Tấm ảnh trong ví ông Khiêm

Chương 16: Tấm ảnh trong ví ông Khiêm

Ông Khiêm không giấu tấm ảnh đi. Đót tưởng ông sẽ giấu. Người lớn bị bắt gặp thường giấu.

Ông chỉ ngồi đó, trên cái thùng phân trùn, dưới ánh trăng giả của Đụn, tay vẫn cầm tấm ảnh, và nói, không quay lại:

– Ông chụp nó.

Đót đứng im, cái lồng đèn con cá trong tay.

– Ông chụp hả ông?

– Ừ. Năm 2050. Ông hai mươi hai tuổi. – Ông Khiêm nói. – Ngồi đi.

Đót ngồi xuống sàn, cạnh cái thùng phân. Nó đặt lồng đèn con cá xuống bên chân. Ông Khiêm nghiêng tấm ảnh cho nó thấy rõ hơn. Gần thì nó thấy tấm ảnh này khác tấm ảnh trên vách nhà một chút. Tấm của ngoại đã bạc màu hơn, vì treo chỗ nắng xiên vô buổi chiều. Tấm của ông còn rõ cái màu đỏ của bông lúa.

– Hồi đó ông ở làng biển. – Ông nói. – Làng chài, không có ruộng. Cuối hè năm đó, ông lên Gò Mây làm thuê, đập đá làm con đường lên rẫy. Cái con đường cháu hay đi lên rẫy với ngoại đó. Ông đập đá ba tháng.

– Con đường có cây gạo đầu dốc hả ông?

– Hồi đó cây gạo mới bằng cổ tay.

Đót nhớ lại mấy buổi chiều ông hỏi nó về Gò Mây. Cây gạo còn không. Giếng đá còn nước không. Chợ phiên còn họp ngày rằm không. Nó gom mấy câu hỏi đó lại, đặt cạnh tấm ảnh.

– Rồi ông quen ngoại?

– Rồi ông quen ngoại cháu. – Ông nói. – Bà cho ông ăn cơm. Bà dạy ông tưới cây, tưới chậm, cho nước chảy thành sợi. Bà dạy ông bài ru. Ông mượn cái máy chụp hình của ông cai thầu, chụp bà một tấm, in hai tấm. Bà một tấm, ông một tấm.

– Rồi ông đi?

– Rồi ông đi. Cuối năm đó ông thi đậu trường bay ở Vân Khẩu. – Ông ngừng. – Ông đi. Bà ở.

Đót nhìn tấm ảnh. Người con gái trong ảnh cười với nó, cái miệng bên trái nhếch lên trước.

– Sao ông hổng về?

Ông Khiêm im lâu. Ánh trăng giả hơi lệch đi một chút, vì Đụn chỉnh đèn theo giờ, như trăng thật cũng lặn dần.

– Ông đi xa quá. – Ông nói. – Rồi lâu quá. Lâu quá thì không biết về sao.

Đót quay sang nhìn ông.

– Cô Xuyến cũng nói y vậy. Bữa ở dưới hầm. Cô nói về má cô.

– Ừ. – Ông Khiêm nói. – Ông nghe.

Đót nghĩ một lúc. Nó không biết làm sao người lớn lại để cho lâu quá. Ở nhà tạm trú, hai đứa giận nhau thì tới tối là phải nói chuyện lại, vì giường tầng chung, không giận lâu được.

– Ông có thương ngoại con hông?

Ông Khiêm không trả lời liền. Ông nhìn tấm ảnh.

– Có.

– Ngoại có thương ông hông?

– Ông không biết. – Ông nói. – Ông không hỏi.

– Sao ông hổng hỏi?

– Tại ông ngu.

Đót mở to mắt. Nó chưa bao giờ nghe người lớn tự nói mình ngu. Ông Khiêm nói câu đó bình thản như đọc một con số trên bảng.

Nó đưa tay ra, chạm vào mép tấm ảnh, chỗ ngón tay cái ông đã làm mòn trắng.

– Ngoại con treo hình này ngay cạnh bàn thờ. – Nó nói. – Sáu năm con ở với ngoại, sáng nào ngoại cũng lau cái khung. Lau xong ngoại đứng nhìn một chút. Con hỏi ngoại nhìn gì, ngoại nói nhìn hồi còn trẻ. Con hỏi ai chụp, ngoại nói người chụp đi xa rồi.

Ông Khiêm nhắm mắt lại.

Đót không nói gì nữa. Nó ngồi cạnh ông dưới ánh trăng giả, cho tới khi Đụn tắt mặt trăng, đúng nửa đêm, và vườn ươm trở lại màu xanh lam của đèn đêm. Ông Khiêm cất tấm ảnh vào cái ví da cũ, cái ví mòn tới nỗi chỗ gập đã nứt, rồi cất cái ví vào túi áo ngực, cài nút lại.

Đêm đó Đót không ngủ được.

Nó nằm trong hốc, bật chấm đèn đỏ, tắt. Nó đếm khấc. Rồi nó đếm mấy chữ "đi xa".

Ngoại nói ông ngoại đi xa từ hồi má chưa đẻ. Đi xa lắm, xa hơn trời. Ngoại nói người chụp hình đi xa rồi. Ông Khiêm nói ông đi, bà ở. Ông Khiêm biết bài ru. Ông Khiêm biết con đường đá, biết cây gạo, biết cái giếng.

Nó gom mấy cái đó lại, như gom hạt vào lòng bàn tay. Nhưng gom tới đó thì nó không biết làm gì nữa. Nó mười tuổi. Nó nghĩ: chắc ông quen ông ngoại nó. Chắc hồi đó ông ngoại cũng làm đường đá. Chắc ông ngoại với ông Khiêm là bạn. Rồi ông ngoại đi xa hơn, xa hơn trời, còn ông Khiêm đi lái tàu.

Sáng hôm sau, lúc ông Khiêm đang tưới mấy khay mạ TL-14 còn cháy chóp, nó hỏi:

– Ông có biết ông ngoại con hông ông?

Cái bình tưới trong tay ông Khiêm khựng lại giữa chừng. Một sợi nước rớt xuống, làm lún một lỗ nhỏ trên mặt đất trong khay.

– Ông… có biết.

– Ông ngoại con ra sao ông?

Ông Khiêm đặt bình tưới xuống. Ông nhìn khay mạ. Ông nhìn rất lâu, lâu tới nỗi Đót tưởng ông quên câu hỏi.

– Ông ấy là một thằng ngu. – Ông nói.

Đót bật cười. Nó cười không dừng được, cười tới nỗi phải ngồi xuống sàn. Hôm qua ông nói ông ngu, hôm nay ông nói ông ngoại nó ngu. Người lớn ngộ thiệt.

Ông Khiêm nhìn nó cười. Khoé miệng ông giật một cái, như muốn cười theo mà không biết cách. Rồi ông cầm bình tưới lên, tưới tiếp, nghiêng bình cho nước chảy thành sợi.

Năm ngày sau, thứ Sáu, ngày tám mươi lăm, cô Dung đi kiểm định kỳ.

Ngày hai mươi ba mỗi tháng, cô lên trục, mặc bộ đồ giữ nhiệt, vào sáu khoang hạt giống, kéo mẫu ngẫu nhiên từ mỗi khoang, đem về phòng thí nghiệm soi. Cô đã làm việc đó hai lần từ hôm rời bến, cả hai lần đều sạch. Cô làm việc đó hai mươi hai năm, ở kho Vân Khẩu, chưa bao giờ bỏ một tháng nào.

Khoang A, sạch. Khoang B, sạch.

Cô mở cửa khoang C, và cái đầu tiên cô thấy là kính mặt nạ của mình mờ đi.

Không phải sương giá. Ở âm mười tám độ, hơi thở đọng lại thành tinh thể li ti, trắng, khô, phủi là bay. Đây là hơi nước. Nó đọng trên kính mặt nạ thành những giọt nhỏ, ướt. Cô lấy găng lau. Cô nhìn quanh. Mặt các ngăn kéo thép dọc vách khoang C không có lớp sương trắng quen thuộc. Chúng bóng loáng. Ướt.

– Đụn. Nhiệt độ khoang C.

– Dạ, âm mười tám phẩy một độ.

Cô Dung rút cái nhiệt kế cầm tay trong túi áo ra, cái nhiệt kế cô luôn mang theo vì cô không tin bất cứ thứ gì chỉ có một nguồn đo. Cô đặt nó áp vào vách ngăn kéo gần nhất. Con số nhảy lên. Chậm. Dừng.

Sáu độ dương.

– Đụn. Cảm biến khoang C đặt ở đâu?

– Dạ, ở trần khoang, sát ống dẫn khí lạnh vào.

Cô Dung ngẩng lên. Cái cảm biến nằm ngay miệng ống khí lạnh. Nếu ống vẫn thổi, nó sẽ đọc âm mười tám, dù cả khoang có ấm tới đâu.

– Kiểm lại máy làm lạnh khoang C.

Đụn im một nhịp, lâu hơn thường lệ.

– Dạ. Máy nén khoang C chạy ở mười hai phần trăm công suất từ ngày năm mươi tám. Có lẽ một bảng mạch điều khiển bị phóng xạ làm hư hôm bão, rồi hỏng dần, tới ngày năm mươi tám thì máy nén tự giảm công suất. Luồng khí lạnh ra yếu, đủ giữ lạnh chỗ cảm biến, không đủ giữ lạnh cả khoang. Đụn không phát hiện vì cảm biến vẫn báo trong ngưỡng. – Lại im một nhịp. – Đụn xin lỗi chị Dung.

Hai mươi bảy ngày. Cô Dung tính trong đầu, không cần bảng. Hai mươi bảy ngày ở sáu độ dương, độ ẩm cao. Hạt giống không hỏng ngay ở sáu độ. Hạt giống chịu được. Nhưng hạt giống không phải thứ duy nhất trong hạt giống.

Cô kéo ngăn kéo gần nhất. TL-14, lô hai mươi hai. Cô rút một ống mẫu, mở nắp, đổ ra lòng găng mười hạt. Cô soi bằng cái kính lúp gắn trên mặt nạ.

Hạt vàng óng. Đều như hạt cườm. Vỏ trấu sạch.

Rồi, trên hạt thứ bảy, cô thấy nó.

Một đốm. Nhỏ hơn đầu kim. Màu xám nhạt, như một hạt bụi bếp rơi vào. Cô thổi. Nó không bay. Cô nghiêng hạt dưới đèn mặt nạ. Đốm xám nằm im ở đầu hạt, nơi hai mảnh vỏ trấu khép vào nhau, chỗ mỏng nhất.

Cô đổ mười hạt đó vào một ống nghiệm sạch, đóng nắp, dán nhãn. Cô kéo ngăn kế bên. Lô hai mươi ba. Mười hạt. Một đốm, trên hạt thứ hai. Lô hai mươi bốn. Mười hạt. Không thấy gì. Lô hai mươi lăm. Hai đốm, trên hai hạt.

Cô dừng lại. Tay cô cầm ống nghiệm, không run. Cô đã được dạy không bao giờ để tay run khi cầm mẫu.

Có thể là bụi. Có thể là nấm mốc thường, loại nấm mốc mọc trên bất cứ hạt nào để ẩm. Có thể là vết trầy vỏ trấu lúc tuốt. Có thể là một trăm thứ.

Có thể là một thứ.

Cô đem bốn ống nghiệm về phòng thí nghiệm cạnh khoang. Cô làm đúng quy trình, quy trình của cô. Cô lấy hai hạt mỗi ống, cấy lên đĩa thạch nuôi cấy, đặt vào tủ ấm hai mươi lăm độ. Nếu là bụi, đĩa sẽ sạch. Nếu là nấm mốc thường, sau hai ngày sẽ thấy một lớp lông trắng hay xanh. Nếu là thứ kia, thứ có tên trong mười một bản báo cáo của làng Bến Mới, thì phải năm tới bảy ngày. Nó sẽ mọc thành những vòng tròn đồng tâm màu xám tro, như tàn nhang trên mặt nước.

Cô đóng tủ ấm. Cô đứng nhìn nó.

– Đụn.

– Dạ, chị Dung.

– Đóng hệ thống trao đổi khí của khoang C. Cách ly hoàn toàn. Không ai được vào khoang C trừ tôi.

– Dạ. Đụn đã đóng. – Một nhịp. – Đụn xin hỏi lý do để ghi vào nhật ký.

Cô Dung im. Cô có thể nói "nghi nhiễm nấm". Đó là lý do đúng. Cô có thể nói "kiểm định định kỳ". Đó là lý do cũng đúng, và không ai đọc tới nó.

– Hỏng máy nén. Nhiệt độ vượt ngưỡng. Cách ly để bảo quản. – Cô nói. Ba câu, câu nào cũng đúng.

– Dạ. Đụn đã ghi.

Cô quay đi. Rồi cô quay lại.

– Đụn. Nếu tôi phát hiện một mối nguy sinh học trong hàng, theo luật, tôi phải báo quyền thuyền trưởng trong bao lâu?

– Dạ, mối nguy sinh học trong hàng không đe doạ trực tiếp người trên tàu, nên không áp dụng luật mười lăm phút. – Đụn nói. – Theo quy trình kiểm dịch hàng hoá, người phát hiện phải báo trong vòng hai mươi bốn giờ, sau khi có xác nhận, chị Dung.

Sau khi có xác nhận.

Cô Dung nhìn cái tủ ấm. Năm tới bảy ngày.

– Cảm ơn. – Cô nói, rồi đẩy người ra khỏi phòng thí nghiệm, về phía thang nan hoa. Dưới vòng quay, lúc này chắc con bé đang ngồi chăm bốn mươi cây lúa đỏ của nó trong khay số hai, qua đôi găng cao su dài tới vai.

— Hết chương 16 —