Cái quan trọng nhất

Chương 9: Cái quan trọng nhất

– Nội, – Dềnh nói, – cái sổ đỏ nhà mình không có trong hộp thiếc.

Nội đang ngồi trên võng ngoài hiên, cái võng bố cũ mắc giữa hai cây cột, một chân chống xuống đất đưa nhè nhẹ. Trưa Chủ Nhật, nắng chang chang. Má ngủ trưa trong buồng sau buổi chợ. Ba ngủ ngoài bè. Con Sò đi qua nhà con bạn coi phim. Cả xóm Bến im như chết, chỉ có tiếng ve trên cây mù u và tiếng sóng nhỏ liếm chân cọc.

Nội ngừng đưa võng.

– Mầy lục hộp thiếc làm chi?

– Má biểu con cất giấy tờ. – Dềnh ngồi xuống bậc thềm, quay lưng vào tường, nhìn lên nội. – Má nói sổ đỏ nằm trong đó. Con lục hai lần. Không có.

Nội không trả lời ngay. Nội nhìn ra mặt đầm trắng lóa, con mắt phải nheo lại. Một hồi lâu. Rồi nội thò tay vào túi áo, lấy ra cái hộp thiếc nhỏ đựng trầu, mở ra, têm một miếng trầu. Tay nội làm chậm, kỹ, như mỗi lần nội cần thời gian.

– Hôm bữa mầy kể mộng, – nội nói, – mầy nói nhà mình mất.

– Dạ.

– Mầy có mộng thấy vì sao mất hông?

– Con không biết. – Dềnh nói thật. – Con chỉ thấy ba mất, rồi nhà mất. Con tưởng là vì ba ký giấy lấy tám lồng với dì Sáu. Mà ba không ký. Mà cái sổ đỏ thì không còn.

Nội bỏ miếng trầu vô miệng, nhai. Nước trầu đỏ thấm ra khóe môi.

– Nó nằm bên nhà bà Sáu, – nội nói. – Từ Trung thu năm ngoái.

Dềnh ngồi im.

Nội kể. Nội kể bằng cái giọng chậm, đều, như kể chuyện bão năm tám lăm, không lên không xuống, chỉ đôi khi dừng lại để nhai trầu. Đêm rằm tháng Tám năm ngoái, chú Lành bị hai thằng ở trên Gò Nhạn chặn ở bến. Chú nợ sòng, nợ mấy tháng không trả, lãi mẹ đẻ lãi con, lên tới bốn chục triệu. Hai thằng đó không đánh chú. Tụi nó chỉ ôm chú, kéo bàn tay chú đặt lên cái thớt băm cá mồi ở quán bà Bảy Hến, rồi một thằng cầm con dao phay gõ gõ xuống mặt thớt, sát mấy ngón tay. Gõ tới tiếng thứ ba thì ba mầy chạy ra.

– Tụi nó nói, – nội ngừng, nuốt nước trầu, – chặt một ngón cho nhớ. Thằng Lành là thợ máy. Mất ngón tay thì nó sống bằng cái gì?

Ba đã đứng trước hai thằng đó, nói đừng đụng tới em tao, để tao lo. Tụi nó cho ba một tuần. Ba không có bốn chục triệu. Bốn lồng tôm bông thì mới đặt cọc, còn chưa thả giống. Ba đi hỏi khắp xóm, ai cũng nghèo như ai.

– Rồi thằng Mười nó chỉ đường, – nội nói. – Nó nói nó không có tiền mặt, tiền nó kẹt hết trong vựa. Mà bà Sáu có. Bà Sáu tin thằng Sấm, hai mươi năm làm ăn. Đem sổ đỏ qua giữ làm tin là bả đưa liền.

Ba đem sổ đỏ qua. Dì Sáu đưa bốn chục triệu, lãi ba phân một tháng, một triệu hai. Hẹn rằm tháng Mười năm nay trả gốc. Lãi hàng tháng ba trả bằng công chở cá mồi cho mấy bè mối của dì Sáu, mỗi sáng ba bốn chuyến, không lấy một đồng.

Dềnh nhớ ra. Từ hồi khai giảng lớp mười hai, mấy tháng trước khi cậu sống lại, ba bắt đầu đi bè sớm hơn, về muộn hơn, chở cá mồi ngang dọc cả đầm cho người ta. Má hỏi, ba nói làm thêm. Má hỏi tiền đâu, ba nói tiền đó trừ vô nợ cá mồi của nhà mình. Má tin. Cậu thì không hỏi gì hết. Cậu đang mê một con nhỏ lớp bên.

– Má con biết hông nội?

– Không. – Nội lắc đầu. – Thằng Sấm nó dặn nội đừng nói. Nó nói con Lài yếu, biết chuyện này nó lo, nó bệnh thêm.

Dềnh ngẩng phắt lên.

– Ba biết má bệnh?

– Nó không biết bệnh gì. – Nội nhìn cậu, con mắt phải tinh và buồn. – Mà hai chục năm ngủ chung một giường, nghe vợ thở mỗi đêm, nó biết vợ nó yếu chớ. Nó không hỏi. Con Lài không nói. Hai đứa giấu nhau, đứa nào cũng tưởng mình giấu giỏi.

Dềnh ngồi lặng đi. Cậu nhìn xuống hai bàn tay mình. Tờ giấy khám của má còn nằm trong hộp thiếc dưới bàn thờ, ngay chỗ đáng lẽ phải có cái sổ đỏ.

Cậu bắt đầu nghĩ lại, từ đầu, như tháo một cái máy ra từng con ốc.

Kiếp trước, sau đêm bão, nhà mất. Cậu vẫn tưởng là vì tám cái lồng. Ba ký nợ một trăm năm chục triệu, tôm chết, ba chết, nợ không trả nổi, nhà phải bán. Đơn giản như vậy. Cậu đã mang cái ý nghĩ đó suốt mười sáu năm, ghét luôn cả dì Sáu, ghét cái tờ giấy nghiêng nghiêng nét chữ của ba.

Nhưng nếu cái sổ đỏ đã nằm bên dì Sáu từ trước khi cậu sống lại, thì tờ giấy tám lồng chỉ là thêm một lớp. Bỏ lớp đó đi, cái nền vẫn còn: bốn chục triệu, rằm tháng Mười. Bốn lồng tôm bông thả tháng Mười năm ngoái, tới rằm tháng Mười năm nay mới được mười hai tháng, con lớn nhất chưa tới bảy lạng. Bán lúc đó thì giá bèo, mà bán hết cũng chưa chắc đủ. Chưa kể bão. Chưa kể dịch.

Cậu đã chặn được tờ giấy tám lồng. Nhưng cậu không chặn được cái đã xảy ra từ trước khi cậu về.

– Nội, – cậu nói, giọng khàn, – sao nội không nói con sớm?

– Mầy hỏi bao giờ đâu mà nói. – Nội đưa võng lại, nhè nhẹ. – Mà con nít mười tám tuổi, nói ra để làm gì? Để mầy bỏ học hả?

Dềnh không trả lời. Nội nói đúng. Kiếp trước, nếu biết, cậu cũng chẳng làm được gì. Kiếp này, cậu cũng chưa biết sẽ làm gì.

Chiều, Dềnh đạp xe ra đầu bến chung. Cậu đứng dưới gốc dương, nhìn ra bãi Rạng. Ba đang chở cá mồi. Chiếc ghe nan chất bốn thùng xốp, chạy từ bến nhà dì Sáu ra bè ông Sáu Lượm, quăng hai thùng lên, chạy qua bè nhà ông Cả Thìn, quăng một thùng, rồi qua tận bè bà Tư Chè. Mỗi thùng chừng ba chục ký. Ba đứng trên mũi ghe chồng chành, hai tay nhấc thùng qua đầu, ném lên ván bè người ta, rồi khom xuống nhấc thùng khác. Cái áo sơ mi bộ đội ướt đẫm, dán vào lưng.

Không ai trả tiền ba. Người ta vẫy tay, nói vọng qua "cảm ơn nghen anh Sấm", rồi quay đi cho tôm ăn.

Kiếp trước cậu đã thấy cảnh này cả trăm lần, từ cửa sổ lớp học, từ bến, từ cái gác lửng. Cậu chưa bao giờ hỏi tại sao ba phải chở cá cho người ta. Cậu nhìn tới khi chiếc ghe khuất sau cái chòi gạch của bè ông Mười, rồi mới đạp xe về.

Tối đó, ba ra bến ngồi như mọi tối. Má đi nằm sớm. Dềnh đợi tới khi đèn trong buồng má tắt, rồi đi ra.

Ba ngồi trên tấm ván cuối cùng của cái bến nhỏ, hai chân thòng xuống nước, điếu thuốc rê lập lòe. Trăng hạ tuần mọc muộn, chưa lên. Mặt đầm tối, chỉ có mấy đốm đèn bão trên bãi Rạng xa xa, và tiếng nước vỗ dưới chân cọc. Dềnh ngồi xuống bên cạnh, cũng thòng chân xuống. Nước mát lạnh.

Hai cha con ngồi vậy một lúc lâu. Ba không hỏi cậu ra làm gì.

– Ba, – Dềnh nói. – Con biết chuyện cái sổ đỏ rồi.

Đốm lửa điếu thuốc dừng lại giữa không trung. Rồi từ từ hạ xuống.

– Ai nói mầy?

– Con lục hộp thiếc. Không thấy.

– Ai nói mầy nó ở đâu?

Dềnh không trả lời. Ba quay qua nhìn cậu. Trong bóng tối, cậu chỉ thấy cái đường viền gương mặt ba, hai hốc mắt sâu.

– Nội mầy, – ba nói. Không phải câu hỏi.

– Con hỏi nội. Nội không muốn nói.

Ba quay mặt lại phía đầm. Rít một hơi thuốc thật dài, thật sâu, rồi thở ra. Khói bay qua mặt Dềnh, mùi thuốc rê nồng, cay.

– Chuyện người lớn, – ba nói.

– Con mười tám tuổi rồi ba.

– Mười tám tuổi thì lo mà thi.

– Ba, – Dềnh nói, và cậu nghe giọng mình run, cái giọng con trai mười tám tuổi còn vỡ, không giấu được, – rằm tháng Mười tôm mình chưa lớn. Bán không đủ bốn chục triệu đâu ba.

Ba im. Tiếng nước vỗ. Một con cá đối búng lên ở đâu đó trong bóng tối, rơi xuống, tõm.

– Tao biết, – ba nói.

– Rồi ba tính sao?

– Tao tính.

– Ba tính sao?

– Thì tao chạy! – Ba quay ngoắt lại, giọng gắt lên, rồi lại hạ xuống ngay, như sợ ai nghe. – Tao bán sớm một lồng. Tao đi bạn ghe đêm. Tao đi vay chỗ khác đắp vô. Tao lo. Từ hồi tao mười lăm tuổi tới giờ, nhà này có bữa nào đói chưa? Có bữa nào mầy với con Sò phải nghỉ học chưa?

– Chưa ba.

– Vậy thì để tao lo.

Dềnh nhìn ba. Cậu nhớ cái tấm lưng ba đi trên con đường đất từ nhà dì Sáu về, vai so lại. Cậu nhớ sáng hôm sau đêm bão, người ta khiêng ba lên, phủ chiếc chiếu, và cái bàn chân trần của ba thò ra ngoài mép chiếu, móng nứt, đen.

– Ba, – cậu nói. – Ông nội có dặn ba lo cho chú Út hông?

Ba quay lại nhìn cậu. Lâu lắm.

– Lúc ông mầy hấp hối, – ba nói, rất chậm, – ổng nắm tay tao. Ổng không nói được nữa. Ổng nắm tay tao, rồi ngó qua thằng Lành đang đứng khóc ở đầu giường. Thằng Lành hồi đó mười lăm tuổi. Ổng ngó nó, rồi ngó tao. Vậy thôi.

Ba dập điếu thuốc xuống tấm ván, đầu thuốc xèo một tiếng nhỏ vì ván ướt.

– Rằm tháng Mười, – ba nói, giọng đều lại, cái giọng của người đã quyết xong một chuyện từ lâu. – Tao trả.

Rồi ba đứng dậy, cầm cây đèn quấn keo đỏ, bấm sáng, bước xuống ghe.

– Tao ra bè, – ba nói. – Mầy đi ngủ đi. Chuyện này đừng nói má mầy.

Tiếng máy đuôi tôm nổ, rồi xa dần. Cái đốm sáng trắng ngả vàng của cây đèn lắc lư trên mặt đầm, nhỏ dần, nhỏ dần, rồi lẫn vào mấy đốm đèn bão ở bãi Rạng.

Dềnh ngồi lại một mình trên bến. Lần thứ hai trong hai ngày, có người dặn cậu đừng nói với một người khác. Má dặn đừng nói ba. Ba dặn đừng nói má. Hai người ngủ chung một giường hai chục năm.

Cậu ngồi tới khi nước dưới chân lạnh buốt, rồi đứng dậy đi vô nhà.

Cánh cửa sau khép hờ. Cậu đẩy ra, bước vô bếp tối. Và cậu đứng sững lại.

Con Sò đứng ngay sau cánh cửa, trong bóng tối, mặc bộ đồ ngủ in hình con mèo, tay ôm cái gối. Không biết nó đứng đó từ lúc nào. Nó nhìn anh Hai, mắt mở tròn, không nói tiếng nào.

Rồi nó quay lưng, đi vô buồng, nhẹ như con mèo trên bộ đồ.

— Hết chương 9 —