Nội coi ráng

Chương 3: Nội coi ráng

– Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ, – nội nói. – Mà tháng Ba thì chưa tới mùa. Ráng này là ráng nắng.

Nội ngồi trên cái ghế đẩu gỗ ngoài hiên, quay mặt về phía biển, hai tay để trên đầu gối. Trời chiều phía tây đỏ, phía đông lại có một dải mây vàng nhờ nhờ như mỡ gà để nguội. Dềnh đi học về, dựng xe đạp dưới gốc mù u, ngồi xuống bậc thềm dưới chân nội.

Buổi học chiều trôi qua như một giấc ngủ ngắn. Cậu ngồi ở bàn thứ tư dãy giữa, cái chỗ ngồi mà mười sáu năm nay cậu đã quên. Thầy dạy Lý giảng về dòng điện xoay chiều, còn cậu chỉ nhìn ra cửa sổ, nơi thấy được một góc đầm. Thằng Khang ngồi bên cạnh huých cậu ba lần, hỏi mầy bị gì vậy, cậu đều lắc đầu. Cậu không bị gì. Cậu chỉ đang đếm. Từ giờ tới tám giờ sáng mai còn mười lăm tiếng.

– Nội, – Dềnh nói, – nội coi trời mà biết bão hả?

– Biết chút chút. – Nội nhai trầu, nước trầu đỏ ở khóe môi. – Hồi ông mầy còn, ổng đi biển, nội ở nhà ngó trời. Ráng mỡ gà là gió. Mây vảy cá là nước lớn. Mây đuôi chồn kéo từ ngoài khơi vô, đầm ấm như nước rửa chén, cá đối nhảy lưng tròng, là bão tới cửa. Ổng cười nội, nói đài nó báo rồi bà còn ngó trời chi. Mà năm tám lăm, đài báo bão vô Quảng Ngãi, nội ngó trời biểu ổng đừng đi. Ổng không đi. Ghe trong xóm đi bảy chiếc, về có năm.

Dềnh nghe, không chen vào. Cậu đã quên mất nội kể chuyện hay vậy. Hồi nhỏ cậu chê nội lẩm cẩm. Rồi nội mất, rồi cậu ở Cam Ranh ngó trời mỗi buổi chiều để coi có nên hạ lồng không, và không còn ai để hỏi.

– Nội, – cậu nói, – con kể nội nghe cái mộng hồi hôm.

– Ừ.

– Con mơ thấy... con mơ thấy bữa đó có bão. Đêm mười sáu tháng Chín. Ba ra bè rồi không về.

Nội thôi nhai.

– Rồi sao nữa?

– Rồi người ta vớt được cây đèn pin của ba. Nó còn sáng. – Dềnh nhìn xuống bàn tay mình. – Rồi nhà mình mất. Mình đi ở thuê xóm trong. Má bệnh. Con bỏ học.

Một hồi lâu nội không nói gì. Gió nồm chiều thổi từ đầm vô, mát, có mùi rong khô trên bãi. Mấy con gà nhà bên lục tục lên cây.

– Mộng thì mộng, – nội nói, giọng chậm hẳn. – Mà mầy kể sao giống thiệt quá.

Dềnh ngước lên. Nội đang nhìn ra phía đầm, con mắt trái đục như vỏ ốc, con mắt phải đỏ hoe, chớp chớp. Nội đưa tay áo bà ba lên chặm khóe mắt.

– Khói bếp, – nội nói. – Con Lài nấu cơm mà để khói bay tùm lum.

Dềnh biết là không phải khói. Nhưng cậu cũng nhận ra một chuyện khác: lúc cậu nói tới câu "nhà mình mất", bàn tay nội đang để trên đầu gối đã nắm lại. Nắm thật chặt, gân xanh nổi lên. Rồi mới buông.

Nội không hỏi tại sao mất. Người ta nghe một đứa cháu kể mộng nhà mình mất, người ta phải hỏi tại sao chớ.

– Nội, – cậu nói, – nhà mình có nợ ai hông nội?

Nội quay qua nhìn cậu. Con mắt phải tinh, già, nhìn cậu rất lâu. Rồi nội vỗ vỗ lên đầu cậu.

– Con nít mà lo chuyện nợ. Đi tắm đi, chuẩn bị ăn cơm.

Má bán xong về nhà lúc gần trưa, ngủ một giấc, chiều lại đi giao bánh canh cho mấy nhà đặt đám giỗ. Lúc Dềnh tắm xong, má đang leo cái thang tre lên gác lửng, nơi má cất mấy bao khoai lang khô để dành. Má leo tới bậc thứ năm thì dừng. Dềnh đứng ở dưới thấy rõ: má một tay níu thang, một tay đè lên ngực, miệng há ra như con cá mắc cạn. Môi má tím.

– Má! – cậu chạy tới. – Má xuống đi, để con lấy.

– Không sao. – Má phẩy tay, giọng hụt hơi. – Leo lẹ quá nên mệt. Già rồi.

Má bốn mươi mốt tuổi. Dềnh đỡ má xuống, cho ngồi trên bộ ván. Má ngồi thở chừng một phút, rồi màu tím trên môi lui dần, chỉ còn hơi tái. Má cười, véo tai cậu:

– Làm gì mà mặt mày như đưa đám vậy? Lên lấy cho má hai ký khoai. Cái bao màu xanh đó.

Cậu leo lên gác, tay run. Kiếp trước, cậu đã thấy cảnh này bao nhiêu lần? Mười lần? Năm mươi lần? Má leo dốc chợ thì dừng. Má đạp xe thì dừng. Má bưng nồi thì ngồi xuống. Cả nhà, kể cả cậu, đều nghĩ đó là vì má thức khuya dậy sớm, vì má già. Không ai đưa má đi khám. Tới năm hai ngàn mười ba, khi chân má sưng phù, khi má không nằm được mà phải ngồi dựa tường để ngủ, cậu mới chở má lên bệnh viện tỉnh. Ông bác sĩ nhìn tờ siêu âm, rồi nhìn cậu, rồi hỏi: "Bệnh van tim lâu năm rồi, sao giờ mới đưa đi?"

Cậu không trả lời được.

Bữa cơm tối dọn trên bộ ván gian giữa. Nồi cá ngừ kho tiêu, tô canh chua bông so đũa, đĩa rau muống luộc, chén nước mắm ớt tỏi. Con Sò ngồi xếp bằng, gắp cá cho nội, rồi ăn như giặc. Ba ngồi đầu ván, uống một xị rượu đế với khô mực nướng.

– Mai ba đi từ sớm, – ba nói, lần thứ hai trong ngày, như để chắc chắn ai cũng nghe. – Qua bà Sáu ký giấy rồi đi Gò Nhạn mua lưới. Trưa khỏi chờ cơm.

– Ký giấy gì vậy ông? – má hỏi.

– Thì lấy thêm lồng. Tôi nói bà rồi mà.

– Nói rồi, mà lấy bao nhiêu?

– Tám.

Má khựng đũa.

– Tám? Ông nói tôi bốn mà.

– Bả cho chịu tới tám thì lấy tám. – Ba gắp miếng khô mực, nhai. – Một lần làm cho đáng. Tôm bông năm nay giá đẹp, nuôi một vụ là trả xong, dư sửa cái nhà.

– Mà tiền giống, tiền cá mồi...

– Thì chịu. Tới mùa trừ.

– Chịu, chịu hoài. – Má đặt đũa xuống. – Cái vụ tôm xanh năm kia cũng chịu, rồi chết sạch, ông còn nhớ hông? Hai năm mới trả hết.

– Tôm xanh khác, tôm bông khác. – Giọng ba bắt đầu cứng lại. – Bà buôn bánh canh thì lo bánh canh. Chuyện bè tôi lo.

Con Sò ngừng nhai, mắt đảo qua đảo lại giữa ba và má. Nội cúi đầu ăn, không nói một lời.

Dềnh đặt chén xuống.

– Ba, – cậu nói, – con thấy má nói đúng. Lấy tám lồng thì nặng quá.

Ba quay qua nhìn cậu. Bữa cơm im bặt. Tiếng con thạch sùng trên vách tặc lưỡi hai tiếng.

– Mầy nói lại coi.

– Con nói... – Dềnh hít vào. Cậu biết trong mắt ba, mình là thằng con nít mười tám tuổi chưa kiếm được đồng nào. – Con nói mình đợi qua mùa nắng coi tôm ra sao rồi hãy lấy thêm. Bốn lồng này còn chưa bán.

– Đợi qua mùa nắng thì giá giống lên, bà Sáu đâu có chịu chờ. – Ba gằn giọng. – Sáng nay mầy nói một lần ngoài bè, tao để yên. Giờ mầy nói trước mặt má mầy. Mầy biết gì về tôm? Coi thằng Lành sửa máy được mấy bữa rồi mầy tưởng mầy là thợ hả?

– Ông, – má kêu.

– Bà đừng bênh nó! – Ba đặt mạnh ly rượu xuống ván, rượu sóng sánh ra ngoài. – Học hành không lo, về nhà dạy đời cha.

Dềnh ngồi im. Cậu biết nếu cãi tiếp, bữa cơm sẽ thành một trận. Kiếp trước, cậu đã từng cãi ba như vậy một lần, năm mười bảy tuổi, về chuyện đòi mua xe đạp mới. Ba không đánh cậu, chỉ đứng dậy bỏ ra bè ngủ ba đêm. Ba là vậy. Ba không biết cãi. Ba chỉ biết bỏ đi.

– Dạ, – cậu nói. – Con xin lỗi ba.

Ba nhìn cậu thêm một lúc, rồi cầm ly rượu lên, uống cạn. Má lặng lẽ gắp cho cậu miếng cá. Con Sò cũng gắp cho cậu một cọng rau muống, cái kiểu gắp an ủi của con nít.

Nội vẫn không nói gì. Nhưng khi Dềnh dọn chén xuống bếp, nội đi ngang, đặt tay lên lưng cậu, vỗ hai cái. Bàn tay nhẹ như chiếc lá.

Tám giờ tối, ba ra bè ngủ như mọi đêm thứ Bảy. Má rửa nồi xong là đi nằm, sáng mai ba giờ còn dậy nấu nước lèo. Con Sò ngồi vẽ cá lên cái phao xốp ba bỏ ở góc sân. Dềnh nói với má đi qua nhà thằng Khang mượn vở, rồi dắt xe đạp ra cổng.

Nhà dì Sáu Ngà ở đầu xóm Bến, căn nhà ngói đỏ duy nhất trong xóm, có hàng rào xi măng sơn xanh, có cái sân rộng phơi cá. Dì Sáu là đầu nậu tôm lớn nhất làng Vũng Mây. Dì bán tôm giống cho người nuôi, bán cá mồi chịu, tới mùa thì thu mua tôm lại, trừ nợ. Nửa cái bãi Rạng có dính tới cuốn sổ nợ của dì.

Dềnh dựng xe ở gốc bàng bên kia đường. Cậu đứng trong bóng tối, nhìn ánh đèn huỳnh quang trắng hắt ra từ khung cửa sổ có song sắt.

Cậu không biết mình sẽ nói gì với dì Sáu. Xin dì đừng cho ba chịu? Dì sẽ hỏi tại sao. Cậu không thể nói con biết tôm sẽ chết, con biết có bão. Cậu chỉ có một con số: kiếp trước, dì Sáu đã không lấy được tiền của tám lồng ấy, vì ba chết và tôm chết. Dì cũng thiệt. Có lẽ đó là cái lý duy nhất dì chịu nghe.

Cậu băng qua đường. Tới gần hàng rào thì nghe tiếng người trong nhà, to, gay gắt. Cậu dừng lại.

– Má nghe con một lần được hông? – Một giọng đàn ông trẻ, giọng của người có học, rõ chữ. – Bè chú Sấm có bốn lồng, giờ má cho chịu thêm tám, một ngàn hai con giống, cá mồi chịu tới Tết sau. Má tính coi bè đó gánh nổi hông?

Anh Cẩn. Con trai một của dì Sáu, học trường thủy sản ở Nha Trang về được ba năm. Dềnh nhớ mang máng anh ta: cao, gầy, đeo kính, hay đi đo nước ngoài đầm bằng mấy cái ống nghiệm, bị cả làng gọi là "ông kỹ sư nước".

– Gánh không nổi thì tao cũng có cái để giữ, – giọng dì Sáu the thé, gắt. – Mầy lo gì.

– Má giữ cái đó thì má được gì? Má lấy nhà người ta hả? Rồi cả làng nói má sao?

– Tao không lấy nhà ai hết! Tao giữ cho chắc. Nợ là nợ, tình là tình.

– Má nói vậy chớ má biết ổng không trả nổi. Hồi năm ngoái cũng vậy, má cũng...

– Mầy im!

Tiếng một cái ly đặt mạnh xuống bàn. Rồi im lặng.

Dềnh đứng sát hàng rào, tim đập thình thịch. Cái gì "để giữ"? "Hồi năm ngoái" là chuyện gì?

Cậu chưa kịp nghĩ thêm thì cánh cửa nhà mở ra. Anh Cẩn bước ra hiên, đứng thắp điếu thuốc. Ánh lửa quẹt soi khuôn mặt gầy, cặp kính trễ xuống sống mũi. Anh rít một hơi, rồi ngẩng lên, nhìn thẳng ra phía hàng rào, nơi Dềnh đang đứng.

– Ai đó? – anh hỏi.

— Hết chương 3 —