Đêm rằm

Chương 29: Đêm rằm

Tôi không chạy thẳng ra bãi. Tôi đã muốn, chân tôi đã muốn, nhưng con đường ra bãi đi qua nhà cũ, và nhà cũ là nơi dì Đào đang ở.

Mợ Thoa đuổi theo tôi tới cổng, nói với theo: mợ gọi anh ấy mười cuộc rồi, không nghe máy. Mợ không biết anh ấy mang dầu ra kho làm gì. Mợ nói câu ấy như người ta nói một câu mình không dám tin, và tôi không quay lại để bảo mợ rằng tôi biết.

Con ngõ lát gạch nghiêng đông người hơn mọi ngày. Người ta đi ngược chiều tôi, về phía đê, về phía bến Vó. Đàn bà áo dài, khăn vấn, bưng mâm lễ phủ khăn đỏ. Đàn ông áo sơ mi trắng là thẳng nếp. Trẻ con cầm những cái đèn hoa đăng bằng giấy màu, chưa thắp, để lát nữa thả xuống sông. Mấy thanh niên khiêng một con ngựa đỏ cao quá đầu người, ngựa của một họ khác, vừa đi vừa hò nhau tránh dây điện. Tiếng trống từ miếu Cô vọng về, từng hồi dài, đều, như nhịp tim của một con vật rất lớn đang nằm dưới lòng đê.

Ai cũng nhìn tôi khi tôi chạy ngược qua họ. Tôi không nhìn ai.

Sân nhà cũ trống. Con ngựa lớn không còn đứng giữa sân, chỉ còn tấm bạt che sương gấp gọn trên thành bể, bốn vệt hồ khô in trên nền gạch đỏ chỗ bốn cái móng. Tú và mấy đứa trai đội rước đã khiêng nó ra miếu từ bốn giờ rưỡi. Ông Thạc đi cùng, đi trước, dẹp đường, để ngựa cho Cô không bị quệt vào cành nhãn nào. Ông từ Nhự dặn ngựa phải tới miếu trước khi trăng lên. Tôi đã đứng ở cổng nhìn nó đi khuất cuối ngõ, trắng toát giữa những người áo trắng, chưa có mắt.

Dì Đào ở nhà với bà Tần. Tôi đã dặn bà như thế, trước khi sang nhà cậu Lộc. Tôi đã nghĩ như thế.

Cửa buồng mẹ tôi mở toang.

Tôi đứng ở ngưỡng cửa. Cái giường bốn cột, tấm màn vén lên một bên. Cái rương sơn then, trên mặt rương là hai con ngựa dì mang từ kho về hôm hai mươi ba, đứng cạnh nhau, hai mắt nhắm. Cái chiếu của tôi dưới nền gạch. Trên vách, quyển lịch bloc của dì: tờ trên cùng là con số hai mươi sáu, dòng chữ nhỏ bên dưới, "ngày rằm tháng Bảy". Sáng nay dì đã xé tờ hôm qua.

Tôi quỳ xuống, nhìn vào gầm giường.

Đôi dép đỏ không còn.

– Bà ơi!

Bà Tần đang nằm trong buồng bà, cái khăn nhung đen vấn trên đầu, mắt nhắm. Bà mở mắt khi tôi gọi lần thứ hai. Mắt bà đục, chậm, lờ đờ thuốc. Chị Hạnh cho bà một viên giảm đau mỗi tối, và chiều nay, đau quá, bà đã uống sớm.

– Dì đâu bà? Dì đi đâu rồi bà?

Bà nhìn tôi, rồi nhìn ra cửa, như người vừa thức dậy chưa biết bây giờ là mấy giờ.

– Nó hỏi bà… – Bà nói, chậm. – Lúc gần năm giờ. Mày vừa đi. Nó đứng ở cửa, hỏi bà: "Rằm?" Bà bảo ừ, rằm. Nó gật đầu. Rồi bà ngủ quên.

Bà chống tay ngồi dậy. Mặt bà đổi màu.

– Đừng để nó ra sông. – Bà nói, và giọng bà vỡ ra như đêm giông. – Lam ơi. Đừng để nó ra sông.

Tôi gọi cho ông Thạc. Tôi đã lưu số ông từ tối hôm kia, ở lều, khi ông đọc cho tôi từng con số trên cái điện thoại cũ bấm phím của ông, đọc chậm, sợ đọc sai. Chuông đổ năm hồi. Đầu dây ồn ào tiếng người, tiếng trống, tiếng loa ông từ đang thử micro.

– Chú ơi, dì đi rồi. Dì không ở nhà. Dì đi từ gần năm giờ, mang cả đôi dép.

Đầu dây im một giây. Tiếng trống đánh một hồi dài.

– Rằm, – ông nói. – Rằm thì cô ấy ra bến Cát.

– Chú ra bến Cát. Đi đường đê, nhanh hơn. – Tôi nói, nhanh hơn tôi nghĩ. – Bảo Tú ở lại bến Vó, nhìn người ra miếu, dì có lẫn vào đó thì giữ dì lại. Con đi đường bãi.

– Cô đi đường bãi làm gì?

Tôi không trả lời. Tôi không có thời gian để kể cho ông nghe về cái can dầu hoả hai mươi lít. Tôi cúp máy.

Tôi xốc ba lô lên vai. Cái hộp nhựa đựng người giấy vẫn nằm trong đó, cùng với con ngựa đã dán lại bụng. Tôi không biết vì sao tôi mang theo. Tôi chạy ra cổng, rồi tôi dừng lại.

Hai con ngựa trên mặt rương. Dì chỉ mang theo hai con ngựa khi rời kho, một con dì ôm, một con dì đưa tôi cầm. Đêm nào ra bến dì cũng ôm một con ngựa trước ngực. Đêm giông dì ôm một con, con ngựa ấy trôi mất. Đêm mùng năm dì ôm một con. Hai con của dì bây giờ vẫn nằm trên mặt rương trong buồng.

Đêm nay dì đi tay không.

Người đàn bà ba mươi năm không bao giờ ra bến mà không ôm một con ngựa, đêm rằm này, sẽ đi lấy ngựa ở đâu?

Ở kho. Hàng trăm con, xếp kín ba bức tường, tới tận xà mái. Cái kho cách bến Cát trăm bước.

Tôi chạy.

Tôi leo lên con dốc đê, lần này không trượt, không bò, đất khô dưới đế giày. Lên tới mặt đê thì tôi thấy trăng.

Trăng rằm vừa nhô lên khỏi rặng tre bên kia sông, to tới mức tôi tưởng nó đang ở ngay trên mặt nước, cách tôi chỉ một con thuyền. Màu cam đỏ, như một cái mâm đồng vừa nung, như một ngọn đèn lồng khổng lồ ai đó thả trôi. Mặt sông đỏ quạch phù sa giờ hắt ánh trăng thành một con đường sáng rực, chạy thẳng từ bờ bên kia sang tới chân bãi. Xa phía thượng nguồn, ở bến Vó, người ta đang hạ thuyền lễ xuống nước, những ngọn đèn hoa sen đầu tiên đã thắp trên mạn thuyền. Tiếng trống, tiếng loa, tiếng người, tiếng nhạc lễ, tất cả bay theo gió sông về đây, mỏng đi, nghe như từ một đám hội ở một làng khác, một năm khác.

Cả làng ở bến Vó. Bãi vắng tanh.

Từ mặt đê tôi nhìn thấy được cả cái sân miếu dưới gốc gạo, nhỏ như một khay đèn. Người đứng kín sân, kín bậc bến, kín cả con dốc. Giữa sân, trước cửa miếu, có một vệt trắng cao hơn đầu người. Con ngựa của tôi. Nó đứng đó chờ, chưa có mắt.

Tôi vừa chạy vừa gọi cho chị Ngân. Đêm rằm chị phải trực ở miếu, giữ trật tự cho cả làng. Chị nghe máy ngay, tiếng loa ông từ ầm ầm sau lưng chị.

– Chị ơi, cậu Lộc ra kho bãi từ năm giờ. Cậu mang theo một can dầu hoả. Dì Đào bỏ nhà đi cũng từ lúc ấy, con không biết dì ở đâu.

Chị Ngân không hỏi lại câu nào.

– Em xuống ngay. Chị đừng vào một mình.

Tôi xuống dốc. Ruộng ngô đổ sau đêm giông chưa ai dọn, thân ngô nằm ngổn ngang, khô dần, giẫm lên kêu răng rắc. Tôi chạy trên lối mòn tôi đã đi không biết bao nhiêu lần, lần đầu đuổi theo cái bóng trắng, lần sau trong giông. Đêm nay trăng sáng như ban ngày, tôi không cần đèn. Bóng tôi chạy trước mặt tôi, đen và dài, đầu bóng chạm vào những thân ngô đổ trước khi chân tôi tới.

Tôi nghĩ tới cậu Lộc. Anh ta đã ngồi trong xưởng cả buổi chiều, rồi xách can dầu đi ra bãi. Từ năm giờ tới giờ đã hơn một tiếng. Anh ta chờ trời tối. Anh ta chờ cả làng ra hết bến Vó. Anh ta không biết dì Đào đã rời nhà cũ. Anh ta nghĩ dì đang ở nhà, có bà Tần, có Tú. Anh ta nghĩ cái kho trống. Chỉ còn ngựa.

Chỉ còn hàng trăm con ngựa, con nào cũng có một thằng bé áo trắng dải đỏ ngủ trên một viên sỏi trong bụng.

Ngày mai người của tỉnh sẽ cùng đoàn kiểm đếm vào kho, đo tường, đếm từng thứ. Anh Khôi đã chụp ảnh kho, chưa mở con ngựa nào. Nhưng sớm muộn sẽ có người mở. Và cậu Lộc biết tôi là thợ phục chế giấy. Anh ta biết tôi mở được mọi đường hồ mà không làm rách.

Tôi chạy nhanh hơn. Một thân ngô gãy móc vào ống quần tôi, tôi ngã khuỵu một đầu gối, đứng dậy, chạy tiếp.

Tôi nghĩ tới đôi dép đỏ dưới gầm giường. Trưa hôm kia dì tự tay đặt nó ở đó, tôi đứng ở cửa nhìn. Dì đã lần ngón tay theo mấy mũi khâu chỉ đen của chú Thạc, nói "anh khâu xấu". Ba mươi năm dì đi chân trần, đôi dép không đủ đôi. Đêm nay dì có đủ đôi.

Đêm rằm năm Bính Tý, một cô gái hai mươi mốt tuổi, áo trắng, đi đôi dép quai hậu nhựa đỏ, một chiếc lành, một chiếc khâu. Cô trốn khỏi buồng qua hai thanh song cửa sổ bị cạy gãy, đi ra bến Cát chờ thuyền. Cả làng ở miếu Cô. Bãi vắng tanh. Trăng rằm sáng như ban ngày.

Dì sẽ vào kho lấy một con ngựa, rồi ra bến. Dì đang làm lại cái đêm ấy, từng bước một, như dì vẫn làm lại từng nút lạt hai vòng, từng cái bờm mười một răng. Bằng tay. Không cần nhớ.

Và lần này dì có đủ đôi dép.

Hết ngô. Rặng chuối. Những thân chuối gãy hôm giông đã héo, tàu lá rũ xuống màu nâu xám, sột soạt dưới chân. Gió sông đổi chiều, thổi từ phía bến Cát vào, thổi ngược lên mặt tôi.

Tôi ngửi thấy nó trước khi nhìn thấy. Mùi dầu hoả. Nồng, hăng, đặc quánh, cái mùi của những cây đèn dầu ở bảo tàng mà người ta bắt chúng tôi cất ra phòng riêng, xa giấy, xa vải, xa mọi thứ bắt lửa. Mùi ấy lẫn vào mùi bùn và mùi lá chuối héo, lẫn vào gió, đến từ chỗ cái kho.

Tôi dừng lại một giây. Cả người tôi dừng lại, như người ta dừng lại trước mép một cái hố. Cái sợ lửa của tôi, cái sợ có từ những buổi rằm tháng Bảy ngồi trong căn gác kín ở Gò Vấp, nghe tiếng giấy cháy lép bép ngoài cửa, mẹ nắm chặt tay tôi. Cái sợ ấy đứng dậy trong tôi như một người thứ hai, nắm lấy cổ tay tôi, kéo lại.

Phía trước, qua những thân chuối héo, có ánh sáng.

Không phải ánh trăng. Ánh trăng màu bạc, đều, nằm yên trên mặt đất. Thứ ánh sáng này màu vàng, rồi màu cam, nó không nằm yên. Nó nhảy. Nó liếm lên những tàu lá chuối héo từ phía dưới, làm chúng hiện ra rồi lại tối đi, hiện ra rồi lại tối đi, như những cái bóng đang múa. Một cột khói đen bốc lên, che mất một góc trăng.

Ở phía bãi, chỗ cái kho, có ánh lửa.

— Hết chương 29 —