Người làm chứng

Chương 33: Người làm chứng

Cụ Hến lên phố Tân Hạc vào đúng ngày Rằm tháng Tư, ngồi ghế trước của chiếc taxi, đội cái nón lá mới mua.

Bà Huệ đứng chờ ở cửa hàng từ năm giờ sáng. Mịn đứng cạnh bà. Trên tầng hai, ông Thự đã được thay áo sơ mi trắng, chải đầu, ngồi xe lăn cạnh cửa sổ nhìn xuống phố. Trinh lau bàn thờ lần thứ ba. Thạo ra tận đầu phố đón xe.

Cụ Hến bước xuống taxi, nhìn quanh. Cụ nhìn cái cửa hàng, nhìn cái nhà bốn tầng, nhìn tấm biển Nem Bà Liễu treo trên cao. Rồi cụ nhìn con gái.

– Nhà mày to nhỉ. – Cụ nói.

Thế thôi. Bà Huệ đỡ mẹ vào nhà, đi cầu thang chậm từng bậc.

Anh Chiến đứng ở chiếu nghỉ tầng hai. Mịn thấy anh đứng đó từ lúc nãy, không xuống, không lên, như người không biết mình có được phép đứng ở đâu. Cụ Hến lên tới chiếu nghỉ thì dừng lại thở, ngẩng lên nhìn anh.

– Đây là thằng Chiến, u ạ. – Bà Huệ nói. – Cháu ngoại lớn của u.

Cụ Hến nhìn anh rất lâu. Rồi cụ với tay, sờ lên cằm anh, như sờ con cá.

– Cái cằm này giống ông ngoại mày. – Cụ nói. – Ông ngoại mày đi thuyền giỏi nhất bãi. Gió to mấy cũng dám ra. Rồi một hôm ra mà không về.

Anh Chiến đứng im. Mịn thấy mắt anh đỏ lên. Anh cúi xuống, đỡ lấy cánh tay bà ngoại, dìu cụ đi nốt mấy bậc lên tầng hai.

Tháng Sáu, Bách Lộc và công ty ngồi hòa giải ở tòa.

Phòng hòa giải nhỏ, có cái bàn dài, có lá cờ, có một thẩm phán đứng tuổi chủ trì. Bên kia bàn là luật sư của Bách Lộc và chị giám đốc ngành hàng, người phụ nữ ngoài bốn mươi. Mịn chỉ biết chị qua lời kể của Chiến: chị ấy đã cảnh cáo hủy hợp đồng hồi tháng Mười Hai. Bên này là bà Huệ, người đại diện của công ty, chị Hường ôm cặp sổ sách. Anh Chiến ngồi ở ghế cuối, vì anh đã thôi điều hành, nhưng tòa mời anh tới để trình bày. Mịn ngồi cạnh anh. Toản ngồi cạnh Mịn.

Toản đã xin thôi việc ở Phương Đông từ cuối tháng Tư. Anh ấy về làm ở xưởng Vạn Lộc, lương bằng một nửa, phụ trách kiểm nghiệm. Hôm nay anh ấy mang theo máy tính, có đủ bảng nhiệt độ buồng tre từ tháng Mười Hai tới giờ, có dữ liệu camera ba ngày tang.

Luật sư Bách Lộc nói trước. Anh ta nói rõ ràng, đúng luật, không hằn học. Công ty Nem Bà Liễu giao hàng ghi nơi sản xuất không đúng sự thật. Hàng ấy gây ngộ độc. Bách Lộc phải thu hồi toàn hệ thống, tạm ứng chi phí khám chữa cho khách, chịu thiệt hại về uy tín. Hai tỷ bảy trăm triệu.

Bà Huệ nghe hết. Rồi thẩm phán hỏi phía công ty có ý kiến gì.

Anh Chiến đứng dậy.

Mịn đã nghe anh nói ở rất nhiều chỗ. Trên sân khấu nhà hàng Hạc Vàng. Trên bậc thềm văn phòng xưởng. Trong phòng khách, giọng hội trường, giọng báo cáo. Hôm nay anh nói giọng khác. Chậm. Không có con số nào được nói ra cho đẹp.

– Thưa tòa, tôi là người đã điều hành công ty từ tháng Mười Một năm ngoái tới đầu tháng Tư năm nay. – Anh nói. – Tôi là người ký hợp đồng gia công với ông Mạc Văn Lực. Tôi là người đặt in nhãn ghi "sản xuất tại xưởng Vạn Lộc" cho hàng ông ấy làm. Tôi là người gọi điện đặt lô hàng ngày hai mươi sáu tháng Ba, khi xưởng nhà tôi nghỉ vì có tang. Những việc ấy tôi làm, không ai trong gia đình biết đầy đủ. Mẹ tôi không biết. Người phụ trách sản xuất của xưởng đã phát hiện và báo cho tôi từ tháng Một, tôi không nghe.

Chị giám đốc ngành hàng ngẩng lên nhìn Mịn.

– Tôi không xin giảm trách nhiệm của công ty. Công ty mang tên, công ty phải chịu. – Anh Chiến nói tiếp. – Tôi chỉ xin trình bày đúng sự thật để tòa và bên Bách Lộc có đủ căn cứ. Chi phí thu hồi, chi phí khám chữa cho khách là thiệt hại thật, công ty xin trả đủ. Còn phần tôi, tôi xin dùng phần lương, phần vốn của tôi để trả trước những gì tôi trả được.

Anh ngồi xuống. Mịn thấy bà Huệ ở đầu bàn bên này không quay lại nhìn con trai. Bà chỉ đặt hai bàn tay lên mặt bàn, úp xuống, như người ta úp tay lên một cái nong cho khỏi gió. Bàn tay bà không run. Chị Hường ngồi cạnh bà, lật sổ tới đúng trang, đẩy sang phía thẩm phán.

Toản đứng dậy, xin phép trình bày dữ liệu. Anh trình bày mười phút, không thừa một chữ.

Hòa giải kéo dài ba buổi. Buổi cuối, Bách Lộc đồng ý rút phần đòi bồi thường uy tín, chỉ giữ lại những khoản đã chi thật: thu hồi hàng, tạm ứng viện phí, phạt hợp đồng theo đúng tỷ lệ đã ký. Một tỷ một trăm triệu. Công ty trả trong hai năm, chia mỗi quý.

Lúc ký biên bản xong, chị giám đốc ngành hàng đi tới chỗ Mịn đứng ở hành lang.

– Chị là người nếm nem? – Chị hỏi.

– Dạ.

– Lô đợt hai năm ngoái, cái lô cứu lại trong buồng tre, bọc màng vi lỗ ngoài lá chuối, khách bên tôi khen nhiều nhất cả mùa Tết. – Chị nói. – Tôi không biết đấy là ai làm.

Mịn không nói gì. Chị giám đốc ngành hàng đứng nhìn cô một lúc, rồi đưa danh thiếp.

– Năm sau, nếu xưởng chị làm được loại ấy, có lạt, có lá, tôi muốn nói chuyện lại. – Chị nói. – Không phải bây giờ. Năm sau.

Tuần sau, Mịn đi cùng Quyết giao hàng xuống phía nam. Lúc xe chạy ngang con đường bê tông dẫn ra biển, cô bảo Quyết rẽ vào.

Cổng xưởng Lực dán niêm phong, khóa xích. Trong sân có một chiếc xe tải của cơ quan chức năng, mấy người mặc đồng phục đang khiêng từng bó vỏ thùng gấp dẹt từ nhà kho ra, chất lên thùng xe. Thùng in màu đỏ, in tên Nem Bà Liễu, in hình cái cối đá. Một bó. Hai bó. Mười bó. Một người cầm sổ đứng đếm.

Quyết hỏi chị có muốn xuống không. Mịn lắc đầu. Cô ngồi trong ca bin nhìn cho tới khi chiếc xe tải chất đầy, rồi bảo Quyết đi.

Cuối tháng Sáu, anh Chiến đi Hà Nội một tuần.

Anh không đi gặp đối tác. Anh cầm danh sách bệnh nhân mà cơ quan chức năng cho phép gia đình liên hệ, những người đã đồng ý gặp. Mười bảy nhà. Anh đi từng nhà, bằng xe buýt, bằng xe ôm. Mịn đi cùng anh hai ngày đầu, vì bà Huệ bảo cô đi, bảo người ta cần thấy người làm ra cái nem thật.

Nhà thứ ba là một căn hộ tập thể cũ ở một khu phố cổ. Một bà cụ ngoài bảy mươi ngồi trên giường, cháu gái ngồi cạnh. Bà cụ mua nem cho đám giỗ chồng, cả nhà mười hai người ăn, chín người vào viện. Bà cụ không vào viện, vì bà không ăn. Bà bảo năm nay bà nhìn cái nem đã thấy lạ.

Anh Chiến đứng giữa căn phòng chật, cúi đầu. Anh đặt lên bàn phong bì tiền viện phí còn lại. Anh xin lỗi, nói ngắn, không giải thích gì.

Bà cụ nhìn anh, rồi nhìn Mịn đứng sau.

– Cô kia là ai?

– Dạ, cháu làm nem ở xưởng ạ. – Mịn nói.

– Thế mang cho tôi cái nem thật cô làm. – Bà cụ nói. – Tôi ăn nem Bà Liễu từ hồi con gái. Tôi muốn ăn lại một cái đúng vị trước khi tôi chết.

Mịn mở túi. Cô đã mang theo một hộp nem gói lá, buộc lạt đỏ, cho đúng những nhà như thế này. Cô bóc một cái, bẻ đôi, đưa cho bà cụ.

Bà cụ ngửi. Rồi bà ăn. Rồi bà khóc.

Lúc ra khỏi khu tập thể, anh Chiến không đi ra đầu ngõ đón xe ôm. Anh ngồi xuống bậc cầu thang tầng một, chỗ có mấy cái xe đạp cũ dựng sát tường, hai tay ôm đầu. Mịn đứng một lúc, rồi ngồi xuống bậc dưới, cách anh một bậc.

Hai người ngồi im. Trên tầng ba có tiếng ai rửa bát, tiếng đài phát thanh.

– Cô có ghét tôi không? – Anh Chiến hỏi, không ngẩng lên.

Mịn nghĩ một lúc.

– Em không ghét anh. – Cô nói. – Em chưa tin anh.

– Bao giờ thì cô tin?

– Khi nào anh nếm ra được một nong chưa tới. – Mịn nói. – Mà anh tự để nó thêm một ngày, không ai bảo.

Anh Chiến ngẩng lên nhìn cô. Rồi anh bật ra một tiếng cười rất ngắn, khàn, như người bị ho.

– Thế thì lâu đấy.

– Lâu. – Mịn nói. – Bà dạy em ba năm.

Đầu tháng Bảy, chị Ngọc gửi đơn ly hôn.

Đơn gửi về phố Tân Hạc, kèm một bản yêu cầu chia tài sản chung. Trong đó có phần vốn góp mười phần trăm của anh Chiến ở công ty, góp và tăng trong thời kỳ hôn nhân. Chị Ngọc đòi một nửa.

Anh Chiến đọc tờ đơn ở bàn nước phòng khách, trước mặt bà Huệ.

– Đúng luật thì chia, mẹ ạ. – Anh nói. – Con không cãi.

– Còn thằng Tũn?

– Nó ở với mẹ nó. Cuối tuần con ra Hà Nội đón nó. – Anh nói. – Nó bảo hè này nó muốn về đây học buộc lạt. Thím Mịn hứa dạy nó.

Bà Huệ nhìn con trai cả. Bà không nói gì.

Từ hôm họp thành viên, anh Chiến không còn chức gì ở công ty. Bà Huệ giao cho anh một việc: đi cùng Quyết giao hàng cho đại lý. Mỗi sáng anh ngồi ghế phụ chiếc xe tải nhỏ, mặc áo phông, đi giày vải. Anh bê thùng xuống tận cửa hàng người ta, ký biên bản, hỏi han, nghe người ta chửi, nghe người ta nói vẫn chờ nem lạt đỏ. Tháng đầu anh về nhà mỏi lưng không đứng thẳng được. Quyết bảo chị Mịn ơi, anh Chiến bê thùng như bê kính, sợ vỡ.

Tối hai mươi tháng Bảy, sau khi ký giấy tờ ly hôn ở tòa, anh Chiến về muộn. Bà Huệ, ông Thự, Mịn, Thạo đang ngồi ăn cơm. Anh không ăn. Anh đặt lên mâm một tập giấy đánh máy.

– Con xin nói một việc. – Anh nói. – Chia cho Ngọc một nửa xong, con còn năm phần trăm vốn. Con muốn chuyển phần ấy đi.

– Chuyển cho ai? – Bà Huệ hỏi.

Anh Chiến nhìn sang Mịn.

– Cho cô Mịn. – Anh nói. – Con hỏi luật rồi. Cô ấy không phải thành viên, nên phải họp, phải được các thành viên trong nhà đồng ý. Mẹ, bố, cô Hoan, chú Thạo, cái Trinh. Con không lấy tiền.

— Hết chương 33 —