Sáu trăm con tôm rẻ

Chương 16: Sáu trăm con tôm rẻ

Sáu trăm con tôm bò nằm chen chúc trong ba cái lồng lưới cũ, buộc tạm vào góc phía trong của cái bè ở Gành Đỏ. Con nào cũng to cỡ ngón tay cái người lớn, râu đỏ, vỏ còn xanh non.

Dềnh đứng trên mép bè, nhìn xuống, chiếc ba lô vải còn đeo trên lưng. Cậu đi thẳng từ ngã ba quốc lộ ra bến, không ghé nhà, mượn chiếc thúng chai của ông Sáu Lượm chèo ra Gành Đỏ. Mười một giờ trưa thứ Tư, nắng tháng Bảy rát mặt.

Ba đứng ở đầu kia của bè, cầm cái thùng cá mồi, không nhìn cậu.

– Ba, – cậu nói.

– Mầy về rồi hả. – Ba đặt cái thùng xuống. – Thi được hông?

– Dạ được.

Ba gật đầu. Rồi im. Rồi ba nói, vẫn không nhìn cậu, như nói với mặt nước:

– Tao xin lỗi mầy.

Dềnh đứng sững. Mười tám năm, ba mươi bốn năm, cậu chưa từng nghe ba nói câu đó với ai. Kể cả với má.

Chuyện xảy ra hôm Chủ Nhật, ngày thứ năm cậu đi. Ông Mười chạy ghe ra Gành Đỏ từ sáng sớm, chở theo một thùng tôm giống sục khí. Ông nói lô này bè ông dư, tôm bò bắt ngoài biển phía bắc tháng trước, đang khỏe. Ông bán lại cho anh em nửa giá, năm chục nghìn một con, sáu trăm con, ba chục triệu, trả sau Tết, không tính lời. Ba nói đợi thằng Dềnh về. Ông Mười cười, nói thằng con ông lo xa quá, Sấm ơi, tôm nuôi thêm thì Tết bán thêm, có tiền trả bà Sáu, mà lô này mai tui bán người khác rồi. Ba vẫn nói đợi. Ông Mười đứng im một lúc, rồi nói một câu.

– Ổng nói, – ba kể, giọng khàn, – ông không lấy là ông chê tui. Ba chục năm anh em, giờ ông nghe con nít hơn nghe tui.

Ba im một lúc lâu.

– Tao lấy, – ba nói. – Ổng còn cho mượn ba cái lồng cũ bên bè ổng, khỏi mua. Tao tính, tôm mình mất mười chín con hồi tháng Năm, mà phải trả bà Sáu bốn chục triệu. Sáu trăm con này nuôi tới Tết, lời bộn. Tao tính vậy.

Dềnh không nói gì. Cậu biết cái cách người ta bị đẩy vào một quyết định. Người ta không bị ép, người ta bị cho chọn giữa mất tiền với mất bạn. Ba chọn không mất bạn.

Cậu quỳ xuống mép lồng giữa, thò tay xuống nước, cầm lên một con tôm bò. Nó búng mạnh trong tay cậu, đuôi quặp lại. Khỏe. Cậu thả xuống, cầm con khác. Cũng khỏe. Con thứ ba. Con thứ tư.

Tới con thứ mười một, cậu dừng lại.

Con tôm này không búng. Nó nằm trong lòng bàn tay cậu, râu cụp xuống, mấy cái chân bơi động đậy chậm chạp. Cậu lật nó lại, nhìn phần bụng. Ở chỗ các đốt bụng nối nhau, gần đuôi, thịt bên dưới lớp vỏ mỏng có một màu trắng đục rất nhẹ, như ai pha một giọt sữa vào nước trong. Nhẹ tới mức nếu không biết tìm thì không thấy.

Cậu biết tìm. Hai năm ở Cam Ranh, cậu đã cầm hàng ngàn con tôm như vầy trong tay. Ông chủ bè người Ninh Hòa đã dạy cậu: "Bụng nó bắt đầu đục là bỏ. Đừng tiếc. Một con đục, cả lồng đi."

Cậu tìm thêm. Mười phút sau, cậu có bốn con. Đặt riêng trong cái xô nhựa.

– Ba coi nè.

Ba bước tới, cúi xuống cái xô. Ba cầm một con lên, lật qua lật lại, đưa ra nắng.

– Lờ đờ chút. Mới chở về, còn sốc nước.

– Ba coi cái bụng.

Ba nhìn. Nhìn lâu. Rồi ba nhíu mày.

– Hơi đục. – Ba đặt con tôm xuống. – Mà con nào mới lột cũng vậy. Mầy chắc không?

Dềnh không chắc. Không chắc theo kiểu mà ba cần, kiểu có giấy tờ, có người làm chứng. Bốn con tôm hơi đục bụng trong sáu trăm con, mới chở về được ba ngày. Có thể là sốc nước. Có thể là mới lột. Cậu biết không phải, nhưng cậu không có cách nào để chứng minh.

– Con không chắc, – cậu nói. – Nhưng con xin ba một chuyện.

– Chuyện gì?

– Tách ba cái lồng này ra khỏi bè. Neo riêng ở phía ngoài, cách xa chừng trăm thước, chỗ nước chảy ra cửa đầm. Đừng để chung với bốn lồng cũ. Đồ nghề cho ăn cũng để riêng, vợt riêng, thùng riêng. Ba cái lồng mượn của chú Mười, đừng cột chung một sợi dây nào với lồng mình.

Ba nhìn cậu.

– Làm vậy mất công.

– Dạ. Mà nếu tụi nó bệnh thiệt, thì bệnh không lây qua lồng mình. Nếu tụi nó không bệnh, thì mình chỉ mất công thôi.

Ba nhìn xuống bốn con tôm trong xô. Rồi nhìn ra phía cửa đầm, nơi con nước đang chảy ra, mặt nước gợn lăn tăn dưới nắng.

– Ừ, – ba nói. – Chiều nay làm.

Chiều đó, ba với chú Lành tháo ba cái lồng mượn ra, kéo ra phía ngoài, neo vào một hòn đá ong lẻ loi cách bè chừng trăm hai chục thước, nằm phía dưới dòng chảy. Chú Lành kết thêm một cái sàn nhỏ bằng mấy tấm ván với hai cái phuy, đủ chỗ đứng cho ăn. Dềnh lấy sơn đỏ vẽ một vạch lên cái vợt, cái thùng, cái dao băm cá dành riêng cho chỗ đó. Con Sò, lúc theo ba ra bè buổi chiều, nhìn cái sàn mới, hỏi chỗ đó là chỗ gì.

– Chỗ cho tôm mới tới ở riêng, – Dềnh nói. – Như người mới đi xa về, ở riêng vài bữa cho chắc.

– Vậy tụi nó có buồn hông?

– Có. Mà buồn chút còn hơn bệnh.

Con nhỏ nghĩ một lúc, rồi lấy bút lông vẽ lên cái phuy của cái sàn mới một con cá đang đeo khẩu trang. Chú Lành cười bò ra.

Bốn con tôm bụng đục, Dềnh không vứt xuống nước. Cậu bỏ vô một cái bọc ni lông, chèo thúng về bến, đem qua nhà dì Sáu đưa anh Cẩn.

Anh Cẩn nhìn bốn con tôm rất lâu dưới ánh đèn huỳnh quang trong cái nhà kho phía sau, nơi anh để mấy cái chai lọ đo nước. Anh lấy con dao mổ nhỏ, rạch phần bụng một con, banh ra. Thịt bên trong trắng đục, mềm, như bánh đúc để lâu.

– Tao chưa dám nói chắc, – anh nói, giọng thấp. – Nhưng cái này giống bệnh sữa. Mà bệnh sữa thì không phải ba ngày là ra vậy. Nó phải ủ trong người con tôm cả tháng.

– Gửi đi xét nghiệm được hông anh?

– Được. Tao có thầy cũ ở trường thủy sản Nha Trang, phòng thí nghiệm của thầy làm được. – Anh gói con tôm lại, bỏ vô cái thùng xốp nhỏ, đổ đá lên. – Mà phải gửi mấy con chết hẳn, nhiều con, coi cho chắc. Bốn con hơi đục thì người ta nói mầy sợ bóng sợ gió.

– Vậy chờ.

– Ừ. Chờ. – Anh nhìn cậu qua cặp kính. – Mầy nói ba mầy chưa?

– Ba biết con nghi. Ba chưa tin.

Anh Cẩn gật đầu, không nói thêm. Nhưng lúc Dềnh ra về, anh đứng ở cửa nhà kho, nói vọng theo:

– Dềnh. Tôm đó ông Mười bán hả?

– Dạ.

Anh không hỏi gì nữa. Dềnh quay lại nhìn. Anh đứng đó, dưới ánh đèn, tay cầm cái thùng xốp nhỏ, mặt khó đọc.

Ba tuần trôi qua.

Tôm ở ba cái lồng cách ly ăn được, lớn được, nhưng cứ vài ngày lại có một hai con nằm im dưới đáy lưới, rồi chết. Chú Lành vớt lên, bỏ vô bọc, theo lời Dềnh dặn, đem về cho anh Cẩn bỏ tủ đá. Bốn lồng cũ thì vẫn khỏe. Ba ra bè mỗi sáng, cho ăn bốn lồng cũ trước, rồi mới qua cái sàn nhỏ, rửa tay bằng nước muối trước khi về. Ba không nói gì về chuyện đó. Nhưng ba làm đúng từng việc Dềnh dặn, không bỏ một bữa.

Ông Mười vẫn ngồi cà phê với ba mỗi sáng. Có lần ông hỏi sao ông tách lồng tôm tui ra xa vậy, Sấm. Ba nói cho tôm mới quen nước. Ông Mười cười, nói thằng con ông bày đặt.

Cuối tháng Bảy, có điểm thi.

Thằng Khang đạp xe ra tận nhà lúc sáu giờ sáng, áo xộc xệch, hét từ ngoài cổng. Nó canh ở tiệm internet ngoài thị trấn từ khuya, cầm về một mẩu giấy ghi số báo danh của hai đứa với mấy con số viết vội bằng bút bi.

– Hai mốt điểm rưỡi! Năm ngoái trường đó lấy có mười chín! Mầy đậu chắc rồi! – Rồi nó cười, gãi đầu. – Tao mười lăm, rớt chắc. Thôi, tao về học sư phạm ở tỉnh, má tao còn mừng hơn.

Má đang ở chợ. Ba đang ở bè. Nội ngồi trên võng nghe thằng Khang la, cười móm mém, nói thằng Dềnh nhà tao giỏi. Con Sò chạy ra chợ báo má.

Nửa tiếng sau, má chạy xe đạp về, nồi nước lèo còn trên baga, chưa bán hết. Má dựng xe ở gốc mù u, đi vô sân, nhìn Dềnh. Má không nói gì. Má chỉ đứng đó, hai tay buông thõng, nhìn cậu, rồi nước mắt chảy xuống, mà má vẫn cười.

Dềnh bước tới, đỡ lấy tay má. Má nắm chặt tay cậu.

– Con đậu rồi má, – cậu nói.

Má gật đầu, không nói được.

Tối đó, má làm một nồi chè đậu xanh bột báng, múc cho cả xóm. Ba đi bè về, nghe tin, đứng ở cửa sau một lúc lâu, rồi đi vô buồng. Ba lục trong cái rương gỗ ra một chai rượu thuốc ngâm từ năm Dềnh mới sinh, nói để dành tới ngày nó đậu đại học. Ba rót cho mình một ly, rót cho nội một ly, rót cho chú Lành nửa ly, rồi rót cho Dềnh một ly nhỏ.

– Uống, – ba nói. – Một ly thôi.

Dềnh uống. Rượu đắng, nóng, xộc lên mũi.

– Đêm mầy đẻ, nước dềnh lên tới bậc thềm, – ba nói, nhìn cái ly. – Bà mụ lội nước vô nhà. Tao ngồi ngoài hiên, ngâm chai rượu này, nói với nội mầy là thằng này lớn lên phải học cho hết chữ. Bả chửi tao, nói chữ đâu mà hết.

Nội cười khà khà trên võng. Chú Lành cũng cười. Dềnh cúi xuống cái ly rỗng, không cười được.

Khuya, khi khách về hết, má ngồi một mình trong bếp, lau chén. Dềnh xuống, ngồi xuống cái ghế đẩu đối diện má. Má nhìn cậu, vẫn còn cười.

– Tháng Chín nhập học, – má nói. – Má tính rồi. Tiền học mấy tháng đầu, má lấy trong ống tre. Tiền trọ thì má hỏi dì Út...

– Má, – Dềnh nói.

Má ngừng lại.

Dềnh nhìn má. Nhìn cái môi hơi tái của má dưới ánh đèn dầu. Nhìn hai bàn tay má đặt trên cái giẻ lau. Cuối tháng Chín, dịch về bãi Rạng. Đêm mười sáu tháng Chín âm lịch, bão. Rằm tháng Mười, hạn nợ. Nếu cậu ở Sài Gòn, mọi chuyện sẽ xảy ra như kiếp trước, và cậu sẽ nghe qua điện thoại.

– Năm nay con không nhập học, – cậu nói.

— Hết chương 16 —