Dây cầu nguồn

Chương 26: Dây cầu nguồn

– Ca ngày kín. – Chị Phên nói. – Ca đêm tui không nhận ai, vì ca đêm tui ngủ. Mà đêm nay tui không ngủ.

Mười giờ đêm ngày mười một tháng Mười Một, cánh cửa sắt sơn vàng của trạm tháo pin khóa trái từ bên trong. Đèn trần bật hết. Chị Phên đã thay bộ đồ bảo hộ cam bằng một bộ khác, dày hơn, có tấm che ngực bằng chì, đeo thêm cái mặt nạ kính trễ xuống cằm. Trên bàn thép giữa phòng, ông Gù nằm ngửa, cái lưng gù kê lên một cái gối thép chị Phên lôi trong kho ra, nói là gối cho máy gù, mấy chục năm nay chưa ai xài.

– Ông anh trả tiền điện ca đêm. – Chị nói với Trượng. – Bác Lẫm ngồi coi cái đồng hồ giùm tui. Con nhỏ thì…

Chị nhìn Nhặt. Con bé ngồi trên cái ghế đẩu kê sát bàn thép, ngay chỗ tay trái ông Gù buông xuống. Nó đã nắm cái bàn tay mềm từ lúc ông nằm xuống.

– Con nhỏ thì cứ nắm đó. – Chị Phên nói. – Mà nghe tui kêu buông là buông liền, nghe chưa.

– Dạ.

Chị Phên kéo tới một cuộn dây điện to bằng cổ tay, vỏ cao su đen đã nứt nẻ chỗ gấp. Một đầu nối vào một cái hộp sắt trên vách, một đầu là cái phích cắm to như nắm đấm.

– Dây cầu nguồn. – Chị nói, giơ lên cho Nhặt coi, như cô giáo giơ đồ dùng dạy học. – Cái này cắm vô cổng sau lưng ổng. Điện của trạm chạy vô người ổng, chạy song song với cái pin. Tui tháo pin ra, ổng vẫn có điện. Lõi nhớ vẫn chạy. Ổng không quên gì. Tui lắp pin mới vô, khớp xong, tui rút dây. Hết. Bốn tiếng.

– Dây này cũ không cô? – Nhặt hỏi.

Chị Phên nhìn cái dây. Chị nhìn lâu hơn con bé muốn.

– Cũ. – Chị nói. – Máy đời mới không cần dây này, tháo pin là tắt luôn, bật lại vẫn nhớ. Chỉ máy đời cũ mới cần. Mà máy đời cũ thì cả năm tui gặp hai cái. Dây này mười mấy năm rồi. Hồi chiều tui đo, còn chạy.

Chị cắm phích vào cổng sạc sau lưng ông Gù. Cái hộp sắt trên vách kêu ù một tiếng, đèn xanh bật lên.

– Ổng nhận điện rồi. – Chị nói. – Ông Gù, ông nghe tui không?

– Nghe.

– Tui mở ngực ông nghe.

– Phải.

Chị Phên kéo cái mặt nạ kính lên, bật cái máy mở ốc. Mười hai con ốc quanh tấm vỏ ngực của ông Gù, con nào cũng gỉ, con nào cũng kêu ken két như cửa hầm mười bốn. Trượng đứng bên kia bàn, đưa đồ nghề cho chị. Anh làm kỹ sư máy mười mấy năm, chị không cần dặn anh đưa cái gì, anh đã đưa đúng cái đó. Bác Lẫm ngồi trên cái ghế sát vách, cặp kính nứt, mắt dán vào cái đồng hồ trên hộp điện, như ngày xưa bác dán mắt vào bảng giờ ca.

Tấm vỏ ngực mở ra.

Nhặt chưa bao giờ thấy bên trong ông Gù. Nó tưởng sẽ thấy dây điện rối như rễ bèo, như trong cái mũi tàu quặng ông cắt hôm trạm có lệnh đóng cửa. Không phải. Bên trong gọn, sạch, xếp từng lớp như cái tủ thuốc của bà Duyên. Ở chính giữa, sâu trong lồng ngực, có một khối hình trụ to bằng cái phích nước, bọc một lớp vỏ xám đục. Từ khối đó tỏa ra một hơi ấm, Nhặt thấy được trên mặt mình dù ngồi cách cả gang tay. Và từ một bên khối đó, một đường ống nhỏ bằng ngón tay út chạy ra, uốn vòng qua vai trái, chạy xuống cánh tay trái.

Đường ống má đi để bàn tay mềm lúc nào cũng ấm.

– Cái ống này của ai làm đây? – Chị Phên hỏi, mũi máy mở ốc dừng giữa chừng.

– Má con. – Nhặt nói.

Chị Phên nhìn đường ống, nhìn mối hàn ở hai đầu, gọn, nhỏ, đều như mũi khâu.

– Má mày hàn đẹp. – Chị nói. – Tui ráng không đụng nó.

Mười một giờ hai mươi, chị Phên với Trượng nhấc khối pin đồng vị ra khỏi ngực ông Gù bằng một cái cẩu nhỏ móc trên trần. Khối pin xoay chầm chậm trên dây cẩu, đi qua đầu Nhặt, đi về phía cái tủ chì mở sẵn ở góc phòng. Chị Phên hạ nó xuống, đóng nắp tủ, vặn khóa, rồi dán lên một tờ giấy niêm có in con dấu đỏ của nước Hòa Lục.

– Pin nộp. – Chị nói. – Mai người của nhà nước tới lấy.

Nhặt nhìn ông Gù. Ông vẫn nằm đó, hai đèn mắt vàng chanh, mắt mở. Bàn tay mềm trong tay nó vẫn còn ấm. Mà nó biết đó là cái ấm còn sót lại. Cái khối kia đi rồi, đường ống nhỏ của má không còn gì để dẫn. Cái giữ cho ông sống bây giờ là một sợi dây cao su đen nứt nẻ, từ cái hộp sắt trên vách.

– Ông có sao không ông?

– Không. – Ông Gù nói. – Nhẹ.

Quạt không kêu.

Chị Phên lôi ra một khối pin khác, hình hộp, màu xanh lá, nhỏ hơn khối kia một chút, có hai cái tay cầm.

– Pin hóa học. – Chị nói. – Bây giờ mới khó. Máy đời hai trăm sáu mươi thì cái khớp nối không vừa pin đời này. Tui phải làm một cái khớp chuyển. Một tiếng rưỡi.

Chị kéo cái mặt nạ kính xuống, bật mỏ hàn.

Mười hai giờ năm phút, cái hộp sắt trên vách kêu một tiếng "tách".

Không to. Giống tiếng hạt bắp rang nổ trên chảo. Giống y cái tiếng tách trên tàu Sẻ Đồng đêm ngày thứ hai mươi sáu, cái đêm có lỗ thủng bằng hạt thóc.

Rồi có mùi khét.

Đèn xanh trên hộp sắt tắt. Ở chỗ cái dây cao su đen nứt nẻ gấp khúc dưới chân bàn thép, một sợi khói mỏng như sợi chỉ bốc lên.

Nhặt quay phắt lại nhìn ông Gù.

Hai đèn mắt vàng chanh tắt.

Bàn tay mềm trong tay nó vẫn còn ấm. Ấm thêm một lúc nữa. Rồi nó thấy cái ấm ấy rút đi, từ đầu ngón tay trước, chậm, như nước rút khỏi cái chén.

– Chết cha. – Chị Phên nói. Lần này giọng chị không vui.

– Mười hai giờ năm phút. – Bác Lẫm đọc to, đứng bật dậy khỏi ghế. – Mất điện lúc mười hai giờ năm phút.

Không ai cần nói cái tiếp theo. Cả bốn người đều biết. Hai giờ năm phút. Tới hai giờ năm phút mà ông Gù chưa có điện lại thì lõi nhớ bắt đầu xóa. Cũ nhất trước.

Chị Phên quỳ xuống dưới gầm bàn, lật cái dây lên. Chỗ gấp khúc cháy đen, vỏ cao su chảy ra, lõi đồng bên trong đã chạm nhau.

– Không nối lại được. – Chị nói. – Cháy cả lõi. Mà cái hộp đổi điện cũng chết theo rồi.

– Ở cảng có dây khác không? – Trượng hỏi.

– Có. Trạm số Một. Bên kia vòng. Đi tàu điện nội cảng bốn mươi phút. Mà giờ này trạm số Một đóng cửa.

– Còn cái khớp?

Chị Phên đứng dậy, nhìn cái khớp chuyển đang làm dở trên bàn, nhìn khối pin xanh lá.

– Làm xong cái khớp thì cắm pin vô, ổng có điện. – Chị nói. – Còn chừng một tiếng. Nếu tui làm nhanh.

– Chị làm nhanh được bao nhiêu? – Trượng hỏi.

Chị Phên không trả lời. Chị chỉ kéo cái mặt nạ kính xuống, bật mỏ hàn.

Trượng không hỏi nữa. Anh cởi cái áo khoác xám, vắt lên ghế, xắn tay áo sơ mi, đứng sát bên chị. Anh cầm cái đèn soi. Anh cầm cái kìm. Anh đưa que hàn. Hai người cúi đầu trên cái khớp chuyển nhỏ bằng cái bao diêm, không nói chuyện, chỉ có tiếng mỏ hàn rít và tiếng chị Phên lâu lâu nói một chữ: "kẹp", "nghiêng", "nữa".

Bác Lẫm đứng cạnh hộp điện chết, nhìn cái đồng hồ trên tay mình, đọc to mỗi mười phút. Giọng bác đều, như đọc văn bản. Mười hai giờ ba mươi lăm. Mười hai giờ bốn mươi lăm. Một giờ.

Nhặt không buông tay ông Gù. Bàn tay mềm giờ lạnh rồi. Lạnh như hôm ở hàng chờ lò số Hai, khi nó trèo lên lưng ông mà ôm cổ ông. Nó áp bàn tay ấy lên má mình.

– Ông Gù. – Nó nói nhỏ. – Ông nghe con không?

Không ai trả lời. Cái máy nằm trên bàn thép, ngực mở toang, chỗ khối pin cũ để lại một cái hốc trống. Đường ống nhỏ của má chạy ngang qua cái hốc ấy như cái cầu khỉ bắc qua một con kênh cạn.

Một giờ ba mươi. Một giờ bốn mươi lăm.

Hai giờ.

– Hai giờ năm phút. – Bác Lẫm đọc. Giọng bác lần này không đều nữa.

Chị Phên không ngẩng lên. Trượng không ngẩng lên. Nhặt nhắm mắt lại. Nó không biết cái lõi nhớ xóa như thế nào. Xóa một lúc hết năm năm, hay xóa từng chút, từng ngày, từng giờ. Nó chỉ nghĩ, cũ nhất trước. Năm hai trăm chín mươi lăm. Năm đó nó chưa ra đời. Má chưa lên trạm. Không có gì của nó trong năm đó.

Hai giờ hai mươi. Năm hai trăm chín mươi sáu. Đêm vợ bác Lẫm mất. Nó liếc nhìn bác. Bác Lẫm đứng thẳng, mắt nhìn cái đồng hồ.

Hai giờ ba mươi. Năm hai trăm chín mươi bảy. Tháng Mười. Má lên trạm.

– Xong. – Chị Phên nói.

Chị tắt mỏ hàn. Chị và Trượng nhấc khối pin xanh lá đặt vào cái hốc trống trong ngực ông Gù, đẩy khớp chuyển vào. Không vừa. Chị Phên chửi một câu, lấy cái búa cao su gõ nhẹ hai cái. Vào.

Hai giờ bốn mươi lăm phút, hai đèn mắt của ông Gù bật lên.

Không phải vàng chanh ngay. Đầu tiên là trắng. Rồi vàng nhạt. Rồi vàng chanh. Tiếng ù rất trầm vang lên từ sâu trong ngực ông, như con mèo lớn đang gừ trong cổ. Rồi tiếng lách cách khẽ, cái tiếng như ai lần chuỗi hạt.

Ông Gù quay đầu. Ông thấy con bé ngồi trên ghế đẩu, áp bàn tay trái của ông lên má.

– Con. – Ông nói.

Nhặt òa khóc.

Phải mười phút sau nó mới hỏi được. Nó hỏi từng câu một, chậm, như ông Gù đếm ốc vít. Ông nhớ con không. Nhớ. Ông nhớ cái nôi không. Nhớ. Ông nhớ hầm mười bốn không. Nhớ. Ông nhớ bà Năm Lò không. Nhớ.

– Ông nhớ hồi má mới lên trạm không?

Ông Gù im. Tiếng lách cách trong ngực ông chạy, chạy, rồi chậm lại.

– Không. – Ông nói.

Quạt không kêu.

– Ông nhớ má từ hồi nào?

– Gù nhớ cô Ươm chà sơn lưng Gù, rồi ngồi im lâu. – Ông Gù nói. – Gù nhớ cô Ươm từ lúc cô đã gọi Gù là ông Gù. Trước đó thì không có gì.

Bác Lẫm ngồi xuống cái ghế sát vách, gỡ kính ra. Bác nhìn cái đồng hồ trên tay mình, tính bằng miệng, rất nhỏ. Hai giờ bốn mươi phút không điện. Quá hai giờ là bốn mươi phút. Bốn mươi phút, ba năm và mấy tháng.

– Từ hai trăm chín mươi lăm tới đầu năm hai trăm chín mươi tám. – Bác nói. – Không hơn.

Chị Phên đóng tấm vỏ ngực lại, vặn mười hai con ốc mới, sáng bóng, không con nào kêu. Rồi chị gọi Trượng phụ một tay, dìu ông Gù xuống khỏi bàn thép, đưa lên cái cân sàn.

Màn hình cân hiện số: một trăm bảy mươi.

– Hồi trước ổng nặng một trăm tám mươi hai. – Nhặt nói.

– Pin cũ ba mươi bốn ký kể cả vỏ chì. Pin mới hai mươi hai. – Chị Phên nói. Chị ngồi phịch xuống cái ghế, tháo găng tay, lau mồ hôi trán bằng tay áo. – Nghe tui dặn đây. Pin này đầy thì chạy chừng ba mươi giờ. Ổng ngồi yên thì lâu hơn chút, làm nặng thì mau cạn hơn nhiều. Cạn là tắt. Tắt quá hai giờ là xóa, như hồi nãy. Sạc đầy mất tám giờ.

– Sạc ở đâu cô? – Nhặt hỏi.

– Ở đây tui có bộ sạc. Mà ổng còn phải nằm lại đây ba chục ngày, kiểm xạ. Máy mang pin đồng vị lâu năm, luật bắt nằm đo xạ một tháng mới được xuống Đất. Trong một tháng đó tui sạc cho ổng. – Chị dừng lại, nhìn con bé. – Cái khó là ở dưới Đất.

– Dưới Đất sao cô?

– Pin này phải sạc bằng bộ sạc kiểu cũ, đời hai trăm sáu mươi. Bộ sạc bây giờ người ta làm khác, cắm vô là cháy. – Chị Phên nói. – Mấy chục năm nay, dưới Đất người ta bỏ hết bộ sạc kiểu cũ rồi. Cả cái tỉnh Đồng Sương, tui biết đúng một cái.

– Ở đâu?

– Xưởng ông Sáu Đường, thị trấn Ngã Ba Sương. – Chị nói. – Tui biết vì hồi mười lăm tuổi tui học nghề ở đó.

— Hết chương 26 —