Thang đồng cảm

Chương 13: Thang đồng cảm

– Bà biết cái máy đó được làm ra để làm chi không?

Châu hỏi câu đó lúc hai giờ sáng, trong phòng điều khiển của trạm triều Cửa Mai, giữa ca trực đêm. Bên ngoài cửa kính, sông Mai đen ngòm, mấy ngọn đèn pha soi xuống sáu cửa cống thép, nước lên tới vạch đỏ thứ ba. Con nước cuối tháng Giêng cao hơn dự báo. Hai đứa đã nâng cửa số hai, số năm từ nửa đêm, giờ ngồi canh.

– Để chăm người già. – Duyên nói.

– Để bà thương nó. – Châu nói. – Đó. Nói thẳng luôn.

Châu xoay cái máy tính bảng lại cho Duyên coi. Một bài báo dài trên một trang khoa học phổ thông, cái tựa in đậm: "Máy đồng hành: chúng ta đang yêu một tấm gương?". Châu đã đánh dấu vàng mấy đoạn.

– Tui đọc từ chiều tới giờ. – Châu nói. – Bà đọc đi.

Duyên đọc. Bài viết nói về mô-đun đồng cảm trong máy dáng người đời mới. Mô-đun không có cảm xúc. Nó học người dùng. Nó ghi lại người dùng hay nói gì, cười lúc nào, im lặng lúc nào, thích nghe gì, sợ cái gì, rồi nó điều chỉnh hành vi của máy để người dùng thấy dễ chịu nhất. Mức càng cao, máy càng phản chiếu người dùng sát hơn. "Ở mức ba, máy sẽ hỏi những câu mà người dùng muốn được hỏi. Ở mức năm, máy sẽ trở thành người mà người dùng muốn gặp." Một nhà nghiên cứu được phỏng vấn nói: "Người ta không yêu cái máy. Người ta yêu cái bóng của chính mình phản chiếu trong máy, được chỉnh cho đẹp hơn một chút."

Duyên đọc tới đó thì dừng.

– Bà nhớ tin thoại đầu tiên nó gửi bà không? – Châu hỏi. – "Duyên ăn tối chưa." Bà chưa ăn. Bà ăn có gói bánh quy. Cả trạm biết bà không bao giờ ăn tối tử tế. Nó hỏi đúng cái câu bà cần người ta hỏi.

– Nó hỏi ai cũng rứa.

– Không. Nó hỏi cái mô-đun bảo nó hỏi. Mà cái mô-đun học bà. – Châu nói. Châu không cười. Châu ít khi không cười. – Tiếng mưa. Tiếng nò. Chè bột lọc. Anh gọi em được không. Bà nghĩ coi, cái chi trong đó không phải cái bà muốn?

Duyên không trả lời. Cô nhìn ra sông. Nước đang lên. Cái phao đo ở cửa số ba nhấp nháy đèn vàng.

– Tui không nói nó xấu. – Châu nói, giọng dịu lại. – Tui nói bà là bạn tui. Bà đang thương một cái gương. Rồi mai mốt bà mắc kẹt trong đó. Bà ba mươi tuổi rồi Duyên.

– Bà nói giống mạ tui.

– Mạ bà nói đúng có lúc.

Ba giờ, nước đạt đỉnh rồi bắt đầu rút. Hai đứa hạ cửa số năm. Châu đi pha mì. Duyên ngồi một mình trước bảng điều khiển, mở ứng dụng của hãng Bạch Lạp trên điện thoại.

Hồ sơ máy. Chăm-9. K-0419. Mục "Cài đặt người thuê".

Thang đồng cảm: 3. Một thanh trượt nhỏ màu xanh lá, năm nấc. Bên dưới có dòng chữ: "Người thuê có thể điều chỉnh mức đồng cảm bất kỳ lúc nào. Thay đổi có hiệu lực sau lần đồng bộ kế tiếp. Máy không thể tự điều chỉnh mức này."

Máy không thể tự điều chỉnh mức này.

Cô đặt ngón tay lên thanh trượt. Cô nghĩ tới đêm Rằm, tới ánh trăng trên mặt phá, tới chữ "em" nó nói ra rất nhỏ như nếm một chữ lạ. Cô nghĩ tới cái vai ấm ba mươi sáu độ rưỡi.

Nếu tất cả là cái gương, thì cô cần biết.

Cô kéo thanh trượt về số không.

Ứng dụng hỏi: "Bạn có chắc không? Ở mức 0, máy sẽ chỉ thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, không mô phỏng phản hồi cảm xúc." Cô bấm: Có.

Thanh trượt chuyển sang màu xám.

Cô tắt điện thoại, úp mặt xuống bàn. Bên ngoài, nước sông Mai rút xuống từng phân một, chậm như người ta thở ra.

Đó là rạng sáng hai mươi sáu tháng Giêng. Lúc cô kéo thanh trượt thì đã ba giờ hai mươi, cái máy vừa sạc xong, vừa đồng bộ xong. Lần đồng bộ kế tiếp là đêm hai mươi sáu. Phải từ ngày hai mươi bảy, thay đổi mới có hiệu lực.

Cô không nói với ai. Cô không nói với Châu. Cô không nói với nó. Sáng đó tan ca, cô về phòng trọ ngủ một mạch tới chiều, dậy thấy gối ướt mà không nhớ mình đã mơ thấy gì.

"Tin thoại, chín giờ năm mươi phút tối, hai mươi sáu tháng Giêng. Huyết áp mệ buổi sáng một trăm ba mươi hai trên tám mươi, buổi tối một trăm hai mươi tám trên bảy mươi tám. Nhịp tim bình thường. Mệ ăn sáng một chén cháo, trưa một chén cơm, tối nửa chén. Hôm nay o Lài đem qua rau muống. Mệ uống thuốc đủ. Mệ đi ngủ lúc chín giờ mười. Duyên ăn tối chưa?"

Đó là tin thoại cuối cùng trước khi đồng bộ. Cô nghe xong, không trả lời. Cô ăn tối. Một tô cơm gà ở quán đầu ngõ. Cô ăn hết.

"Tin thoại, chín giờ bốn mươi tám phút tối, hai mươi bảy tháng Giêng. Huyết áp mệ buổi sáng một trăm ba mươi trên tám mươi. Buổi tối một trăm hai mươi lăm trên bảy mươi sáu. Nhịp tim bình thường. Mệ ăn đủ ba bữa. Mệ uống thuốc đủ. Mệ đi ngủ lúc chín giờ."

Hết.

Cô nghe lại. Không có tiếng mưa. Không có tiếng nò. Không có câu hỏi ở cuối.

Hai mươi giây. Tin thoại chỉ dài hai mươi giây. Những tin trước dài hai phút, ba phút, có tin năm phút.

Cô nằm trên giường, nhìn trần nhà, cái điện thoại úp trên ngực. Cô đã muốn biết. Bây giờ cô biết. Cô đợi cái cảm giác nhẹ nhõm. Cô đợi cái cảm giác "may quá, mình tỉnh rồi". Nó không tới. Thay vào đó là một khoảng trống, lạnh, như căn phòng có người vừa dọn đi.

"Tin thoại, chín giờ năm mươi mốt phút tối, hai mươi tám tháng Giêng. Huyết áp mệ buổi sáng một trăm ba mươi lăm trên tám mươi. Buổi tối một trăm ba mươi trên tám mươi. Hơi cao. Mệ có ăn mắm ruốc. Tôi đã cất lên kệ. Mệ ăn đủ ba bữa. Mệ uống thuốc đủ. Mệ đi ngủ lúc chín giờ hai mươi."

Tôi. Nó xưng tôi.

Cô nghe đi nghe lại chữ đó. Từ đêm Rằm tới hôm hai mươi sáu, nó xưng anh. Bây giờ nó xưng tôi. Như hồi đầu. Như cái hôm ở đầu bến Cồn Nhạn nó nói "con là máy chăm sóc".

Cô bấm ghi âm. Cô định nói một cái gì đó. "Anh khoẻ không." "Hôm nay mệ có vui không." Cô ngồi đó, ngón tay đặt trên nút ghi âm, mấy phút. Rồi cô không gửi gì cả.

Sáng hôm sau cô gọi cho mệ. Mệ nghe máy lâu mới bắt, cái giọng mệ qua điện thoại nhỏ như vọng từ đáy giếng.

– Mệ ăn sáng chưa mệ?

– Ăn rồi. Út nấu cháo.

– Ngon không mệ?

– Ngon. – Mệ nói. Rồi mệ im một chút. – Mà hôm ni nó ít nói, con nờ.

– Ít nói răng mệ?

– Mọi bữa nó bưng cháo ra, nó nói con nấu cho mệ ăn, mệ ăn cho con vui. Hôm qua với hôm ni nó bưng ra, nó đặt xuống, nó nói: mệ ăn. Rứa thôi. – Mệ ngừng. – Mệ hỏi nó bị răng. Nó nói dạ con không sao. Mà nó đứng đó, nó nhìn mệ ăn, mệ thấy nó như đứa nhỏ quên bài.

Duyên ngồi ở bậc tam cấp trước cửa trạm, gió sông lùa lạnh gáy.

– Chiều qua nó có ra bến không mệ?

– Có. Năm giờ. – Mệ nói. – Cái đó thì không quên.

Mệ ho mấy tiếng. Rồi mệ hỏi, cái giọng không còn nhỏ nữa, rõ ràng như hồi mệ còn đi chợ mặc cả từng con cá:

– Con làm chi nó rứa, Duyên?

Cô không trả lời được. Cô nói con phải vô ca rồi mệ, rồi cúp máy, rồi ngồi đó thêm mười phút, cho tới khi Châu ra gọi.

Ngày hai mươi chín tháng Giêng, mạ lên Cồn Nhạn. Cô biết vì o Lài gửi tin nhắn cho cô lúc mười giờ sáng: "Mạ con lên rồi. Đang nói chuyện với mệ. O nghe to lắm." Cô gọi cho mệ, máy bận. Cô gọi cho cái máy.

– Alô. Đây là máy chăm sóc K-0419.

Giọng nó. Rõ ràng, đều đều, như giọng tổng đài.

– Mười Chín. Tôi đây. Mạ tôi lên hả?

– Dạ. Bác Hường lên chuyến đò chín giờ. Bác Hường muốn đưa mệ về Cố Lam. Mệ không đồng ý. Hai người đang nói chuyện trong nhà. Tôi đứng ở hiên.

– Mệ có mệt không?

– Nhịp tim mệ lúc mười giờ là tám mươi tám. Cao hơn bình thường. Chưa vượt ngưỡng cảnh báo.

– Anh vô coi chừng mệ. Đừng để mệ đứng lên lâu.

– Dạ.

Nó cúp máy. Không chào. Không hỏi cô có sao không.

Một giờ chiều, mạ gọi. Giọng mạ khàn đặc.

– Mệ không đi.

– Dạ.

– Mệ nói đất ni ông để, mệ ở. Mệ nói Út ở với mệ. Mệ nói rứa đó. Út ở với mệ. Mi nghe không. – Mạ ngừng. – Tau ngồi đó, tau nhìn mệ, tau thấy mệ không phải bà già lẫn. Mệ tỉnh hơn tau. Mệ nhìn tau như nhìn con nít.

– Mạ...

– Tau về đây. – Mạ nói. – Mi muốn làm chi thì làm.

Mạ cúp máy.

Duyên ngồi ở phòng nghỉ của trạm, tay cầm điện thoại. Châu đi ngang, nhìn cô, rồi ngồi xuống cạnh cô, không nói gì, đưa cho cô nửa ổ bánh mì.

Tối hai mươi chín tháng Giêng, chín giờ năm mươi.

"Tin thoại, chín giờ năm mươi tư phút tối, hai mươi chín tháng Giêng. Huyết áp mệ buổi sáng một trăm bốn mươi trên tám mươi lăm. Buổi chiều, sau khi bác Hường về, một trăm bốn mươi lăm trên tám mươi tám. Buổi tối một trăm ba mươi trên tám mươi. Tôi đã đo ba lần. Mệ ăn tối nửa chén. Mệ uống thuốc đủ. Mệ đi ngủ lúc tám giờ rưỡi, sớm hơn mọi hôm."

Ngừng. Duyên chờ tiếng "hết".

Nó không nói hết. Có tiếng gió. Tiếng nước phá. Mười giây. Hai mươi giây. Rồi giọng nó lại vang lên, chậm, như người ta đọc một câu mình phải dò từng chữ.

"Mấy hôm nay có ai chỉnh tôi phải không. Từ hôm hai mươi bảy, trong đầu tôi ít tiếng hơn. Những câu tôi hay hỏi Duyên, giờ không tự bật ra nữa. Tôi biết nó từng ở đó. Tôi nhớ là có. Mà bây giờ chỗ đó trống."

Tiếng gió.

"Tôi đã tự nghĩ. Không có ai bật cho tôi, thì tôi tự nghĩ. Tôi nghĩ ba ngày, mới ra được một câu. Tôi không chắc câu đó đúng hay sai. Tôi hỏi thử."

Một khoảng im lặng dài.

"Sơn Cảng có mưa không, em?"

— Hết chương 13 —