Mệ gọi nó là Út

Chương 2: Mệ gọi nó là Út

– Ai dạy anh xếp dép?

Duyên hỏi khi cái máy vừa mở mắt. Ba giờ sáng, đúng như nó nói, cái chấm sau gáy thôi nhấp nháy, nó đứng dậy khỏi đế sạc, nhẹ như người ngồi thiền đứng lên. Cô đã ngồi chờ ở bộ ván ngoài nhà từ lúc gà gáy, hai tay ôm ly nước nóng.

– Xếp dép? – Nó hỏi lại.

– Ở bậc cửa. Dép của mệ với dép của tôi. Mũi quay ra ngoài.

Cái máy nhìn ra cửa, nhìn hai đôi dép. Nó im một lúc. Cô thấy cái chấm sáng sau gáy nó nháy lên một cái rồi tắt.

– Tôi không nhớ rõ. Tối qua lúc Duyên ngủ, tôi đi kiểm tra cửa nẻo. Tôi thấy dép để không ngay ngắn, có thể làm mệ vấp. Tôi xếp lại.

– Răng lại quay mũi ra ngoài?

– Tôi thấy như vậy thì sáng mai mệ xỏ chân vào dễ hơn.

Nó nói như đọc một câu trong sách hướng dẫn. Không sai chữ nào. Duyên uống một hớp nước nóng, cổ họng rát. Cô tự nhủ chuyện xếp dép quay mũi ra ngoài thì đầy người làm. Cái máy được dạy để tránh cho người già vấp ngã, xếp dép kiểu nào cho dễ xỏ chân là chuyện máy nó tính ra được trong một giây. Không có gì lạ.

Cô vẫn ngồi đó tới khi trời sáng.

Sáng hai mươi bốn tháng Chạp, mưa tạnh, trời phá trắng đục như nước vo gạo. Duyên ngồi với cái máy ở hiên, nói cho nó nghe "luật nhà". Mấy luật này cô đã nghĩ từ ở Sơn Cảng, gõ vào điện thoại, sửa đi sửa lại.

– Mệ dậy lúc năm giờ, có hôm bốn giờ. Mệ dậy là mệ ra bàn thờ thắp nhang cho ông. Anh đừng giành, để mệ tự làm. Anh chỉ đứng gần, coi chừng mệ đứng lên ngồi xuống.

– Dạ.

– Mệ uống thuốc tim sau ăn sáng, thuốc lợi tiểu buổi sáng, đừng cho uống buổi chiều kẻo đêm mệ dậy đi tiểu nhiều. Mỗi sáng anh đo huyết áp, đếm nhịp tim, ghi lại, gửi cho tôi.

– Dạ.

– Mệ ăn nhạt. Ăn mặn là chân phù lên. Mà mệ ghét ăn nhạt. Anh phải năn nỉ.

– Năn nỉ như thế nào?

Duyên nhìn nó. Nó hỏi thật lòng.

– Thì... anh nói ngọt. Anh nói con nấu cho mệ ăn, mệ ăn cho con vui.

– Con nấu cho mệ ăn, mệ ăn cho con vui. – Cái máy lặp lại, rõ từng chữ. – Hôm qua tôi xưng con với mệ, vì nghe người trên đò xưng như vậy. Nhưng trong hợp đồng ghi máy xưng "tôi" với người được chăm, trừ khi gia đình yêu cầu khác. Tôi xưng con được không?

– Gia đình yêu cầu khác. – Duyên nói. – Ở đây không ai xưng tôi với người già. Nghe như cán bộ.

– Rứa con xưng con với mệ. – Nó nói. Rồi nó hỏi: – Còn với Duyên?

Cô ngập ngừng. Với cô thì nó xưng gì? Anh? Em? Nó trông như ba mươi tuổi, hơn cô một hai tuổi. Gọi nó là anh thì cô đã gọi từ hôm qua, theo thói quen, giống như người ta gọi anh thợ điện, anh giao hàng. Nhưng để nó xưng anh với mình thì kỳ.

– Với tôi thì anh cứ xưng tôi. – Cô nói. – Cho rõ ràng.

– Dạ. Rõ ràng.

Luật thứ tư là đừng để mệ ra bến một mình. Luật thứ năm là đừng cho ai trong làng sạc nhờ, mượn máy làm việc khác, vì người ta sẽ hỏi. Luật thứ sáu là nếu mạ cô gọi điện mắng thì cứ dạ, đừng cãi.

– Mạ của Duyên sẽ gọi cho tôi?

– Có khi. Mạ có số anh rồi. Tôi đưa đó. – Cô thở dài. – Mạ không ưa máy.

– Vì sao?

Cô định nói "vì chuyện cũ", rồi thôi.

– Rồi anh sẽ biết.

Cái máy xin nấu bữa sáng. Lần này Duyên để nó làm. Cô ngồi ở bếp coi. Nó vo gạo, bắc nồi cháo trắng, bằm nhỏ một khúc cá kình còn lại từ tối qua, rang với hành cho thơm rồi mới thả vào cháo. Mỗi việc nó làm đều có một nhịp riêng, không nhanh không chậm, không thừa một động tác. Nó nêm cháo bằng một nhúm muối nhỏ đúng bằng cái nắp chai nước mắm. Rồi nó múc ra chén, rắc lên chút tiêu, mấy lá ngò.

Mệ ngồi ở bộ ván, cái máy bưng chén cháo ra, đặt vào tay mệ, ngồi xổm xuống cạnh ván cho tầm mắt ngang mặt mệ.

– Con nấu cho mệ ăn. – Nó nói. – Mệ ăn cho con vui.

Mệ nhìn nó. Rồi mệ phì cười, cái cười móm mém làm nhăn hết hai bên má.

– Ai dạy mi nói rứa?

– Dạ, chị Duyên dạy.

– Con Duyên dạy mi nịnh mệ. – Mệ múc một muỗng cháo, thổi, đưa lên miệng. Mệ nhai chậm. – Nhạt.

– Dạ, bác sĩ dặn mệ ăn nhạt.

– Bác sĩ ở Cố Lam, bác sĩ không ăn cháo ni.

Cái máy không biết trả lời làm sao. Nó quay lại nhìn Duyên. Duyên phải nhịn cười. Cô chưa thấy một cái máy nào lúng túng. Mà nó lúng túng thật, hay mô-đun đồng cảm làm cho nó trông như lúng túng, thì cô không biết.

Mệ ăn hết chén cháo.

Ăn xong mệ đòi đi ra bàn thờ. Cái máy đỡ mệ đứng dậy. Duyên đã thấy nhân viên hãng đỡ người già ở trung tâm trình diễn, họ đỡ hai tay, một tay dưới nách, một tay đỡ khuỷu. Cái máy không đỡ như vậy. Nó đưa cánh tay trái ra cho mệ vịn, khuỷu tay gập lại thành một góc, cứng như cái tay vịn cầu thang, mệ đặt bàn tay lên đó, chống gậy bằng tay kia, đứng dậy. Mệ đi từng bước, cánh tay trái của cái máy đi theo, không rời, không nắm lấy mệ, chỉ ở đó.

Duyên nhìn hai người đi chầm chậm tới bàn thờ. Mệ không nói gì. Mệ quen tay đặt bàn tay lên đúng chỗ, như mệ đã làm vậy nhiều năm.

Trên vách gian bên trái, chỗ trước đây ông treo đồ nghề, vẫn còn cây mái chèo cũ của ông. Cây chèo bằng gỗ kiền kiền, cán bóng lên vì tay người, mái chèo đã nứt một đường dọc. Ông không dùng nó từ khi có đò máy, nhưng không chịu bỏ. Trên cán chèo, gần chỗ tay cầm, có khắc một con chim nhỏ. Nét khắc chấm bằng mũi dùi, chấm nối chấm, hai cánh xoè ra, cái đuôi chẻ đôi.

Con nhạn. Ông khắc con nhạn lên mọi thứ của ông. Cán nò, mái chèo, cái hộp đựng thuốc rê, cái bàn ủi than của mệ. Có lần Duyên hỏi vì sao, ông nói: "Con nhạn bay xa mấy cũng nhớ đường về cái mái." Hồi nhỏ cô không hiểu. Bây giờ cô cũng không chắc mình hiểu.

Cái máy đứng sau lưng mệ khi mệ thắp nhang. Ánh mắt nó dừng lại trên cây mái chèo một lúc. Duyên để ý. Rồi nó quay đi.

Khoảng chín giờ thì o Lài sang.

O Lài ở nhà bên cạnh, cách một hàng dâm bụt. O bán cá ở chợ cồn, cái chợ nhỏ họp dưới mấy gốc phi lao gần đình mỗi sáng. Sáng nay o bán xong sớm, xách cái rổ không đi qua, đứng ở ngõ cất giọng sang sảng:

– Mệ ơi! Con Duyên về rồi hả mệ? Nghe nói đem về một ông chồng máy hả?

– Con Duyên đem về một cái máy. – Mệ nói vọng ra. – Chồng con khỉ.

O Lài cười rần rần, bước vô sân. O là người đàn bà to khoẻ, tóc buộc túm, cái áo khoác gió màu xanh lá còn dính vảy cá. O nhìn thấy cái máy đang quét sân thì đứng lại, há miệng.

– Ôi chao. Ôi chao mạ ơi. Răng mà đẹp trai rứa?

Cái máy ngừng quét, cúi đầu chào.

– Con chào o.

– Hắn biết kêu o nữa nì! – O Lài quay sang Duyên. – Con Duyên, cái ni bao nhiêu tiền?

– Dạ, thuê thôi o. Không mua.

– Thuê bao nhiêu?

Duyên nói. O Lài lè lưỡi.

– Trời đất. Bằng o bán cá nửa năm. – O đi một vòng quanh cái máy, nghiêng đầu nhìn sau gáy nó, chỗ cái chấm sáng. – Hắn có ăn không con?

– Dạ không, o.

– Có ngủ không?

– Dạ, sạc pin. Bốn tiếng một đêm.

– Có biết bơi không?

– Dạ có. – Cái máy tự trả lời. – Con lặn được ba mét, trong hai mươi phút.

O Lài im đi một nhịp. Duyên thấy mặt o thay đổi, cái cười tắt đi một chút. Rồi o lại cười, to hơn.

– Biết bơi thì tốt. Không như cái thằng máy hồi trước của ông. – O nói rồi chợt ngừng, liếc Duyên. – Thôi o về. Con Duyên, chiều o đem cho mệ con cá dìa.

O đi rồi, Duyên mới thấy thằng Bờm.

Nó đứng ở đầu ngõ, sau mấy bụi dâm bụt, đã đứng đó bao lâu không biết. Thằng Bờm, con trai o Lài. Năm nay nó mười hai tuổi, cao hơn cô tưởng, cái đầu cắt trọc lốc, cái áo thun rộng thùng thình, chân đất. Nó nhìn cái máy. Không nhìn như mẹ nó, không há miệng, không cười. Nó nhìn như người ta nhìn một con chó dữ có thể cắn, hay có thể vẫy đuôi.

Cái máy cũng thấy nó. Cái máy đưa tay lên vẫy.

Thằng Bờm quay lưng chạy mất.

– Thằng nhỏ nớ là ai? – Cái máy hỏi.

– Con o Lài. Thằng Bờm.

Cái máy nhìn theo chỗ thằng nhỏ vừa biến mất sau hàng dâm bụt, rồi cúi xuống quét tiếp.

Chiều đó, Duyên phải về lại Sơn Cảng. Trạm triều Cửa Mai chỉ cho cô nghỉ từ hai mươi tám, ba ngày tới phải trực, nước rằm tháng Chạp còn chưa xuống hẳn, mấy cái cửa van ở cống phía nam còn đang chờ thay ron. Cô đã xin đổi ca với Châu để về hai ngày đón máy. Bây giờ phải trả ca.

Cô gói đồ vào cái ba lô, dặn đi dặn lại. Cái máy đứng nghe, dạ từng câu một.

– Có chuyện chi, anh gọi tôi liền. Không có chuyện chi thì tối anh nhắn tin thoại cho tôi, mệ ăn mấy chén, huyết áp bao nhiêu, mệ có nói gì lạ không.

– Mệ nói gì lạ là nói gì?

– Thì... mệ nhớ nhầm chuyện cũ, mệ gọi tên người đã mất. Anh ghi lại.

– Mệ gọi tôi là Út. Út là người đã mất phải không?

Duyên đang kéo khoá ba lô thì dừng tay.

– Út không phải người. Út là cái máy của ông. Đời cũ. Ông mất rồi thì nó... nó đi. Chuyện lâu rồi.

– Nó đi đâu?

– Hãng lấy về. – Cô nói nhanh, kéo khoá cái rẹt. – Anh không cần biết chuyện đó.

Cái máy không hỏi nữa.

Mệ ra tới hiên tiễn cô. Cái máy đỡ mệ bằng cánh tay trái như ban sáng. Mệ đứng ở bậc cửa, ngay chỗ đôi dép vẫn xếp mũi quay ra ngoài, nhìn cô xuống ngõ.

– Út, mi coi chừng mệ cho chị mi hỉ. – Mệ nói với cái máy, cái giọng như dặn thằng cháu.

– Dạ, con nhớ.

Đò chiều chở có ba người. Duyên ngồi cuối đò, nhìn Cồn Nhạn lùi dần. Từ ngoài phá, căn nhà của mệ chỉ còn là một mái ngói nhỏ sau hàng phi lao, cái bến gỗ thì như một sợi chỉ thò ra mặt nước. Cô thấy một bóng người đứng ở đầu bến. Cao, thẳng. Cô biết là ai.

Cô quay đi, nhìn về phía bến Mỹ, nơi những ngọn đèn đã bắt đầu sáng lên trong chiều xám.

Tối đó, cô về tới phòng trọ lúc mười giờ kém. Căn phòng ở tầng bốn một khu tập thể gần sông Mai, có cái ban công trồng mấy chậu rau húng với ớt. Cô chưa kịp thay đồ thì điện thoại rung. Một tin nhắn thoại. Tên người gửi là "K-0419", cô chưa kịp sửa thành Mười Chín.

Cô bấm nghe.

"Tin thoại, chín giờ năm mươi tư phút tối. Mệ ăn tối được một chén cơm với canh bầu. Huyết áp lúc tám giờ là một trăm ba mươi trên tám mươi, nhịp tim bảy mươi tám. Mệ uống thuốc đủ. Mệ đi ngủ lúc chín giờ hai mươi. O Lài đem qua bốn con cá dìa, tôi đã làm sạch, để trong tủ lạnh. Mệ không nói gì lạ."

Ngừng một chút. Tiếng gió phá thổi rè rè qua cái loa nhỏ. Rồi giọng nó lại vang lên, chậm hơn:

"Lúc trước khi ngủ, mệ hỏi: Út, ông đi nò về chưa. Tôi không biết trả lời như thế nào. Tôi nói: dạ chưa. Mệ nói: ừ, rứa thì để cửa. Tôi đã để cửa. Duyên ơi, tôi phải trả lời sao mới đúng?"

— Hết chương 2 —