Phần cơm của đứa nhỏ

Chương 24: Phần cơm của đứa nhỏ

Đường huyết của con bé là ba phẩy một. Bác sĩ Hứa Minh Tuyền nhìn con số trên cái máy đo cầm tay, rồi nhìn con bé nằm trên giường khám, rồi nhìn lại con số, như người đọc lại một bức thư mà mình mong là đọc nhầm.

– Con ăn trưa chưa?

– Dạ rồi.

– Ăn hết không?

Con bé nhìn lên trần.

– Dạ.

Tuyền đã làm bác sĩ chín năm. Hai năm trong số đó là ở nhà tạm trú Cảng Mới, nơi con nít nói "dạ" theo cái cách con bé vừa nói. Cô không hỏi lại. Cô pha một ly nước đường, đưa cho nó, ngồi xuống cái ghế cạnh giường, đợi nó uống hết, đợi màu hồng về lại trên môi nó. Rồi cô nói, bằng cái giọng cô dùng với người lớn:

– Đót. Cô cân con mỗi tuần. Mười bốn tuần đầu con lên đều, tuần nào cũng lên. Hai tuần nay con đứng cân. Tuần này con xuống bốn lạng. Con chạy bộ đủ giờ, con không bệnh, không sốt, không tiêu chảy. Cô hỏi một lần thôi. Con ăn bao nhiêu?

Con bé nhìn cái ly rỗng trong tay.

– Năm phần mười. – Nó nói.

Tuyền nhắm mắt lại một giây.

– Từ hôm nào?

– Từ hôm chú Mẫn nói chờ thì đói. – Con bé nói. – Con nghe ở chân thang.

Ngày một trăm lẻ ba. Mười tám ngày.

Cô Tuyền không la. Cô đứng dậy, gọi anh Mẫn xuống phòng y tế, rồi cô đi ra cái hốc ngủ cạnh bếp. Cô vén tấm rèm cách nhiệt. Cái hốc gọn gàng, nệm hơi kéo phẳng, cái lồng đèn ngôi sao treo ở góc, chấm đèn đỏ nằm trên gối. Cô nhấc tấm nệm lên.

Bên dưới là một cái túi giấy lọc, gấp miệng cẩn thận, giống cái túi cô Dung đựng cốm hôm Trung thu. Trong túi có mười một thanh lương khô còn nguyên vỏ. Bốn thanh vị đậu xanh, bảy thanh vị mè. Và hai cục cơm khô, nắm lại bằng tay, gói giấy lọc riêng, đã cứng như đá.

Cô Tuyền ngồi bệt xuống sàn trước cái hốc, cái túi trên đùi. Cô ngồi như vậy một lúc. Rồi cô đứng dậy, đem cái túi vào bếp, đặt lên bàn.

Tới bữa tối, cả tàu nhìn cái túi đó.

Anh Mẫn là người nói trước. Anh không ngồi. Anh đứng ở đầu bàn, bàn tay phải quấn băng gác lên ngực như người ta ôm một con mèo bị thương.

– Tao dạy nó. – Anh nói. Anh không nói với ai, anh nói với cái túi. – Tao ngồi dạy nó tính phần dự phòng. Tao dạy nó trừ phần nó ra. Nó tính ra hai mươi mốt, tao khoanh tròn cho nó coi, tao nói giỏi. Thằng Bin nhà tao tám tuổi chưa làm được. Tao nói vậy đó.

– Anh Mẫn. – Cô Tuyền nói.

– Nó tính ra là nếu nó ăn năm phần mười thì cái số khoanh tròn lên lại. Đúng không nhóc? Nó lên lại mấy?

Con bé ngồi ở góc bàn, cạnh cô Tuyền. Nó không nhìn ai.

– Lên một phần trăm rưỡi. – Nó nói. – Nếu con ăn năm phần mười tới Cồn Xanh.

Anh Mẫn đập bàn tay trái xuống bàn. Không mạnh. Nhưng cái ly trà nhảy lên một chút.

– Một phần trăm rưỡi! Mày còi xương, mày té trên máy chạy, mày suýt đập đầu vô thanh sắt, đổi lấy một phần trăm rưỡi!

– Mẫn. – Cô Xuyến nói.

– Em xin lỗi chị. – Anh Mẫn nói, rồi ngồi phịch xuống ghế, lấy tay trái che mặt. – Em không chửi nó. Em chửi em.

Không ai nói gì. Toản nhìn cái túi giấy lọc. Cô Dung nhìn con bé. Ông Khiêm ngồi ở đầu bàn bên kia, xa nhất, như mọi bữa. Ông nhìn con bé, rồi nhìn tô cơm của mình, phần cơm tám phần mười ông vừa được múc. Ông đứng dậy, cầm tô cơm, đi vòng qua bàn, đặt nó xuống trước mặt con bé.

– Ăn đi.

– Ông ăn đi ông.

– Ông già rồi. Già ăn ít. – Ông nói. – Ăn đi.

– Anh Khiêm, anh ho ra máu mấy bữa nay. – Cô Tuyền nói. – Anh ngồi xuống, ăn phần của anh. Con bé ăn phần của con bé. Không ai nhường ai cái gì trên cái bàn này nữa.

Ông Khiêm đứng đó. Cô Tuyền nhìn ông. Đó là lần đầu tiên cô nói với ông bằng cái giọng đó, cái giọng của bác sĩ với bệnh nhân, không phải của tổ viên với thuyền trưởng cũ. Ông cầm tô cơm lên, đi về chỗ, ngồi xuống, ăn.

– Đót. – Cô Xuyến nói. – Con có hiểu vì sao làm vậy là sai không?

Con bé ngẩng lên. Lần đầu tiên trong bữa, nó nhìn thẳng một người.

– Con hiểu. – Nó nói. – Mà con hổng biết làm sao cho đúng. Con lên tàu, cái số nó xuống. Cái số mà hết thì người ta phải ăn lương khô của làng má. Con ăn đủ thì cái số xuống nữa. Con ăn ít thì cô Tuyền la. Vậy con làm sao?

Cô Xuyến không trả lời được. Tuyền thấy cô Xuyến mở miệng, rồi ngậm lại.

– Con ăn đủ. – Tuyền nói. – Vì cô là bác sĩ, và cô nói vậy. Cái số đó không phải của con. Con không phải trả nó. Con không mượn ai cái gì hết.

– Mà con lên tàu…

– Con lên tàu vì một người lớn bế con vào thùng. – Tuyền nói. Cô không nhìn ông Khiêm. Cô không cần nhìn. – Người lớn làm, người lớn trả. Con là con nít. Con nít thì ăn.

Con bé nhìn cô. Rồi nhìn tô cơm. Rồi nó cầm muỗng lên.

Tuyền ngồi với nó tới khi nó ăn hết. Cô sẽ ngồi với nó mọi bữa, cho tới Cồn Xanh, cô đã quyết định vậy từ lúc nhấc tấm nệm lên.

Tối đó, lúc đắp chăn cho nó trong cái hốc, Tuyền kể nó nghe một chuyện cô chưa kể ai trên tàu. Ở nhà tạm trú Cảng Mới, có một thằng nhỏ bảy tuổi giấu bánh mì dưới gối. Không phải để ăn đêm. Nó để dành, tới khi bánh mốc xanh thì lén vứt đi, rồi giấu ổ khác. Cô hỏi nó vì sao. Nó nói: con ăn ít thì người ta đỡ tốn, đỡ tốn thì người ta giữ con lại.

– Rồi người ta có giữ bạn đó hông cô? – Đót hỏi.

– Có. – Tuyền nói. – Mà nó vẫn giấu bánh tới năm mười hai tuổi.

Con bé nằm im một lúc lâu.

– Con hổng có sợ người ta hổng giữ con. – Nó nói.

– Cô biết. – Tuyền nói, và kéo chăn lên tới cằm nó. – Cô chỉ kể vậy thôi.

Mười một thanh lương khô, cô Xuyến cho trả vào kho, ghi sổ. Anh Mẫn khoanh tròn lại một con số trên bảng tính, rồi gạch nó, rồi viết một con số khác. Hai cục cơm khô thì không ai biết làm gì. Cuối cùng anh Mẫn lấy, bỏ vào túi áo ngực, chỗ anh vẫn để con cào cào xanh, cài nút lại.

Chín giờ tối, cả tổ ngồi nghe gói tin từ Cồn Xanh lọt qua lúc nước lên trưa nay.

Không phải giọng Mai Hiên. Là giọng một ông đàn ông lớn tuổi, chậm, trầm, có cái âm hơi đặc của người miệt sông.

– Tổ lái tàu Bồ Hai. Tôi là Lư Khắc Trung, trưởng làng Bến Mới. Làng đã nhận tin của tổ lái con nước trước. Tin về hạt giống, về cái ống tre, về kết quả của chị Dung. Làng cảm ơn. – Ông ngừng. Có tiếng gió thổi phần phật qua cái máy, như gió qua mái lá. – Tôi báo tổ lái một chuyện. Kỹ sư Mai Hiên ngã bệnh. Ngất ngoài ruộng thử ngày mười tám tháng Mười, sốt ba ngày. Chị Tuyền đọc tin này thì biết, tôi không phải bác sĩ, nhưng ông y sĩ làng nói là kiệt sức, thiếu ăn. Làng bắt cô nghỉ. Cô nghỉ được hai ngày, ngày thứ ba thì lại ra ruộng.

Toản nhìn con bé. Tuyền nhìn con bé. Con bé ngồi im, hai tay nắm chặt mép bàn.

– Cô nhờ tôi chuyển thêm mấy câu. Cô nói không nổi lâu. Đây.

Tiếng sột soạt. Rồi một giọng khác, giọng của Mai Hiên. Nhưng không phải cái giọng nhanh, khàn, quen nói với trăm người ngoài ruộng trong thư trước. Nó nhỏ, chậm, thở giữa chừng mỗi câu.

– Chị Dung. Em đã đọc kết quả lô ba. Cảm ơn chị đã cắt nó. Em biết chị cắt nó khó cỡ nào. – Một hơi thở. – Cái ống tre thì em biết rồi. Đốt rồi thì thôi chị. Mình còn cái đầu. Cái đầu của chị với cái đầu của em, còn là còn.

Cô Dung đưa tay lên che miệng. Tuyền thấy ngón tay cô run.

– Đót. – Giọng Mai Hiên nói tiếp, và Tuyền thấy nó đổi đi, ấm lại, dù vẫn yếu. – Má không sao. Má mệt chút xíu. Đót ăn cho đủ nghe con. Đừng nhường ai. Trên tàu người ta tính từng ký, mà con thì người ta tính đủ rồi. Ăn cho má.

Hết.

Không ai nói gì rất lâu.

Rồi con bé đứng dậy. Nó đi ra cái quầy bếp, lấy cái nồi cơm, cạy lớp cơm cháy dưới đáy, bẻ một miếng to bằng bàn tay. Nó đem lại bàn, ngồi xuống, ăn. Rôm rốp. Từng miếng một, chậm, nhai kỹ, như cái đêm đầu tiên trên sàn vườn ươm.

Toản bật cười, một tiếng, rồi chùi mắt. Anh Mẫn cũng cười. Cô Tuyền đặt tay lên lưng con bé, xoa một vòng, rồi để yên đó.

Bốn ngày sau, ngày một trăm hai mươi lăm, tàu Bồ Hai đã hãm xong, nằm yên so với Cửa Ngàn, cách miệng cửa chừng bốn vạn cây số, như cái ghe nằm nghiêng trên bùn chờ nước. Không có gì để lái. Không có gì để đốt. Chỉ có chờ.

Trưa hôm đó, có tin của Ban điều hành. Cô Xuyến đọc ở bếp.

"Ban điều hành đã nhận báo cáo về việc lỡ con nước ngày hai mươi chín tháng Mười. Ban ghi nhận quyết định của quyền thuyền trưởng là phù hợp với an toàn của tàu. Về kế hoạch gieo trồng tại Cồn Xanh: kết quả kiểm tra các mẫu lưu đối ứng tại kho Vân Khẩu dự kiến có sau sáu mươi ngày, tức sau khi tàu đã tới nơi. Do làng Bến Mới không thể chờ thêm một vụ, Ban chỉ thị: khi tới Cồn Xanh, gieo ngay toàn bộ hạt giống TL-14 ở các khoang sạch. Gieo trên toàn bộ diện tích ruộng bãi bồi sông Mạ, đúng đầu mùa mưa. Kỹ sư Bế Thị Dung chịu trách nhiệm kỹ thuật. Đề nghị quyền thuyền trưởng xác nhận đã nhận chỉ thị."

Cô Xuyến đọc xong, không gấp bảng lại.

Cô Dung đứng dậy. Cái ghế của cô cào lên sàn một tiếng dài.

– Toàn bộ diện tích. – Cô nói. – Họ muốn tôi gieo năm tấn hạt mà tôi đã cắt ra thấy nấm trong phôi, lên toàn bộ ruộng của một cái làng đã mất hai vụ vì chính cái nấm đó.

– Chị Dung… – Cô Xuyến nói.

– Em xác nhận đi. – Cô Dung nói. – Em xác nhận đã nhận. Nhận thì đúng là mình đã nhận.

Cô đi ra. Không lên trục. Cô đi xuống vườn ươm. Tuyền nhìn theo cô, và lần đầu tiên cô để ý: mấy hôm nay, cô Dung xuống vườn ươm nhiều hơn lên trục. Cô Dung, người sợ nhiễm bẩn hơn sợ chết, người từng khoá vườn ươm cả một buổi để khử trùng, bây giờ đi xuống đó như đi về nhà.

— Hết chương 24 —