Lửa của người khác

Chương 29: Lửa của người khác

Chiến chưa bao giờ ăn một cái nem nào của xưởng Lực.

Anh nhận ra điều ấy lúc đứng giữa sân xưởng phía nam, sáng thứ Bảy mùng bốn tháng Tư, nhìn cậu cán bộ đoàn kiểm tra cắt cái niêm phong đầu tiên. Ba tháng. Hơn một trăm nghìn cái nem mang tên bà nội anh, theo đơn của anh, đã đi ra từ cái cổng sắt này. Anh đã ký từng biên bản giao nhận, đã tính từng đồng chênh lệch, đã xuống đây bốn lần kiểm tra. Bốn lần, anh đi một vòng, xem máy, xem tem, xem sổ. Chưa lần nào anh bóc một cái ra ăn.

"Nem thì phải nếm." Bố anh nói câu ấy hồi anh hai mươi hai tuổi, cầm cái đồ án tốt nghiệp về khoe. Anh đã cười.

Lực đứng ở cửa văn phòng, áo khoác da, giày thể thao trắng. Lần này ông ta không cười. Hai cán bộ công an kinh tế đứng hai bên ông ta, không giữ, không còng, chỉ đứng.

– Anh Chiến bảo làm thì em làm. – Lực nói, câu thứ ba trong buổi sáng. – Tem anh ấy gửi. Ngày tháng anh ấy đọc.

Chị trưởng đoàn không trả lời Lực. Chị đi một vòng, chậm, như hôm ở Vạn Lộc. Chiến đi theo sau, như một người khách.

Cái tủ đông lớn ở góc kho, cửa mở hé, bên trong có nước đọng. Một cán bộ đo nhiệt độ, đọc số, lắc đầu. Ngoài sân sau, mấy cái thùng nhựa to còn ngâm những khối thịt đông trong nước, nước đã đục, nổi váng. Cô công nhân trẻ bị hỏi thì khai: tủ đông chết từ hôm hai mươi tư, sếp bảo cứ rã đông ngâm nước cho nhanh, làm cho kịp đơn.

Hai mươi tư. Chiến nhớ đêm hai mươi tư anh làm gì. Anh đứng trong rạp tang, đón khách viếng bà nội.

Bàn đóng tem. Con bé mười tám tuổi vẫn ngồi đấy, mặt tái mét. Trước mặt nó, cái dấu ngày vẫn cài con số cuối cùng nó đóng: hai mươi sáu, không ba, hai không hai sáu. Chị trưởng đoàn hỏi nó, nó run run chỉ vào một cuốn sổ bìa xanh trên bàn. Sổ xuất hàng. Chị lật tới trang hai mươi sáu tháng Ba. Hai dòng. Dòng đầu: "Anh Chiến – Bách Lộc – 12.000". Dòng dưới: "Hàng ngoài – các mối Hà Nội – 8.000".

Rồi tới nhà kho. Cửa cuốn kéo lên. Chiến đứng nhìn ba dãy vỏ thùng gấp dẹt in tên Nem Bà Liễu, in hình cái cối đá, xếp cao gần chạm mái tôn. Cái cối đá. Anh đã chọn tấm ảnh ấy cho bao bì, vì nó đẹp, vì nó "kể chuyện thương hiệu". Anh chưa bao giờ hỏi bà nội cái cối ấy giờ ở đâu.

– Hai mươi nghìn cái ngày hai mươi sáu. – Chị trưởng đoàn nói với anh, không phải hỏi. – Mười hai nghìn của anh, tám nghìn ông Lực bán riêng, cùng một nhãn, cùng một ngày.

Chiến gật đầu.

– Tôi gọi ông Lực đêm hai mươi lăm. – Anh nói. Giọng anh bình thường, phẳng, như đọc báo cáo của người khác. – Xưởng nhà tôi nghỉ vì có tang. Bách Lộc đòi hàng tuần. Tôi bảo ông ấy làm đủ cho tôi, ngày tháng như mọi khi. Tôi không hỏi thịt ở đâu. Tôi không hỏi tủ đông thế nào. Tôi chỉ hỏi bao giờ có hàng.

Chị trưởng đoàn ghi. Rồi chị ngẩng lên nhìn anh, một cái nhìn không giận, không thương, chỉ là cái nhìn của người làm đúng việc.

– Anh nói lại những điều ấy trong biên bản giúp tôi.

– Vâng.

Thứ Hai, Tuyển gọi.

Chiến ngồi trong văn phòng xưởng, cửa đóng. Ngoài sân, xưởng vẫn đang tạm dừng, nhưng cô Sửu vẫn bắt công nhân đến lau dọn, cọ giá, phơi nong, như thể mai sẽ làm lại. Anh nghe tiếng chổi tre quét sân, đều đều.

– Anh Chiến. – Giọng Tuyển vẫn lịch sự, vẫn rành mạch. – Em báo anh, bên em rút. Ban giám đốc họp sáng nay. Em xin lỗi anh.

– Tôi hiểu.

– Em nói thêm một câu, anh đừng giận. – Tuyển ngừng một chút. – Hôm em xuống xưởng tháng Mười Hai, em đã biết bên em không mua được công thức. Không có công thức nào viết ra được cái nem ấy. – Tuyển im một lúc. – Không có chị Mịn thì bên em mua cái vỏ, anh Chiến ạ. Mà cái vỏ ấy, sau tuần này, cũng không còn.

Chiến đặt điện thoại xuống bàn. Anh ngồi im rất lâu.

Rồi anh cầm điện thoại lên lần nữa, mở danh bạ, tìm một cái tên anh chưa bao giờ gọi. Bùi Văn Khoang.

Cậu Khoang bắt máy sau bốn hồi chuông.

– Cháu là Chiến. – Anh nói. – Cháu gọi xin lỗi cậu, xin lỗi bà con. Hôm thứ Tư cháu nói với đoàn kiểm tra là thịt bên hợp tác xã không đều, có thể do khâu ấy. Cháu nói sai. Thịt bà con không có lỗi gì. Hôm thứ Bảy cháu đã nói lại trong biên bản.

Đầu dây im lặng. Chiến nghe tiếng gà gáy, tiếng nước chảy, cái tiếng anh chưa bao giờ nghe ở đầu dây điện thoại nào.

– Ừ. – Cậu Khoang nói. – Cậu nghe rồi.

Thế thôi. Cậu cúp máy.

Chiến ngồi thêm một lúc, rồi đứng dậy, đi qua sân, tới cửa buồng tre. Cái niêm phong của đoàn kiểm tra chỉ dán ở ba buồng máy. Buồng tre không bị niêm phong, vì trong đó chỉ còn mấy nong nem làm trước hôm có tin, chờ kết quả mẫu.

Anh đi vào. Trong buồng tối, mát, mùi lá chuối, mùi lá ổi. Anh đi dọc dãy giá, tới nong cuối cùng. Ở góc nong có một cái nem buộc lạt đỏ.

Anh cởi cái nút. Anh không biết cởi, phải loay hoay mãi. Anh bóc lá, bẻ đôi, đưa lên mũi như anh từng thấy bà nội làm. Rồi anh ăn.

Chua dịu. Bì giòn. Cuối miệng có cái chát nhẹ.

Anh đứng trong buồng tre, nhai rất lâu. Ba mươi sáu tuổi, lần đầu tiên anh nếm một cái nem thử.

Thứ Ba, Ngọc đi.

Chị đã xếp vali từ tối thứ Tư tuần trước. Chị chờ thêm mấy ngày, không phải để chờ anh, mà để chờ xem báo chí còn nói gì. Sáng thứ Ba, chị gọi taxi ra ga.

Chiến đứng ở chân cầu thang tầng hai, nhìn vợ xách vali đi xuống. Thằng Tũn đi sau, đeo cái ba lô.

– Em về nhà bố mẹ em một thời gian. – Ngọc nói, không dừng lại. – Anh lo xong việc ở đây thì mình nói chuyện.

– Còn căn hộ...

– Căn hộ em không nhận nữa. – Chị nói. – Tiền cọc anh tự đi mà đòi.

Thằng Tũn đứng ở chiếu nghỉ, không chịu đi tiếp. Nó nhìn quanh, như tìm ai. Rồi nó buông tay mẹ, chạy lên tầng hai, chạy thẳng vào bếp.

Chiến đi theo. Anh thấy con trai ôm chặt lấy chân thím Mịn, úp mặt vào cái tạp dề.

– Thím ơi. Cháu về Hà Nội thì ai cho cháu nếm nem thử?

Mịn ngồi xuống cho bằng thằng bé. Cô lấy trong túi áo ra một cái nem gói lá chuối, buộc lạt đỏ, cái nút có đuôi xòe ra như đuôi cá. Cô đặt vào tay nó.

– Cháu cầm về. Ba hôm nữa bóc ra ăn. – Cô nói. – Lần sau về, thím dạy cháu buộc cái nút này.

Thằng Tũn cầm cái nem bằng hai tay, như cầm một con chim non. Nó gật đầu. Rồi nó chạy xuống với mẹ.

Chiến đứng ở cửa bếp. Mịn đứng dậy, nhìn anh. Cô không nói gì. Anh cũng không.

Tối thứ Tư, cô Hoan từ Vinh ra.

Cả nhà ngồi ở phòng khách tầng hai. Không ai bảo ai họp. Mọi người tự đến, tự ngồi, như những con chim tự về một cái cây khi trời sắp mưa. Bố ngồi xe lăn. Mẹ ngồi sô pha. Cô Hoan ngồi ghế bành. Thạo, Trinh, Mịn. Chiến ngồi trên cái ghế nhựa gần cửa ban công, chỗ Thạo ngồi cái đêm họp nhà về bốn mươi ký thịt.

Mịn đặt lên khay gỗ trên đùi bố tấm ảnh đen trắng. Hai người đàn bà ở chợ Tết năm tám mươi.

Rồi cô Hoan kể. Chiến nghe chuyện ấy lần đầu tiên.

Cô Ẻn. Mùa đông năm bảy chín. Cái gùi lá ổi. Hai năm ở gian bếp nhà cấp bốn. Lá ổi tím. Cái nút con cá. Cái nem thử. Bến xe năm tám mốt. "Lửa nhà tau còn thì phần nhà mi còn." Những phong bì Tết gửi lên bản. Năm chín sáu lụt. Những năm không gửi. Cái xấu hổ dày lên mỗi năm một lớp. Năm hai mốt, ông lái buôn lá ổi mất.

Thạo ngồi im suốt lúc cô Hoan kể. Đến đoạn ấy thì anh ngẩng lên.

– Năm hai mốt bà sai con lên Khe Lau mua lá. – Anh nói, chậm. – Bà bảo ông lái buôn mất rồi, mi lên tận nơi tìm người hái lá. Bà đưa con tờ giấy ghi hai chữ "Khe Lau". – Anh nhìn vợ. – Bà không cần lá. Bà đi tìm nhà bà Ẻn.

Cô Hoan gật đầu.

– U không dám tự đi. U sai cháu đi. Cháu về kể cháu gặp một cô gái trên đồi ổi, u hỏi cô ấy tên gì, con nhà ai. Cháu không biết. U không hỏi nữa. Rồi năm sau cháu lấy vợ. Hôm con Mịn buộc cái nút con cá ở xưởng, u gọi cho cô lúc mười một giờ đêm.

Mịn ngồi cạnh xe lăn của bố. Chiến thấy cô cúi đầu, hai bàn tay nắm lại trên đầu gối.

Bố cầm cái bút dạ. Mẹ đặt một tờ giấy trắng lên khay, cạnh tấm ảnh.

Bố viết rất lâu. Chiến nhìn từng nét. Bàn tay trái của bố run, những con chữ to, xiêu vẹo, lấn ra khỏi lề giấy.

ĐỪNG BỎ LẠT.

Bố đặt bút xuống, thở dốc. Rồi bố chỉ vào chữ "LẠT", chỉ vào Mịn, rồi chỉ vào chính miệng mình.

Mịn nhìn tờ giấy. Chiến thấy mặt cô thay đổi, như người vừa hiểu ra một câu nói đã nghe từ lâu.

– Trên xe cấp cứu. – Cô nói khẽ. – Bố nói chữ "lạt". Bố bảo con đừng để xưởng bỏ lạt.

Bố gật. Gật mạnh, hai lần.

Chiến nhớ đêm hôm ấy. Mười lăm tháng Mười Một. Anh đứng trên sân khấu nhà hàng Hạc Vàng, cầm micro, giới thiệu cái hộp nem bọc màng vuông vức trên màn chiếu. Không lạt. Không lá chuối. Mấy phút sau bố đứng dậy phát biểu. "Cái nghề ni không phải của riêng nhà tôi. Có một người..."

Bố định nói về cô Ẻn. Trước mặt bốn trăm khách. Trước mặt bên siêu thị. Ngay sau khi anh vừa công bố bỏ cái lạt của cô Ẻn đi.

Chiến cúi xuống. Anh nhìn hai bàn tay mình. Anh không biết phải làm gì với chúng.

Cả phòng im lặng rất lâu. Rồi mẹ anh đứng dậy, cầm tấm ảnh trên khay lên, nhìn nó một lúc, rồi trao lại cho Mịn.

– Cô giữ. – Mẹ nói. Rồi mẹ quay sang, nói tiếp với Mịn, như nói một chuyện bình thường. – Chủ nhật này cô đi với tôi một chỗ. Xuống Sầm Sơn.

Chiến ngẩng lên.

– Sầm Sơn ạ? Mẹ xuống Sầm Sơn làm gì?

Mẹ anh không nhìn anh. Mẹ nhìn tấm ảnh trong tay Mịn, nhìn người đàn bà Mường đeo gùi cười bên gánh nem.

– Thăm bà ngoại mày. – Mẹ nói.

Chiến nhìn mẹ. Thạo nhìn mẹ. Trinh há miệng.

– Bà ngoại con mất rồi mà mẹ. – Chiến nói. – Mẹ bảo ông bà ngoại ở Hà Trung mất từ hồi con chưa đẻ.

— Hết chương 29 —