Ba sôi hai lạnh

Chương 31: Ba sôi hai lạnh

– Giữ ở trụ sở xã? – Bà Rỡ nói. – Giữ cái gì? Giữ ông Gù? Ông Gù là của công ty hồi nào?

Chị Mến cầm cái nón lá trên tay, đứng giữa sân, không lùi một bước.

– Dạ, bác, đây mới là đơn của công ty thôi. – Chị nói. – Công ty xin, chứ xã chưa cho. Ngày hai mươi sáu hai bên ngồi lại, xã nghe hết, rồi mới tính.

– Tính cái gì mà tính. – Bà Rỡ nói. – Cái máy này giữ cống Mỏ Cò từ hồi mày chưa đẻ. Mày hỏi má mày coi.

– Dạ, má con có kể. – Chị Mến nói, giọng không đổi. – Má con nói hồi xưa có một ông máy giữ cống, con nít trong làng hay ra ngồi chơi. Mà bác ơi, chuyện hồi xưa thì không ghi trong giấy. Còn giấy của công ty thì ghi máy này là của công ty, từ năm hai trăm tám mươi mốt.

Bà Rỡ đứng im. Chị Mến cúi chào bà, chào Trượng, nhìn con bé một cái, rồi dắt xe ra cổng. Ra tới cổng, chị quay đầu lại.

– Bác Rỡ. – Chị nói. – Ngày hai sáu bác tới nghe. Bác nói được thì bác nói.

Chị đi. Bà Rỡ đứng giữa sân một lúc lâu, cái chổi rơm cầm ngược trong tay. Rồi bà quay vào.

– Con nhỏ. – Bà gọi. – Lấy cái hộp thóc ra đây.

Nhặt chạy vào. Bà Rỡ ngồi xuống cái chõng tre, nhìn cái hộp vỏ bình khí hàn.

– Mười bốn năm nằm trong tủ lạnh. – Bà nói. – Không biết còn sống không. Không biết nảy được không. Ngâm thử. Mười hạt.

– Mười hạt hả bà?

– Mười. Nảy thì gieo cả. Không nảy thì mất mười hạt, còn hai trăm lẻ bốn hạt mà khóc.

Nhặt mở hộp. Nó đếm ra mười hạt, đặt lên lòng bàn tay. Mười hạt nằm đó, nhỏ, dài, đầu hạt có vệt nâu như cánh chim sẻ xếp lại. Nó nhìn chúng lâu. Rồi nó đặt chúng vào cái chén sành bà Rỡ đưa.

Bà Rỡ bưng ấm nước sôi từ bếp ra. Rồi bà đứng đó, cầm cái ấm, nhìn ra hiên.

– Ông Gù. – Bà gọi.

Ông Gù đứng dậy từ gốc mít. Ông đi tới. Bà Rỡ đưa cái ấm cho ông. Không nói gì.

Ông Gù cầm cái ấm bằng tay phải, cái tay kìm. Ông nhìn cái chén sành. Ông nhìn cái lu nước mưa ở góc hiên. Rồi ông đưa tay trái mềm vào lu, múc ra một gáo nước lạnh. Ông rót nước sôi vào cái chén không bên cạnh. Một. Hai. Ba. Ông rót nước lạnh vào. Một. Hai. Ông đặt ngón tay mềm vào nước, để yên một giây, như người ta thử nước tắm cho con nít.

– Được. – Ông nói. Rồi ông đổ chén nước ấm lên mười hạt thóc.

Bà Rỡ đứng nhìn. Cái mặt nhăn nheo của bà không có gì. Mà tay bà nắm chặt lấy vạt áo bà ba.

– Năm hai trăm bảy mươi chín. – Bà nói nhỏ, không với ai. – Cũng cái chén này. Cũng đứng chỗ này. Con Ươm sáu tuổi đứng nhón chân coi.

Lúc đó người trong xóm đã bắt đầu tới.

Không ai rủ. Chuyện con máy giữ cống hồi xưa về làng, đóng được cống Mỏ Cò bằng tay trong khi ba thằng thanh niên quay muốn gãy lưng, đã chạy khắp xóm Bờ Đê từ sáng hôm qua, nhanh hơn nước lên. Bà Hai Sen tới trước, kéo theo thằng Lộc. Rồi mấy bà hàng xóm, tay còn cầm rổ rau. Rồi mấy ông già đi ngang qua đường đê, dừng lại, đứng ở cổng ngó vào. Rồi con nít. Con nít đông nhất. Tụi nó đứng thành một hàng sát hàng dâm bụt, mắt tròn xoe, đứa nhỏ nhất thò tay ra định sờ cái chân sắt của ông Gù rồi rụt lại.

– Ông máy biết ngâm thóc hả bà? – Một đứa hỏi.

– Biết. – Bà Rỡ nói. – Hồi bà ngoại tụi bây còn con gái, cả làng đem thóc giống ra cái cống cho nó ngâm.

Một ông già đứng ở cổng, chống gậy, nheo mắt nhìn ông Gù rất lâu. Rồi ông nói, giọng run run:

– Ông Gù hả. Thiệt là ông Gù hả.

Ông Gù quay đầu lại nhìn ông già.

– Gù không nhớ. – Ông nói.

– Không nhớ thì thôi. – Ông già nói, rồi ông cười, cái cười rụng hết răng. – Tôi nhớ. Hồi tôi mười hai tuổi tôi té xuống kênh, ông vớt lên.

Bà Rỡ ngồi xuống bậc hiên. Nhặt ngồi xuống cạnh bà. Mười hạt thóc nằm dưới đáy cái chén sành, chìm trong nước ấm, im lìm.

– Bà ơi. – Nhặt nói nhỏ. – Cái năm mất giống. Năm má bỏ đi. Sao nước mặn vô được hả bà? Có cái cống mà.

Bà Rỡ không trả lời ngay. Bà nhìn ra cái cống Mỏ Cò, khối bê tông xám đứng chắn ngang con kênh.

– Từ ngày người ta chở ông Gù đi, – bà nói, – xã gắn cho cái cống một cái máy điện. Bấm nút là đóng. Mười mấy năm chạy được. Năm hai trăm chín mươi bảy, đêm nước lớn nhất năm, mưa bão, cúp điện. Máy điện không chạy. Mấy ông thanh niên ra quay tay. Quay không được. Kẹt. Không ai biết sao kẹt. Tới sáng thì nước mặn vô hết đồng.

Bà quay lại nhìn cái máy gù lưng đang đứng cạnh chén thóc, tay mềm còn nhỏ nước.

– Cái chốt. – Bà nói. – Cái chốt nhỏ ở hông hộp bánh răng. Hồi xưa chỉ có ông Gù biết nó nằm đó. Ông Gù đi rồi, không ai biết.

Nhặt im.

– Con Ươm đứng trên mặt cống cả đêm đó. – Bà Rỡ nói. – Sáng ra nó về, ướt như chuột lột, đứng giữa sân này. Nó nói với tao: không có ông Gù thì cống hư. Ba tháng sau nó đi.

Mười giờ, Trượng với ông Ba Rạng lại khiêng ông Gù lên thùng xe ba gác đi Ngã Ba Sương sạc pin, như hôm qua. Nhặt đứng ở cổng nhìn theo, cái chén sành mười hạt thóc trong tay.

Buổi chiều, bà Rỡ dạy nó nhóm bếp rơm. Nhóm bếp rơm khó hơn nó tưởng. Rơm cuộn chặt quá thì không cháy, lỏng quá thì cháy bùng lên rồi tắt, khói xộc vào mắt cay xè. Bà Rỡ ngồi trên cái ghế đẩu thấp, coi nó làm, không giúp, như ông Gù không giúp nó vặn nắp hộp thóc.

– Thằng đó. – Bà nói, lúc ngọn lửa thứ ba của nó chịu bắt. – Mày gọi nó bằng gì?

– Dạ, chú.

– Chú. – Bà Rỡ lặp lại, rồi khịt mũi một cái. – Nó ngồi ở góc nhà tao hai ngày nay như con chó lạc. Ăn cơm thì ngồi mép chõng. Ngủ thì nằm cái ghế bố ngoài hiên. Tao hỏi gì nó cũng dạ. Tao la gì nó cũng dạ.

Nhặt đẩy thêm một cuộn rơm vào bếp.

– Chú tìm con mười một năm. – Nó nói. – Chú đếm gần hai nghìn cái nôi.

– Tao biết. Mày kể rồi.

– Con không biết gọi chú bằng gì khác.

Bà Rỡ nhìn ngọn lửa một lúc lâu.

– Con Ươm hồi nhỏ gọi ông Gù là ông. – Bà nói. – Không ai dạy nó. Nó tự gọi. Một bữa nó đứng trên mặt cống, chỉ cái máy, nói với tao: má ơi, ông. Vậy thôi. Cái tên tự tới. Mày đừng có ép nó.

Tối hôm đó, bà Rỡ vớt mười hạt thóc ra khỏi chén, gói vào một cái khăn vải ướt, đặt vào cái rổ tre, để ở góc bếp, chỗ hơi ấm của tro bếp còn lan tới.

– Ủ. – Bà nói. – Mai sáng coi.

Tám giờ tối, ông Gù về, đầy pin. Trượng chưa kịp rửa mặt thì thằng Lộc đã khiêng tới cái máy bơm nước của tổ hợp tác trong xóm. Cái máy bơm chạy dầu, có gắn kèm một cái máy phát điện nhỏ, mua từ hồi nào không ai nhớ, hư từ hồi nào cũng không ai nhớ. Thằng Lộc nói hư cái bộ đề, hư cái bơm dầu, ai coi cũng lắc đầu, xã nói chờ tiền mua cái mới. Nó nói nghe nói chú làm kỹ sư máy trên trời, chú coi giùm.

Trượng ngồi xuống dưới gốc mít, trải một tấm bao tải ra đất, treo cái đèn dầu lên cành, tháo từng con ốc.

Anh làm chậm. Anh làm như anh làm trong buồng máy tàu khách Nhạn Trắng mười một năm trước, như anh cúi đầu trên cái khớp chuyển ở trạm của chị Phên: không nói, chỉ có tay. Mấy ông thanh niên trong xóm đứng xem. Lúc đầu đứng xa, khoanh tay. Rồi đứng gần. Rồi có một ông ngồi xuống đưa giùm cái cờ lê. Rồi một ông khác chạy về nhà lấy cái mỏ hàn. Gần mười giờ, cái máy bơm nổ.

Tiếng nổ phành phạch vang khắp xóm. Khói xanh phụt ra. Đèn trên cái máy phát nhỏ bật sáng, soi vàng cả gốc mít. Mấy ông thanh niên la lên. Bà Hai Sen vỗ tay. Thằng Lộc đứng nhìn cái máy như nhìn ma.

Bà Rỡ đứng ở hiên nhìn ra. Bà không vỗ tay. Bà chỉ nhìn Trượng, nhìn lâu, rồi nói, đủ cho mỗi Nhặt nghe:

– Thằng đó có cái tay.

Rồi bà đi vào nhà.

Trượng vừa tắt máy thì cái loa phát thanh của xã, gắn trên cột điện đầu xóm, rè rè lên.

Nhặt chưa nghe cái loa đó nói bao giờ. Nó tưởng cái loa đó chỉ để trang trí. Mười giờ đêm, loa không nói chuyện thường. Giọng một người đàn ông vang lên, đọc chậm, rõ, như bác Lẫm đọc thông báo đóng trạm.

"Thông báo khẩn của ủy ban xã Cồn Gạo. Theo bản tin dự báo thời tiết của tỉnh Đồng Sương, đêm mai, hai mươi ba tháng Chạp, gió chướng sẽ mạnh lên cấp tám, giật cấp chín, thổi liên tục từ biển vào. Triều không lớn, nhưng gió thổi dồn nước biển vào cửa sông, dự kiến nước dâng cao hơn đỉnh triều thường ngày từ nửa thước tới bảy tấc. Đề nghị bà con các xóm ven đê gia cố bờ bao, chằng chống nhà cửa. Tổ giữ cống các xóm trực suốt đêm."

Loa tắt.

Bà Hai Sen ở bên kia hàng dâm bụt chửi một câu, kêu thằng Lộc. Thằng Lộc, còn đứng cạnh cái máy bơm, mặt tái đi.

– Bảy tấc. – Nó nói. – Bảy tấc thì nước đè lên cánh cống nặng gấp đôi hôm kia. Hôm kia ba đứa con quay không nổi.

Ông Gù ngồi dưới gốc mít, không quay đầu.

– Răng thứ mười bốn. – Ông nói.

Thằng Lộc nhìn ông.

– Răng gì?

– Bánh răng lớn trong hộp số. Răng thứ mười bốn tính từ cái chốt. – Ông Gù nói. – Hôm kia Gù quay, Gù nghe. Nó mẻ một nửa. Nước nhẹ thì còn ăn. Nước nặng thì nó trượt.

– Trượt thì sao?

– Trượt thì cánh cống không đóng được. – Ông Gù nói. – Nước vô.

Quạt không kêu.

— Hết chương 31 —