang ngồi trong buồng lái, làm ca trực đêm lần đầu tiên một mình trên ghế hoa tiêu. Cô Xuyến xếp ca đó cho anh từ tuần trước, không nói gì thêm. Anh biết vì sao. Anh không hỏi. Anh chỉ ngồi thẳng lưng hơn mọi khi.

Mười giờ tối, cô Xuyến lên.

– Đụn. Đọc dự báo con nước một trăm bốn mươi bốn.

– Dạ. Theo số đo của phao bên này trong ba con nước gần nhất, con nước một trăm bốn mươi bốn là con nước kém. Cửa vẫn mở năm giờ bốn mươi phút. Nhưng lạch hẹp còn chừng một phần ba so với con nước một trăm hai mươi mốt, và trôi nhanh hơn. Xác suất vào lạch an toàn nếu đi theo đường tự động là sáu mươi mốt phần trăm.

– Nếu có người đọc bóng?

– Dạ, Đụn không có số liệu cho trường hợp đó. Hồ sơ tàu kéo ghi lại, thuyền trưởng đọc bóng vào được những con nước kém mà đường tự động từ chối. Nhưng hồ sơ không ghi xác suất.

Cô Xuyến đứng im trong buồng lái, níu quai vách. Toản nhìn cô trong khung kính tối.

– Đụn. Qua cửa cần hai chìa. Đúng không?

– Dạ đúng. Hai chìa của hai người khác nhau. Một người không giữ được hai chìa.

– Tôi đang giữ thẻ mã chủ và chìa hoa tiêu.

– Dạ. Chị chỉ dùng được một trong hai. Chìa thứ hai phải là mã Ban điều hành, hoặc một người khác giữ chìa còn lại.

– Mã Ban không ngồi ghế được. – Cô Xuyến nói. – Mã Ban không đọc bóng được.

Cô buông quai vách, kéo mình về phía cửa. Tới cửa, cô dừng lại, quay đầu nhìn Toản.

– Cậu trực tiếp. Tôi xuống vườn ươm.

Toản không đi theo. Nhưng sau này, cô Tuyền kể cho anh, rằng tối đó cô đi ngang gian một, và thấy cô Xuyến đứng trước mặt ông Khiêm, giữa mấy khay mạ, chìa ra một cái thẻ nhựa đen, cạnh đã mòn trắng. Ông Khiêm nhìn cái thẻ. Không đưa tay ra.

– Ban điều hành chưa cho. – Ông nói.

– Ban điều hành không ở đây. – Cô Xuyến nói. – Tôi cần người ngồi ghế thuyền trưởng mà đọc được bóng. Trên tàu này có một người. Tàu của tôi. Tôi chọn.

— Hết chương 25 —