Rằm tháng Bảy

Chương 34: Rằm tháng Bảy

– Em không nhận, anh ạ.

Mịn nói câu ấy ngay ở mâm cơm, khi tập giấy đánh máy của anh Chiến còn nằm cạnh bát canh. Cô không cần nghĩ lâu. Cô đã nghĩ câu này từ tháng Ba, từ cái buổi tối cô đứng giữa phòng khách nói "con không xin phần nào cả".

Anh Chiến nhìn cô.

– Tôi không cho cô vì thương hại. – Anh nói. – Tôi trả. Bốn trăm hai mươi triệu cô trả thay cho bà con, công ty mới trả lại cô được một trăm. Phần còn lại...

– Phần còn lại công ty trả dần cho em, như chị Hường đã ghi. – Mịn nói. – Cái ấy là nợ. Còn cái này anh cho thì không phải nợ. Em không nhận.

– Thế cô muốn tôi làm gì với nó?

Mịn đặt đũa xuống. Cô nhìn sang bà Huệ, rồi nhìn bố chồng ngồi xe lăn ở đầu mâm.

– Bà nội hứa với bà ngoại em một câu. – Cô nói. – Lửa nhà tau còn thì phần nhà mi còn. Bà không giữ được. Bà lên tận bản xin lỗi. – Cô ngừng một chút. – Nhà bà ngoại em bây giờ không phải chỉ có mế em. Lá ổi tím là của cả đồi. Lợn là của ba mươi bảy hộ. Nếu anh muốn chuyển phần của anh đi, thì anh chuyển cho hợp tác xã Khe Lau.

Không ai nói gì. Thạo đặt bát xuống. Trinh há miệng ra rồi ngậm lại.

Ông Thự gõ lên tay vịn. Một cái.

Bà Huệ nhìn chồng. Rồi bà nhìn con dâu thứ rất lâu. Mịn không biết mẹ chồng đang nghĩ gì. Cô chỉ thấy bà đưa tay lên, chỉnh lại cái kẹp tóc, như mỗi lần bà sắp nói điều gì phải nói cho đúng.

– Thế thì họp. – Bà Huệ nói. – Hỏi cả cô Hoan. Hỏi luật cho kỹ. Cái gì đúng thì làm.

Cuộc họp thành viên tháng Tám kéo dài cả buổi chiều. Cô Hoan ra từ Vinh, mang theo mấy tờ giấy chép tay những điều cô đã hỏi một luật sư ở Vinh. Chị Hường đọc từng khoản. Cậu Khoang được mời xuống, ngồi ở cái ghế gỗ trong văn phòng xưởng, nghe hết, không nói câu nào cho tới cuối.

Cuối cùng cậu chỉ hỏi một câu.

– Phần ấy là của ai?

– Của hợp tác xã, cậu ạ. – Chị Hường nói. – Của cả ba mươi bảy hộ.

Cậu Khoang ngồi im rất lâu. Rồi cậu đứng dậy, cúi đầu chào ông Thự, chào bà Huệ, chào anh Chiến. Cậu chào anh Chiến lâu hơn mọi người một chút.

– Bà con nhận. – Cậu nói. – Nhận để giữ. Không bán.

Rằm tháng Bảy năm ấy rơi vào thứ Năm.

Ba giờ sáng, đèn ba gian xưởng Vạn Lộc đã sáng hết. Ba giờ rưỡi, ba chiếc xe tải nhỏ từ Khe Lau đỗ trước lò mổ đầu làng, ba mươi con lợn, đủ số như những năm trước. Cậu Khoang ngồi trên ca bin chiếc đầu tiên. Lần này cậu xuống xe.

Bốn giờ, thịt nóng về xưởng. Tổ thịt sáu người, đủ như ngày trước. Hai người mới là cháu bà Thìn, xuống từ đầu tháng Tám, con Ngọ dẫn vào, dạy lọc gân. Tổ bì luộc bì từ hai giờ, bì đã thái chỉ, đang trải mẹt quạt khô. Thằng Tài đứng một mình trước cái chảo gang, mẻ thính đầu tiên đã ngả màu mật ong. Ba tháng nay nó rang một mình. Mịn chỉ đứng sau lưng nó lúc đầu mẻ, nghe tiếng hạt gạo, rồi đi.

Hôm nay là ngày đầu tiên từ tháng Ba, xưởng làm đủ mười lăm nghìn cái.

Bốn tháng rưỡi. Từ ba nghìn cái mẻ đầu sau khi mở lại, không ai đặt, cô Sửu bảo không ai mua thì cô mua. Lên năm nghìn khi ông Kiểm gọi. Lên tám nghìn khi các đại lý cũ gọi lại. Lên mười nghìn khi Trinh có những đơn hàng mạng mới, toàn khách cũ quay lại, ai cũng hỏi đúng một câu: còn cái lạt đỏ không em. Mười hai nghìn khi các nhà hàng ở phố bắt đầu lấy lại. Ba mươi tháng Sáu, công ty trả xong nửa tháng thưởng Tết còn nợ, đúng hẹn, bà Hòe cầm phong bì đứng giữa sân hát một câu chèo. Rồi hôm nay.

Năm giờ, chậu nhân nem đầu tiên ra khỏi cối giã. Mịn vê một nhúm thịt giữa hai ngón tay, kéo ra. Thịt kéo thành sợi mảnh như sợi cước.

– Được. – Cô nói.

Ở góc gian bếp rang, cạnh cửa sổ, có tiếng chày. Thịch. Thịch. Rồi thình.

Mịn không cần quay lại cũng biết là ai. Từ hôm nhận chức giám đốc, sáng nào xong việc ở văn phòng, bà Huệ cũng ra góc ấy, giã một cối thính bằng tay trong cái cối đá năm bảy lăm. Một cối thôi, không nhiều. Thính ấy để riêng, chỉ dùng cho những nong nem thử. Bà bảo u dạy thì u phải thấy mình làm. Không ai hỏi u ở đâu mà thấy.

Hai bàn tay bà giờ đã chai ở gốc ngón cái. Bà không quấn băng dính nữa.

Bà Hòe là người ngồi xuống bàn gói đầu tiên. Bà sáu mươi bảy tuổi rồi, tay vẫn nhanh như không có tay. Bà bắt đầu hát.

Một trăm năm mươi nong. Một trăm năm mươi cái nem thử. Mịn buộc cái nút con cá đầu tiên. Cô Sửu buộc cái thứ hai. Rồi con Ngọ. Rồi một người Mịn không ngờ.

Thằng Tũn về chơi hè từ đầu tháng Tám, ở với bố trên tầng ba. Sáng nào nó cũng theo bố ra xưởng. Nó ngồi ở góc bàn gói, cạnh thím Mịn, cầm sợi lạt đỏ buộc đi buộc lại mấy tuần liền. Sáng nay nó buộc được. Hai vòng bắt chéo, thắt lại ở giữa, đuôi xòe ra như đuôi cá. Hơi méo, nhưng đứng.

– Thím ơi! Được rồi!

Mịn cầm cái nem của nó lên, xoay xoay, rồi đặt vào góc nong thứ năm mươi.

– Nong này là nong của cháu. – Cô nói. – Hai hôm nữa cháu bóc.

Anh Chiến đứng ở cửa gian xưởng, áo phông, tay còn cầm bút với tờ biên bản giao hàng của Quyết. Anh nhìn con trai, không nói gì. Mịn thấy anh quay mặt đi một lúc. Rồi anh cúi xuống tờ biên bản, ghi thêm một dòng ở cuối, chữ rất nhỏ. Lúc Quyết cầm tờ biên bản đi, Mịn liếc thấy dòng ấy: "Nong 50 – Tũn buộc."

Bảy giờ sáng, Thạo đẩy xe lăn của bố ra sân xưởng. Đây là lần thứ hai ông Thự ra xưởng từ hôm đổ bệnh. Lần thứ nhất là hôm Rằm tháng Năm, ông ngồi được nửa tiếng thì mệt. Hôm nay ông ngồi lâu hơn. Ông ngồi ở cửa buồng tre, nhìn người ta khiêng từng nong vào, đặt lên giá, không đắp chăn vì trời tháng Tám còn nóng, mở vách phía bắc cho gió sông lùa vào. Bàn tay trái của ông đặt trên đùi, gõ nhè nhẹ theo nhịp hát của bà Hòe.

Cậu Khoang đi tới, ngồi xổm cạnh xe lăn. Cậu đặt lên đùi ông Thự một bó lá ổi tím tươi, hái từ chiều qua trên đồi, còn buộc bằng sợi dây rừng.

– Lá mùa này non. – Cậu nói. – Thơm hơn lá Tết.

Ông Thự cầm bó lá lên, đưa lên mũi. Ông ngửi rất lâu. Rồi ông nhìn cậu Khoang, môi mấp máy.

– Cảm... ơn.

– Không phải cảm ơn. – Cậu Khoang nói. – Lá của bản. Bản bán cho xưởng. Xưởng trả tiền đúng hẹn. Thế là được.

Ông Thự gật đầu. Ông giữ bó lá trên đùi suốt buổi sáng.

Chín giờ, Mịn đi chợ với mẹ chồng.

Rằm tháng Bảy, chợ Tân Hạc đông như ngày giáp Tết. Người ta mua hoa, mua quả, mua vàng mã, mua xôi, mua gà. Bà Huệ đi trước, Mịn xách giỏ đi sau. Bà mua một nải chuối, một đĩa xôi gấc, mấy bó hoa cúc. Bà mua hai cân giò ở hàng bà Bích.

Bà Bích cân giò, gói lá, buộc lạt, đưa cho bà Huệ. Mấy bà hàng bên cạnh vẫn là những bà hồi tháng Chạp. Bà hàng rau. Bà hàng đậu. Bà hàng bún. Họ biết bà Huệ. Họ biết hết chuyện tháng Ba, chuyện đoàn kiểm tra, chuyện ông Lực, chuyện thằng con cả. Từ hồi ấy họ không xì xào nữa, nhưng họ cũng không nói gì với bà, chỉ chào, rồi quay đi.

Hôm nay, bà hàng đậu lên tiếng trước.

– Chị Huệ ơi, nghe bảo xưởng nhà chị hôm nay làm lại đủ rồi à?

– Ừ. – Bà Huệ nói. – Hôm nay đủ mười lăm nghìn.

– Thế nem có lạt đỏ không chị? Nhà em mua cúng.

– Có.

Bà hàng đậu nhìn sang Mịn đang đứng sau lưng bà Huệ, xách cái giỏ. Bà ấy nhìn cái áo chàm, nhìn mái tóc buộc gọn.

– Cô này là...?

Mịn chưa kịp nói gì. Bà Huệ đã quay lại. Bà đặt bàn tay lên vai con dâu, giữ ở đó.

– Đây là con dâu tôi. – Bà Huệ nói. Không to, nhưng cả mấy hàng bên cạnh đều nghe. – Vợ thằng Thạo. Nó làm nem. Tôi bán.

Bà hàng đậu gật gù. Bà Bích ngồi sau mẹt giò, cúi đầu xuống, lấy dao cắt một khoanh giò nhỏ, gói lại, đưa cho Mịn.

– Cho cô nếm. – Bà Bích nói. – Giò nhà tôi. Cô nếm rồi bảo tôi xem có được không.

Mịn cầm khoanh giò. Cô ngửi trước, như bà nội vẫn ngửi. Rồi cô ăn, nhai chậm.

– Được ạ. – Cô nói. – Hơi nhiều nước mắm một chút.

Cả hàng bật cười. Bà Bích cũng cười, lắc đầu, bảo con bé này nói thật quá. Bà Huệ không cười. Nhưng bàn tay bà trên vai Mịn không bỏ ra cho tới lúc hai người đi khỏi hàng giò.

Chiều hôm ấy, chị Ngân tới tập cho ông Thự như mọi thứ Hai, Tư, Sáu. Hôm nay là thứ Năm, nhưng chị bảo chị xin đổi ngày, vì thứ Sáu chị phải đi học lớp nâng cao.

Mịn ngồi cạnh xem. Gần mười tháng rồi. Ông Thự đã đi được mấy bước bằng cái gậy bốn chân. Ông cầm thìa tay phải được rồi, run, nhưng cầm. Ông nói được những câu ngắn, hai chữ, ba chữ. "Ăn rồi." "Đi xưởng." "Bông đâu."

Tập xong, chị Ngân thu dọn cái ba lô, rồi kéo Mịn ra hành lang.

– Chị Mịn ơi. Em nói chị cái này, bác dặn đừng nói, nhưng em nghĩ chị nên biết. – Chị Ngân hạ giọng. – Mấy tuần nay bác bắt em tập riêng cho bác một câu. Câu dài, chị ạ. Dài nhất từ hồi em tập cho bác. Bác tập đi tập lại, mỗi buổi chục lần, mệt lả cũng không chịu thôi.

– Câu gì hả em?

– Bác không cho em biết. – Chị Ngân nói. – Bác chỉ tập từng chữ một, không ghép lại trước mặt em. Em hỏi, bác viết lên giấy cho em đọc một dòng thôi.

Chị Ngân rút trong túi áo ra một mảnh giấy gấp tư, đưa cho Mịn. Trên giấy là mấy chữ viết bằng tay trái, to, xiêu vẹo.

ĐỂ DÀNH. NÓI Ở TIỆC.

— Hết chương 34 —