Kết quả giám định

Chương 34: Kết quả giám định

Tờ kết quả giám định chỉ có một trang. Tôi đã đọc hàng nghìn trang giấy trong đời, giấy cổ, giấy mục, giấy viết tay của những người chết từ hai trăm năm trước. Chưa có trang nào tôi phải đọc tới lần thứ ba mới hiểu.

Sáng thứ Hai, ba mươi mốt tháng Tám, trong căn phòng nhỏ cuối hành lang Uỷ ban xã, anh Khôi đặt tờ giấy lên bàn trước mặt tôi và ông Thạc. Chị Ngân ngồi bên cạnh, mặc cảnh phục. Cái quạt trần quay chậm, gió không đủ làm lay mép giấy.

Những dòng chữ in, những con số, những ký hiệu tôi không hiểu. Rồi một câu tôi hiểu. Có quan hệ huyết thống mẹ con giữa người mang mẫu ký hiệu thứ nhất và người mang mẫu ký hiệu thứ hai. Có quan hệ huyết thống cha con giữa người mang mẫu ký hiệu thứ ba và người mang mẫu ký hiệu thứ hai. Xác suất trên chín mươi chín phẩy chín chín phần trăm.

Mẫu thứ nhất: Nghiêm Thị Đào. Mẫu thứ hai: Nghiêm Đan Lam. Mẫu thứ ba: Phí Văn Thạc.

Tôi đã biết. Tôi đã biết từ cái đêm trong kho, từ hai mươi chín tờ lịch dưới gối, từ hai hàng lông mày rậm gần chạm nhau trên mặt một người đàn ông dưới ánh đèn bão. Nhưng biết và nhìn thấy nó in ra trên giấy, có dấu đỏ, là hai việc khác nhau. Như biết một tờ thư đã cũ và cầm nó lên dưới kính lúp thấy rõ từng thớ giấy ngả màu.

Ông Thạc không đọc tờ giấy. Ông chỉ nhìn nó, nhìn mãi cái dấu đỏ ở góc dưới, như người không biết chữ nhìn một tấm bằng khen.

Anh Khôi nói thêm về những việc sẽ làm. Giấy tờ của dì Đào. Uỷ ban xã sẽ phối hợp với cơ quan điều tra, có kết quả giám định, có lời khai của những người biết việc, có hồ sơ khám bệnh. Một người đã khai tử ba mươi năm, muốn sống lại trên giấy tờ thì phải đi qua từng bước một, không bỏ bước nào. Chị Duyên ở bộ phận hộ tịch đã mở lại cái sổ khai tử bìa bục góc, đã chụp lại cái dòng mực tím ghi tên dì. Sẽ lâu. Có khi tới cuối năm. Nhưng sẽ xong.

– Còn giấy tờ của chị, – chị Ngân nói, nhìn tôi. – Giấy khai sinh của chị ghi mẹ là bà Mận, cha để trống. Chị muốn làm gì thì em hướng dẫn chị.

Tôi nghĩ tới tờ giấy khai sinh đăng ký muộn chín tháng ở một phường Sài Gòn. Họ tên mẹ: Nghiêm Thị Mận. Mẹ tôi đã tự tay mang tôi tới đó, đã tự tay ký vào đó, đã nói dối một cán bộ phường rằng tôi là con mình. Rồi mẹ sống với lời nói dối ấy hai mươi chín năm cho tới khi nó thành thật.

– Giấy của con để sau chị, – tôi nói. – Giấy của dì trước.

Ra khỏi Uỷ ban, ông Thạc ngồi xuống bậc thềm, ngay chỗ lối đi lên bộ phận một cửa. Người ra người vào phải bước vòng qua ông. Ông không để ý. Ông lấy gói thuốc lào trong túi áo ra, rồi nhớ ra không có điếu, lại cất vào.

Tôi ngồi xuống cạnh ông.

Cả tháng nay tôi gọi ông là chú. Ông gọi tôi là cô, rồi là con, rồi lại là cô. Hai người chúng tôi đi vòng quanh cái chữ ấy như người ta đi vòng quanh một cái hố trên đường, biết nó ở đó, không ai dám bước xuống.

– Ba, – tôi nói.

Ông quay sang. Ông nhìn tôi như không nghe rõ. Ở làng này không ai nói chữ ấy. Ở làng này người ta gọi bố, gọi thầy, gọi u. Chữ "ba" là chữ của trong ấy, của những con hẻm Gò Vấp, của những đứa bạn cùng lớp tôi gọi bố chúng nó mỗi chiều tan học. Tôi đã nghe chữ ấy hai mươi chín năm mà chưa từng gọi ai.

– Con gọi vậy được không ba?

Ông Thạc mở miệng. Rồi ông khép lại. Rồi ông cười, lần đầu tiên tôi thấy ông cười mà mặt không méo đi.

– Ừ, – ông nói. – Bố… ba đây.

Ông lẫn lộn hai chữ, như người buộc nhầm một vòng lạt. Ông không sửa.

Thứ Tư, mùng hai tháng Chín, cả nước nghỉ lễ. Làng treo cờ dọc mặt đê. Tú về nhà cũ từ sáng, mang theo cái máy ảnh nhỏ của kênh video, bảo muốn chụp một tấm cho cả nhà trước khi lên Hà Nội nhập học.

Dì Đào không chịu đứng trước máy ảnh. Dì ngồi trên bậc thềm, vót nan, không ngẩng lên. Tú chụp được mấy tấm dì cúi đầu, mấy tấm bàn tay dì cầm con dao vót nan cán quấn vải. Rồi tôi ngồi xuống cạnh dì. Tôi cầm một cái nan dì vừa vót, cố uốn cong nó làm sườn ngựa. Cái nan bật ra khỏi tay tôi, quất vào trán tôi một cái rõ đau. Tôi kêu lên. Dì Đào nhìn tôi, nhìn cái nan, rồi dì cười.

Không phải cái cười cố nhớ lại như đêm trong kho. Dì cười thật, đầu hơi ngả về phía tôi, một tay giơ lên định che miệng mà không kịp. Tôi cũng cười. Tôi không nhịn được.

Tú bấm máy.

Tối ấy nó cho tôi xem tấm ảnh trên màn hình. Hai người đàn bà ngồi trên bậc thềm một căn nhà gỗ, một người tóc bạc ngắn ngang vai, một người tóc buộc thấp, đầu ngả vào nhau, đang cười. Khi cười, cả hai cùng để lộ một chiếc răng khểnh bên trái, nhọn và trắng, chồm lên chiếc răng bên cạnh.

Tôi nhìn tấm ảnh rất lâu. Rồi tôi vào buồng, mở cái hộp nhựa, lấy ra tấm ảnh năm chín tư mà tôi tìm được giữa hai lớp rập trên gác xép. Hai chị em, hội làng 1994. Chị Mận không chịu cười.

Tôi đặt hai tấm ảnh cạnh nhau trên mặt rương. Ba mươi hai năm giữa chúng.

Thứ Năm, mợ Thoa sang nhà cũ.

Mợ đã gầy đi nhiều. Mợ kể mợ đã bán cả dàn máy làm đèn lồng cho một xưởng bên Bắc Ninh, rẻ, nhưng đủ trả món một tỷ hai vay ngoài. Món ngân hàng thì mợ lên tỉnh làm việc, xin giãn nợ, người ta cho. Xưởng mã vẫn chạy, nhỏ đi một nửa, chị Nụ vẫn làm. Mợ không nhắc tới cậu Lộc. Cậu Lộc vẫn ở nhà, tay đã tháo bớt băng, chờ cơ quan điều tra gọi, không đi đâu khỏi xã. Mợ chỉ nói một câu, lúc đứng ở cổng sắp về.

– Thằng Tú phải đi học. – Mợ nói. – Nợ là của người lớn. Nó không phải trả.

Đêm thứ Năm, cậu Lộc đến.

Anh ta không vào. Tôi ra đóng cổng lúc mười giờ thì thấy anh ta đứng ngoài hai cánh cổng gỗ, đúng chỗ ông Thạc đứng hôm nào, áo phông, quần soóc, hai bàn tay còn quấn băng mỏng. Anh ta không có kính. Cái kính rơi trong kho, chưa mua lại.

– Chị ngủ chưa? – anh ta hỏi.

– Dì ngủ rồi.

Anh ta gật đầu, như câu trả lời ấy là cái anh ta mong. Tôi mở cổng. Anh ta không bước vào sân. Anh ta chỉ đứng trên bậc cổng, nhìn qua sân, qua cái hiên tối, về phía cánh cửa buồng bên trái khép hờ.

– Cậu không xin cháu tha, – anh ta nói. – Cậu không xin chị tha. Cậu chỉ muốn đứng đây một lúc.

Tôi để anh ta đứng. Tôi ngồi xuống bậc thềm, cách anh ta cả một cái sân. Chúng tôi không nói gì nữa. Mười lăm phút sau anh ta quay đi, không chào, cái lưng cao gầy đi lên con ngõ dốc tối om, trăng hạ tuần chưa mọc, chậm, như người không biết mình về nhà hay đi đâu.

Sáng thứ Sáu, tôi gọi cho cô Diệp.

Anh Vĩnh đã nhắn từ tuần trước: giám đốc cho tôi tới giữa tháng Chín, sau đó phải quyết, về làm hay thôi. Tôi kể cho cô nghe hết, từ đêm giông tới đêm rằm. Cô nghe, không ngắt lời câu nào. Khi tôi kể tới cái hòm rập trên gác xép, cô hỏi giấy bồi mấy lớp, sơn ta hay sơn công nghiệp, mốc có ăn vào chữ không. Tôi trả lời từng câu. Rồi cô im lặng một lúc.

– Con về đi, con. Về làm cho xong giấy tờ trong này. – Cô nói. – Còn ở đâu thì để con tự quyết. Nghề mình mang theo trong tay, không mang theo cái phòng.

Thứ Bảy, Tú lên Hà Nội. Nó ôm bà Tần, ôm tôi, ôm cả ông Thạc, người nó mới tập gọi là bác được hơn một tuần, làm ông lúng túng tới mức không biết để hai tay vào đâu. Rồi nó đứng trước dì Đào rất lâu. Dì đang gấp một con ngựa nhỏ trên bậc thềm. Dì ngẩng lên nhìn thằng bé cao lêu nghêu, áo phông in hình con mèo, ba lô trên lưng. Dì nhìn nó như nhìn một người quen mà chưa nhớ ra tên.

– Lộc, – dì nói. – Lộc đi học.

Tú không sửa. Nó cúi xuống, để dì đặt con ngựa nhỏ vào tay nó, rồi nó đi.

Chiều hôm ấy, bà Tần gọi tôi vào buồng.

Bà đã đi lại được bằng gậy, hông đã đỡ đau. Bà ngồi trên mép giường, cái quạt nan trên đùi, nhìn ra sân. Cái cặp lồng nhôm ba ngăn úp trên thành bể ngoài kia, đã rửa sạch, đã khô, đã gần hai tuần nay không ai xách ra bãi nữa.

– Mày sắp vào trong ấy à?

– Dạ. Con vào đón tro mẹ con về. Rằm Trung thu con về lại.

Bà gật đầu. Bà phe phẩy cái quạt.

– Năm sáu mươi sáu, – bà nói, – con ngựa tao đặt trước cửa nhà họ Phí, tao vẽ mắt nhắm. Tao thức cả đêm mà làm. Sáng ra anh ấy bước qua nó, cúi xuống nhìn, xoa đầu tao. Tối ấy anh ấy vẫn đi.

Bà dừng lại. Ngoài sân, con gà mái lại cục tác.

– Ngựa nhắm mắt không giữ được ai đâu, con ạ. Tao làm một con. Con Đào làm cả nghìn con. Có giữ được ai đâu. – Bà quay sang nhìn tôi. – Giữ được nó là mày. Đêm giông, mày ôm cái cọc tre ấy mà kéo.

Tôi không nói gì. Tôi ngồi xuống cạnh bà, cầm lấy cái quạt, quạt cho bà.

Tối, tôi xếp đồ vào va-li. Cái va-li tôi kéo khoá về bên trái suốt một tháng nay. Dì Đào đứng ở cửa buồng nhìn tôi xếp. Dì nhìn cái va-li, nhìn cái hộp bánh sắt của mẹ nằm dưới đáy, nhìn tôi.

– Con đi đón mẹ về, dì, – tôi nói. – Rằm tháng Tám con về.

Dì đứng im. Tôi không biết dì hiểu được bao nhiêu. Rồi dì bước vào, ngồi xuống mép giường, phía ngoài, cạnh cái va-li, đặt tay lên nắp va-li. Dì nhìn tôi, và trên mặt dì có một nét lo rất trẻ, rất mới, như cái đêm đầu tiên trong kho.

– Chị Mận về à? – dì hỏi.

— Hết chương 34 —