Hàng trả về

Chương 8: Hàng trả về

Sáng thứ Tư, cái thùng xốp đầu tiên được bê xuống khỏi xe tải, đặt lên sân gạch, mở nắp. Bên trong, hai trăm cái nem bọc màng nằm xếp lớp, và cái nào cũng phồng lên như một cái gối nhỏ. Màng căng bóng. Có cái đã bục ở mép, rỉ ra một thứ nước đục.

Chiến đứng nhìn, hai tay đút túi áo phao. Sau lưng anh, người lái xe của Bách Lộc bê xuống thùng thứ hai, thứ ba, thứ mười.

– Chín nghìn sáu trăm cái, anh ạ. – Người phụ trách chất lượng đi theo xe nói, tay cầm tờ biên bản. – Trên tổng mười hai nghìn. Phồng bao bì, chua vượt, có khách phản ánh mùi lạ. Bên em đã gỡ hết khỏi kệ ở mười bốn điểm bán. Theo hợp đồng, bên anh chịu phạt mười lăm phần trăm giá trị đợt một, cộng chi phí thu hồi. Chị giám đốc ngành hàng nhờ em nói với anh: đợt hai mà còn thế này thì bên em buộc phải chấm dứt cả hợp đồng.

– Tôi hiểu. – Chiến nói. – Anh cho tôi ký.

Anh ký. Chữ ký vẫn đẹp, vẫn đều, đúng cái chữ ký anh tập từ hồi học năm hai đại học.

Xe Bách Lộc đi rồi, Chiến gọi Toản vào văn phòng. Toản mang theo cái máy tính xách tay, mở ra một bảng số chi chít.

– Lúc xuất xưởng, mẻ ấy đạt hết anh ạ. Độ pH từng nong em đều đo, nằm trong khoảng chuẩn. – Toản chỉ vào màn hình. – Vấn đề là ở kệ. Kệ siêu thị không phải kệ lạnh, đèn chiếu sáng cả ngày, nhiệt độ quầy hai mươi sáu, hai mươi tám độ. Nem vẫn tiếp tục lên men, sinh khí, mà màng kín thì khí không thoát được.

– Thế lúc làm thì sao? Có vấn đề gì không?

Toản ngập ngừng. Anh nhìn ra cửa sổ, nơi buồng tre của bà Liễu nằm cuối sân, vách tre đã ngả màu nâu xỉn.

– Em nghĩ... có thể buồng ủ cố định hai mươi tư độ cho nem lên men hơi nhanh so với...

– So với cái gì?

– So với cách làm cũ. – Toản nói nhỏ. – Em xem số liệu nhiệt độ buồng tre bên kia thì ban đêm nó xuống mười sáu, mười bảy độ, ban ngày lên hai mươi. Nem ở đấy chín chậm hơn. Em đang nghĩ không biết có phải...

– Hay là do thịt? – Chiến cắt ngang.

Toản im.

– Lợn miền núi mỗi con một khác. – Chiến nói, như nói với chính mình, như đã nghĩ câu này từ trước. – Con to con nhỏ, con ăn cám con ăn rau rừng, nạc nhiều nạc ít. Siêu thị cần đồng đều. Muốn đồng đều thì nguyên liệu đầu vào phải đồng đều. Anh có biết trang trại nào lớn không?

– Có, anh ạ. Trang trại Đồng Xanh ở phía nam tỉnh, nuôi công nghiệp, có lò mổ riêng, giao bằng xe lạnh. Bên em có làm việc với họ.

– Anh liên hệ giúp tôi. Mẻ bốn vạn cái cho ngày hai mươi, dùng thịt bên ấy. Hạ buồng máy xuống hai mươi độ, anh thấy cần thì cứ hạ. Thêm hai cái buồng nữa, tôi ký tiền.

Toản gật đầu, gấp máy tính lại. Ra tới cửa, anh quay lại.

– Anh Chiến. Bà cụ... bà có thể ra xem giúp một buổi được không? Em nghĩ bà nhìn là biết.

Chiến không trả lời. Toản đi ra.

Chiến ngồi một mình trong văn phòng. Trên bàn, cái điện thoại của anh sáng lên. Tin nhắn ngân hàng: báo kỳ trả lãi khoản vay ngày hai mươi lăm tháng Mười Hai, kèm một con số dài. Anh lật úp điện thoại xuống. Một phút sau nó lại sáng. Lần này là một số máy ở Hà Nội, không lưu tên: "Anh Chiến ơi, em hỏi lại vụ tiền mặt bằng tháng Mười, chủ nhà giục em quá."

Anh tắt hẳn nguồn điện thoại.

Bên ngoài cửa sổ, công nhân đang bê những thùng nem bị trả về ra bãi đất sau xưởng. Chín nghìn sáu trăm cái nem. Ba mươi triệu tiền hàng. Chưa kể tiền phạt.

Anh nhớ những bữa cơm hồi bé. Bố anh ít nói, nhưng hễ nói về nghề là nói một câu ấy: "U tôi nếm một miếng là biết." Hồi anh học xong đại học ở Hà Nội về, khoe với bố cái đồ án tốt nghiệp về chuỗi phân phối thực phẩm, bố đọc hết, gật đầu, rồi bảo: "Hay. Nhưng nem thì phải nếm." Hồi anh mở sáu cái ki-ốt ở Hà Nội năm ngoái, bố không nói gì cả. Bố chỉ hỏi bán có được không. Anh bảo được.

Anh đứng dậy, đi qua sân, tới cửa buồng tre. Anh đứng đó một lúc lâu, nhìn những nong nem phủ chăn bông xếp trên giá gỗ. Rồi anh quay đi.

Tối hôm ấy về nhà, Chiến sang buồng bà Liễu. Bà đang ngồi trên giường, bàn tay phải để trong lòng bàn tay trái, như ủ một con chim.

– Bà ơi, mai bà ra xưởng một buổi được không ạ? Con cho xe đón. Con muốn bà xem giúp con cái buồng ủ mới.

Bà Liễu nhìn thằng cháu đích tôn. Bà nhìn lâu, như đang tìm một cái gì trên mặt nó.

– Không có con Mịn, tau ra làm chi.

Chiến cau mày.

– Con Mịn thì liên quan gì hả bà?

Bà Liễu không trả lời. Bà nằm xuống, quay mặt vào tường, kéo chăn lên. Chiến đứng một lúc rồi đi ra, khép cửa lại. Anh nghĩ bà già rồi, lẫn rồi, quý con dâu thứ vì nó chăm bố.

Thứ Bảy, cửa hàng phố Tân Hạc đông khách từ sáng sớm. Gần Tết, người ta bắt đầu đặt nem cho đám cưới, đám giỗ, quà biếu.

Bà Huệ đứng sau quầy kính, tay thoăn thoắt. Ba mươi lăm năm bà đứng ở cái quầy này. Bà nhớ mặt từng khách quen, nhớ nhà nào thích nem chua nhiều, nhà nào thích nem cay, nhà nào mua mỗi rằm, nhà nào chỉ mua Tết. Cả phố gọi bà là bà Huệ nem. Người ta tới cửa hàng không chỉ vì cái nem, mà vì cái miệng của bà, cái cách bà gói nem vào lá chuối, buộc lạt, đưa cho khách kèm một câu hỏi thăm con cháu.

Bà Tư bán hàng xén ở đầu chợ vào mua một chục, như mỗi thứ Bảy. Bà Tư bóc ngay một cái ăn tại quầy, như mỗi thứ Bảy. Nhưng thứ Bảy này bà Tư nhai rồi dừng lại.

– Chị Huệ này, tôi nói thật chị đừng giận.

– Chị cứ nói.

– Nem tuần này không giống. – Bà Tư nhai thêm một miếng. – Không phải dở. Nhưng nó cứ thế nào ấy. Chua chưa tới. Mà cái mùi lá ổi cũng nhạt.

Bà Huệ cười.

– Trời rét, nem chín chậm, chị ạ.

– Ừ, chắc thế. – Bà Tư nói, nhưng không bóc thêm cái thứ hai.

Mười giờ, một người đàn bà ở Đông Sơn vào hỏi mua hai trăm cái cho đám cưới con trai. Chị ta cầm một cái lên ngửi, rồi đặt xuống.

– Chị ơi, nem này là nem cũ hay nem mới ạ? Tháng trước em mua cho đám hỏi, có mấy cái chua gắt quá, khách ăn chẳng hết. Em thì không nói gì, nhưng mẹ chồng em bảo: nem năm nay không phải nem bà Liễu.

Câu ấy rơi xuống quầy như một cái chén vỡ. Hai bà khách đứng cạnh quay sang nhìn.

Bà Huệ vẫn cười, nhưng tay bà dừng lại trên sợi lạt.

– Vẫn là nem nhà tôi, chị ạ. Vẫn công thức ấy.

Chị kia mua một trăm cái thay vì hai trăm, rồi đi.

Lúc vắng khách, bà Huệ lấy một cái nem trong quầy, bóc ra. Bà ngửi. Bà cắn một miếng. Bà nhai rất lâu, nhắm mắt lại như bà vẫn thấy mẹ chồng làm suốt bốn mươi năm.

Bà không biết nó sai ở đâu.

Bà chỉ biết nó khác. Như một bài hát quen bị ai hát lệch đi một nốt, mà mình không biết là nốt nào. Ba mươi lăm năm bà bán nem, bà biết cái nem ngon trông thế nào, nặng tay thế nào, khách khen câu gì. Nhưng bà chưa bao giờ biết vì sao nó ngon. Người biết vì sao là bà Liễu. Bà Liễu chưa bao giờ nói cho bà nghe.

Bà nhổ miếng nem vào giấy, vo lại, ném vào thùng rác dưới quầy.

Chiều, điện thoại cửa hàng reo. Là ông Kiểm, đại lý ở Hà Nội, người lấy nem nhà bà từ năm chín hai, ba mươi ba năm chưa đổi mối.

– Chị Huệ đấy à. – Giọng ông Kiểm khàn khàn, chậm rãi, cái giọng phố cổ. – Tôi gọi hỏi thăm anh Thự. Anh ấy đỡ chưa?

– Dạ, nhà tôi đỡ nhiều rồi anh ạ. Đang tập nói.

– Ừ. Thế thì tốt. – Ông Kiểm im một lúc. – Chị Huệ này. Ba mươi ba năm nay tôi lấy nem nhà chị, chưa bao giờ tôi phải trả lại một thùng. Tuần này tôi trả lại hai thùng. Khách quen của tôi người ta không nói gì, người ta chỉ không mua nữa. – Ông thở dài. – Nhà chị có chuyện gì thì chị nói thật với tôi.

Bà Huệ cầm ống nghe, đứng im.

– Không có chuyện gì đâu anh. Trời rét, nem chín chậm.

– Ừ. – Ông Kiểm nói. – Thế thì tôi chờ.

Tối thứ Ba, mười sáu tháng Mười Hai. Mẻ bốn vạn cái cho đơn siêu thị ngày hai mươi đã làm xong từ thứ Bảy đến thứ Hai. Thịt trang trại Đồng Xanh chở bằng xe lạnh, ủ trong ba buồng máy, hai mươi độ, bọc màng, dán tem, chờ đóng thùng.

Trên tầng hai nhà phố Tân Hạc, ông Thự đã ngủ. Mịn ngồi trên chiếu, gấp quần áo của Bông. Thạo đi ca. Bà Huệ đã xuống nhà khóa két. Cả nhà yên ắng.

Mười giờ, trong buồng bà Liễu, cái điện thoại bàn reo. Cái điện thoại bàn màu kem kiểu cũ, có dây xoắn, mấy chục năm nay chỉ vài người còn nhớ số.

Tiếng chuông reo bốn hồi rồi tắt. Mịn nghe tiếng bà Liễu nói qua bức vách. Bà nói rất ít, mấy tiếng "ừ", "ừ", rồi "mấy nong", rồi im lâu.

Rồi tiếng ống nghe đặt xuống.

Mịn ngồi im, cái áo của Bông còn gấp dở trên đùi. Cô nghe tiếng giường cót két. Tiếng chân dò dẫm trên sàn gạch. Tiếng cánh tủ mở. Tiếng gậy gõ.

Cửa phòng khách mở ra.

Bà Liễu đứng đó. Bà đã mặc áo bông, quàng hai lớp khăn, đi tất len, tay trái chống gậy. Tay phải để trong túi áo, nhưng Mịn thấy cái túi áo rung.

– Con Sửu vừa gọi. – Bà nói. – Mẻ bốn vạn chết rồi.

Mịn đứng dậy. Cái áo của Bông rơi xuống chiếu.

Bà Liễu nhìn cô, cái nhìn của người đã chờ việc này đến từ lâu, và không vui gì khi nó đến.

– Mi đi với tau.

— Hết chương 8 —