Bàn tay trái

Chương 22: Bàn tay trái

Năm giờ sáng, Thạo đi ca đêm về, thấy bố đang viết chữ trong một cái mẹt gạo.

Anh đứng ở đầu cầu thang tầng hai, mũ bảo hiểm còn cầm trên tay, không dám bước vào. Phòng khách chỉ bật cái đèn bàn nhỏ. Bố anh ngồi trên xe lăn, cái bàn ăn gấp kê ngang đùi. Trên bàn là cái mẹt tre con, rải một lớp gạo tẻ phẳng như mặt cát. Ngón trỏ tay trái của bố đang kéo một nét trên lớp gạo ấy. Một nét sổ. Rồi một nét ngang. Run, lệch, nhưng là chữ.

Mịn ngồi xổm cạnh xe lăn, không cầm tay bố. Cô chỉ nhìn.

– Chữ gì đấy bố? – Cô hỏi khẽ.

Ông Thự viết thêm một vòng tròn méo, một cái mũ nhỏ trên đầu.

– Bô... – Mịn đọc. – Bông. Bố viết tên cái Bông à?

Ông gật. Nửa mặt trái của ông giãn ra.

Mịn lấy tay vuốt phẳng mặt gạo, xóa chữ đi.

– Bố viết lại con xem. Chậm thôi.

Thạo đứng đó nhìn bố viết lại chữ "Bông" ba lần. Lần thứ ba thì cái vòng tròn đã gần tròn.

Anh không biết chuyện này. Hai tháng nay anh đi ca, về ngủ, dậy lại đi ca. Anh tưởng bố chỉ tập nói với chị Ngân, tập cầm thìa, tập đứng khung. Anh không biết vợ mình mỗi sáng dậy từ bốn giờ, trước khi ra xưởng, ngồi với bố một tiếng bên cái mẹt gạo.

– Từ bao giờ thế em? – Anh hỏi, lúc Mịn đi ra hành lang.

– Từ hôm bố vẽ cái nút lên kính. – Mịn nói. – Bố vẽ được thì bố viết được. Em nghĩ thế. Chị Ngân bảo cứ thử, viết trên gạo trước cho tay khỏi mỏi, rồi mới cầm bút.

– Bây giờ bố cầm bút được chưa?

– Được mấy chữ ngắn. – Mịn nói. – Xấu lắm. Nhưng đọc được.

Thạo kể chuyện cái đơn với mẹ vào trưa thứ Sáu, ở đúng cái buồng nhỏ sau quầy mà hôm mùng hai Mịn đã ngồi kể chuyện xưởng phía nam. Anh không biết sao mình chọn chỗ ấy. Có lẽ vì ở đấy mẹ anh không đứng được, phải ngồi.

Mẹ nghe xong thì ngồi im.

Tối hôm ấy, mẹ hỏi anh Chiến. Thạo đứng ở chân cầu thang tầng ba, nghe hai mẹ con nói chuyện ở chiếu nghỉ.

– Con định đưa bố ra tòa à?

– Mẹ nghe ai nói thế? – Anh Chiến im một lúc. – Mẹ, không phải "đưa bố ra tòa". Đấy là thủ tục. Bố không ký được, công ty không có người đứng tên ký. Ngân hàng đang đòi, Bách Lộc đang chờ ký hợp đồng mới sau Tết, Phương Đông đang chờ. Tất cả đứng im vì một chữ ký. Tòa cử một người làm giám hộ cho bố, người ấy ký thay bố những việc bố không tự làm được. Nhà nào có người ốm như bố cũng phải làm thế.

– Người ấy là con.

– Con là con trai trưởng, mẹ ạ. Con đang điều hành công ty.

– Thế còn mẹ? Mẹ là vợ ông ấy.

Anh Chiến lại im. Thạo nghe tiếng anh thở dài.

– Mẹ ơi, mẹ đứng quầy ba mươi lăm năm. Mẹ không biết đọc một cái báo cáo tài chính. Mẹ ký hợp đồng thế chấp mà không đọc. Mẹ làm giám hộ thì ai ký, ai quyết?

Thạo nghe mẹ anh không nói gì. Rất lâu. Rồi tiếng dép đi xuống cầu thang, chậm, nặng.

Đêm ấy Thạo nằm nghĩ mãi một câu. Anh Chiến không nói sai. Đấy là cái khó nhất. Mỗi câu anh Chiến nói, đứng riêng ra mà nghe, đều có lý. Mẹ anh ký mà không đọc, thật. Bố anh không ký được, thật. Công ty đứng im, thật. Chỉ có điều, cả cái chuỗi có lý ấy cộng lại thì thành bố anh mất quyền nói "không".

Thứ Ba, ngày Rằm tháng Giêng, bà nội ra viện.

Bà gầy rộc đi sau ba tuần. Hai cái má hóp lại, cổ tay chỉ còn bằng cán dao. Anh với Quyết phải khiêng bà lên tầng hai bằng cái ghế, như khiêng bố hồi tháng Mười Một. Mẹ đã dọn lại buồng của bà từ hôm trước, thay ga giường, mua cái đệm mới, kê thêm cái lò sưởi điện. Thạo thấy mẹ đứng ở cửa buồng nhìn bà nằm xuống, kéo chăn cho bà, rồi đứng thêm một lúc mới đi ra.

Bà nằm chưa ấm chỗ đã gọi Mịn.

– Mai mi đưa tau ra xưởng.

– Bà ơi, bác sĩ dặn bà nghỉ...

– Tau nghỉ ba tuần rồi. – Bà nói. – Tau không nằm chết ở đây được.

Tối thứ Bảy, anh Chiến gọi cả nhà ra phòng khách.

Lần này có anh luật sư. Một người đàn ông trẻ, áo sơ mi trắng, cặp da, anh Chiến giới thiệu là bạn học cũ, đang làm ở một văn phòng luật ở Hà Nội. Anh luật sư nói rất lễ phép, rất chậm. Anh giải thích cho cả nhà nghe thế nào là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, thế nào là người giám hộ. Tòa sẽ xem xét những gì, có cần giám định không. Anh nói rõ ràng, không lừa ai câu nào. Thạo nghe và biết anh ta nói đúng luật.

– Tòa sẽ hỏi ý kiến người thân. – Anh luật sư nói. – Nếu cả gia đình cùng thống nhất thì thủ tục nhanh hơn.

Chị Ngọc gật đầu. Chị đặt lên bàn nước một tờ giấy đánh máy sẵn, có mấy dòng kẻ trống để ký.

– Mẹ ký trước nhé. – Chị nói với mẹ. – Rồi chú Thạo, rồi cái Trinh.

Bà nội ngồi trên cái ghế bành kê ở góc phòng, quấn chăn từ cổ tới chân. Bà ra xưởng hai buổi rồi, mỗi buổi một tiếng, về là nằm. Tối nay bà đòi ngồi đây.

Thạo nhìn tờ giấy. Rồi anh nhìn sang bố.

– Bố viết được. – Anh nói.

Cả phòng quay lại.

– Viết cái gì? – Anh Chiến hỏi.

– Bố viết được chữ. Bằng tay trái. – Thạo nói. – Ba tháng nay rồi. Bố viết được tên cái Bông, viết được chữ "ăn", chữ "nước".

Anh Chiến nhìn sang Mịn đang đứng sau xe lăn.

– Cô dạy à?

Mịn không trả lời.

– Thế thì không tính. – Chị Ngọc nói ngay, nhẹ nhàng. – Ai tập cho bố viết cái gì thì bố viết cái ấy. Như con vẹt.

Bà Huệ đứng dậy.

Bà không nói gì với chị Ngọc. Bà đi tới cái tủ đầu giường bố, mở ngăn kéo, lấy ra cái bút dạ đen mà Mịn vẫn để ở đấy, lấy thêm một tờ giấy trắng trong xấp giấy in của Trinh. Bà kê tờ giấy lên cái khay gỗ, đặt cái khay lên đùi chồng.

Rồi bà quay sang Mịn.

– Cô đứng ra đằng kia.

Mịn nhìn mẹ chồng một giây, rồi đi ra tận cửa ban công, đứng đó. Cách xe lăn bốn mét.

Bà Huệ đặt cái bút dạ vào bàn tay trái của chồng. Bà cúi xuống, nhìn thẳng vào mắt ông.

– Ông nghe tôi hỏi. – Bà nói, chậm, từng chữ. – Thằng Chiến muốn bán phần vốn của ông cho cái tập đoàn ở Hà Nội. Ông có muốn bán không? Ông viết đi. Muốn thì viết "có". Không muốn thì viết "không".

Cả phòng im phăng phắc. Anh luật sư ngồi thẳng lưng lên.

Ông Thự nhìn vợ. Rồi ông nhìn tờ giấy trắng.

Bàn tay trái của ông run. Đầu bút dạ chấm xuống giấy, để lại một chấm đen. Ông kéo một nét sổ dài, lệch sang phải. Rồi hai nét chéo, chọc ra như cái càng. Chữ K. Ông dừng lại, thở. Mồ hôi rịn ra ở thái dương ông, dù trong phòng không nóng.

Chữ H. Hai nét sổ không song song, nét ngang ở giữa trượt khỏi một bên.

Chữ Ô. Cái vòng tròn méo như quả trứng vỡ. Cái mũ nhỏ ông phải chấm hai lần mới trúng.

Chữ N. Chữ G cuối cùng ông viết rất lâu, cái móc ở dưới kéo dài xuống tận mép giấy, chạm cả vào khay gỗ.

KHÔNG.

Ông buông bút. Cái bút dạ lăn xuống sàn. Ông ngả đầu ra sau, nhắm mắt, ngực phập phồng.

Bà Huệ cầm tờ giấy lên. Bà giơ nó ra cho cả phòng nhìn. Năm chữ cái to, xấu, xiêu vẹo như năm người say, nhưng ai trong phòng cũng đọc được.

– Cô Mịn tập cho bố viết đúng chữ ấy. – Anh Chiến nói. Giọng anh khàn đi. – Mẹ không thấy à? Cô ta tập cho bố ba tháng nay rồi...

– Cô Mịn đứng tận đằng kia. – Bà Huệ nói. Bà không quay lại nhìn con trai cả. – Bố mày viết. Mẹ đứng đây chộ.

Thạo sững người.

Không phải vì câu ấy. Vì cái chữ "chộ". Ba mươi năm, Thạo chưa bao giờ nghe mẹ nói chữ ấy. Mẹ anh nói giọng phố, giọng người bán hàng, "thấy", "không", "thế". Chữ "chộ" là chữ của bà nội. Thế mà vừa rồi nó bật ra khỏi miệng mẹ tự nhiên như một thứ đã nằm sẵn ở đấy từ lâu lắm, chỉ chờ lúc mẹ giận quá mà quên giữ.

Ở góc phòng, bà nội cựa mình trong cái chăn. Bà nhìn con dâu. Bà không nói gì, nhưng Thạo thấy bà gật đầu, một cái, rất khẽ.

Anh luật sư ho khẽ một tiếng. Anh nhìn anh Chiến, rồi nhìn tờ giấy trong tay bà Huệ, rồi gấp cái cặp da lại.

– Anh Chiến, em nghĩ hôm nay mình dừng ở đây. – Anh nói nhỏ.

Chị Ngọc cầm tờ giấy đánh máy trên bàn nước lên, gấp lại, cất vào cặp. Không ai ký.

Bà nội lên tiếng, lần đầu tiên trong buổi tối.

– Thằng Thự viết chữ xấu như hồi lớp một. – Bà nói. – Hồi ấy tau đánh nó vì chữ xấu. Giờ thì tau không đánh nữa.

Có tiếng cười. Là cái Trinh. Trinh vội lấy tay bịt miệng, nhưng không kịp. Rồi Thạo thấy chính mình cũng cười, cái cười lẫn với một cái gì nghẹn ở cổ.

Ông Thự mở mắt. Ông nhìn bà nội. Nửa mặt trái của ông méo đi, như sắp khóc, mà lại như cười.

Hai hôm sau, thứ Hai, Thạo đi ca ngày về thì thấy trên bàn nước phòng khách có một cái phong bì trắng, đóng dấu đỏ của tòa án, gửi cho bố anh.

Mẹ anh đang ngồi trên ghế mây cạnh giường bố. Bà đã mở phong bì. Bà đưa cho Thạo tờ giấy bên trong mà không nói gì.

Thạo đọc. Thông báo về việc tòa đã nhận đơn yêu cầu tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Người bị yêu cầu: Lê Văn Thự. Đơn nộp ngày hai mươi bảy tháng Hai.

Hai mươi bảy tháng Hai. Một ngày sau khi công chứng viên từ chối. Tám ngày trước khi bố viết chữ "KHÔNG".

Thạo đọc dòng tiếp theo.

Người yêu cầu: Lê Quang Chiến.

— Hết chương 22 —