Chuyến đò ngày ông Táo

Chương 1: Chuyến đò ngày ông Táo

– Chồng chưa cưới hả con?

Ông lái đò hỏi câu đó khi chiếc đò vừa rời bến Mỹ, mũi đò chúc xuống một cái rồi ngóc lên, nước phá Ngân Giang tạt vào mạn lạnh buốt. Mưa phùn bay xiên, mịn như ai rây bột. Duyên kéo mũ áo mưa xuống thấp, chưa kịp trả lời thì người đàn ông ngồi cạnh cô đã lên tiếng.

– Dạ không phải, thưa bác. Con là máy chăm sóc người cao tuổi. Con được thuê để ở với mệ của chị Duyên.

Giọng anh ta rõ từng chữ, không to không nhỏ, cái giọng chuẩn mực của người đọc bản tin đêm. Ông lái đò cầm cần lái, nheo mắt nhìn anh ta từ đầu tới chân: cái áo khoác xám, đôi giày vải còn mới, mái tóc đen cắt gọn, cặp mắt ướt như vừa ngủ dậy. Rồi ông nhìn sang Duyên.

– Máy à? Trời đất. Răng mà giống người rứa?

– Dạ đời mới, bác. – Duyên nói. – Nhìn kỹ sau gáy có cái chấm sáng.

Ông lái đò nghiêng người ngó ra sau gáy anh ta thật. Dưới chân tóc có một chấm màu hổ phách, nhỏ bằng hạt tiêu, sáng dịu như đầu nhang trong mưa. Ông chép miệng, quay lại nhìn mặt nước, chống cần lái cho đò né một hàng cọc nò.

– Thôi cũng được. Mệ Lựu ở một mình, có cái máy coi chừng còn hơn không. Mà mạ con chịu chưa?

Duyên không trả lời. Điện thoại trong túi áo mưa đã rung ba lần từ lúc cô xuống tàu ở ga Cố Lam, lần nào cũng là mạ. Cô biết mạ sẽ nói gì. Cô đã nghe đủ cả tháng nay, từ cái hôm cô báo đã đặt cọc thuê máy.

Chiếc đò máy điện chạy êm, chỉ có tiếng nước rẽ hai bên mạn và tiếng mưa rơi lộp độp trên mui tôn. Trên đò ngoài cô và cái máy còn hai bà đi chợ Tết về. Thúng mủng chất đầy: một bó hoa cúc vàng bọc giấy báo, mấy ký gạo nếp, một xâu cá kình còn nhảy lách tách trong túi lưới. Một bà hỏi to:

– Duyên đó hả? Con mệ Lựu?

– Dạ, cháu nội. Con chào o.

– Đem chi về rứa con?

– Dạ, máy chăm sóc, o.

Bà kia ồ lên một tiếng dài. Cái máy quay sang phía mũi đò, gật đầu chào hai bà, rất lễ phép, gật vừa đúng một góc nhỏ như người ta dạy học trò chào thầy cô. Hai bà cười khúc khích như con gái.

Hôm nay là hai mươi ba tháng Chạp, ngày đưa ông Táo. Cồn Nhạn hiện ra dần sau màn mưa, một dải đất dài thấp tè nằm giữa phá, viền một hàng phi lao xám, trên nền trời là mấy mái ngói nhô lên khỏi bờ kè đá. Năm năm trước bờ kè chưa cao vậy.

Cô liếc sang cái máy. Nó đang nhìn về phía cồn, không chớp mắt.

– Anh nhìn chi rứa? – cô hỏi.

– Tôi đang ghi nhận đường bờ. – Nó đáp. – Tôi cần biết lối đi từ bến về nhà, để khi cần đưa mệ đi bệnh viện tôi không mất thời gian.

Nghe thì hợp lý. Duyên gật đầu, kéo cái vali sạc lại gần chân. Cái vali to bằng thùng sơn, nặng như đá, bên trong là đế sạc cảm ứng với mấy bộ đồ dự phòng của máy, cái máy đo huyết áp, hộp thuốc của mệ cô mua ở Sơn Cảng. Lúc ở ga, cái máy đã giành xách nó. Cô không cho. Cô không muốn ai trên tàu nhìn thấy một người đàn ông xách đồ cho mình rồi nghĩ lung tung.

Bây giờ thì cô chịu không nổi nữa. Vai cô đau ê ẩm.

– Để tôi. – Cái máy nói, như thể nó nghe được vai cô. Nó cúi xuống nhấc cái vali lên bằng một tay, đặt lên đùi.

Điện thoại lại rung. Lần này Duyên bắt máy.

– Dạ mạ.

– Mi về tới mô rồi?

– Dạ con đang trên đò.

– Rứa là mi đem hắn về thiệt hỉ? – Giọng mạ chói qua cái loa nhỏ, cô phải để điện thoại cách tai một chút. – Tau nói với mi bao nhiêu lần rồi. Mệ có con có cháu, mệ không cần cái máy. Thiên hạ người ta nhìn vô, người ta nói nhà ni bỏ mẹ già cho cái máy nuôi.

– Mạ, mạ không chịu đưa mệ lên Cố Lam, mệ không chịu đi. Con ở Sơn Cảng, anh Tùng đi làm sớm tối. Mệ té một lần rồi, mạ còn nhớ không? Lỡ lần sau không ai hay...

– Mệ té có một lần.

– Một lần là đủ, mạ.

Đầu dây im một lúc, chỉ nghe tiếng ồn ào ở chợ Bến Lụa sau lưng mạ, tiếng ai gọi một tô đặc biệt, tiếng muỗng va vào tô.

– Mi thuê bao lâu?

– Dạ, sáu tháng.

– Mười chín triệu một tháng, sáu tháng là trăm mười bốn triệu. – Mạ tính nhanh hơn máy. – Mi có biết tau bán bao nhiêu tô bún mới ra trăm mười bốn triệu không? Mi đem tiền đó cưới chồng có hơn không.

– Con cúp nghe mạ, sóng to.

Cô cúp máy. Phá hôm nay không có sóng to.

Cái máy vẫn nhìn về phía cồn. Ông lái đò lặng lẽ cho đò giảm tốc, nghiêng một vòng rồi ép vào bến của nhà mệ. Bến là một cây cầu ván dài mười mấy mét, chân cọc bê tông mới đổ mấy năm nay, mặt ván gỗ thì cũ, đen bóng, có mấy tấm đã thay bằng ván mới vàng hơn. Cuối cầu là con ngõ cát dẫn lên nhà.

Mệ đứng ở đầu cầu.

Duyên đã dặn mệ ở trong nhà, đừng ra gió. Mệ không nghe. Mệ đứng đó, cái áo len màu cà phê sữa trùm ra ngoài áo dài vải, khăn len quấn đầu, tay chống cây gậy tre bóng lên vì cầm nhiều năm. Mệ nhỏ thó, lưng còng, đứng cạnh cột đèn bến mà như một đứa nhỏ.

– Mệ! – Duyên nhảy lên cầu ván, chạy lại. – Con đã nói mệ ở trong nhà mà.

– Con về rồi. – Mệ nắm tay cô, bàn tay lạnh ngắt và khô như lá chuối khô. – Mệ ra coi đò.

Cái máy xách vali bước lên cầu sau lưng cô. Nó đi chậm, mỗi bước đặt chân đều đặn trên mặt ván ướt. Nó dừng cách mệ hai bước chân, cúi đầu.

– Con chào mệ. Con là máy chăm sóc của hãng Bạch Lạp, dòng Chăm-9. Từ hôm nay con ở với mệ.

Mệ ngước lên nhìn nó. Duyên chờ mệ giật mình, chờ mệ hỏi "răng mà giống người rứa" như ông lái đò, như mọi người. Nhưng mệ không hỏi gì. Mệ nhìn nó rất lâu, lâu tới mức mưa đọng thành giọt trên mép khăn len của mệ, rơi xuống, cái máy vẫn đứng yên chờ.

Rồi mệ nói:

– Út.

Duyên sững lại.

– Mệ, không phải. Đây là máy mới, mệ. Đời mới.

– Mệ biết. – Mệ nói, vẫn không rời mắt khỏi cái máy. – Mệ già chứ mệ chưa lẫn. Mà mệ kêu nó là Út. Con có cho không?

Cái máy nhìn Duyên như hỏi ý. Duyên không biết phải nói gì. Cô nắm tay mệ, kéo mệ đi về phía con ngõ.

– Mệ kêu chi cũng được. Vô nhà đã mệ, lạnh.

Trên đường lên nhà, cô nói với cái máy mà không quay lại:

– Tên anh trong hợp đồng là K không bốn một chín. Kêu rứa không ai nhớ nổi. Mệ kêu là Út thì để mệ kêu. Tôi thì kêu anh là Mười Chín. Được không?

– Được. – Cái máy nói. – Mười Chín.

Nó lặp lại cái tên một lần nữa, chậm hơn, như người ta nếm thử một món ăn lạ.

Căn nhà của ông mệ vẫn như cũ, chỉ cao hơn. Năm 2047 làng nâng nền cả loạt, nhà mệ được kích lên tám mươi phân, người ta đổ thêm bậc tam cấp, nên giờ đứng ở hiên mà nhìn ra phá thì như đứng trên cái gò. Ba gian rường gỗ mít, mái ngói âm dương rêu xanh, hai cột cái đen bóng. Trên bàn thờ giữa nhà, ông vẫn ngồi trong khung ảnh, cái mặt gầy, môi mím, như đang chuẩn bị nói một câu mà chưa nghĩ ra.

Mâm cúng ông Táo mệ đã bày sẵn từ trưa. Ba con cá chép nhỏ trong cái chậu nhôm, một đĩa xôi, một đĩa chè đậu, mấy cái bánh in, một bộ mũ áo giấy. Nhang chưa đốt. Mệ đợi Duyên về mới cúng.

Duyên lo tắm rửa thay đồ, rồi cúng. Cái máy đứng ở góc nhà, im lặng. Khi Duyên khấn xong, cầm chậu cá ra bến thả, nó đi theo, cầm cây dù che cho cô. Ba con cá chép lẩn xuống mặt nước xám đục, quẫy một cái rồi mất hút.

– Người ta thả cá để làm chi? – Cái máy hỏi.

– Để ông Táo cưỡi lên trời. – Duyên nói. – Anh không có dữ liệu à?

– Có. Nhưng tôi muốn nghe Duyên nói.

Cô nhìn nó. Mặt nó không có biểu hiện gì đặc biệt, chỉ hơi nghiêng như người đang đợi. Cô biết đó là cái mô-đun đồng cảm của hãng. Mặc định mức ba, nhân viên hãng nói vậy khi cô ký hợp đồng. "Mức ba thì máy sẽ quan tâm vừa phải, chị ạ. Nhiều khách chỉnh lên bốn cho người già vui. Mức năm thì chúng tôi không khuyến khích."

Cô để mức ba.

Tối đó Duyên nấu cơm. Cái máy muốn nấu, cô không cho. Cô muốn tự tay nấu bữa đầu. Canh rau má nấu tôm, cá kình kho tiêu, đĩa rau sống. Mệ ăn được nửa chén. Bác sĩ dặn mệ ăn nhạt vì tim yếu, nên cô nêm nhạt hết mọi thứ, mệ chê cá kho không ra vị, mà vẫn ăn.

Cái máy đứng ở góc bếp xem cô làm. Nó không ăn, không ngồi. Thỉnh thoảng nó hỏi một câu. Mệ ăn mấy chén một bữa. Mệ uống thuốc trước hay sau ăn. Mệ ngủ lúc mấy giờ. Mệ hay thức dậy giữa đêm không. Duyên trả lời, có câu biết, có câu không biết. Cô nhận ra mình không biết mệ ngủ lúc mấy giờ. Cô không biết mệ có hay thức dậy giữa đêm không. Năm năm nay, mỗi lần về cô chỉ ở một hai ngày, cô ngủ say như chết.

Tháng Mười vừa rồi, mệ té ở sân.

O Lài hàng xóm gọi cho cô lúc chín giờ tối. Mệ ra sân rút đồ phơi, trượt chân trên rêu, té ngồi xuống. Mệ ngồi đó gần một tiếng không ai hay, tới khi o Lài đi qua thấy đèn sân còn sáng mà cửa mở toang. Lúc Duyên về tới nơi thì mệ đã nằm trên giường, tay bầm một mảng, cái hông đau phải xoa dầu, nhưng không gãy chỗ nào. Mệ nói mệ không sao. Mệ nói một lần, rồi nói lần nữa, rồi mệ khóc. Cô chưa bao giờ thấy mệ khóc, kể cả hồi ông mất.

Mệ nói: "Mệ ngồi đó, mệ tưởng mệ ngồi luôn tới sáng."

Đêm đó Duyên nằm cạnh mệ, mở điện thoại đọc về máy chăm sóc người già tới ba giờ sáng.

Ăn xong, cô rửa chén, cái máy lau bàn. Mệ ngồi ở bộ ván giữa nhà, tay lần tràng hạt, mắt dõi theo cái máy. Cô thấy mệ nhìn nó như người ta nhìn một con mèo lạ vào nhà, tò mò mà không sợ.

Chín giờ, cô dắt mệ vào buồng. Cái máy đặt đế sạc ở góc buồng ngoài, sát vách, chỗ có ổ điện. Nó nói với cô:

– Tôi sạc từ mười một giờ tới ba giờ sáng. Trong lúc sạc tôi ở chế độ ngủ, nhưng nếu mệ gọi tên tôi, hoặc có tiếng động lớn, tôi sẽ dậy. Duyên yên tâm.

– Mệ gọi anh là Út.

– Tôi đã ghi tên đó vào danh sách gọi.

Duyên nằm trên giường tre ở buồng ngoài, nghe mưa rơi trên mái ngói. Tiếng mưa ở đây khác tiếng mưa ở Sơn Cảng. Ở Sơn Cảng mưa rơi lên mái tôn, lên ô cửa kính, lên mặt đường nhựa, mưa có tiếng xe đi qua, tiếng còi tàu. Ở Cồn Nhạn mưa chỉ có tiếng mưa. Cô nghe cả tiếng nước phá vỗ vào chân kè. Nghe cả tiếng mệ trở mình trong buồng trong.

Cô ngủ lúc nào không hay.

Nửa đêm về sáng cô thức dậy vì lạnh. Trời tối mịt, ngoài sân có tiếng gà gáy lần thứ nhất. Trong góc buồng, cái máy ngồi trên đế sạc, lưng thẳng, mắt nhắm, cái chấm hổ phách sau gáy nhấp nháy đều đặn như nhịp thở. Duyên rón rén đi ra nhà ngoài, định nấu nồi nước sôi cho mệ rửa mặt.

Cô đi ngang cửa chính thì dừng lại.

Ở bậc cửa, đôi dép nhựa của mệ được xếp ngay ngắn, hai chiếc sát nhau, mũi dép quay ra phía cửa, quay ra phía sân, phía con ngõ cát dẫn xuống bến. Bên cạnh là đôi dép của cô, cũng vậy. Tối qua cô cởi dép vứt lung tung, một chiếc lăn tận chân cột.

Hồi ông còn, ông xếp dép như vậy. Ông nói xếp dép quay mũi ra ngoài thì sáng mai xỏ chân vô là đi liền, không phải loay hoay. Ông là người duy nhất trong nhà làm vậy, cả đời. Sau này Út Máy về nhà, ông dạy nó xếp. Ông mất rồi, nó vẫn xếp. Rồi nó đi, không còn ai xếp nữa.

Duyên đứng nhìn hai đôi dép trong ánh đèn ngủ vàng vọt. Cô chưa dạy cái máy điều đó. Cô chưa nói với nó một chữ nào về đôi dép.

Sau lưng cô, từ trong buồng trong, mệ cười một tiếng khẽ, như cười trong mơ.

— Hết chương 1 —