Ai nếm mẻ nem

Chương 9: Ai nếm mẻ nem

Cửa buồng máy vừa mở, Mịn đã biết.

Không phải vì nhìn thấy gì. Ba gian buồng vách tôn mới dựng sáng đèn trắng, nem bọc màng xếp ngay hàng thẳng lối trên những cái giá inox, cái nào cũng dán tem, sạch sẽ như trong ảnh quảng cáo. Cái đồng hồ nhiệt độ to bằng cái đĩa treo trên vách chỉ đúng hai mươi độ. Mịn biết vì cái mùi. Một mùi chua lẫn mùi ngai ngái, như mùi nước vo gạo để qua đêm.

Cô Sửu đứng chờ ở cửa, áo khoác cài tới cổ.

– Cô bóc mấy cái ở dãy đầu. Nhớt hết.

Mịn đi dọc dãy giá thứ nhất. Cô cầm lên một cái nem, xoay dưới ánh đèn. Lớp màng mờ đi vì hơi nước đọng bên trong. Cô bóc ra. Mặt ngoài cái nem nhầy nhụa, lấy ngón tay quệt thì kéo thành một lớp trơn. Cô bẻ đôi. Bên trong thịt bở, rời ra từng mảng, không có cái dẻo kéo sợi.

– Mẻ này làm ngày nào cô?

– Thứ Bảy. Ngày mười ba. Mười ba nghìn cái.

Mịn sang dãy thứ hai, mẻ Chủ nhật. Cô bóc, ngửi, bẻ. Chua gắt bên ngoài, nhưng chưa nhớt. Thịt còn giữ được hình. Dãy thứ ba, mẻ thứ Hai. Còn đỡ hơn nữa, chỉ hơi non.

Bà Liễu đứng ở cửa buồng máy, không vào. Quyết đứng sau bà, tay đỡ khuỷu tay bà. Bà nhìn Mịn đi qua đi lại giữa các dãy giá, không nói gì.

Mười một giờ kém mười, chiếc ô tô trắng phanh gấp trước cổng xưởng. Chiến bước xuống, áo khoác mặc ngoài bộ đồ ngủ. Toản đi theo, đầu tóc rối bù. Mịn đã gọi cho anh chồng cả lúc vừa tới, vì bà Liễu bảo gọi. Đầu dây Chiến im lặng một lúc lâu rồi chỉ nói: "Tôi ra."

Chiến vào buồng máy, cầm một cái nem của mẻ thứ Bảy lên, bóc. Anh đưa lên mũi rồi giật mặt ra. Toản cũng bóc một cái, cắm cái que đo độ pH vào. Anh nhìn con số trên màn hình nhỏ, rồi nhìn Chiến, không nói.

– Thịt trang trại Đồng Xanh về bằng xe lạnh, đúng không anh? – Mịn hỏi Toản.

– Vâng. Thịt mát, giữ lạnh từ lúc mổ đến lúc giao, khoảng một ngày.

– Thịt để lạnh một ngày thì nó chảy nước. – Mịn nói. – Không phải thịt xấu, anh ạ. Làm giò, làm chả, xào nấu thì tốt. Nhưng nem phải là thịt nóng, mổ buổi sáng làm buổi sáng. Thịt chảy nước, lại bọc màng kín, nước không đi đâu được, thành nhớt. Mẻ thứ Bảy là bỏ, không cứu được.

– Bỏ? – Chiến nói. – Mười ba nghìn cái?

– Dạ.

– Mẻ Chủ nhật với thứ Hai thì sao?

– Hai mươi bảy nghìn cái ấy còn cứu được. Phải bóc màng ngay đêm nay. Gói lại lá chuối, lá ổi, buộc lạt, đưa sang buồng tre. Buồng tre đêm nay chừng mười sáu độ. Nem sẽ chín chậm lại, chín đều từ trong ra. Hai ngày nữa là được.

– Siêu thị đòi bọc màng. – Chiến nói.

– Thì hôm thứ Sáu bọc màng ra ngoài lá chuối. – Mịn quay sang Toản. – Anh có loại màng nào có lỗ thở không?

Toản ngẩng lên. Lần đầu tiên từ hôm về xưởng, anh nhìn Mịn như nhìn một người cùng nghề.

– Có chị ạ. Màng vi lỗ, có lỗ nhỏ li ti cho khí thoát ra. Bên em có nhà cung cấp ở Hà Nội. Em đặt trong sáng mai, chiều mai có hàng.

– Còn thiếu mười ba nghìn. – Chiến nói. Giọng anh đã khàn.

Mịn đứng im một lúc. Cô nhẩm. Hợp đồng đợt hai là bốn vạn cái, giao sáng thứ Bảy, ngày hai mươi. Còn ba ngày rưỡi. Mẻ làm sáng mai, ngày mười bảy, ủ đủ ba ngày, sáng hai mươi là kịp. Nhưng một ngày xưởng làm tối đa được bao nhiêu? Nếu đủ thịt, đủ người, làm từ bốn giờ sáng tới chiều...

– Bảy nghìn. – Cô nói. – Mai làm được bảy nghìn cái, sáng thứ Bảy giao được ba vạn tư. Sáu nghìn còn lại làm tiếp, giao bù ngày hai mươi ba. Anh xin bên siêu thị giao làm hai lần.

– Bảy nghìn cái thì cần bao nhiêu thịt?

– Chừng hai mươi lăm con lợn, anh ạ.

– Lấy đâu ra hai mươi lăm con lợn nóng lúc bốn giờ sáng mai?

Mịn không trả lời Chiến. Cô rút điện thoại ra, đi ra sân.

Cậu Khoang bắt máy sau hai hồi chuông, giọng ngái ngủ. Mịn nói bằng tiếng Mường. Cô nói nhanh, gọn. Đầu dây im rất lâu. Cô nghe được tiếng cậu thở, tiếng con chó sủa ở gầm sàn.

– Con biết xưởng còn nợ. – Mịn nói. – Con không xin cậu cho chịu tiếp. Con xin cậu bán.

Cậu Khoang im thêm một lúc.

– Nợ thì vẫn nợ. – Cuối cùng cậu nói. – Lợn thì vẫn phải bán. Cậu đi gọi bà con. Một giờ xe chạy, bốn giờ tới lò mổ. Con bảo lò mổ chờ.

– Con cảm ơn cậu.

– Đừng cảm ơn. – Cậu nói. – Con ngủ được thì ngủ một tí đi.

Mịn cúp máy. Cô gọi tiếp cho lò mổ ở đầu làng. Rồi cô quay vào.

Cô Sửu đã gọi người. Mười một giờ rưỡi, công nhân ở làng Vạn Lộc bắt đầu lục tục kéo tới, người đi xe đạp, người đi bộ, người đèo nhau trên xe máy, áo khoác trùm kín đầu. Bà Hòe tới, con Ngọ tới, mấy chị tổ gói, mấy chị tổ bì, cả thằng Tài tổ thính. Hai mươi lăm người. Không ai hỏi được trả công bao nhiêu.

Mịn đứng giữa gian xưởng, nói ngắn. Bốn chị bóc màng. Sáu chị cắt lá chuối, lau lá ổi. Mười lăm người gói lại. Cô Sửu đếm, xếp nong, đưa sang buồng tre. Mẻ thứ Bảy thì bê ra bãi sau, đừng ai động vào. Năm giờ sáng tổ thịt, tổ bì, tổ thính vào ca làm mẻ mới.

Mọi người bắt tay vào việc. Tiếng màng nilon bị xé soạt soạt khắp gian xưởng. Tiếng lá chuối loạt xoạt. Bà Hòe bắt đầu hát.

Chiến đứng ở cửa nhìn. Anh nhìn cả gian xưởng làm theo lời một người đàn bà mà tám ngày trước anh đã thu chìa khóa, cấm cửa. Anh bước vào.

– Cô Mịn. – Anh nói to, đủ để gian xưởng nghe. – Ai cho cô quyết?

Tiếng xé màng ngừng lại. Tiếng lá chuối ngừng lại. Bà Hòe thôi hát.

Mịn quay lại. Cô chưa kịp nói gì thì cô Sửu đã đặt mạnh cái nong xuống bàn. Cô Sửu năm mươi tám tuổi, ba mươi lăm năm làm ở xưởng này, chưa bao giờ to tiếng với ai trong nhà chủ.

– Anh Chiến hỏi ai cho nó quyết à? – Cô Sửu nói. Giọng cô run, không phải vì sợ. – Thế để tôi nói cho anh biết. Gần ba năm nay, mẻ nào ra khỏi cái cổng này cũng qua lưỡi con Mịn. Nem đám cưới, nem đại lý, nem Tết, nem bữa tiệc năm mươi năm của nhà anh hôm nọ. Cái nào cũng qua tay nó, qua mũi nó, qua lưỡi nó. Nó bảo đạt thì cho xuất, nó bảo chưa thì để thêm ngày. Cả cái xưởng này ai cũng biết.

Chiến nhìn cô Sửu, rồi nhìn quanh. Không ai trong gian xưởng nhìn xuống. Bà Hòe gật đầu. Con Ngọ gật đầu. Mấy chị tổ gói nhìn anh, mặt lặng như nước.

– Bà... – Chiến quay sang cửa, nơi bà Liễu đang đứng. – Bà làm cơ mà.

– Tay bà run từ năm hai hai rồi, anh Chiến ạ. – Cô Sửu nói, nhỏ lại. – Cầm đôi đũa còn khó, cầm chày rang thính thế nào được. Cả nhà anh không ai biết thật à?

Bà Liễu đứng ở cửa. Bà rút bàn tay phải ra khỏi túi áo. Bàn tay ấy run bần bật, run cả cổ tay, cả cánh tay, như một cái lá trong gió đông bắc. Cả gian xưởng nhìn bàn tay ấy. Đa số đã thấy nó rồi. Chỉ có hai người đàn ông đứng gần cửa là nhìn nó như nhìn lần đầu.

– Mấy năm nay rồi. – Bà Liễu nói. – Tau giấu. Đi viện cũng giấu. Uống thuốc cũng giấu. Bố mi biết lờ mờ, tau dặn nó đừng nói. – Bà nhìn Chiến. – Tau sợ nói ra thì cái nhà ni loạn. Mi chộ đó. Giờ thì loạn rồi.

Bà chống gậy bước vào gian xưởng. Quyết đỡ bà. Bà đi chậm tới giữa xưởng, tới chỗ Mịn đứng, rồi quay lại nhìn cả gian xưởng.

– Cái nghề nhà ni, – bà nói, – tau dạy đúng một người.

Không ai hỏi người ấy là ai.

Bà Liễu nhìn Chiến thêm một lúc nữa.

– Không phải mi. Không phải mẹ mi.

Bà ngồi xuống cái ghế nhựa con mà cô Sửu vội vàng kéo tới. Bà gác cái gậy vào đùi.

– Làm đi. – Bà nói với cả xưởng. – Đứng nhìn chi.

Tiếng màng nilon lại xé soạt soạt. Tiếng lá chuối lại loạt xoạt. Bà Hòe không hát nữa, nhưng tay bà gói nhanh hơn trước.

Chiến đứng giữa gian xưởng. Không ai nhìn anh. Không ai cần anh. Anh mở miệng định nói gì đó, rồi thôi. Anh quay người đi ra sân.

Toản thì không đi. Anh đứng cạnh cái bàn gói, nhìn Mịn gói lại một cái nem: tay trái đặt lá ổi, tay phải đặt nắm nhân, cuộn lá chuối, gấp hai đầu, quấn lạt, thắt. Bốn giây.

– Chị Mịn. – Anh nói. – Em xin học.

Mịn ngẩng lên nhìn anh. Cô không cười.

– Anh cầm lá chuối đi. Gói chậm thôi.

Một giờ sáng, hai mươi bảy nghìn cái nem đã được bóc màng một nửa. Ba giờ sáng, nong cuối cùng của mẻ cứu được đưa vào buồng tre, phủ chăn bông. Bốn giờ kém năm, ba chiếc xe tải nhỏ chở lợn từ Khe Lau đỗ trước lò mổ đầu làng. Cậu Khoang ngồi trên ca bin chiếc đầu tiên. Cậu không xuống xe. Cậu chỉ nhắn cho Mịn một tin: "Hai mươi lăm con. Cậu về ngay."

Bốn giờ rưỡi, thịt nóng về xưởng. Năm giờ, tổ thịt vào ca. Mịn vào gian bếp rang, bật lửa, đặt chảo gang lên.

Bà Liễu ngủ gật trên cái ghế nhựa, cô Sửu đắp cho bà cái áo khoác của mình. Bà ngủ ngồi, lưng vẫn thẳng.

Sáu giờ sáng, trời vừa hửng xám. Thạo tan ca, chạy thẳng xe ra xưởng vì đọc được tin nhắn của vợ lúc nửa đêm. Anh dựng xe ngoài cổng, đi vào sân, thấy hai mươi lăm con người mặt hốc hác ngồi la liệt trên những cái ghế nhựa, cầm bát cháo nóng. Anh thấy bà nội ngủ ngồi. Anh thấy anh trai mình đứng một mình ở mép sân, chỗ giáp chân đê, hai tay đút túi áo khoác, nhìn ra sông.

Rồi anh thấy vợ anh. Mịn đang đứng trước một nong nem mới gói, nem của mẻ sáng nay. Cô rút từ túi áo ra một sợi lạt đỏ. Cô gói một cái nem, buộc bằng sợi lạt ấy, thắt cái nút có cái đuôi xòe ra như đuôi cá, đặt vào góc nong.

Điện thoại của Chiến reo. Tiếng chuông vang lên giữa cái sân im lặng.

Chiến rút điện thoại ra. Anh nhìn tên người gọi, rồi bắt máy. Thạo đứng gần nên nghe được giọng ở đầu bên kia, một giọng đàn ông Hà Nội lịch sự, rành mạch.

– Anh Chiến à, em Tuyển đây. Em xin lỗi gọi sớm. Em báo anh chiều thứ Sáu bên em xuống xưởng như đã hẹn nhé. Em đưa cả đội thẩm định xuống, xem quy trình, nếm sản phẩm. Anh chuẩn bị giúp em.

– Vâng. – Chiến nói. – Vâng, anh Tuyển. Em chờ.

Anh cúp máy. Anh đứng im một lúc, cái điện thoại vẫn cầm trong tay.

Rồi anh quay lại, nhìn qua cả cái sân gạch, qua những bát cháo, những cái ghế nhựa, những con người mệt lả. Anh nhìn tới tận chỗ người em dâu đang đứng, đang buộc sợi lạt đỏ thứ hai lên nong nem thứ hai của buổi sáng.

Anh nhìn rất lâu.

— Hết chương 9 —