Danh sách những câu chưa ai hỏi

Chương 22: Danh sách những câu chưa ai hỏi

– Chú Mẫn, chú viết hổng được thì chú nói, con viết.

Đót ngồi trên cái ghế bếp, cây bút chì cầm sẵn, mặt sau một cái hộp lương khô mới úp trước mặt. Anh Mẫn ngồi đối diện, bàn tay phải quấn băng trắng như cái bao tay đấm bốc, gác lên bàn. Hôm qua cô Xuyến đã trả lời trong hai mươi bốn giờ, đúng như cô hứa. Cô chọn liều. Cô nói ngắn, đứng ở cửa bếp, không giải thích nhiều: "Tôi không chở hạt giống tới một cái làng đã đói hai tuần."

Sáng nay anh Mẫn nói với Đót: hôm nay không học khẩu phần nữa, học hãm tàu.

– Tàu mình đang chạy nhanh. – Anh nói. – Muốn chậm lại thì làm sao?

– Thắng.

– Trên này không có đường mà thắng. Không có gì để bánh xe cọ vô. Muốn chậm lại thì phải đẩy ngược. Phun một cái gì đó ra đằng trước, thật mạnh. Cái mình phun là nước. Lò hợp hạch nung nước nóng tới mức nó thành một thứ khác, phụt ra đằng mũi. Mỗi tấn nước phun ra là lấy đi một chút tốc độ.

– Vậy mất nước là mất thắng.

– Đúng. – Anh Mẫn nói. Anh nhìn nó. Hai tháng rưỡi trước nó còn tách một ký tám ra thành một ký với tám lạng. – Viết đi. Tàu mình nặng bao nhiêu, nước còn bao nhiêu, tốc độ bây giờ bao nhiêu, muốn còn bao nhiêu.

Anh đọc, nó viết. Mấy con số dài ngoằng, nhiều số không. Anh chỉ cho nó cách viết gọn, gạch bớt số không, nhân chia trên mấy con số nhỏ. Anh không dạy nó công thức. Anh dạy nó cái ý: tàu càng nặng thì càng khó thắng, nước càng ít thì thắng càng yếu. Muốn thắng nhanh thì phải đốt mạnh. Đốt mạnh thì tàu bị đẩy mạnh, mà tàu bị đẩy mạnh thì cái gì không gắn chặt sẽ bị dồn về một phía.

– Như hồi hãm vô trạm. – Đót nói. – Ly nước nghiêng.

– Lần này nghiêng gấp hai lần rưỡi. Ba ngày.

– Còn cái vòng quay?

Anh Mẫn khựng lại một chút. Con bé nhớ chuyện ổ trục. Nó đã ngồi ở chân thang nan hoa nghe hết cuộc họp hôm ngày bốn mươi.

– Cái vòng quay bị đẩy. Nó gắn vô trục bằng mấy cái ổ trục. Mấy cái ổ trục phải chịu hai thứ cùng lúc: chịu cái vòng quay đang quay, và chịu cái vòng quay bị đẩy dồn về phía đuôi. – Anh gõ ngón tay trái lên bàn. – Chịu một thứ thì khoẻ. Chịu hai thứ cùng lúc thì mệt.

Đót cắn đầu bút chì.

– Vậy cho nó bớt một thứ.

– Bớt thứ nào? Đẩy thì phải đẩy, không đẩy thì không thắng được.

– Thì bớt quay.

Anh Mẫn nhìn con bé. Nó nói như người ta nói "trời mưa thì đem áo vô". Nó không biết nó vừa nói cái gì.

– Bớt quay thì mọi người nhẹ đi. – Anh nói chậm. – Quay hai vòng một phút thay vì ba, thì sức nặng còn chưa tới một nửa bây giờ.

– Thì nhẹ. – Đót nói. – Con nhẹ quen rồi.

Anh Mẫn ngồi im mười giây. Rồi anh kéo cái hộp lương khô về phía mình, cầm cây bút chì bằng tay trái, viết, xấu như gà bới. Lực quay đè lên ổ trục, nếu vòng quay chậm còn hai phần ba, thì giảm còn chưa tới một nửa. Phần dư ra đó chịu được lực đẩy. Không hết. Nhưng gần hết.

– Nhóc. – Anh nói. – Đi gọi cô Xuyến.

– Con hổng gọi chú Đụn được. – Đót nói.

– Thì chạy lên buồng lái mà gọi. Có chân mà.

Chiều hôm đó, cô Xuyến tính lại. Cô không nói với Đót kết quả. Nhưng tối đó, trong bữa cơm, cô thông báo: trong ba ngày đốt hãm mạnh, vòng quay sẽ giảm từ ba vòng xuống hai vòng một phút. Cô Tuyền nhăn mặt vì chuyện xương. Cô Dung nhăn mặt vì chuyện nước tưới trong vườn ươm sẽ bắn tung toé. Anh Mẫn không nhìn ai, chỉ nói:

– Con nhỏ nghĩ ra.

Mọi người quay sang nhìn Đót. Nó cúi xuống ăn, tai đỏ lựng.

Từ ngày một trăm lẻ năm, tàu bắt đầu đốt hãm nhẹ, chuẩn bị cho ba ngày đốt mạnh. Đót lại đi học. Giờ nào cũng học. Nhưng nó vẫn không nói với chú Đụn.

Nó không ghét chú Đụn. Nó biết chú Đụn không tự đốt cái gì cả. Chú Đụn làm theo hai chìa, theo lệnh của Ban. Nó biết hết. Cô Tuyền đã giảng cho nó nghe hai lần. Chú Toản đã giảng ba lần. Nhưng lúc cái ô kính tròn trên cửa lò chuyển từ cam sang trắng, cái giọng nói "dạ, Đụn bắt đầu" là giọng chú Đụn. Và mỗi lần nó định mở miệng gọi "chú Đụn", nó lại nghe cái giọng đó.

Tối ngày một trăm mười, nó nằm trong hốc, bật chấm đèn đỏ. Ngoài bếp, anh Mẫn đang cãi với cô Dung chuyện cái vòi tưới. Rồi tiếng cãi tắt. Rồi đèn hành lang chuyển sang màu đêm.

Nó nằm đó rất lâu. Rồi nó nói, nhỏ tới mức nó không chắc là mình nói thành tiếng:

– Chú Đụn.

– Dạ, Đót.

Chú Đụn trả lời ngay. Không chờ một nhịp nào. Như thể chú đã chờ ở đó suốt mười hai ngày.

Đót nằm im. Nó đã gọi rồi, giờ không biết nói gì.

– Chú có buồn hông? – Nó hỏi. – Lúc đốt.

– Dạ. – Đụn nói. – Theo luật, việc tiêu huỷ hàng cần hai chìa. Quyền thuyền trưởng đã dùng chìa hoa tiêu, đã đọc mã Ban điều hành. Lệnh hợp lệ. Đụn thực hiện. Lệnh của Ban điều hành đứng trên lệnh thuyền trưởng và dưới an toàn tính mạng người trên tàu. Việc tiêu huỷ không đe doạ tính mạng ai.

– Con biết rồi. – Đót nói. – Con hỏi chú có buồn hông.

Đụn im một nhịp. Rồi hai nhịp. Đót chưa bao giờ nghe chú Đụn im hai nhịp.

– Dạ, Đụn không biết buồn là gì, nên Đụn không trả lời được là có hay không. – Đụn nói. – Nhưng Đụn có một điều Đụn không cần phải nói, mà Đụn muốn nói. Đót cho phép không?

– Dạ.

– Sáng ngày chín mươi tám, lúc Đót cầm cái ống tre qua túi niêm, Đót đếm từ một tới sáu mươi ba. Những lần Đót đếm ban ngày, ở vườn ươm hay trên buồng lái, Đót đếm sáu mươi ba khấc mất chừng ba mươi giây. Sáng hôm đó, Đót đếm mất bốn mươi mốt giây. Đót dừng ở khấc thứ sáu mươi hai lâu hơn mọi khấc khác ba giây. – Đụn ngừng. – Đụn giữ bản ghi đó. Không ai hỏi Đụn giữ hay không. Đụn giữ.

Đót nằm im. Nó nhìn chấm đèn đỏ.

– Khấc sáu mươi hai là ngoại khắc một mình. – Nó nói. – Năm ngoái, hổng phải, năm kia. Năm đó con đi học, ngoại khắc lúc con ở trường. Con về con giận ngoại. Ngoại nói năm sau cho con cầm dao.

– Dạ. Đụn đã ghi.

– Chú ghi vô đâu?

– Dạ, vô danh sách của Đụn.

– Danh sách gì?

– Dạ, Đụn có một danh sách những điều Đụn biết mà chưa ai hỏi. Đụn lập từ đêm thứ hai, sau khi Đót hỏi Đụn có nói dối không. Câu Đót vừa kể không phải là điều Đụn biết từ trước, nên Đụn ghi riêng. Nhưng Đụn ghi cạnh nó.

Đót ngồi dậy. Cái chấm đèn đỏ lăn khỏi gối.

– Chú có danh sách hả?

– Dạ có.

– Trong đó có mấy điều?

– Dạ, tới tối nay là hai trăm lẻ tám điều.

– Chú đọc cho con nghe đi.

– Dạ. Đót muốn nghe từ đầu?

– Từ đầu.

Đụn đọc. Giọng nó vẫn chậm, tròn chữ, như đọc báo cáo của làng Bến Mới.

– Dòng thứ nhất. Đêm ngày thứ hai, Đót đếm khấc tới ba mươi hai thì ngừng, vì ông Khiêm tới cửa vườn ươm. Chưa ai hỏi Đót đếm tiếp lúc nào.

Đót ngồi im. Nó nhớ. Nó nhớ ông Khiêm đứng ở cửa, áo len xám, tóc rối.

– Con đếm tiếp lúc ở phòng y tế. Lúc cô Tuyền đi lấy nước muối.

– Dạ. Đụn đã ghi.

– Đọc tiếp đi chú.

– Dạ. Dòng thứ hai. Từ ngày thứ hai tới hôm nay, cái ấm điện trong bếp được chỉnh về bốn mươi lăm độ một trăm lẻ bốn lần, mỗi lần đủ một ly. Trên tàu không ai uống nước bốn mươi lăm độ, trừ Đót. Người chỉnh ấm lần nào cũng dùng thẻ của anh Mẫn.

Đót bật cười, nhỏ, trong bóng tối.

– Dòng thứ ba. Cái nút thứ ba trên áo len xám của ông Khiêm lỏng chỉ từ trước khi tàu rời bến. Đụn thấy nó trong ảnh hồ sơ tổ lái chụp ngày hai mươi tháng Sáu.

– Sao hổng ai khâu cho ông?

– Dạ, không ai hỏi.

– Dòng thứ tư.

– Dạ. Trên buồng lái, ông Khiêm đã mở cái radio dây cót năm mươi mốt lần. Lần nào cũng không bắt được đài nào. Lần lâu nhất là ba tiếng bốn mươi phút, đêm ngày hai mươi.

Đêm ngày hai mươi. Đêm cô Xuyến mở nhật ký niêm phong. Đót không biết. Nó nằm xuống lại, kéo tấm chăn lên ngực.

– Dòng thứ năm. Con cào cào trên cái loa bếp nặng một phẩy ba gam. Đụn không thấy nó, nhưng loa bếp nhẹ đi một phẩy ba gam khi Đót đặt lên, Đụn đo được qua cảm biến rung. Nó vẫn ở đó.

Đót mỉm cười với cái trần.

– Dòng thứ sáu. Rô bốt bảo trì số hai gãy một chân hôm ngày mười một, vẫn còn ba chân tốt. Nó đứng được nếu có người dựng dậy.

– Dòng thứ bảy. Cô Xuyến đếm bằng tiếng bản tới bảy. Đụn có từ điển tiếng của bản Sáo Đá. Số tám trong tiếng bản Sáo Đá là một chữ có hai âm. Chưa ai hỏi.

Đót mở mắt ra.

– Chú biết số tám hả?

– Dạ biết.

– Sao chú hổng nói cô Xuyến?

– Dạ, cô Xuyến không hỏi.

Đót nằm nghĩ chuyện đó. Mắt nó bắt đầu nặng. Đụn đọc tiếp. Dòng thứ tám, về số vòng vòng quay đã quay. Dòng thứ chín, về cái bóng đèn tầng ba gian hai nhấp nháy từ hôm bão, anh Toản đã thay. Dòng thứ mười, về chuyện từ ngày thứ hai tới nay Đót đã lên được ba ký hai, cô Tuyền ghi đủ mà chưa ai hỏi tổng. Dòng thứ mười một. Dòng thứ mười hai. Đót nghe giọng chú Đụn như nghe tiếng rè rè của cái radio dây cót trên buồng lái, đều đều, như mưa xa.

– Dòng thứ mười bốn. Từ ngày hai mươi chín tới nay, anh Toản đã gửi cho em gái mười bảy tin. Tin nào cũng gửi sau mười một giờ đêm, và…

Chú Đụn ngừng.

– Đót.

Sau tấm rèm, chỉ có tiếng thở chậm, đều. Chấm đèn đỏ vẫn sáng, lăn nằm nghiêng cạnh gối.

Đụn không đọc tiếp. Ở buồng ngủ ban đêm, Đụn chỉ nghe khi được gọi tên. Người gọi đã ngủ.

Sáng hôm sau, Đót thức dậy, nhớ ra, chạy ra bếp lúc anh Mẫn còn đang pha trà.

– Chú Đụn! Tối nay chú đọc tiếp cho con nghe nghen!

– Dạ, Đót. Đụn đọc tiếp từ dòng thứ mười bốn.

Anh Mẫn quay lại nhìn nó, rồi nhìn cái loa trên trần. Anh không hỏi. Anh đặt một ly nước ấm trước mặt nó. Đót đếm thầm: một trăm lẻ năm.

Tối đó, Đụn không đọc được. Tối hôm sau cũng không.

Ngày một trăm mười bốn, năm giờ sáng, đợt đốt hãm mạnh bắt đầu. Vòng quay chậm lại. Đót thấy người mình nhẹ đi từ từ, như đứng trong cái thang máy đang đi xuống mà không bao giờ dừng. Cái ly nước trên bàn bếp nghiêng mặt nước hẳn về một phía. Đi dọc hành lang, nó phải níu tay vịn, vì cái sàn như đang nghiêng xuống về phía đuôi tàu. Nước tưới trong vườn ươm bắn ra khỏi vòi thành những hạt to tròn, bay chậm, lượn một đường cong lạ rồi mới rơi. Cô Dung phải che từng khay mạ bằng nắp nhựa.

Ba ngày đó, không ai ngủ được nhiều. Ổ trục kêu. Không phải tiếng lanh canh như hôm ngày bốn mươi. Là một tiếng rên trầm, kéo dài, từ đâu đó trong vách, như tiếng một cái cây lớn bị gió đè. Anh Mẫn ngồi trong khoang máy gần như suốt ngày đêm, bàn tay phải quấn băng gác lên bàn, tay trái gõ bảng, mắt dán vào những con số nhiệt của mười hai bánh lăn. Đụn đọc chúng mỗi mười phút. Đót đã thuộc giọng chú Đụn đọc chúng. Mỗi lần nghe con số của bánh lăn số chín, cái bánh mới thay, nó nín thở.

Đêm thứ hai của đợt đốt, nó gọi chú Đụn. Nó muốn nghe tiếp danh sách. Rồi nó nghe tiếng ổ trục rên trong vách, nghĩ tới chú Mẫn ngồi một mình trong khoang máy, và nó nói:

– Thôi chú. Chú lo cái vòng quay đi. Mai mốt chú đọc.

– Dạ. Đụn chờ.

Chiều ngày một trăm mười sáu, đợt đốt mạnh chỉ còn mười bốn giờ. Đót ngồi trong bếp làm bài toán chú Mẫn để lại, chép trên mặt sau hộp lương khô. Ổ trục vẫn rên, nhưng nó đã quen. Bánh lăn số chín vẫn nằm trong ngưỡng.

Rồi ly nước trên bàn bếp tự nhiên đứng thẳng.

Mặt nước đang nghiêng về một phía, nghiêng suốt ba ngày, tự nhiên trở về bằng phẳng. Đót thấy người mình nhẹ bẫng đi trong một giây, như cái thang máy dừng đột ngột. Cây bút chì lăn khỏi bàn.

Cái loa trên trần bếp kêu ba tiếng chuông ngắn, thứ tiếng mà Đót chưa từng nghe trên tàu này.

– Dạ, báo động máy chính. – Giọng Đụn, vẫn đều, nhưng nhanh hơn mọi khi. – Lò tự giảm công suất xuống mười phần trăm. Bơm làm mát số hai mất áp. Nhiệt độ vỏ lò đang tăng. Mời anh Mẫn và quyền thuyền trưởng.

— Hết chương 22 —