Giao thừa ở khoa Lão

Chương 20: Giao thừa ở khoa Lão

Bà Huệ bóc cái bánh chưng bằng con dao nhựa của căng tin, vì trong viện không có dao. Lá dong dai, con dao cứ trượt. Bà gỡ được lớp lá ngoài thì cái bánh đã méo một góc.

Mười giờ đêm ba mươi Tết, khoa Lão chỉ còn bốn bệnh nhân. Ba người kia ở phòng cuối dãy, có con cháu ngồi canh, thỉnh thoảng nghe tiếng ti vi chiếu chương trình cuối năm. Phòng của mẹ chồng bà thì im. Sáu cái giường, năm cái trống, đệm cuộn lại, chăn gấp vuông. Cái đèn trên đầu giường bà Liễu là ngọn đèn duy nhất còn sáng.

Bà Huệ đã định không ở lại. Trưa nay bà còn bảo thằng Thạo: tối giao thừa con trực viện, mẹ ở nhà cúng. Năm mươi năm nhà này, giao thừa năm nào người thắp hương cũng là bà Liễu, ba năm gần đây tay run thì bà Huệ thắp thay, bà Liễu đứng sau. Năm nay bà Liễu nằm đây. Đến chiều, bà Huệ đứng trước bàn thờ, cầm nắm hương, rồi đặt xuống. Bà gọi thằng Chiến lên, bảo con trai trưởng cúng giao thừa, rồi bà mặc áo khoác đi viện.

Không ai cãi. Chiến nhận nắm hương như nhận một tờ giấy phải ký.

Cái bánh chưng là của con Mịn. Nó gói hai mươi cái từ hôm hai bảy, luộc ở xưởng trong cái nồi to của tổ bì, xong mang về một nửa, nửa kia chia cho mấy công nhân ở xa không về quê được. Lúc bà Huệ ra khỏi nhà, nó chạy theo xuống cầu thang, dúi vào tay bà cái túi: bánh chưng, một hộp giò, một cặp lồng cháo cho bà nội.

– Mẹ cầm theo, mẹ ạ. Trong viện đêm nay không có gì ăn đâu.

Bà Huệ cầm. Bà không nói cảm ơn. Bà đi.

Bây giờ bà ngồi ăn miếng bánh méo, nhìn mẹ chồng ngủ. Bánh dẻo, đỗ bùi, thịt ba chỉ mềm, hạt tiêu cay vừa. Bà nhai chậm. Bà nghĩ: con bé này gói bánh cũng được. Rồi bà thấy khó chịu vì mình vừa nghĩ thế.

Mười giờ rưỡi, cửa phòng mở. Con Mịn đứng đó, áo phao xanh rêu, khăn len quấn cổ, tay xách thêm một cái túi.

– Cô đến làm gì? – Bà Huệ hỏi. – Ông ở nhà ai trông?

– Bố ngủ rồi, mẹ ạ. Anh Thạo trông. Anh Chiến cúng xong rồi. – Nó đặt cái túi lên tủ đầu giường. – Con mang thêm cái chăn. Đêm nay rét.

Rồi nó lấy trong túi áo ra một cái nem. Cái nem gói lá chuối, buộc lạt đỏ, cái nút có hai đuôi xòe ra như đuôi cá. Nó đặt cái nem lên gối, sát mặt bà Liễu.

– Bà đang ốm, cô cho bà ăn nem à?

– Dạ không. Bà không ăn. – Nó nói. – Bà ngửi thôi. Năm mươi năm, đêm giao thừa nào bà cũng bóc một cái nem thử của mẻ cuối năm. Cô Sửu kể.

Bà Huệ không biết chuyện ấy. Bốn mươi năm làm dâu, đêm giao thừa nào bà cũng đứng dưới cửa hàng tới mười một giờ, bán nốt cho khách mua muộn, rồi mới lên thắp hương. Bà chưa bao giờ ở xưởng vào đêm giao thừa.

Hai người đàn bà lại ngồi hai bên giường, như cái đêm hai tư tháng Chạp. Lần này không ai ngủ.

Mười một giờ bốn mươi, bà Liễu mở mắt.

Bà không hỏi mình đang ở đâu. Bà nghiêng đầu, ngửi cái nem trên gối. Khóe miệng nhăn nheo của bà nhích lên một chút.

– Mẻ ngày hai bảy. – Bà nói, giọng khàn. – Dãy trong.

– Dạ. – Con Mịn nói.

Bà Liễu nhìn sang bên kia giường, chỗ bà Huệ ngồi.

– Chị Huệ.

– Dạ, con đây u.

– Chị ngồi gần lại đây. Mi cũng ngồi gần lại.

Bà Huệ kéo ghế lại gần. Bà Liễu nằm giữa, một bên là đứa con dâu duy nhất của bà, một bên là con dâu của con trai bà. Bà nhìn trần nhà một lúc, như tìm chữ.

– Năm tám bảy. – Bà nói. – Chị xin tau dạy làm men. Chị nhớ không?

Bà Huệ ngồi im. Bàn tay bà đặt trên mép chăn cứng lại.

– Con nhớ.

– Tau nỏ dạy chị. Tau bảo chị lo bán là được. – Bà Liễu thở mấy hơi. – Mấy chục năm chị nghĩ tau chê chị dốt. Phải không?

Bà Huệ không trả lời. Ngoài cửa sổ, ở phía quảng trường trung tâm, có tiếng loa phát nhạc, tiếng người đông dần.

– Không phải chị dốt. – Bà Liễu nói. – Tau sợ.

– U sợ gì?

– Sợ chị. – Bà Liễu nói, rất chậm. – Năm ấy ông nhà tau mất được mười năm. Tau một mình nuôi hai đứa, gánh cái nem ra chợ. Chị về làm dâu, chị đứng bán một năm mà khách nhớ mặt chị hơn nhớ mặt tau. Chị giỏi. Tau chộ chị giỏi. Tau nghĩ, chị mà biết làm nữa thì cái nhà ni chị cầm hết, tau còn cái chi.

Bà dừng. Cái máy đầu giường kêu tít tít mấy tiếng rồi đều lại.

– Tau ghen với chị. – Bà Liễu nói. – Rứa đó. Một mụ già bốn mươi tám tuổi ghen với đứa con dâu hai mươi hai. Tau giữ cái nghề như giữ cái cột nhà. Giữ tới khi tay run, cầm đũa không được, tau mới biết là tau giữ cho ai.

Bà Huệ ngồi như hóa đá. Con Mịn ở bên kia giường cúi đầu nhìn xuống tấm chăn, không nhìn ai.

– Còn một cái lý nữa. – Bà Liễu nói, mắt nhắm lại. – Cái lý ấy dính tới nhà con Mịn. Ra viện tau kể. Đêm ni tau chỉ nói với chị một câu.

Bà mở mắt, nhìn thẳng vào bà Huệ.

– Tau có lỗi với chị.

Ngoài cửa sổ, pháo hoa bắt đầu nổ. Tiếng nổ đầu tiên rất to, rồi cả bầu trời phía quảng trường sáng lên màu đỏ, màu vàng, màu xanh lá, hắt vào phòng bệnh, hắt lên khuôn mặt ba người đàn bà. Ở phòng cuối dãy có tiếng trẻ con reo.

Bà Huệ đứng dậy. Bà đi ra cửa. Bà không chạy, bà đi bình thường, như người đi lấy cốc nước. Bà đi tới cuối hành lang, đứng trước ô cửa sổ lớn nhìn ra quảng trường, nơi pháo hoa đang nổ từng đợt.

Bà đứng đó khóc.

Bà khóc như hồi hai mươi hai tuổi bên cái giếng khơi. Không thành tiếng. Nước mắt chảy xuống, bà không lau. Chỉ khác là lần này không có chậu nước giếng nào để rửa mặt, và lần này bà biết vì sao mình khóc.

Ba mươi tám năm. Ba mươi tám năm bà tin mình là người không được dạy vì mình không đủ. Bà đã dồn cả đời vào cái quầy kính để chứng minh một điều không ai bắt bà chứng minh. Bà đã ghét con bé Mường kia từ ngày đầu tiên, vì nó được trao cái thứ bà xin không được, mà bà không bao giờ tự hỏi vì sao.

Pháo hoa tắt. Bầu trời phía quảng trường đen lại, chỉ còn khói trắng bay lơ lửng dưới ánh đèn đường.

Lúc bà quay vào phòng, con Mịn đã đắp thêm cái chăn mang theo lên người bà Liễu. Bà già nằm yên, mắt mở.

– Chị ngồi xuống. – Bà Liễu nói.

Bà Huệ ngồi.

– Ra viện tau dạy chị. – Bà Liễu nói. – Chị còn muốn học không?

– Con sáu mươi rồi, u.

– Tau tám mươi tám. – Bà Liễu nói. – Từ đêm ni tau tám mươi tám rồi. Chị sáu mươi thì học được.

Bà Huệ không nói được gì. Bà gật đầu. Bà Liễu nhìn cái gật đầu ấy một lúc, rồi quay sang con Mịn.

– Mi bóc cái nem cho tau ngửi.

Con Mịn cởi cái nút lạt đỏ, bóc lớp lá chuối, lớp lá ổi, bẻ đôi cái nem, đưa lên sát mũi bà. Bà Liễu hít một hơi rất dài. Rồi bà nhắm mắt.

– Được. – Bà nói. – Chua tới rồi.

Mùng một Tết, bà Huệ về nhà lúc chín giờ sáng, khi thằng Thạo vào thay. Phố Tân Hạc vắng tanh, cửa hàng nào cũng đóng, chỉ có mấy nhà treo cờ, mấy cành đào ở cửa. Bà mở cửa sau, đi lên tầng hai.

Ông Thự ngồi trên xe lăn cạnh cửa sổ, mặc cái áo len mới, tóc chải gọn. Con Mịn đã về trước bà nửa tiếng, đã cho ông ăn sáng, đã cạo râu cho ông. Thằng Tũn với cái Bông ngồi trên chiếu, đếm phong bao lì xì. Chiến và Ngọc ngồi ở sô pha, Ngọc đang nói gì đó về chuyến đi Hà Nội mùng bốn, đi xem nhà, đi chúc Tết bố mẹ đẻ.

Cả nhà đứng dậy chúc Tết bà. Bà nhận từng lời chúc, mừng tuổi từng đứa cháu, như mọi năm. Rồi bà đi vào phòng mình, ngồi xuống mép giường.

Bà muốn kể với ai đó chuyện đêm qua. Bà nhận ra không có ai để kể. Thằng Chiến thì bà không muốn. Con Ngọc thì không. Con Trinh còn bé. Thằng Thạo thì nó sẽ hỏi lại, mà bà không trả lời được.

Tối mùng một, khi cả nhà đã lên phòng, bà ngồi xuống cái ghế mây cạnh giường chồng như mọi tối. Bà cầm bàn tay trái của ông.

– Ông này. – Bà nói. – Đêm qua u bảo u có lỗi với tôi. Chuyện năm tám bảy.

Ông Thự nhìn vợ. Bà Huệ thấy mắt ông đỏ lên.

– Ông biết à? – Bà hỏi. – Ông biết từ bao giờ?

Ông không gật, không lắc. Ông chỉ siết bàn tay bà. Siết rất chặt, chặt hơn bất cứ lần nào từ hôm ông đổ bệnh. Bà ngồi như thế tới khuya.

Sáng mùng hai, bà Huệ mở hàng.

Năm nào cũng thế. Mùng một nghỉ, mùng hai mở cửa một buổi cho khách quen mua nem đi lễ, đi chúc Tết. Bà xếp nem vào quầy, đặt đĩa bánh kẹo lên bàn, thắp nén hương ở cái bàn thờ thần tài nhỏ sau quầy.

Mười giờ, con Trinh từ trên gác chạy xuống, tay cầm điện thoại, mặt tái mét.

– Mẹ ơi. Mẹ xem cái này.

Bà Huệ đeo kính lên. Trên màn hình là một trang của những người hay bàn chuyện ăn uống trên mạng. Một người đàn bà ở Hà Nội viết: mua hộp nem Bà Liễu ở siêu thị Bách Lộc về ăn Tết, chua gắt, bì giòn sần sật như nhai nhựa, lá ổi to và xanh. Ăn xong hai đứa con bị đau bụng, đi ngoài, may không phải vào viện. Dưới bài có hơn một trăm bình luận. Có mấy người bảo cũng mua, cũng thấy vị lạ. Có người bảo nem Thanh Hóa nổi tiếng mà giờ làm ăn thế này. Có người bảo thôi, thương hiệu lên siêu thị rồi thì cũng như nhau cả.

– Có ba người, mẹ ạ. – Trinh nói, giọng lạc đi. – Ba người kêu đau bụng. Một người gửi ảnh cái tem.

Trinh phóng to bức ảnh. Một cái tem trắng dán trên lớp màng bọc, in chữ Nem Bà Liễu, in dòng sản xuất tại xưởng Vạn Lộc. Ngày sản xuất: ba tháng Hai năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu.

– Mùng ba tháng Hai. – Bà Huệ nói. – Hàng Bách Lộc đợt ba.

Bà nhìn bức ảnh. Trong lớp màng bọc là cái nem đã bóc một nửa. Bà thấy lá ổi lót bên trong. Lá to, dày, xanh đậm. Bà đã bán nem ba mươi lăm năm. Bà không biết làm nem, nhưng bà biết cái nem nhà bà trông thế nào. Lá ổi nhà bà nhỏ, mép ửng tím.

Cửa sau mở. Con Mịn đi vào, khăn len còn quấn cổ, tay còn mùi thính. Nó ra xưởng từ năm giờ sáng xem buồng tre, vì cô Sửu nghỉ Tết về quê. Trinh chìa điện thoại cho chị dâu.

Bà Huệ nhìn con dâu thứ. Bà thấy nó đọc dòng chữ trên màn hình, thấy nó phóng to bức ảnh, nhìn cái lá ổi xanh. Bà thấy mặt nó đổi đi. Không phải sợ. Không phải ngạc nhiên. Là cái mặt của người đã biết từ trước một chuyện gì đó, và bây giờ chuyện ấy tới.

Con Mịn trả điện thoại cho Trinh. Nó đứng im một lúc lâu giữa cửa hàng, giữa những khay nem, những đĩa bánh kẹo, nén hương thần tài đang cháy dở.

Rồi nó quay sang bà Huệ. Lần đầu tiên trong ba năm làm dâu, bà thấy nó chủ động bắt đầu một câu chuyện với bà.

– Mẹ. – Nó nói. – Con phải nói với mẹ một chuyện. Con giấu lâu rồi.

Bà Huệ chờ.

– Cái nem trong ảnh ấy, – con Mịn nói, – không phải xưởng mình làm.

— Hết chương 20 —