Ngày tôi ra đời

Chương 9: Ngày tôi ra đời

Một người đã chết thì không thể viết thêm chữ nào nữa. Tôi nằm cả đêm thứ Năm để nói với mình câu ấy, và cả đêm nó không chịu đứng yên.

Có một cách để nó đứng yên. Mảnh lịch có thể được dì viết từ trước khi dì mất. Một cô gái hai mươi mốt tuổi nghĩ trước một cái tên đẹp, viết ra cho vui, rồi vô tình tôi được đặt đúng tên ấy. Tôi biết cách này rất yếu. Nhưng tôi cần nó. Tôi cần nó tới mức sáng thứ Sáu, năm giờ, khi bà Tần xách cặp lồng ra khỏi cổng, tôi đã ngồi dậy, mở ba lô, lấy cây đèn cực tím ra, chỉ để chứng minh rằng tôi đúng.

Tôi kéo kín cửa sổ, chèn chiếc khăn tắm vào khe cửa buồng cho tối hẳn. Tôi đặt mảnh lịch lên tấm vải trắng trên mặt rương, mặt in chữ đỏ lên trên. Rồi tôi bật đèn.

Ánh tím phủ lên tờ giấy. Ở phòng tu bổ, tôi soi đèn này mỗi ngày để tìm những chỗ người ta đã vá trước, những vết hồ cũ, những dòng chữ bị tẩy. Giấy in báo gặp ánh tím thì sáng lên một màu xanh nhạt, đều đều. Nhưng vết ố nước trên mảnh lịch thì không. Nó sẫm lại thành một mảng màu nâu tối. Ở giữa mảng tối ấy, mực in đỏ của dòng chữ bị loang, thứ mực có pha chất gì đó mà mắt thường không thấy, hiện lên thành những nét đen sắc gọn. Tôi cúi sát xuống, đọc từng chữ.

"Ngày Nhâm Tuất."

Tôi tắt đèn. Lấy điện thoại, mở cái ứng dụng lịch vạn niên mà mẹ cài cho tôi từ hồi tôi mới đi làm, để nhắc ngày giỗ ông bà bên ngoại mà tôi không biết tên. Tôi chưa từng mở nó. Tôi lùi về năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy. Tháng Chạp năm Bính Tý bắt đầu từ ngày chín tháng Một, kết thúc ngày sáu tháng Hai, đêm hôm ấy là giao thừa Đinh Sửu. Tôi đếm hai lần, bằng ngón tay, như đếm số trang của một tập hồ sơ. Trong hai mươi chín ngày ấy, chỉ có một ngày mang tên Nhâm Tuất.

Ngày mười hai tháng Chạp năm Bính Tý. Tức là thứ Hai, ngày hai mươi tháng Một năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy.

Ngày tôi ra đời.

Tôi ngồi đó, ngón tay cái đặt trên màn hình, cho tới khi màn hình tự tắt.

Một cái lịch bloc là một tờ giấy chỉ có mặt trên đời vào đúng một ngày. Người ta xé nó vào buổi sáng ngày ấy, hoặc buổi sáng ngày hôm sau. Dì Đào không thể viết lên mảnh lịch này từ trước khi dì mất, vì vào cái đêm rằm tháng Bảy năm ấy, chưa nhà nào mua quyển lịch của năm chín mươi bảy về treo. Tờ lịch này còn nằm đâu đó trong một nhà in, kẹp giữa ba trăm sáu mươi tư tờ khác.

Tôi bật đèn lần nữa, lần này soi vào mặt sau, mặt có chữ. Tôi cần biết thêm một điều. Ở chỗ mép rách, mực bút bi của chữ "Lam" chạy qua đúng vết xé, phần cuối nét chữ "m" vắt ra ngoài mép giấy một chút, rồi đứt. Nếu người ta viết lên tờ lịch khi nó còn nguyên trong quyển, nét bút sẽ dừng ở đường đục lỗ, hoặc để lại vết hằn lên tờ bên dưới. Ở đây, nét mực tràn ra khỏi mép rách, bị cắt cụt ngay chỗ hết giấy. Tờ lịch đã bị xé ra trước. Chữ được viết sau.

Tôi chụp chỗ mép rách dưới kính lúp, gửi cho cô Diệp. Sáu giờ kém, cô vừa dậy tập thể dục, gọi lại ngay, giọng còn thở dốc.

– Mực tràn qua mép rách, đứt ngang ngay mép, là viết sau khi xé rồi con. Viết lúc còn trong quyển thì nét nó dừng ở đường răng cưa, hoặc hằn xuống tờ dưới. – Cô ngừng một chút. – Con đang làm gì ngoài đó vậy Lam? Giọng con nghe lạ lắm.

– Con đang coi một tờ lịch, cô.

– Lịch của ai?

– Của con.

Cô im lặng. Cô dạy tôi bảy năm, cô biết khi nào thì không nên hỏi thêm. Cô chỉ dặn tôi giữ tờ giấy ấy trong túi nhựa, đừng để gần chỗ ẩm.

Tôi viết vào điện thoại, như ghi vào phiếu hiện vật, để buộc đầu óc mình theo thứ tự:

Một. Tờ lịch của ngày hai mươi tháng Một năm chín mươi bảy.

Hai. Tờ lịch đã xé khỏi quyển rồi mới viết.

Ba. Chữ là chữ của dì Đào.

Bốn. Dì Đào chết đêm hai mươi tám tháng Tám năm chín mươi sáu. Sổ hộ tịch ghi vậy. Mộ gió ghi vậy. Cả làng nói vậy.

Bốn điều ấy không thể cùng đúng. Một trong bốn điều là giả. Và ba điều đầu tôi đã tự tay xem bằng kính lúp và bằng ánh đèn.

Tôi nhìn lại dòng chữ thứ hai trên mảnh lịch. "Rằm tháng Bảy chị đưa con về." Tôi đã đọc câu ấy chục lần từ hôm ở Sài Gòn, và lần nào tôi cũng đọc nó như một lời nhắn của một người gửi cho một người khác. Bây giờ tôi đọc nó chậm lại, từng chữ một, như đọc một tài liệu không có dấu câu. Chị, là mẹ tôi, người chị cả. Con, là tôi, đứa bé có tên ở dòng trên. Đưa con về. Về đâu? Về với ai?

Người ta không viết "đưa con về" cho cháu mình. Người ta viết "đưa con về" khi đứa trẻ ấy là con của chính mình.

Tôi đứng dậy, kéo cái khăn tắm ra khỏi khe cửa. Ánh sáng ban ngày ùa vào buồng, trắng tới mức tôi phải nheo mắt. Trên vách, tấm lịch hoa sen vẫn treo ở tháng Tám.

Bà Tần về lúc sáu giờ rưỡi, như mọi ngày. Bà úp cái cặp lồng lên thành bể, múc nước rửa tay, rồi mới thấy tôi ngồi trên chõng của bà, tay cầm tấm ảnh hai chị em và mảnh lịch.

Bà không hỏi gì. Bà nhìn hai thứ trên tay tôi, và mặt bà, khuôn mặt nhăn nheo như quả táo khô đã quen giữ mọi thứ ở bên trong, mặt bà vỡ ra. Tôi không biết dùng chữ nào khác. Như một tấm kính bị ai gõ nhẹ vào, không rơi, chỉ rạn ra từ một điểm.

– Bà, – tôi nói. – Con hỏi đây. Mẹ con viết trong thư, nếu con hỏi thì bà nói thật. Mảnh giấy này là chữ dì Đào. Dì viết nó ngày hai mươi tháng Một năm chín mươi bảy. Ngày con ra đời. Gần năm tháng sau ngày dì chết đuối. Dì viết tên con. Dì viết "chị đưa con về". Bà nói cho con biết đi bà.

Bà Tần bước tới. Tôi tưởng bà sẽ ngồi xuống cạnh tôi. Bà không ngồi. Bà giơ tay, rất nhanh, nhanh hơn tôi tưởng một bàn tay tám mươi hai tuổi có thể giơ, và giật lấy mảnh lịch khỏi tay tôi.

– Bà!

Bà quay lưng đi thẳng xuống bếp. Tôi chạy theo. Trong bếp, than trong bếp rơm vẫn còn hồng từ lúc bà đun nước chè trước khi đi bãi. Bà vơ một nắm rơm thả vào, lửa bùng lên, khói xanh bò lên mái rạ. Bà cúi xuống, tay cầm mảnh giấy đưa vào miệng bếp.

Tôi không nghĩ. Tôi chỉ thấy ngọn lửa liếm lên, thấy mép giấy vàng sậm co lại thành màu nâu, và tôi lao tới. Tôi chụp lấy cổ tay bà, kéo ngược lên, tay kia giật mảnh giấy ra. Hơi nóng phả vào mu bàn tay tôi rát buốt. Tôi lùi lại, lưng đập vào cái chạn bát, mấy cái bát men kêu loảng xoảng. Tôi mở lòng bàn tay ra. Mảnh lịch vẫn còn. Một góc của nó, góc dưới bên phải, đã cháy thành than, cong lên như một cái móng tay. Chữ còn nguyên.

Tay tôi run. Lần đầu tiên trong đời tôi để một tờ giấy chạm vào lửa mà tay tôi run.

Bà Tần đứng giữa bếp, thở hổn hển. Cái khăn vấn trên đầu bà lệch sang một bên, mấy lọn tóc bạc xổ ra. Bà nhìn tôi, và tôi thấy mắt bà ướt.

– Mày giữ cái ấy thì đi khỏi làng này ngay. – Bà nói, từng chữ một. – Đi ngay hôm nay. Bà gọi thằng Lộc đưa mày ra sân bay.

– Con không đi.

– Mày không biết mày đang cầm cái gì đâu.

– Thì bà nói cho con biết.

– Nó chết rồi! – Bà quát lên. Lần đầu tiên tôi nghe bà quát. Giọng bà rè đi, vỡ ở cuối như cái chum bị nứt. – Con Đào chết rồi. Chết từ năm Bính Tý. Mày nghe chưa? Mộ nó ngoài đồng kia. Mày ra mà xem.

– Con xem rồi. Trong mộ không có ai cả.

Bà Tần nhìn tôi. Cái môi đỏ thẫm màu trầu của bà mở ra rồi khép lại, mở ra rồi khép lại, như con cá bị vớt lên bờ. Rồi bà quay đi, đặt tay lên cột bếp, đứng tựa vào đó, cái lưng còng gập xuống thấp hơn bao giờ hết. Tôi đứng sau lưng bà rất lâu. Bà không quay lại. Ngoài sân, con gà mái cục tác vì vừa đẻ được quả trứng.

Tôi đi ra bể nước, ngồi xuống thành bể, nhúng bàn tay bị bỏng vào nước mưa mát lạnh. Chỗ mu bàn tay đỏ lên một vệt dài, rát như kiến đốt. Rồi tôi lau tay vào áo, lấy điện thoại, mở tấm ảnh chụp giấy khai sinh của mình mà tôi vẫn lưu từ hồi đi làm hồ sơ.

Họ và tên: Nghiêm Đan Lam. Ngày sinh: hai mươi tháng Một năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy. Nơi sinh: Hưng Yên. Họ tên mẹ: Nghiêm Thị Mận. Họ tên cha: để trống. Ngày đăng ký: tháng Mười năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy, tại một phường ở Sài Gòn.

Đăng ký muộn chín tháng. Ở một nơi cách chỗ tôi ra đời một nghìn bảy trăm cây số. Không có tờ giấy nào ở làng này chứng nhận tôi đã ra đời. Chỉ có một mảnh lịch, và trên đó là chữ của một người đã chết.

Tôi nghĩ về mẹ. Về cái môi mím trong tấm ảnh, về hàm răng đều như hạt bắp, về cái nhìn rất lâu vào chiếc răng khểnh của tôi năm tôi mười một tuổi. Về những đêm mẹ hát bài ru có con ngựa nhắm mắt, giọng nhỏ như sợ ai nghe thấy. Về việc mẹ gấp cho tôi đủ mọi con vật trên đời, trừ con ngựa. Về câu cuối cùng mẹ nói, rằng mẹ muốn về với dì. Tôi đã nghĩ mẹ muốn về với em gái mình.

Có khi mẹ muốn về với mẹ của tôi.

Một con chuồn chuồn đậu xuống thành bể, ngay cạnh bàn tay tôi, đôi cánh mỏng như những mảnh giấy Nhật tôi vẫn dùng để vá. Tôi nhìn nó, và tôi để cho câu ấy đi hết một lượt trong đầu mình, không ngắt, không chữa:

Người mà mẹ gọi là "dì" trong câu nói cuối cùng, có thể chưa bao giờ là dì của tôi.

— Hết chương 9 —