Gương mặt đó

Chương 25: Gương mặt đó

Mười hai triệu rưỡi một tháng.

Duyên tính ra con số đó trên chuyến xe buýt điện từ Bắc Cảng về, ngồi ở hàng ghế cuối, cái điện thoại mở phần máy tính, ngón tay bấm như mạ bấm bàn tính ở sạp bún. Chín trăm triệu chia bảy mươi hai tháng. Mười hai triệu rưỡi. Ít hơn tiền thuê. Ít hơn mười chín triệu cô đã trả mỗi tháng từ tháng Chạp. Cô bấm lại lần nữa cho chắc. Vẫn mười hai triệu rưỡi.

Cô tắt điện thoại, nhìn ra cửa sổ, thấy mặt mình phản chiếu trên kính, chồng lên mấy hàng dừa chạy lùi.

Cô nhận ra một điều mà từ tháng Chạp tới giờ cô không để ý. Cô không có tấm ảnh nào của nó. Hồi tháng Chạp Châu hỏi có ảnh không, cô không có. Sau đó cũng không. Cô có đoạn phim o Lài quay, cái bóng đứng ở cuối cầu ván, xa, mờ. Cô có đoạn phim ai đó quay đêm Rằm, hai cái bóng trong đèn đò. Cô có cả trăm tin thoại. Mà không có một tấm ảnh nào chụp gần mặt nó.

Cô cố nhớ mặt nó. Cái mũi. Cái miệng. Hai con mắt ướt. Cô nhớ được, mà nhớ như người ta nhớ mặt một người gặp trên tàu. Cái cô nhớ rõ hơn là cánh tay trái gập lại thành cái tay vịn. Là cái nghiêng đầu chỉ một chút rồi nhìn xuống chân. Là tiếng dép nhựa chạm nhẹ vào nhau lúc chín giờ tối.

Tối đó cô kể cho Châu nghe đề nghị của ông Vĩnh.

Châu ngồi trên ban công, lần này không có bia, chỉ có hai ly trà đá. Châu nghe xong, im một lúc, rồi nói một câu mà Duyên không ngờ.

– Bà mua đi.

– Bà nói chi?

– Bà mua đi. – Châu nói. Châu không cười. – Tui nghĩ rồi. Cái lõi đó là của ông bà. Nó thương ông bà. Nó đứng chờ ông bà. Cái chi nó làm cho bà, nửa là vệt của ông, nửa là cái mô-đun, tui với bà ngồi cãi nhau từ tháng Giêng tới giờ cũng không phân ra được. Giờ người ta cho bà cái máy sạch. Cùng cái mặt. Bà dạy từ đầu. Cái chi nó học, là học bà. Cái chi nó thương, là thương bà. Không có ông bà xen vô. Không có cái vệt nào của ai hết. – Châu ngừng. – Tui nói thiệt. Nếu là tui, tui mua.

Duyên ngồi im. Cô không cãi được. Châu nói đúng cái điều cô đã nghĩ trên chuyến xe buýt, đúng tới từng chữ, chỉ là cô chưa dám nói thành lời.

– Còn cái lõi bây giờ? – Cô hỏi. – Cái đang nằm trong kho?

– Thì nó đã chết một lần rồi. – Châu nói, nhỏ. – Năm bốn sáu bà ký cho nó chết. Năm năm sau nó sống lại được năm tháng. Năm tháng đó nó có bà, có mệ. Tui nghĩ nhiều người không có được năm tháng như rứa.

Đêm đó Duyên không ngủ. Gần một giờ sáng cô nhắn cho Kỳ, không chờ được tới sáng: "Làm mới sâu xong, nó còn xếp dép không chị?"

Kỳ trả lời ngay, như chị cũng đang thức.

"Không chị. Làm mới sâu là không còn cái chi của ai hết. Không dép, không năm giờ, không tay trái. Nó sẽ đứng ở cửa hỏi chị dép để mô. Chị dạy thì nó học, học nhanh lắm. Mà nó học là học cái chị dạy. Nó sẽ không bao giờ làm một cái chi mà chị không dạy."

Cô đọc tin đó ba lần, rồi úp điện thoại xuống gối.

Đầu tháng Sáu cô mới về lại cồn được.

Mạ ra đón ở đầu bến. Mạ đứng đúng chỗ cái máy hay đứng chờ đò cô, ngay đầu cầu ván, cái nón lá, cái áo bà ba nâu. Hai tuần mạ ở ngoài cồn, mạ đen đi, gầy đi, mà đứng thẳng hơn. Mạ cầm lấy cái ba lô của cô, xách lên ngõ, như cái máy hay làm.

– Mệ răng mạ?

– Mệ xuống. – Mạ nói. – Mi vô coi.

Mệ nằm trong buồng trong. Không phải nằm nghỉ trưa, mà nằm như người ta nằm khi không còn sức ngồi. Mệ nhỏ lại thêm một vòng nữa, cái chăn mỏng đắp tới ngực mà nhìn như đắp lên một đứa nhỏ. Chân mệ hơi phù. Mạ đã đo, đã ghi, đã chụp gửi bác sĩ ở Cố Lam, bác sĩ nói tăng liều thuốc lợi tiểu, theo dõi thêm.

Mệ mở mắt khi Duyên ngồi xuống mép giường.

– Con Duyên về.

– Dạ con về.

– Út mô?

Duyên cầm tay mệ. Cô đã chuẩn bị câu trả lời trên chuyến đò, mà giờ cô không nói được. Mệ biết. Mạ đã nói với mệ từ hôm mười lăm. Mạ nói hãng đem Út về kiểm tra sớm, mạ không nói vì sao. Mệ nghe rồi. Mệ biết rồi. Mà mệ vẫn hỏi.

– Dạ, Út ở trên hãng, mệ.

– Ừ. – Mệ nói. – Mệ quên.

Mệ không quên. Duyên nhìn mắt mệ, thấy mệ không quên chút nào. Mệ hỏi để được nghe ai đó nói tên Út ra thành tiếng trong căn nhà này.

Bốn giờ năm mươi chiều, mệ đòi ra hiên.

Mạ với Duyên đỡ mệ dậy, hai người hai bên. Mệ không vịn được cánh tay ai như vịn cánh tay trái của cái máy. Mệ lảo đảo, hai bàn tay quờ quạng tìm một chỗ tì vào mà không có. Cuối cùng mạ quàng tay qua lưng mệ, Duyên nâng khuỷu tay mệ, ba người đi từng bước ra tới cái ghế mây ngoài hiên.

Mệ ngồi xuống. Mệ nhìn ra bến.

Năm giờ.

Cái bến trống. Cầu ván dài mười mấy mét chạy ra mặt phá, mặt ván đen bóng, mấy tấm ván mới vàng hơn. Cuối cầu không có ai. Nắng chiều đổ xiên, vàng sậm, cái bóng của cột đèn bến đổ dài trên mặt ván.

Mệ nhìn cái bến. Mệ không nói gì. Mệ ngồi đó, hai tay đặt trên đầu cây gậy tre, mắt không rời cuối cầu ván. Một chiếc đò từ bến Mỹ chạy ngang, không ghé. Mệ vẫn nhìn.

Duyên đứng sau ghế mệ. Cô nhìn mạ.

Mạ đứng ở cửa, một tay vịn khung cửa. Mạ nhìn mệ. Duyên thấy mặt mạ trắng đi.

"Tau không muốn cái nhà ni có thêm một người đứng chờ ở bến." Mạ đã nói câu đó đêm Rằm tháng Giêng, ngồi trong bóng tối ở bậc thềm này. "Người cũng không. Máy cũng không."

Bây giờ mệ ngồi đó. Không đứng được, thì ngồi. Mà vẫn là chờ.

Mệ ngồi bốn mươi phút. Tới khi chiếc đò chót chạy qua. Rồi mệ nói, nhỏ:

– Vô.

Tối đó, mạ làm cá dìa ở lu nước sau nhà. Mạ ngồi trên cái ghế đẩu thấp, con dao nhỏ trong tay, mấy con cá dìa nằm trên cái thớt gỗ đặt trên miệng cái thau nhôm. Ánh đèn từ bếp hắt ra, vàng. Duyên ngồi ở bậc thềm, cạnh mạ, nhặt rau.

Cô kể cho mạ nghe đề nghị của ông Vĩnh. Kể chín trăm triệu. Kể mười hai triệu rưỡi một tháng. Kể Châu nói nếu là Châu, Châu mua.

Mạ nghe. Mạ không ngừng tay. Mạ cạo vảy cá, mổ bụng, móc ruột, rửa, đặt con cá đã làm sạch vào cái rổ nhựa, rồi lấy con khác. Từng con, từng con, nhanh, đều, cái tay bốn mươi năm làm cá.

Khi cô kể xong, mạ đặt con dao xuống.

– Rứa mi tính mua? – Mạ hỏi.

– Con không biết.

– Mi không biết. – Mạ nói. Mạ nhìn cô. – Tau hỏi mi một câu. Mi trả lời tau thiệt.

– Dạ.

– Mi thương cái mặt hay thương cái chi?

Duyên ngồi im.

Mạ cầm con dao lên, cạo vảy một con cá nữa. Mạ cạo chậm hơn. Vảy cá bắn lên lấp lánh dưới ánh đèn.

– Năm ba mươi bốn. – Mạ nói, không nhìn cô. – Sáng ra người ta khiêng ba mi lên bến. Người ta đặt ba mi nằm trên tấm ván. Người ta gỡ cái lưới quấn trên người ba mi ra. Người ta lau mặt cho ba mi. Rồi người ta kêu tau tới coi. – Mạ ngừng tay. – Cái mặt y nguyên. Không trầy chỗ mô. Cái mũi, cái miệng, cái chân mày, y nguyên. Như ba mi đang ngủ. Tau quỳ xuống, tau nhìn cái mặt đó. Tau biết liền là không phải ba mi nữa.

Duyên nghe tiếng nước nhỏ giọt từ cái gáo dừa treo trên miệng lu.

– Cái mặt đó tau thương hai chục năm. – Mạ nói. – Mà sáng đó tau nhìn nó, tau không thương được. Vì cái tau thương không có ở trong đó nữa. – Mạ đặt con cá vào rổ. – Mi về hỏi cái máy sạch của người ta, nó có biết đứng phía ngoài cho mi khỏi nhìn xuống nước không.

Duyên quay phắt sang nhìn mạ.

Mạ không nhìn cô. Mạ lấy con cá cuối cùng.

– Răng mạ biết?

– Tau là mạ mi. – Mạ nói. – Mi ba mươi tuổi đầu, đi đò mà không dám nhìn xuống nước. Tau thấy từ hồi mi mười hai tuổi. Tau không nói, vì tau cũng không dám nhìn. – Mạ rửa con dao trong thau nước. – Chiều tháng Tư đi nò, lúc về tau ngồi sau lưng mệ, tau thấy hắn đứng phía ngoài. Tau thấy mi ngồi mũi đò mà nhìn ra xa. Tau biết.

Cô không nói được gì. Cô cúi xuống bó rau muống trong tay, bó rau đã nhặt xong từ lâu mà cô vẫn cầm.

– Tau không ưa hắn. – Mạ nói. – Mi nhớ cho tau. Tau không ưa cái máy. Tau sợ. Tau sợ từ năm bốn sáu tới chừ. – Mạ đứng dậy, bưng rổ cá. – Mà tau không nói là tau không biết hắn làm chi cho nhà ni.

Mạ đi vào bếp.

Sáng mùng Năm tháng Sáu, Duyên gọi cho ông Vĩnh.

Cô gọi từ lối đi thép tầng ba của trạm triều Cửa Mai, cái chỗ gió sông lùa qua lưới thép, dưới chân là tiếng nước gầm qua cửa cống số bốn. Cô đứng đó, một tay bịt tai, một tay cầm điện thoại, và cô nghĩ, không biết vì sao, tới cái hôm hai mươi lăm tháng Chạp, cô đứng đúng chỗ này nghe cái tin thoại về con cá vược.

– Chị Duyên. – Ông Vĩnh bắt máy ở hồi chuông thứ ba. – Chị đã nghĩ xong?

– Tôi không mua. – Cô nói.

Đầu dây im lặng một lúc.

– Chị chắc chứ?

– Ông bán cho tôi cái mặt. – Cô nói. – Tôi không thương cái mặt.

Ông Vĩnh không nói gì. Cô nghe tiếng ông thở, chậm. Cô nghe sau lưng ông có tiếng còi tàu ngoài cảng, cùng cái còi tàu cô nghe từ đây, như hai người đứng hai đầu một cái phá.

– Tôi tôn trọng quyết định của chị. – Ông nói. Giọng ông trở lại khô, tròn chữ, đọc văn bản. – Lời đề nghị vẫn còn giá trị tới hết ngày làm mới, nếu chị đổi ý.

– Tôi không đổi ý.

– Vâng.

Ông ngừng một nhịp. Rồi ông nói, giọng vẫn khô mà chậm hơn:

– Vậy mùng hai tháng Bảy.

— Hết chương 25 —