Đêm trong vườn ươm

Chương 20: Đêm trong vườn ươm

– Chú Toản, chú hỏi chú Đụn giùm con mấy giờ rồi.

Toản đang ngồi xổm trước cái tủ điện của bếp, thay một con cầu chì. Anh ngẩng lên. Con bé đứng sau lưng anh, mặc bộ áo bay của cô Tuyền, tay áo xắn, không có cái áo khoác ô liu nào phồng lên quanh người nữa. Thiếu cái áo, nó nhỏ hẳn đi, như con chim bị nhổ lông.

– Em hỏi đi. Đụn nghe mà.

– Con hổng hỏi.

Toản nhìn nó. Nó nhìn lại anh, mặt không giận, không buồn, chỉ là cái mặt của một đứa đã quyết định xong một chuyện.

– Đụn, mấy giờ rồi?

– Dạ, anh Toản, chín giờ hai mươi hai phút sáng.

– Chín giờ hai mươi hai. – Toản nói lại với con bé, như thể nó không nghe được cái giọng vừa phát ra từ cái loa ngay trên đầu nó.

– Dạ. – Con bé nói. – Cảm ơn chú.

Rồi nó đi. Không phải đi học toán với anh Mẫn. Giờ đó là giờ toán. Nó đi xuống vườn ươm.

Ngày chín mươi chín, nó không học giờ nào. Anh Mẫn đem hộp lương khô có bài toán viết mặt sau xuống tận vườn ươm, đặt cạnh nó, rồi đi lên. Tới trưa cái hộp vẫn nằm đó, bút chì vẫn kẹp trên nắp. Cô Tuyền bắt nó lên máy chạy bộ bốn mươi phút. Nó chạy, đủ bốn mươi phút, không đếm. Chú Toản tới giờ điện thì chờ ở bếp mười lăm phút, rồi thôi chờ.

Nó không nói với Đụn câu nào. Cửa nào cần Đụn mở thì nó đứng chờ có người đi ngang. Tối, tới giờ tắt đèn, Đụn chúc nó ngủ ngon. Sau tấm rèm không có ai trả lời. Cũng không có tiếng đếm.

Toản đã thấy con bé giận. Hôm ở ống gió số bốn, nó giận Đụn vì Đụn chỉ chỗ nó trốn, nó la "chú đừng để ai hỏi". Cái giận đó ồn ào, có nước mắt, có tiếng sụt sịt, và hết khi có miếng cơm cháy. Lần này không ồn. Lần này nó im như cái hộp kính trống của khay số hai.

Bữa tối ngày chín mươi chín, chuyện vỡ ra.

Không phải vì con bé. Con bé ăn hết tô cơm, nói "con no rồi", đi về hốc. Chuyện vỡ ra vì một câu rất nhỏ của anh Mẫn. Anh Mẫn, lúc dọn chén, nói với cô Xuyến về lịch đốt hãm cho con nước hai mươi chín tháng Mười. Trong lúc nói, anh nhắc một con số: lượng nước trong bồn ba hôm nay lại hụt thêm bốn trăm lít.

Ông Khiêm đặt đôi đũa xuống.

– Cô có định báo Ban điều hành số đó không, Xuyến?

– Báo rồi. Sáng nay.

– Còn báo gì nữa không?

Cô Xuyến nhìn ông.

– Anh muốn hỏi gì thì hỏi thẳng, anh Khiêm.

– Tôi hỏi thẳng. – Ông Khiêm nói. Giọng ông không cao, nhưng Toản thấy cô Tuyền khựng tay trên cái nồi. – Cô báo họ bồn ba hụt nước. Cô báo họ khoang C có nấm. Cô báo họ cô Dung cắt hạt lô ba thấy nấm trong phôi. Họ nói chưa đủ cơ sở, đốt. Cô đốt. Bây giờ cô báo gì thì họ cũng sẽ trả lời bằng một câu ở văn phòng. Cô có định có một lần nào nghĩ bằng cái đầu của thuyền trưởng không?

– Anh dạy tôi nghĩ bằng cái đầu của thuyền trưởng? – Cô Xuyến nói. Cô đứng dậy. Toản chưa bao giờ thấy cô đứng dậy giữa bữa ăn. – Thuyền trưởng nào? Cái thuyền trưởng mở thùng hàng lúc hai giờ sáng, nhét một đứa con nít vào dưới giá cây, sửa bản kê bằng mã chủ? Rồi để thằng nhỏ ngồi kia ăn cơm trên thùng phân trùn hai mươi lăm ngày? Thuyền trưởng đó hả, anh Khiêm?

Ông Khiêm không trả lời.

– Anh làm một việc anh thấy đúng. – Cô Xuyến nói, nhỏ lại, nhưng mỗi chữ rõ hơn. – Anh làm sau lưng mọi người. Anh làm mà không ai trên tàu này được chọn có muốn dính vào hay không. Thằng Toản không được chọn. Chị Dung không được chọn. Tôi không được chọn. Bây giờ anh ngồi đây, không còn thẻ, không còn ghế, và anh muốn tôi làm y vậy với cái lệnh của Ban. Anh muốn tôi làm sau lưng ai, anh Khiêm? Sau lưng hai trăm lẻ chín người đang chờ mình?

– Xuyến. – Cô Tuyền nói.

– Em xin lỗi chị Tuyền. Em nói xong rồi.

Cô Xuyến đi ra. Ông Khiêm ngồi đó, hai tay đặt hai bên cái chén, không ăn nữa. Anh Mẫn lau bàn chậm rì, lau một chỗ ba lần. Cô Dung, nãy giờ không nói một chữ, đứng dậy, cầm chén mình đi rửa, rồi đi lên trục.

Toản nhìn qua tấm rèm cách nhiệt của cái hốc cạnh bếp. Tấm rèm đứng im. Anh biết con bé đã nghe hết.

Gần nửa đêm ngày chín mươi chín, Toản không ngủ được.

Anh nằm trong buồng, nghe tiếng quạt thông gió, nghe trong đầu câu cô Xuyến nói: thằng Toản không được chọn. Đúng. Anh không được chọn. Mà nghe chính miệng cô Xuyến nói ra, trước mặt ông Khiêm, anh không thấy dễ chịu chút nào. Anh thấy như mình bị đem ra làm cái cớ cho người khác cãi nhau.

Anh dậy, mặc áo, đi xuống vườn ươm. Anh tự nhủ là xuống kiểm cái bóng đèn tầng ba gian hai, cái bóng nhấp nháy từ hôm bão. Thật ra anh chỉ không muốn nằm.

Vườn ươm để đèn đêm, xanh lam. Gian hai vắng, mấy dãy khay mạ TL-14 còn cháy chóp đứng im trong bóng tối, cái thùng số Bảy đã khử trùng, tấm hông còn mở để thoáng mùi hoá chất. Anh đi qua cửa nối sang gian một.

Gian một có ánh sáng.

Không phải đèn đêm xanh. Một quầng sáng trắng hồng, nhỏ, ở góc trong cùng, chỗ cạnh cái tủ thao tác cách ly. Toản đứng lại ở cửa.

Cô Dung đứng đó, quay lưng ra cửa, mặc đồ khử trùng trắng, đeo găng. Trước mặt cô là một cái khay nhỏ, nhỏ hơn khay thử số hai nhiều, vách bằng nhựa trong suốt, cao chừng một gang rưỡi, có nắp. Trên nắp gắn một cây đèn trồng cây loại nhỏ, thứ đèn chú Toản đã tháo ra cho con bé coi trong giờ điện, ánh đỏ trộn ánh xanh thành màu hồng tím. Đất trong khay mới, đen, còn ẩm. Cô Dung đang cầm một cái que mảnh, ấn xuống đất, chậm, rất chậm, như người ta khều một cái dằm.

Trên mặt vách khay có một miếng băng keo trắng, chữ viết tay bằng bút đen: "TL-14 lô thay".

Toản đứng nhìn một lúc mà cô Dung không biết. Rồi anh đặt chân lên tấm lưới sàn, và tấm lưới kêu một tiếng.

Cô Dung quay phắt lại. Cái que trong tay cô rơi xuống đất trong khay. Cô nhìn anh, và trong ánh đèn hồng tím, mặt cô trắng như cái đêm cô đứng ở cửa khoá khí trạm Phao Ngoài.

– Toản. Em làm gì ở đây?

– Em… kiểm bóng đèn. Gian hai. – Anh nói. – Chị làm gì vậy chị?

Cô Dung nhìn anh thêm một nhịp. Rồi cô quay lại, nhặt cái que lên, đặt vào một cái khay thép nhỏ bên cạnh.

– Gieo lại. – Cô nói. – Mạ TL-14 trong vườn ươm cháy chóp gần một nửa. Chị muốn biết hạt TL-14 lô sạch mọc trong điều kiện tàu mình bây giờ thì ra sao. Không có nấm lưu hành, không phóng xạ. Một khay riêng, đèn riêng, đất mới tiệt trùng.

– Lô nào chị?

– Lô thay. – Cô nói, gõ ngón tay lên miếng băng keo. – Thay cho lô mạ cháy.

Toản gật. Nghe có lý. Anh không phải người làm nông. Nhưng anh nhớ cô Dung chưa bao giờ gieo cái gì lúc nửa đêm. Cô làm việc theo giờ, theo bảng, theo quy trình, cái gì cũng có ngày giờ ghi rõ. Anh nhớ cái mặt cô hôm Chủ nhật nói "tôi không chọn được sự thật". Anh nghĩ: chắc chị ấy không muốn ai thấy mình gieo lại cái giống của mình sau khi chính mình cắt nó ra thấy nấm. Chắc chị ấy xấu hổ. Người lớn hay làm những việc mình xấu hổ vào lúc nửa đêm.

– Khuya rồi chị. – Anh nói.

– Ừ. Chị xong rồi.

Cô đậy nắp khay. Cô chỉnh cây đèn trồng cây trên nắp cho nó nghiêng đúng một góc, rồi gọi, không nhìn lên trần:

– Đụn.

– Dạ, chị Dung.

– Khay này, đặt ở gian một, ô cạnh tủ cách ly. Đèn bật mười bốn giờ mỗi ngày, từ sáu giờ sáng tới tám giờ tối. Nhiệt độ hai mươi tám. Ẩm đất bảy mươi. – Cô ngừng. – Khay này ghi nhật ký riêng, không chung với nhật ký vườn ươm. Chỉ báo khi được hỏi.

Đụn im một nhịp. Toản nghe được cái nhịp đó, vì anh đã quen nghe Đụn mười ba tuần.

– Dạ.

Cô Dung cởi găng, gấp lại, nhét vào túi. Cô đi ngang qua Toản ra cửa. Tới cửa, cô dừng lại, nhưng không quay đầu.

– Toản.

– Dạ.

– Em không cần nói với ai chuyện chị gieo lại mạ nửa đêm. – Cô nói. – Chị không giấu. Chỉ là chị không muốn nghe ai hỏi.

– Dạ. Em biết.

Cô đi. Toản đứng lại một mình trong gian một, nhìn cái khay nhỏ dưới ánh đèn hồng tím. Đất trong khay phẳng, không thấy gì cả. Không thấy mấy cái lỗ cô vừa chọc. Không thấy hạt.

Anh kiểm cái bóng đèn tầng ba gian hai. Nó đúng là nhấp nháy. Anh thay nó. Rồi anh đi về hốc ngủ cạnh bếp, đứng ngoài tấm rèm của con bé một lúc, như anh Mẫn hay đứng.

Bên trong, có tiếng thở, đều đều. Rồi một tiếng thì thầm, rất nhỏ, mà Toản nghe ra là tiếng đếm.

– Hai mươi tư. Hai mươi lăm.

Anh không nói gì. Anh không muốn nó biết anh nghe. Anh đứng đó tới khi nó đếm tới sáu mươi ba, rồi đếm lại từ một, rồi tiếng đếm nhỏ dần, nhỏ dần, rồi tắt.

Sáng ngày một trăm, con bé xuống vườn ươm trước giờ học. Toản đi theo, đứng ở cửa. Nó đi một vòng các thùng cây, lau lá mấy cây mít con cho có việc. Rồi nó đi qua gian một, và dừng lại trước cái khay nhỏ có miếng băng keo "TL-14 lô thay".

Nó cúi xuống nhìn mặt đất trong khay. Rồi nó nhìn cây đèn hồng tím trên nắp.

– Cái này cô Dung gieo hả chú?

– Ừ. Mạ TL-14 gieo lại. Thay cho mạ cháy.

Con bé gật. Nó nhìn thêm một lúc. Rồi nó nói một câu mà Toản không hiểu sao cứ nhớ hoài:

– Lúa của cô thì cô gieo. Lúa của ngoại thì hết rồi.

Nó đi lên bếp. Tới giờ toán, nó ngồi vào ghế, mở nắp cái hộp lương khô có bài toán viết mặt sau, cầm cây bút chì lên. Anh Mẫn ngồi đối diện, không nói gì, chỉ đẩy ly trà về phía nó, rồi đẩy lại, nhớ ra nó uống nước ấm.

Tới trưa, Đụn báo: kết quả đo bồn ba sáng nay, áp suất sụt nhanh hơn đường dự báo. Vết nứt đã dài thêm hai phân. Anh Mẫn đứng dậy khỏi bàn ăn, bỏ dở tô cơm.

— Hết chương 20 —