Phần còn nợ

Chương 19: Phần còn nợ

– Chín trăm bốn mươi triệu. – Chị Hường nói. – Đấy là số dư tài khoản công ty lúc chín giờ sáng nay, em vừa in ra.

Chị đặt tờ giấy lên bàn. Văn phòng xưởng Vạn Lộc chỉ rộng hơn cái buồng ngủ một chút. Mười giờ sáng hai mươi lăm tháng Chạp, trong phòng chật người, và cái lò sưởi điện dưới gầm bàn không đủ ấm cho ai.

Chiến ngồi sau bàn, cà vạt đã cởi, nhét vào túi áo vest. Thạo đứng tựa lưng vào tủ hồ sơ. Cô Sửu và cậu Khoang ngồi ghế gỗ. Trinh gọi từ bệnh viện, điện thoại để loa ngoài trên mép bàn. Mịn đứng ở góc gần cửa sổ, nhìn ra được sáu cái chiếu ngoài cổng.

Bà Huệ chưa tới. Lúc nãy bà đi lên đê rồi đi mất, không ai biết đi đâu.

– Chín trăm bốn mươi. – Cậu Khoang nhắc lại. Cậu nhìn Chiến. – Lúc sáng anh bảo công ty không có tiền.

– Cháu bảo không có một tỷ hai. – Chiến nói. – Chín trăm bốn mươi triệu ấy không phải tiền để không. Trước Tết phải trả thưởng công nhân, trả lãi ngân hàng, trả tiền mặt bằng ở...

Anh dừng lại.

– Ở Hà Nội. – Thạo nói. – Anh nói nốt đi.

Chiến tháo kính. Lần này anh không lau. Anh cầm cái kính trong tay, xoay xoay cái gọng.

– Năm ngoái anh mở sáu cái ki-ốt bán nem ở Hà Nội. – Anh nói. – Trong mấy khu chung cư, mấy chợ đầu mối. Anh báo bố là bán thử, nhỏ thôi. Thật ra không nhỏ. Thuê mặt bằng, thuê người, làm biển, làm tủ mát. Bán được mấy tháng đầu. Rồi không bán được. Bây giờ đóng bốn cái, còn hai. Lỗ chừng một tỷ tám.

Không ai nói gì.

– Anh vay ngoài để bù. – Chiến nói tiếp, giọng đều, như đang đọc báo cáo của người khác. – Lãi cao. Tháng Tám anh vay ngân hàng ba tỷ rưỡi, thế chấp nhà, trả nợ vay ngoài một tỷ sáu. Sáu trăm triệu làm buồng máy, mua màng, máy dán tem, phí đưa hàng vào siêu thị. Còn lại trả lãi, trả mặt bằng, trả lương những tháng thiếu. Hết rồi.

– Hết rồi. – Cô Sửu nói.

– Hết rồi, cô ạ.

Trong điện thoại, giọng Trinh nhỏ xíu, lẫn tiếng máy đo ở phòng bệnh.

– Anh Chiến... thế cái căn hộ của chị Ngọc...

– Căn hộ là tiền nhà vợ anh. – Chiến nói, không nhìn cái điện thoại. – Không liên quan.

Mịn nghe câu ấy. Cô nhớ cái giọng Ngọc trong bếp tầng ba: "Bố mẹ con cho một ít. Anh Chiến vay một ít." Cô không nói gì. Hôm nay không phải ngày của câu chuyện ấy.

Cửa văn phòng mở. Bà Huệ bước vào. Áo dạ của bà dính đầy sương, đôi giày da lấm bùn đê tới mắt cá. Trên tay bà là cái túi vải bà vẫn dùng đựng tiền cửa hàng mỗi tối. Bà không chào ai. Bà đặt cái túi lên bàn, ngay cạnh tờ giấy số dư của chị Hường.

– Một trăm tám mươi triệu. – Bà nói. – Tiền cửa hàng mười ngày Tết, tôi chưa nộp về công ty. Hường ghi vào.

Chị Hường nhìn Chiến.

– Ghi vào. – Bà Huệ nói lại.

Chị Hường mở sổ, ghi.

Bà Huệ kéo cái ghế còn lại, ngồi xuống. Bà không nhìn Mịn. Bà nhìn con trai cả.

– Bây giờ nói tiếp đi. Trả ai trước.

Chiến mở miệng. Mịn nói trước anh.

– Thưởng nửa tháng của công nhân, mẹ ạ. Một trăm sáu mươi triệu. Anh Chiến đã dán giấy hứa, phải trả trước Tết. – Cô nói chậm, không to. – Rồi lãi ngân hàng hai kỳ chậm, chừng sáu mươi triệu. Trả cho ngân hàng người ta khỏi làm to. Còn lại bảy trăm hai mươi. Cộng tiền cửa hàng của mẹ là chín trăm.

Cô dừng lại, nhìn cậu Khoang.

– Con xin trả bà con tám trăm hai mươi triệu trước Tết. Hôm nay chuyển. Còn bốn trăm triệu, ra Giêng xưởng làm được đồng nào trả đồng ấy, chậm nhất là Rằm tháng Hai thì trả hết.

– Còn phần của con? – Cậu Khoang hỏi.

– Phần của con để sau cùng, cậu ạ. Khi nào xưởng trả hết cho bà con, xưởng có thì trả con.

Chiến đặt cái kính xuống bàn.

– Tám mươi triệu còn lại thì làm được gì? Ra Giêng mua thịt bằng gì, trả lương tháng Hai bằng gì? Chủ nhà ở Hà Nội đang dọa kiện...

– Ra Giêng đại lý trả tiền hàng Tết, anh ạ. – Mịn nói. – Cửa hàng mẹ bán mỗi ngày. Còn chủ nhà ở Hà Nội thì anh nói với họ. Bà con thì anh đã bắt chờ bảy tháng rồi.

Cô Sửu quay sang nhìn cô, khóe miệng giật nhẹ một cái.

Chiến nhìn mẹ.

– Mẹ...

– Hường. – Bà Huệ nói, mắt vẫn nhìn con trai. – Cứ làm như nó nói. Trả thưởng, trả lãi, trả bà con tám trăm hai mươi.

Bà nói "nó". Không phải "cô Mịn", không phải "con dâu tôi". Nhưng bà nói "cứ làm như nó nói", và cả văn phòng nghe rõ.

Chiến ngồi im rất lâu. Rồi anh đeo kính lên, gật đầu với chị Hường.

Bốn giờ kém mười lăm chiều, Mịn đi ra chiếu.

Bà con đã ăn xong bữa trưa, xếp bát vào gùi. Chín chiếc xe tải giao lợn xong, đỗ lại trên đê, tài xế ngủ gục trên ca bin.

Cậu Khoang đứng dậy khi thấy cháu đi tới. Mịn đưa cho cậu tờ giấy chị Hường vừa in: lệnh chuyển khoản, tám trăm hai mươi triệu đồng, người nhận Hợp tác xã chăn nuôi Khe Lau, nội dung thanh toán tiền lợn tháng Sáu đến tháng Chín. Còn một tờ nữa, có chữ ký Chiến, có dấu đỏ của công ty: cam kết trả bốn trăm triệu còn lại chậm nhất ngày Rằm tháng Hai.

Cậu Khoang đọc hai tờ giấy rất lâu, môi mấp máy. Rồi cậu quay ra, nói với bà con bằng tiếng Mường. Cậu không khen ai, không chê ai, chỉ đọc lại từng con số, rồi nói một câu: "Người ta trả bằng tiền. Hôm nay mình về."

Không ai vỗ tay. Bà Thìn đi tới, nắm tay Mịn lắc lắc mấy cái. Ông Mòn chống gậy đứng dậy, nhìn về phía cổng xưởng, gật đầu, như chào cái xưởng.

Năm giờ chiều, chín chiếc xe tải chạy ngược lên phía tây. Trên đê còn lại sáu vệt cỏ úa vuông vức chỗ trải chiếu.

Mế Ván không đi theo xe.

– Mế ở lại một đêm. – Mế nói với Mịn, tiếng Mường. – Mế muốn gặp người gọi tên bà ngoại con.

Bảy giờ tối, khoa Lão bệnh viện tỉnh đã thưa người. Cái giường cạnh giường bà Liễu đã trống, người nhà bệnh nhân bên ấy xin về ăn Tết từ chiều. Trinh ngồi trên ghế nhựa, đọc truyện trên điện thoại. Thấy chị dâu bước vào cùng một người đàn bà lạ đội khăn trắng, Trinh đứng bật dậy.

– Chị... đây là...

– Mế chị. – Mịn nói.

Trinh cúi đầu chào, lúng túng, rồi lùi ra một góc.

Bà Liễu nằm nghiêng, ống ô xy vẫn cắm ở mũi, nhưng mặt bà đã hết cái màu đỏ tía của đêm hôm trước. Bà mở mắt. Bà nhìn Mịn trước, như mọi lần. Rồi bà nhìn người đàn bà đứng cạnh Mịn.

Mế Ván đứng ở chân giường, tay chùi vào vạt áo khoác, không biết làm gì với hai bàn tay mình.

Bà Liễu nhìn mế rất lâu. Rồi bà rút bàn tay trái ra khỏi chăn, chìa về phía mế.

– Mi lại đây.

Mế Ván đi vòng qua giường. Mế cầm lấy bàn tay bà già. Bàn tay ấy gầy, da mỏng như giấy, gân xanh nổi lên, nhưng nắm rất chặt.

– Mi là con Ván. – Bà Liễu nói. Không phải câu hỏi.

Mế Ván há miệng. Mế nhìn Mịn. Mịn không biết nói gì.

– Mạ mi kể mi suốt. – Bà Liễu nói, giọng khàn đặc. – Đêm mô cũng kể. Con Ván nhà tau sáu tuổi. Con Ván nhà tau biết đi chăn trâu. Con Ván nhà tau nhặt củi giỏi. Hai năm tau nghe tên mi, mà tau chưa chộ mặt mi lần mô.

Mế Ván ngồi thụp xuống mép giường. Mế không khóc. Mế chỉ nắm bàn tay bà Liễu, nhìn khuôn mặt bà già như tìm một cái gì đã mất từ hồi mình sáu tuổi.

– Mạ mi... – Bà Liễu thở dốc, phải dừng lại. Cái máy đầu giường kêu tít tít. – Mạ mi giỏi lắm. Tau có lỗi với mạ mi.

– Bà ơi. – Mịn khẽ nói. – Bà mệt. Bà để mai.

– Tau mệt. – Bà Liễu nói. Bà nhắm mắt lại, nhưng không buông tay mế Ván. – Ra Tết tau kể. Tau còn sống thì tau kể. Tau không để mấy đứa bay phải nghe người khác kể.

Rồi bà ngủ. Bàn tay vẫn nắm.

Mế Ván ngồi như thế gần một tiếng. Trinh không hỏi chị dâu câu nào nữa.

Tám giờ rưỡi, bà Huệ tới thay ca. Bà đứng ở cửa phòng bệnh, nhìn người đàn bà lạ đang ngồi trên mép giường mẹ chồng mình. Bà nhìn bàn tay mẹ chồng nắm tay người ấy.

– Đây là mế con, mẹ ạ. – Mịn nói. – Mế xuống với bà con hôm nay.

Bà Huệ gật đầu chào. Mế Ván đứng dậy, gật đầu chào lại. Sáng nay ở mép đê hai người đã nhìn thấy nhau, nhưng chưa ai chào ai. Lần gần nhất hai bà thông gia chào nhau là ngày cưới, ở cái nhà hàng có đèn vàng khắp trần, mế Ván ngồi bàn họ nhà gái tít cuối sảnh, ăn xong thì về bản ngay trong đêm.

– Bà ngủ ở đâu? – Bà Huệ hỏi mế Ván.

Mế Ván không hiểu câu hỏi, nhìn con gái.

– Dạ, con định đưa mế ra xưởng ngủ, mẹ ạ. – Mịn nói. – Phòng trực có giường.

Bà Huệ nhìn Mịn. Rồi bà nhìn Thạo vừa từ cầu thang đi lên, tay xách cặp lồng cháo cho bà nội.

– Thạo. – Bà nói. – Đưa bà thông gia về nhà mà ngủ. Ai lại để bà ngủ ở xưởng.

Thạo đứng sững, cái cặp lồng trong tay.

– Về nhà ạ?

– Mày điếc à? Về nhà. – Bà Huệ đi vào, ngồi xuống cái ghế nhựa Trinh vừa đứng dậy. – Vợ mày cũng về. Đêm nay mẹ trực.

Chín giờ rưỡi, cửa hàng phố Tân Hạc đã kéo cửa cuốn. Thạo mở cửa sau, cái cửa sắt nhỏ ra con ngõ để xe. Mế Ván đi theo con gái lên cầu thang, chậm, nhìn từng bậc gỗ bóng loáng, nhìn tấm ảnh cái gánh nem năm bảy lăm treo trên tường.

Lên tới tầng hai, Mịn dừng lại ở chân cầu thang lên tầng ba.

Cái túi du lịch màu xanh không còn ở đấy.

Hai hôm trước, bà Huệ đặt nó ở chính chỗ này. Mịn đã xách nó ra xưởng, rồi Thạo xách nó về khi bế Bông về đêm hôm ấy, đặt lại đúng chỗ cũ, vì anh không biết đặt ở đâu. Cô tưởng nó vẫn nằm đấy, như một thứ không ai muốn động vào.

Cô đi lên tầng bốn. Phòng ngủ của hai vợ chồng tối om. Cô bật đèn.

Cái túi xanh nằm trên giường. Khóa kéo mở. Bên trong trống không. Quần áo của cô đã được treo lại vào tủ, những cái áo sơ mi chàm xếp thành một chồng phẳng phiu trên ngăn giữa, gấp theo kiểu gấp của người bán hàng, vuông vức, cổ áo quay ra ngoài. Mịn chưa bao giờ gấp áo như thế.

Cô đứng nhìn chồng áo rất lâu.

– Mẹ gấp đấy. – Thạo nói sau lưng cô, rất khẽ. – Trưa nay. Anh về lấy đồ cho bà, thấy mẹ ngồi đây.

– Mẹ có nói gì không anh?

– Không. – Thạo nói. – Mẹ không nói gì. Mẹ thấy anh thì đứng dậy đi xuống.

Đêm ấy Mịn trải chiếu cho mế ở phòng khách tầng hai, cạnh giường ông Thự, vì mế bảo nằm đệm mế không ngủ được. Ông Thự còn thức. Ông nhìn người đàn bà Mường lạ mặt rất lâu. Mế Ván ngồi dậy, chắp hai tay, cúi đầu chào ông thông gia, kiểu chào của người già trên bản. Ông Thự gật đầu, rồi quay mặt vào tường.

Mười một giờ, Mịn ra ban công. Mế Ván đã ra trước, ngồi xổm ở góc, chỗ hai tháng trước con gái mế ngồi gọi điện xin cậu Khoang thêm một tháng. Dưới phố còn mấy hàng đào sáng đèn.

Mịn ngồi xuống cạnh mẹ.

– Mế lạnh không?

– Không lạnh. – Mế nói, tiếng Mường. – Dưới xuôi rét khác trên bản. Rét ướt.

Hai mẹ con ngồi im.

– Lúc chiều ở bệnh viện. – Mế Ván nói. – Bà cụ bảo mế của mế kể về mế suốt. Mế không biết. Mế tưởng mế của mế đi hai năm thì quên mế rồi.

– Bà không quên đâu mế.

– Ừ. – Mế Ván nói. – Bây giờ mế biết.

Mế im lặng thêm một lúc. Rồi mế quay sang con gái.

– Con còn nhớ hôm lên mộ, mế kể bà bảo bà để lại dưới xuôi một nửa cái gì đấy, mà mế không nhớ là cái gì không?

– Con nhớ.

– Lúc chiều bà cụ nắm tay mế, mế nhớ ra rồi. – Mế Ván nói. Mế nói chậm, như sợ chữ rơi mất. – Hồi ấy mế ốm, mế nằm sốt trên sàn, bà ngồi cạnh nhóm bếp cho mế. Bà nhìn cái bếp, bà bảo: "Mế gửi một nửa cái lửa ở dưới xuôi rồi, Ván ạ. Cái nửa ấy người ta giữ cho mế."

— Hết chương 19 —