Ngày hai mươi sáu tháng Ba

Chương 28: Ngày hai mươi sáu tháng Ba

Người trưởng đoàn kiểm tra là một chị ngoài bốn mươi, tóc cắt ngắn, áo khoác xanh, giọng Thanh rặt. Chị đứng giữa sân xưởng, đọc quyết định kiểm tra từ đầu tới cuối, không bỏ chữ nào, rồi mới chìa tay ra bắt tay Chiến.

– Bên em làm theo đúng quy định, anh thông cảm. – Chị nói. – Từ giờ tới khi có kết quả kiểm nghiệm, cơ sở tạm dừng sản xuất. Hàng tồn trong kho niêm phong. Bên em lấy mẫu nguyên liệu, mẫu thành phẩm, mẫu nước. Anh cho bên em xem hồ sơ, giấy chứng nhận, sổ nhập nguyên liệu.

Hai giờ chiều mùng một tháng Tư. Cả xưởng đứng ở mép sân, bốn chục người, tạp dề chưa cởi. Không ai nói câu nào. Chỉ có tiếng máy ảnh của cậu cán bộ trẻ chụp từng gian xưởng, tiếng băng dính xé ra dán niêm phong lên cửa ba buồng máy.

Mịn đứng cạnh cô Sửu. Cô nhìn cậu cán bộ đi vào buồng tre, lấy ra mấy cái nem trong một nong đang ủ, bỏ vào túi ni lông, dán nhãn, ghi giờ. Cậu làm cẩn thận, đeo găng, như người làm nghề lâu năm.

Chiến dẫn chị trưởng đoàn đi một vòng. Anh nói rành mạch, như mọi lần dẫn khách. Quy trình. Nhiệt độ. Mã truy xuất. Tới phòng lạnh, chị trưởng đoàn hỏi nguồn thịt.

Chiến ngập ngừng một giây.

– Bên em lấy thịt của một hợp tác xã chăn nuôi ở miền núi phía tây tỉnh. Hộ nhỏ lẻ, ba mươi bảy hộ. – Anh nói. – Nuôi thả, không đồng đều. Thú thật với chị, bên em cũng từng có lô hàng bị trả về vì thịt không đều. Nếu có vấn đề thì có thể từ khâu ấy.

Cô Sửu quay phắt sang Mịn. Mịn không quay lại. Cô vẫn nhìn cái nong mà cậu cán bộ vừa lấy mẫu.

Chị trưởng đoàn ghi vào sổ. Chị không nói gì.

Tối hôm ấy, trước cửa hàng phố Tân Hạc có người tụ lại.

Không đông. Mười mấy người, có người đứng, có người ngồi trên xe máy, có người giơ điện thoại quay phim. Một ông đàn ông áo phông đứng sát cửa cuốn, nói to:

– Nem đầu độc! Bốn mươi người vào viện mà còn mở cửa bán à?

Bà Huệ đứng sau quầy kính. Bà không kéo cửa cuốn xuống. Bà đứng thẳng lưng, như ba mươi lăm năm vẫn đứng.

– Nem trong quầy này là nem xưởng Vạn Lộc làm hôm hai mươi bảy, hai mươi tám. – Bà nói. – Ai không tin thì đừng mua. Tôi không mời ai.

Có người cười khẩy. Có người chửi một câu rồi đi. Mấy bà hàng xóm đứng ở cửa nhà bên cạnh, nhìn sang, không ai bênh, không ai hùa.

Ông đàn ông áo phông chưa đi. Ông chỉ tay vào trong cửa hàng.

– Người ta bảo con dâu người Mường nhà bà làm nem. Nó đâu? Bảo nó ra đây.

Thạo từ cửa sau đi ra. Anh vừa đi ca về, còn mặc nguyên bộ đồng phục dính dầu máy. Anh đi qua quầy, đứng cạnh mẹ, rồi bước ra trước, đứng giữa cửa cuốn, đối diện ông kia.

– Vợ tôi làm nem ở xưởng Vạn Lộc. – Anh nói. Giọng anh không to, nhưng không run. – Anh muốn hỏi gì vợ tôi thì anh hỏi tôi.

Ông kia nhìn anh một lúc, lẩm bẩm câu gì đó, rồi quay xe đi. Bà Huệ nhìn lưng con trai thứ hai. Bà không nói gì, nhưng Mịn đứng ở chân cầu thang thấy bà đưa tay lên, chạm vào vai áo dính dầu của anh, rất nhanh, rồi rụt lại.

Trên tầng ba, chị Ngọc xếp đồ vào vali. Mịn đi qua cửa phòng, thấy chị đang gấp quần áo của thằng Tũn, gấp vội, nhét lung tung. Thằng Tũn ngồi trên giường, ôm cái ba lô, mắt đỏ hoe.

Trên mạng, chỗ phát trực tiếp của Trinh tối hôm ấy có ba nghìn bình luận. Trinh không dám mở ra đọc. Cô ngồi trên chiếu cạnh Mịn ở phòng khách tầng hai, điện thoại úp xuống đùi, như cái đêm ông Thự đổ bệnh ở hành lang bệnh viện.

– Chị ơi, người ta bảo con Mường đầu độc.

– Ừ. – Mịn nói.

– Chị không sợ à?

– Chị sợ. – Mịn nói. – Nhưng chị biết nem nào chị làm.

Sáng thứ Năm, Rằm tháng Hai.

Chị Hường gọi điện cho Mịn lúc bảy giờ sáng, giọng lí nhí. Tài khoản công ty đang có bốn trăm sáu mươi triệu. Anh Chiến bảo khoan chuyển tiền cho hợp tác xã, giữ lại phòng khi phải bồi thường. Chị Hường hỏi chị Mịn em làm thế nào.

Mịn gọi cho bà Huệ.

Bà Huệ nghe xong, chỉ nói một câu với Mịn: cô bảo cái Hường chờ tôi. Rồi bà đi xuống văn phòng xưởng bằng xe ôm. Mịn không biết bà nói gì với anh Chiến. Chín giờ sáng, chị Hường nhắn cho Mịn một tin: "Em chuyển rồi chị. Bốn trăm triệu. Bác Huệ ngồi cạnh em lúc em bấm."

Mịn gọi cho cậu Khoang. Cậu nghe xong thì im rất lâu.

– Dưới ấy đang có chuyện, cậu đọc báo rồi. – Cậu nói. – Con trả thế này, con còn tiền mà lo không?

– Tiền ấy của bà con, cậu ạ. – Mịn nói. – Hẹn Rằm thì trả Rằm.

Thứ Sáu, mùng ba tháng Tư, đoàn kiểm tra quay lại.

Lần này chị trưởng đoàn mang theo một cái máy tính bảng. Chị bảo cơ quan chức năng ở Hà Nội đã gửi về ảnh chụp tang vật, mẫu nem thu được từ các siêu thị và từ nhà bệnh nhân. Chị cần cơ sở xác nhận.

Chị đứng ở bậc thềm văn phòng, chỗ gần năm tháng trước Chiến đứng tuyên bố điều hành công ty. Cả xưởng lại đứng ở mép sân. Chiến đứng cạnh chị. Bà Huệ đứng ở cổng, vừa tới. Toản đứng sau Mịn.

Chị trưởng đoàn giơ cái máy tính bảng lên. Trên màn hình là ảnh một hộp nem bọc màng trong, dán tem trắng. Chị phóng to cái tem.

Nem Bà Liễu. Sản xuất tại xưởng Vạn Lộc, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa. Ngày sản xuất: 26/03/2026.

– Toàn bộ các mẫu thu được ở Hà Nội đều cùng một ngày sản xuất. – Chị trưởng đoàn nói. – Hai mươi sáu tháng Ba. Kết quả kiểm nghiệm sơ bộ cho thấy nhiễm vi sinh vượt ngưỡng nhiều lần. Anh Chiến, anh xác nhận giúp tôi lô hàng ngày hai mươi sáu tháng Ba được sản xuất tại đây?

Chiến không trả lời ngay.

Mịn nghe con số ấy. Hai mươi sáu tháng Ba.

Cô không cần nghĩ. Cô biết ngày ấy như biết giờ bảy giờ mười hai. Ngày ấy trời mưa phùn. Ngày ấy cô đi sau xe tang, chân đi dép nhựa, khăn tang trắng trên đầu, ướt sũng. Ngày ấy xe tang dừng trước cổng xưởng này mười phút.

– Chị ơi. – Cô nói. Giọng cô không to, nhưng cả sân nghe. – Chị cho con xem cái nem trong hộp ấy được không ạ?

Chị trưởng đoàn nhìn cô.

– Chị là ai?

– Dạ, con là Mịn. Con dâu nhà này. Con làm kỹ thuật ở xưởng.

Chị trưởng đoàn đưa cái máy tính bảng cho cô. Mịn lướt qua từng tấm ảnh. Hộp nem bọc màng. Cái nem bóc ra một nửa. Thịt nhạt màu, bở. Lá ổi lót bên trong to, dày, xanh đậm. Lá ổi thường. Không có lá chuối. Không có lạt. Cô lướt tiếp. Một thùng các tông mở nắp, bên trong hai trăm cái nem xếp lớp, cái nào cũng bọc màng, vuông vức như ra từ một cái máy.

Cô lướt hết hai mươi tấm. Không có cái nem nào buộc lạt đỏ.

Cô trả cái máy tính bảng lại.

– Ngày hai mươi sáu tháng Ba, xưởng con không làm cái nem nào, chị ạ. – Cô nói.

Chị trưởng đoàn nhướng mày.

– Hôm ấy nhà con đưa tang bà nội. – Mịn nói. – Bà mất đêm hai mươi hai. Nhà con có lệ, nhà có tang thì xưởng tắt lửa. Từ sáng hai mươi ba tới hết hai mươi sáu, xưởng không rang thính, không giã thịt, không gói cái nào. Sáng hai mươi sáu xe tang đi qua đây, dừng ở cổng kia mười phút. Cả xưởng bốn chục người chít khăn đứng ở cổng. Cả làng Vạn Lộc đứng trên đê. – Cô dừng một chút. – Cả phố chộ, chị ạ.

Không ai trong sân động đậy.

– Chị muốn kiểm thì có cái camera. – Mịn nói tiếp. Cô chỉ lên cái chấm đỏ nhỏ trên góc mái hiên gian xưởng. – Anh Toản lắp từ tháng Mười Hai. Sáu cái. Mấy ngày ấy cô Sửu bảo để nguyên, không tắt.

Toản bước lên. Anh đã mở máy tính bảng của anh từ lúc nào.

– Em giữ đủ dữ liệu, chị ạ. Camera lưu được ba mươi ngày. Bốn ngày từ hai mươi ba tới hai mươi sáu, cả xưởng tối, không có ai ra vào ngoài bác bảo vệ và cô tổ trưởng ra bóc nốt mấy nong cũ giao cho đại lý. – Anh lật sang một trang khác. – Đây là bảng nhiệt độ buồng ủ em ghi bốn lần một ngày. Mấy ngày ấy không có nong mới nào vào buồng.

Chị trưởng đoàn cầm máy tính bảng của Toản. Chị xem rất lâu.

– Còn một cái nữa, chị ạ. – Mịn nói. – Nem xưởng con nong nào cũng có một cái nem thử buộc lạt đỏ. Thùng nào giao đi cũng có. Đại lý của nhà con ba mươi năm nay ai cũng biết, thùng nào có cái lạt đỏ là thùng nhà con. Trong hai mươi tấm ảnh chị đưa, không có cái lạt đỏ nào. Lá ổi trong nem ấy là lá ổi thường. Xưởng con không có một lá ổi xanh nào.

Cô Sửu đứng ở mép sân, nói to:

– Thịt nhà này là thịt nóng, mổ trong ngày ở lò đầu làng. Cái nem trong ảnh ấy là thịt đông. Tôi làm nghề ba mươi sáu năm, tôi nhìn ảnh cũng biết.

Chị trưởng đoàn đặt máy tính bảng xuống. Chị quay sang Chiến.

– Anh Chiến. Công ty anh có thuê cơ sở nào khác gia công không?

Chiến đứng im. Mặt anh không đỏ, không trắng. Nó xám đi, như cái chảo gang hôm cô Sửu úp lá chuối lên.

Bà Huệ đứng ở cổng. Mịn nghe thấy mẹ chồng nói, rất nhỏ, như nói với chính mình:

– Mẹ cho nó tới hết tháng Ba.

Chị trưởng đoàn chờ. Chiến vẫn không nói.

Chị quay sang Mịn.

– Chị có biết không?

Mịn nhìn anh chồng cả. Cô nhìn rất lâu. Cô nhớ cái sáng tháng Mười Một anh đứng trên bậc thềm này tuyên bố điều hành. Nhớ cái giọng anh qua điện thoại: "nhãn là chuyện của tôi". Nhớ anh đứng một mình ở mép sân giáp chân đê, nhìn ra sông, cái sáng cứu mẻ siêu thị. Cô không muốn là người nói. Nhưng bốn chục người đang đứng sau lưng cô, và ba mươi bảy hộ đang bị gọi là "hộ nhỏ lẻ" trong cuốn sổ của chị trưởng đoàn.

– Dạ có. – Cô nói. – Con biết một chỗ. Một cái xưởng ở phường ven biển phía nam tỉnh, cách đây sáu chục cây. Con xuống đấy một lần, hôm mười sáu tháng Một. Con còn giữ một cái nem mẫu của xưởng ấy, để trong ngăn đá tủ lạnh ở phòng trực, có dán ngày.

Chị trưởng đoàn ghi vào sổ. Rồi chị ngẩng lên, nhìn Chiến.

– Anh Chiến, tên chủ cơ sở ấy là gì?

Chiến tháo kính. Bàn tay anh run. Lần đầu tiên, Mịn thấy tay anh chồng cả run, như tay bà nội.

– Mạc Văn Lực. – Anh nói.

— Hết chương 28 —