Lá thư qua Cửa Ngàn

Chương 14: Lá thư qua Cửa Ngàn

Má của Đót xuất hiện trên tấm màn hình trong bếp lúc năm giờ rưỡi chiều Chủ nhật, ngày năm mươi hai, và câu đầu tiên má nói là một câu mắng.

– Thạch Ngọc Đót. Con có biết con vừa làm cái gì không?

Đót ngồi trên ghế, hai tay nắm chặt mép bàn. Cả tổ đứng sau lưng nó, không ai ngồi. Nước lên từ mười một giờ bốn mươi trưa. Đụn báo ngay là có một gói tin video từ Cồn Xanh gửi hành khách Thạch Ngọc Đót. Nhưng đường truyền của làng Bến Mới yếu, gói tin về nhỏ giọt từng mẩu, phải chờ cửa đóng mới ráp lại xem được. Từ trưa tới năm giờ rưỡi, Đót đã đi tới đi lui trong bếp không biết bao nhiêu vòng, cho tới khi anh Mẫn bắt nó ngồi xuống uống sữa.

Người đàn bà trên màn hình gầy. Gầy hơn mấy đoạn phim ngoại giữ, gầy hơn cái hình má trên bàn thờ nhỏ ngoại để dành cho người đi xa. Má ba mươi bảy tuổi mà trông như bốn mươi lăm. Da cháy nắng sẫm tới cổ, tóc cột túm sau gáy bằng một sợi thun, mấy sợi tóc bạc lòi ra ở thái dương. Má mặc cái áo sơ mi vải thô, bạc màu ở vai, túi áo có cắm hai cây bút. Sau lưng má là một cái kệ gỗ thô, trên kệ xếp những cái lọ thủy tinh đựng hạt, mỗi lọ dán một miếng giấy.

– Con có biết trên tàu người ta tính từng ký một không? – Má nói tiếp. Giọng má khàn, nhanh, giọng của người quen nói với cả trăm người ngoài ruộng. – Con có biết con chui vô thùng hàng mà lỡ cái thùng đó không có lỗ thông hơi thì sao không? Con có biết má nghe tin xong má ngồi bệt xuống đất ngoài ruộng, người ta phải đỡ má dậy không? Con mười tuổi, Đót. Mười tuổi. Ai cho con…

Má ngừng. Má quay mặt đi khỏi màn hình. Đót thấy vai má rung.

Một lúc lâu. Trên màn hình chỉ có cái kệ gỗ, mấy cái lọ hạt, và một bên vai má.

Rồi má quay lại. Mắt đỏ hoe. Má lấy mu bàn tay quệt mũi, như con nít.

– Má xin lỗi. – Má nói. Giọng khác hẳn. – Má không định mắng con. Má soạn trong đầu cả trăm câu, câu nào cũng không phải câu mắng. Rồi má ngồi xuống trước cái máy, câu đầu tiên ra miệng lại là câu mắng.

Má cười. Cái cười méo, nước mắt còn trên má.

Đót thấy một cái gì đó thắt lại ở cổ họng mình. Má cười giống ngoại. Khoé miệng bên trái nhếch lên trước bên phải. Ngoại cười y vậy.

– Ngoại đi có đau không con? – Má hỏi. Câu hỏi rơi vào khoảng không, vì má không nghe được câu trả lời, vì câu trả lời của Đót phải đợi hai mươi ba ngày nữa mới qua tới má. Má biết vậy. Má vẫn hỏi. Má ngừng một lúc như đang chờ, rồi gật đầu, như Đót đã trả lời rồi. – Má không về được. Má biết tin ngoại bệnh từ hồi Tết mà má không về được. Không có tàu. Có tàu má cũng không bỏ làng được. Má xin lỗi con. Má xin lỗi ngoại.

Má nói tiếp, nhanh hơn, như sợ hết giờ. Má hỏi Đót ăn có đủ không, ngủ ở đâu, có lạnh không. Má dặn Đót nghe lời cô Tuyền, má đã đọc danh sách tổ lái, má biết cô Tuyền là bác sĩ. Má dặn Đót đừng chui vô chỗ nào nữa. Má dặn Đót tập thể dục, vì trên tàu ở lâu xương yếu. Má nói Cồn Xanh mùa này khô, gió thổi bụi đỏ, ruộng nứt nẻ. Má nói làng đang chờ tàu như chờ mưa. Má nói, giọng nhỏ lại: "Má cũng chờ."

Rồi má nghiêng người, lấy một thứ gì đó trên kệ sau lưng, đưa lên màn hình.

Là một cái ống tre.

Đót đứng bật dậy khỏi ghế.

Cái ống tre trong tay má giống y cái ống của ngoại. Cùng màu mật ong. Cùng cái nút lõi bắp, nhưng không có sáp. Chỉ có một chỗ khác: thân ống trơn láng. Không có một khấc nào.

– Đót. – Má nói, cầm cái ống trước ngực. – Con nhớ cái này không? Ngoại đưa má trước khi má đi. Ống của ngoại có một cặp. Ngoại giữ một cái. Ngoại đưa má một cái, mà ngoại không cho má đem hạt theo, vì Quỹ không cho. Ngoại nói: "Khi nào có lúa thì mới khắc." Má giữ nó sáu năm. Nó vẫn trơn.

Má đặt cái ống xuống, đặt nhẹ, ngay ngắn, trên mặt bàn trước màn hình.

– Đót, nghe má nói. Chuyện này quan trọng. – Giọng má đổi lần nữa. Không còn khóc, không còn mắng. Là cái giọng má viết báo cáo. – Con có đem theo cái ống tre của ngoại không? Ngoại có viết cho má là ngoại muốn gửi. Nếu con có đem theo, con đưa cho cô Dung, cô Bế Thị Dung, người giữ kho giống trên tàu. Con nói với cô Dung là má xin cô giữ giùm má. Giữ riêng ra. Đừng để ai…

Màn hình đứng hình. Má đứng sững với cái miệng hé mở giữa chữ, tay giơ lên nửa chừng.

Rồi tắt.

– Dạ. – Đụn nói. – Gói tin bị cắt ở phút thứ tư, giây thứ mười hai. Năm giờ hai mươi chiều, con nước đã ròng trước khi gói tin qua hết. Phần còn lại đang nằm ở phao chuyển tiếp bên kia Cửa Ngàn.

– Chừng nào qua? – Giọng cô Dung. Đót quay lại. Cô Dung đứng sau lưng cô Tuyền, mặt trắng bệch.

– Dạ, con nước sau. Ngày mười ba tháng Chín. Hai mươi ba ngày nữa.

Không ai nói gì.

Đót đứng nhìn màn hình đen. Nó thấy trong mặt kính đen bóng của mình, và bóng mấy người lớn sau lưng. Nó không khóc. Nó định khóc, mà nó không khóc được. Cái gì đó đầy quá trong ngực, đầy tới nỗi không còn chỗ cho nước mắt chảy ra.

– Chú Đụn. – Nó nói. – Chú mở lại cho con coi.

– Dạ.

Đụn mở lại. Từ đầu. "Thạch Ngọc Đót. Con có biết con vừa làm cái gì không?"

Lần này Đót ngồi xuống. Nó coi hết bốn phút mười hai giây. Rồi nó nói "chú mở lại", và Đụn mở lại. Lần thứ ba, cô Xuyến lặng lẽ đi ra. Lần thứ tư, anh Mẫn đặt một ly sữa mới cạnh tay nó. Lần thứ năm, chú Toản ngồi xuống ghế bên cạnh nó, không nói gì, chỉ ngồi.

Tới lần thứ sáu, Đót đưa tay chạm lên màn hình, chỗ khuôn mặt má.

– Má con ốm quá. – Nó nói.

– Ừ. – Cô Tuyền nói. – Má con làm việc nhiều.

– Mà má con cười giống ngoại.

Cô Dung không ở lại cho lần thứ bảy.

Cô ngồi một mình trong phòng thí nghiệm nhỏ cạnh khoang hạt giống trên trục, nơi không ai lên trừ cô. Cô buộc dây an toàn vào ghế để khỏi trôi. Cô mở bảng, gọi Đụn.

– Đụn. Mở cho tôi tất cả báo cáo nông nghiệp từ làng Bến Mới gửi Quỹ, từ năm 2087 tới giờ. Phần của nhóm giống.

– Dạ. Có mười một báo cáo.

Cô đọc. Cô đọc chậm, từng dòng, như đọc một bài báo khoa học của người khác mà cô phải phản biện. Báo cáo đầu tiên năm 2087, ngắn, hoang mang: một thứ bệnh lạ trên lá lúa TL-9, đốm xám như tro bếp, lan từ chóp xuống. Báo cáo thứ ba, thứ tư: số liệu, ảnh, bảng. Bệnh lan nhanh trên mọi ruộng TL-9. Quỹ trả lời: có thể là nấm bản địa của Cồn Xanh, đang lai tạo giống kháng.

Báo cáo thứ sáu, tháng Tư năm 2088, có một đoạn mà cô đọc ba lần.

"Nhóm giống ghi nhận: bệnh tro xuất hiện đồng thời trên cả bốn khu ruộng cách nhau tới mười hai cây số, trong cùng một tuần, trong khi đất các khu ruộng chưa từng có dấu hiệu. Một loài nấm bản địa lan từ đất khó cho ra mô hình này. Nhóm giống đề nghị Quỹ xem xét khả năng nguồn bệnh nằm sẵn trong hạt giống mang theo từ nhà, bộc phát do điều kiện ánh sáng của sao Ông Lửa. Đề nghị Quỹ kiểm tra lại các lô hạt TL-9 gốc còn lưu ở kho Vân Khẩu."

Dưới đó, câu trả lời của Quỹ, một dòng, ký tên Nhan Bá Thịnh: "Đã xem xét. Chưa đủ cơ sở. Các lô TL-9 gốc đều đạt chuẩn kiểm dịch."

Báo cáo thứ chín, tháng Mười năm 2088. Đề nghị lần thứ hai, dài hơn, thêm số liệu. Thêm một đoạn cuối: "Nếu giả thuyết đúng, mọi dòng lúa lai từ TL-9 đều có thể mang cùng nguồn bệnh, và mang cùng điểm yếu trước nó. Nhóm giống đề nghị Quỹ gửi kèm chuyến Bồ Hai một số giống lúa cổ không có gốc TL, để đối chứng. Nhóm giống có thể chỉ định nguồn."

Câu trả lời: "Giống TL-14 đã được kiểm chứng kháng bệnh. Không cần đối chứng. Quỹ không vận chuyển giống không đăng ký."

Báo cáo thứ mười một, tháng Sáu năm nay. Cô đã nghe Đụn đọc hôm ngày thứ sáu. "Đề nghị đã gửi lần thứ ba."

Cô Dung tắt bảng.

Cô ngồi trong phòng thí nghiệm, buộc vào ghế, nhìn vách thép trước mặt. Bên kia vách là khoang A, là khoang B, là khoang C, những dãy ngăn lạnh xếp tầng, gần năm tấn hạt TL-14 mà cô đã dành mười một năm đời mình để làm ra. Ngay cả trong không trọng lực, cô thấy người mình nặng.

"Nhóm giống có thể chỉ định nguồn."

Má con bé muốn cái ống tre. Không phải làm kỷ vật. Làm đối chứng.

Cô lắc đầu. Cô nói thành tiếng, với không ai cả:

– TL-14 đã thử kháng. Ba trăm lần. Ba trăm lần, sạch.

Ba trăm lần, dưới đèn phòng thí nghiệm ở Vân Khẩu. Dưới ánh sáng của mặt trời nhà.

Cô tháo dây an toàn, đẩy người ra cửa.

Tối đó, Đót tìm thấy ông Khiêm trong vườn ươm, ngồi bệt dưới sàn cạnh thùng số Bảy, lưng tựa vào thành thùng, đúng chỗ nó đã ngồi đếm khấc cái đêm đầu tiên. Ông không tưới cây. Bình tưới đặt bên cạnh, đầy nước.

Lúc nãy, ông đứng ở cửa bếp suốt bốn phút mười hai giây đầu tiên. Đót có thấy. Rồi ông đi ra trước khi Đụn mở lại lần thứ hai.

Đót ngồi xuống cạnh ông. Hai ông cháu im một lúc.

– Ông coi má con rồi hả ông.

– Ừ.

– Má con ốm quá.

– Ừ.

Ông Khiêm nhìn mấy cây mít con trong thùng số Bảy, lá vẫn còn cháy chóp sau trận bão. Ông hỏi, giọng rất thấp, như sợ ai nghe:

– Má cháu… giống ngoại không?

Đót nghĩ một lúc. Nó muốn trả lời cho đúng.

– Má con cao hơn ngoại. Má con nói nhanh hơn ngoại. Mà má con cười giống ngoại. – Nó nói. – Cái miệng bên này nhếch lên trước.

Nó chỉ lên khoé miệng trái của mình.

Ông Khiêm nhìn ngón tay nó. Rồi ông quay mặt đi, nhìn vào vách, và Đót thấy vai ông run, như vai má lúc chiều trên màn hình. Nó không hiểu vì sao. Nó chỉ biết ngồi yên cạnh ông, và đặt bàn tay nhỏ của mình lên cái bình tưới, cho ông biết nó còn ở đó.

Đêm đó, lúc tắt đèn, Đót hỏi:

– Chú Đụn. Con nước sau còn bao nhiêu ngày?

– Dạ, hai mươi hai ngày, mười ba giờ.

Đót đếm khấc. Rồi nó đếm ngày. Rồi nó đếm khấc lại. Nó nghĩ tới cái ống tre trơn láng trên bàn của má, và cái câu má nói dở: "Đừng để ai…"

Đừng để ai làm gì, má ơi?

— Hết chương 14 —